Δείτε τον παρακάτω πίνακα για την εθνολογική σύσταση της Μακεδονίας γύρω στο 1900: http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/Istoria_c/istoria_c_im4/statistiki.jpg

Η ενότητα 29 σε βιντεοπαρουσίαση

Ο Βενιζέλος ως πειστικός εκφραστής των ελληνικών εθνικών επιδιώξεων
α. [... ] Η πρόσκληση του Βενιζέλου [ενν. από τους κινηματίες του 1909] εκφράζει [... ] έναν εθνικισμό πολύ καθολικότερο, πανελλήνιο, που τώρα πια τον ενστερνίζονται και οι περισσότεροι Έλληνες της ομογένειας και της διασποράς. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι Έλληνες που αισθάνονται αφενός τις απειλές για τις εστίες και τα συμφέροντά τους, απειλές βαλκανικής κυρίως προέλευσης· και, αφετέρου, την υπερηφάνεια και την ορμή που τους χαρίζει η οικονομική επιτυχία τους σε όλα τα μήκη και πλάτη, από την Αλεξάνδρεια έως την Πετρούπολη, από την Μασσαλία έως την Οδησσό, από το Λονδίνο έως την Καλκούτα.

Αυτοί ακριβώς οι εκτός Ελλάδος Έλληνες χρειάζονται πλέον επιτακτικά ένα εθνικό κέντρο, ένα κράτος που να τους προστατεύει στις διεθνείς τους δραστηριότητες και μια χώρα που να είναι το έσχατο καταφύγιο σε ώρα ανάγκης. Έχοντας επιτύχει διεθνή κοινωνική αναγνώριση και έχοντας αποκτήσει διεθνική, ενίοτε κοσμοπολίτικη νοοτροπία, αισθάνονται και την μεγαλύτερη ντροπή για μια Ελλάδα ταπεινωμένη, φτωχή και διεφθαρμένη.

Γ.Β. Δερτιλής, Ιστορία του ελληνικού κράτους, 1830-1920,
γ' έκδοση (βελτιωμένη), Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2005, τόμ. Β', σ. 867.



β. Στη νεοελληνική ιστορία, ο Βενιζελισμός αντιπροσωπεύει την πιο φιλόδοξη, δυναμική και ολοκληρωμένη προσπάθεια καθολικού αστικού εκσυγχρονισμού. Αντιπροσωπεύει επίσης την προσπάθεια που έφτασε πιο κοντά στην επιτυχία. [... ] Πέρα και πίσω από το χάρισμα του ηγέτη του, η ανεπανάληπτη δυναμική του Βενιζελισμού πηγάζει από έναν εξίσου ανεπανάληπτο συνδυασμό αστικού εθνικισμού και αστικού εκσυγχρονισμού, σε αδιάσπαστη και διαλεκτική ενότητα. Από την πρώτη στιγμή, το 1910, ο εκσυγχρονισμός τέθηκε στην υπηρεσία της εθνικής ολοκλήρωσης. [... ] Έτσι, κατά την πρώτη ηρωική περίοδο του Βενιζελισμού (1910-1920), ο αστικός εκσυγχρονισμός συναρθρώθηκε με τον αλυτρωτισμό, με ιδεολογικό επιστέγασμα τη Μεγάλη Ιδέα.

Γ.Θ. Μαυρογορδάτος, «Βενιζελισμός και αστικός εκσυγχρονισμός»,
Γ.Θ. Μαυρογορδάτος, Χ.Χ. Χατζηιωσήφ (επιμ.), Βενιζελισμός και αστικός εκσυγχρονισμός,
β' έκδοση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1992, σ. 9-10.

Ο Βενιζέλος υποστηρίζει τη λήψη μέτρων υπέρ των ασθενέστερων τάξεων
Το παρακάτω κείμενο αποτελεί απόσπασμα από την απάντηση του Ε. Βενιζέλου σε βουλευτή της αντιπολίτευσης ο οποίος τον επέκρινε για υπερβολικές παροχές στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις κατά τις εργασίες της Βουλής την άνοιξη του 1911.

