Η ενότητα 14 σε βιντεοπαρουσίαση

Η πολιτική σημασία της εκβιομηχάνισης της Γερμανίας
Η εκβιομηχάνιση της Γερμανίας ήταν ένα μείζον ιστορικό γεγονός. Εντελώς ανεξάρτητα από την οικονομική σημασία της, οι πολιτικές επιπτώσεις της ήταν βαρυσήμαντες. Το 1850 η γερμανική ομοσπονδία είχε περίπου ίσο πληθυσμό με τη Γαλλία, αλλά ασύγκριτα μικρότερο βιομηχανικό δυ­ναμικό. Το 1871 η ενωμένη γερμανική αυτοκρατορία είχε κάπως περισσότερους κατοίκους από όσους η Γαλλία, αλλά ήταν πολύ ισχυρότερη βιομηχανικά. Και, αφού πολιτική και στρατιωτική ισχύς βασιζόταν όλο και περισσότερο στο βιομηχανικό δυναμικό, την τεχνολογία και την τεχνογνωσία, οι πολιτικές συνέπειες της βιομηχανικής ανάπτυξης ήταν σοβαρότερες από κάθε άλλη φορά. Αυτό το έδειξαν καθαρά οι πόλεμοι της δεκαετίας του 1860. Από τότε, κανένα κράτος δεν μπορούσε να διατηρήσει τη θέση του στη χορεία των «μεγάλων δυνάμεων» χωρίς αυτή.

E.J. Hobsbawm, Η εποχή του κεφαλαίου, 1848-1875,
γ' ανατύπωση, μτφρ. Δ. Κούρτοβικ, Μορφω­τικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2003, σ. 70-71.

Οι απαρχές διαμόρφωσης της εθνικής συνείδησης των Ρουμάνων
Γύρω στην περίοδο αυτή [ενν. αρχές 19ου αιώνα] γίνεται αισθητή μια αφύπνιση του εθνικού πνεύματος, φαινομένου γενικού εκείνη την εποχή στους λαούς της Ευρώπης που δεν είχαν ακόμη απελευθερωθεί. Υπό την επίδραση των ιδεών που διαδόθηκαν από τη γαλλική επανάσταση, [οι Ρουμάνοι] αρχίζουν να ονειρεύονται ανεξαρτησία και ελευθερία· θέλουν να ελευθερωθούν από την ξένη κυριαρχία για να πάρουν στα χέρια τους τις τύχες τους. [... ] Η προσήλωση στη θρησκεία τους και η ανάπτυξη της εκπαίδευσης είχαν συμβάλει στη διατήρηση σε κάποιο βαθμό του εθνικού αι­σθήματος. [...] Γύρω στο 1840 η μάζα των Ρουμάνων άρχισε να αποκτά συνείδηση της εθνικότη-τάς της. [...] Από το 1840 ένας ορισμένος αριθμός Ρουμάνων, φοιτητές ειδικότερα, άρχισαν να με­ταβαίνουν στη Γαλλία. Έβρισκαν εκεί με ευχαρίστηση μια ατμόσφαιρα που ανταποκρινόταν στις προτιμήσεις τους καθώς και ευρεία κατανόηση στο όνειρο τους της ανεξαρτησίας. [...] Το Παρίσι είχε γίνει το στρατηγείο αυτών των νέων, χειραφετημένων πατριωτών, οι οποίοι εκτιμούσαν τη μορ­φή κουλτούρας που συναντούσαν εκεί και την αφομοίωναν σε σημείο που να την αποδέχονται όταν γύριζαν πλέον στη χώρα τους. [...] Έχοντας καθαρά διανοητική βάση η αναγέννηση αυτή εκ­δηλώθηκε κυρίως μεταξύ της ελίτ, η οποία όμως έκανε τα πάντα για να τη διαδώσει μεταξύ της μά­ζας σε τρόπο ώστε να τη μεταμορφώσει σε λαϊκό αίσθημα. Αρχεία, επιστήμη, λογοτεχνία, ιδέες που εκθείαζαν τη ρουμανική φυλή, εμφανίστηκαν στον τύπο και στο θέατρο ώστε να τεθούν στη διά­θεση όλων. Οι αναζωογονητές του ρουμανικού πατριωτισμού αποκαθιστούσαν παλιές παραδόσεις, αρχαία τραγούδια, σε τρόπο ώστε να θυμίσουν στο λαό το ένδοξο παρελθόν του σε μορφή κατάλληλη που να διεγείρει ονειροπολήσεις. Από την πλευρά τους, τα σχολεία πολλαπλασιάζονταν [...].

R. Ristelhueber, Ιστορία των βαλκανικών λαών,
γ' έκδοση, μτφρ. Α. Μεθενίτη, Α. Στεφανής, Παπα-δήμας, Αθήνα 2003, σ. 154-155.

Η ενότητα 11 σε βιντεοπαρουσίαση

Ένα ενδιαφέρον άρθρο για το 1830 και το 1848: https://www.tovima.gr/2008/11/24/opinions/1848/

Μια αποτίμηση των επαναστάσεων του 1830
Το επαναστατικό κύμα του 1830 ήταν [...] πολύ σοβαρότερη υπόθεση από αυτό του 1820. Στην ουσία σημαίνει την οριστική ήττα της αριστοκρατίας από τις αστικές δυνάμεις στη δυτική Ευρώπη. Η άρχουσα τάξη των επόμενων πενήντα χρόνων θα είναι η «μεγαλοαστική» τάξη των τραπεζιτών, των μεγαλοβιομηχάνων και, κάποτε, των ανώτατων δημόσιων υπαλλήλων [...]. Το 1830 σημαδεύει μια ακόμη ριζοσπαστικότερη καινοτομία στην πολιτική: την εμφάνιση της αγροτικής τάξης ως μιας ανεξάρτητης και συνειδητοποιημένης δύναμης στην πολιτική ζωή, στη Βρετανία και τη Γαλλία, κα­θώς και το ξέσπασμα των εθνικιστικών κινημάτων σε πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

E.J. Hobsbawm, Η εποχή των επαναστάσεων, 1789-1848,
μτφρ. Μ. Οικονομοπούλου, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1990, σ. 153.

Η ενότητα 10 σε βιντεοπαρουσίαση.

Η ευρωπαϊκή διπλωματία και το ελληνικό ζήτημα στο συνέδριο του Λάιμπαχ: http://www.ime.gr/chronos/12/gr/1821_1833/diethni/02.html

Ο φιλελληνισμός: http://www.ime.gr/chronos/12/gr/1821_1833/diethni/08.html

Το 1921 και οι ξένοι ζωγράφοι: ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ: https://archive.ert.gr/35742/