Καποδίστριας-αντιπολίτευση: μια πολιτική σύγκρουση
Εκείνο, όμως, που δημιούργησε τα σοβαρότερα προβλήματα στο νεαρό ελληνικό κράτος ήταν η σύγκρουση του Κυβερνήτη με τη διοικητική αριστοκρατία, την οποία απέκλεισε, σχεδόν εντελώς, από την εξουσία. Έτσι, γαιοκτήμονες - πρόκριτοι της Πελοποννήσου, έμποροι και εφοπλιστές, Φαναριώτες και σημαντικά πρόσωπα [...] σχημάτισαν μια ισχυρότατη και αδιάλλακτη αντιπολίτευση με στόχο τον απολυταρχισμό του Κυβερνήτη. [...] Η σύγκρουση ανάμεσα στον Κυβερνήτη και στη διοικητική αριστοκρατία ήταν μια πολιτική σύγκρουση για την εξουσία.

Β. Κρεμμυδάς, Νεότερη ιστορία, ελληνική και ευρωπαϊκή,
Γνώση, Αθήνα 1990, σ. 194.

Κείμενα για τη δολοφονία του Καποδίστρια εδώ: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9595

Η ενότητα 15 σε βιντεοπαρουσίαση

Δείτε αυτό:

Δείτε αυτό:

Η ενότητα 13 σε βιντεοπαρουσίαση

Οι συνθήκες ζωής των φτωχών στις βιομηχανικές κοινωνίες
Οι φτωχοί των μεγάλων πόλεων ζούσαν την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης κάτω από πραγματικά άθλιες συνθήκες. Η ραγδαία ανάπτυξη των πόλεων υποχρέωνε τους ανθρώπους να στριμώχνονται πολλοί μαζί σε φτηνά καταλύματα, κελάρια και αυλές. Οργανωμένα δίκτυα νερού και αποχέτευσης δεν υπήρχαν με αποτέλεσμα οι θάνατοι, ιδίως των παιδιών, να αποτελούν συνη­θισμένο φαινόμενο. Το 1842 η μέση προσδόκιμη ηλικία ενός παιδιού εργατικής οικογένειας στο Μάντσεστερ της Αγγλίας ήταν τα 17 χρόνια. Μεγάλες επιδημίες χολέρας, όπως αυτές των ετών 1831-1833 και 1847-1848, ήλθαν να τονίσουν την ανάγκη λήψης μέτρων από το κράτος. Δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι αμέσως μετά την επιδημία χολέρας των ετών 1847-1848, το βρετανικό κράτος θέσπισε τον πρώτο νόμο περί δημόσιας υγείας.

Μεταβολές στην κατάσταση της εργατικής τάξης κατά τον 19ο αιώνα
Ο κύριος λόγος της αστυφιλίας του 19ου αιώνα βρίσκεται στην αύξηση των βιομηχανικών εργα­τών που ήρθαν από την ύπαιθρο για να εγκατασταθούν κοντά στις «φάμπρικες». Η συγκέντρωσή τους στον ίδιο τόπο εργασίας ευνόησε την αφύπνιση μιας ιδιαίτερης «ταξικής συνείδησης» ενός ερ­γατικού κόσμου από τον οποίο το εργοστασιακό σύστημα (factory system) στέρησε τα μέσα παραγωγής που άλλοτε διέθεταν οι σύντροφοι τεχνίτες και που είχαν γίνει πλέον πολύ ακριβά για να μπορούν να τα αποκτήσουν απλοί χειρώνακτες.

Συγχρόνως το εργοστασιακό σύστημα συγκέντρωσε τους εργάτες σε απάνθρωπες επιχειρήσεις, τους απομάκρυνε από μια ανώνυμη πλέον γι' αυτούς εργοδοσία και τους υπέβαλε σε συνθήκες εργασίας οι οποίες μέχρι το 1850 περίπου (μερικές φορές και λίγο αργότερα, ανάλογα με τη χώρα, την περιοχή και το επάγγελμα) είναι εξαιρετικά σκληρές. [... ]

Είναι αλήθεια ότι μέσα στο πλαίσιο των δυσμενών οικονομικών συγκυριών που χαρακτηρίζουν το τελευταίο τέταρτο του αιώνα, οι εργαζόμενες τάξεις [...] δίνουν ακόμη την εικόνα «επικίνδυνων τάξεων» σε ένα ολόκληρο τμήμα των ιθυνόντων στρωμάτων. Εν τούτοις, στη διάρκεια της περιόδου, η μοίρα των εργατών βελτιώνεται αισθητά κάτω από τη διπλή επίδραση του γενικού πλουτισμού των ευρωπαϊκών κοινωνιών αλλά και του αγώνα που διεξάγεται από τους εργαζομένους.

Από τη μια πλευρά, οι δημόσιες αρχές θέτουν διάφορες τροχοπέδες στον «άγριο καπιταλισμό», ιδιαίτερα μειώνοντας τη διάρκεια εργασίας των γυναικών και των παιδιών. [...] Από την άλλη πλευρά, ο πραγματικός μισθός [...] αυξάνεται στη διάρκεια της περιόδου κατά 25 έως 30%. [...] Η εργοδοσία και οι δημόσιες αρχές συνδυάζουν τις προσπάθειές τους για να αποτρέψουν τον κίνδυνο κοινωνικής αναταραχής.

S. Berstein & P. Milza, Ιστορία της Ευρώπης,

Η ενότητα 12 σε βιντεοπαρουσίαση

Αισιοδοξία, βασισμένη στην επιστήμη
Ο Ερνέστ Ρενάν, Γάλλος διανοούμενος, υποστηρίζει, γύρω στα μέσα του 19ου αιώνα, την αισιόδοξη θέση ότι ο κόσμος μπορεί να προοδεύει διαρκώς χάρη στην επιστήμη.

Αποστολή του ορθού λόγου είναι η μεταρρύθμιση της κοινωνίας με βάση τις αρχές του [...]. Η αι­σιοδοξία θα ήταν ένα λάθος αν ο άνθρωπος δεν μπορούσε να τελειοποιηθεί, αν δεν ήταν προορι­σμένος να βελτιώσει με την επιστήμη την υφιστάμενη τάξη πραγμάτων. Χωρίς αυτό, η ρήση «όλα πάνε προς το καλύτερο» δεν θα ήταν παρά πικρή κοροϊδία. Ναι, όλα πάνε προς το καλύτερο χάρη στον ανθρώπινο λόγο που είναι ικανός να αλλάζει τις ατέλειες που είχαν τα πράγματα όταν πρωτο-δημιουργήθηκαν [...]. Δεν είναι λοιπόν υπερβολή να λεχθεί ότι η επιστήμη περικλείει το μέλλον της ανθρωπότητας.

Ερνέστ Ρενάν, Το μέλλον της επιστήμης (1890).

Πηγή: S. Berstein & P. Milza, Ιστορία της Ευρώπης,
γ' έκδοση, μτφρ. Α.Κ. Δημητρακόπουλος, Αλε­ξάνδρεια, Αθήνα 1997, τόμ. 2, σ. 90.