Ότε βεβαίως ο κ. Βουλευτής [...] νομίζει ότι η δύναμις του αστικού καθεστώτος είναι να μην βλέπη παντάπασι τον κίνδυνον, ο οποίος επέρχεται κατά τον εικοστόν αιώνα επί τα κάτω, κίνδυνον τον οποίον εν μέσον έχει να προλάβη, να προλαμβάνη τας εκρήξεις διά της εγκαίρου ικανοποιήσεως των δικαίων αξιώσεων των τάξεων εκείνων των εργατών των αποκλήρων της κοινωνίας, ότε τοιαύτην αντίληψιν έχει ο κ. Βουλευτής [...] δεν εκπλήττομαι βεβαίως, διότι τοιαύτας εξέφερεν από του βήματος τούτου ιδέας.

Πηγή: Γ. Λεονταρίτης, «Το ελληνικό εργατικό κίνημα και το αστικό κράτος, 1910-1920»,
Θ. Βερέμης, Ο. Δημητρακόπουλος (επιμ.), Μελετήματα γύρω από τον Βενιζέλο και την εποχή του,
Φιλιππότης, Αθήνα 1980, σ. 52.

Σχολιασμός

Τα μέτρα υπέρ των ασθενέστερων κοινωνικών τάξεων που έλαβαν οι βενιζελικές κυβερνήσεις θεμελιώνονταν στην πεποίθηση του Βενιζέλου ότι η διατήρηση του κοινωνικού καθεστώτος έπρεπε να επιτευχθεί και μέσω της πρόληψης κοινωνικών αναταραχών. Ο Βενιζέλος δεν ήταν, βεβαίως, σοσιαλιστής. Ως ευφυής πολιτικός, όμως, αντιλαμβανόταν ότι οι ελεγχόμενες παραχωρήσεις προς τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα ίσως τα έκαναν λιγότερα διεκδικητικά και κατ' αυτό τον τρόπο ενίσχυσαν τη σταθερότητα του υφιστάμενου κοινωνικού συστήματος.

Το σύνταγμα του 1911 από το "Πανόραμα του Αιώνα"

Δύο βιβλία για τον Ελευθέριο βενιζέλο σε μορφή pdf από το Ίδρυμα Μελετών και Ερευνών "Ελευθέριος Βενιζέλος": http://www.venizelos-foundation.gr/images/content/istorikwn_plhroforiwn.pdf http://www.venizelos-foundation.gr/images/content/content/venizelos_gymnasium.pdf

"Πανόραμα του Αιώνα": δείτε τα γεγονότα της εποχής : https://archive.ert.gr/7654/

Διαβάστε μια σύντομη βιογραφία του Ελευθερίου Βενιζέλου εδώ: https://www.sansimera.gr/biographies/939

Κύριος πρωταγωνιστής της περιόδου υπήρξε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος θα εξακολουθήσει να πρωταγωνιστεί και στο μεγαλύτερο μέρος της επόμενης περιόδου, το Μεσοπόλεμο.


Υπηρέτησε με συνέπεια το αίτημα για απαλλαγή της χώρας από την υπανάπτυξη και τον παλαιοκομματισμό και επιδίωξε τον αστικό εκσυγχρονισμό της. Ταυτόχρονα, σε άμεση σχέση με τον προηγούμενο στόχο, επιδίωξε την εθνική ολοκλήρωση της Ελλάδας, ταυτίζοντάς την με την πολιτική του αλυτρωτισμού και της αφομοίωσης στο εθνικό κράτος των Νέων Χωρών και των κατοίκων τους.
Χαρισματικός ηγέτης, αγαπήθηκε φανατικά από τους οπαδούς του, όπως μισήθηκε εξίσου φανατικά από τους αντιπάλους του. Η σύγκρουση των ιδεών που εκπροσωπούσε με τις αντίθετές τους- και ως προς την εξωτερική και ως προς την εσωτερική πολιτική- εκφράστηκε στην προσωπική του σύγκρουση με το βασιλιά Κωνσταντίνο.
Ο Βενιζέλος κατόρθωσε να εκμεταλλευτεί τη διεθνή συγκυρία καθιστώντας το αλυτρωτικό όραμα της "Μεγάλης Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών" να μοιάζει πραγματοποιήσιμο, ιδίως με την υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών. Ταυτόχρονα, στη διάρκεια της δικής του διακυβέρνησης λήφθηκαν μέτρα που στόχευαν τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής κοινωνίας.

Η ενότητα 28 σε βιντεοπαρουσίαση