Ο σύγχρονος συνταγματολόγος Ν. Αλιβιζάτος για τα συντάγματα του Αγώνα
Κάνοντας την αποτίμηση της συνταγματικής ιστορίας του εθνικο-απελευθερωτικού Αγώνα, θα μπορούσε κανείς να συναγάγει τα ακόλουθα συμπεράσματα για την κατάρτιση, το περιεχόμενο και την εφαρμογή των πρώτων ελληνικών Συνταγμάτων:
Εν πρώτοις, ότι τα Συντάγματα του Αγώνα καταρτίστηκαν με δημοκρατικό τρόπο. [...]
Δεύτερον, την ξένη επιρροή, που επέδρασε διττά στο περιεχόμενο των επαναστατικών Συνταγμάτων. Επέδρασε κατ' αρχήν άμεσα, στο βαθμό που το πρότυπο του δυτικού συγκεντρωτικού κράτους αποτέλεσε σταθερό σημείο αναφοράς για το συντακτικό νομοθέτη της επαναστατικής περιόδου, ο οποίος -σε αρκετές περιπτώσεις- δεν δίστασε να μεταφυτεύσει -όχι πάντοτε με την αναγκαία προσπάθεια προσαρμογής στις τοπικές συνθήκες- συγκεκριμένες συνταγματικές ρυθμίσεις δυτικών χωρών, στην Ελλάδα του 1821. [...] Επέδρασε, όμως, και έμμεσα καθώς, στην επιδίωξή τους να συγκινήσουν μια ήδη ευαισθητοποιημένη ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, οι Εθνοσυνελεύσεις του Αγώνα δεν δίστασαν να πλειοδοτήσουν σε φιλελεύθερες και δημοκρατικές διακηρύξεις, προσπαθώντας ταυτόχρονα να μην προκαλέσουν τα συντηρητικά ένστικτα των κυβερνώντων. [...]
Τρίτον, το δημοκρατικό χαρακτήρα των επαναστατικών Συνταγμάτων, αφού όλα αναγνώριζαν ως πηγή των εξουσιών το «έθνος», δηλαδή το λαό [...].
Τέταρτον, το φιλελεύθερο χαρακτήρα των επαναστατικών Συνταγμάτων, όπως αυτός προκύπτει από την κατοχύρωση των βασικών ατομικών ελευθεριών. [...]
Ο έντονα πολυαρχικός χαρακτήρας των επαναστατικών Συνταγμάτων, με την συνακόλουθα εξασθενημένη θέση της εκτελεστικής εξουσίας ήταν το πέμπτο χαρακτηριστικό τους, το οποίο οδήγησε αρκετές φορές σε θεσμική παραλυσία. [... ]
Τέλος, η μη εφαρμογή των επαναστατικών Συνταγμάτων, ήταν η έκτη σταθερά της πρώτης ελληνικής συνταγματικής εμπειρίας.
Ν.Κ. Αλιβιζάτος, «Τα Συντάγματα του Αγώνα, 1821-1828»,
Ιστορία του νέου ελληνισμού, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, τόμ. 3, σ. 180-182.
0