Μάθημα : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (Β5)

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Η ΙΔΡΥΣΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΙ ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

• Η διαμόρφωση του έθνους των Ρώσων Τι γνωρίζετε για τους Βάραγγους;

Ήταν σκανδιναβικά φύλα, που εμφανίστηκαν τον 9ο αιώνα και ονομάστηκαν Ρώς από τους ανατολικούς Σλάβους. Ήταν γνωστοί στους Λαούς της Δύσης με τα ονόματα Βίκιγκς και Νορμανδοί και ασχολούνταν με τις εμπορικές και πειρατικές δραστηριότητες. Αξιοποίησαν τους υδάτινους δρόμους της σημερινής Ρωσίας για να επικοινωνούν με τους Έλληνες – Βυζαντινούς.

Με ποιους αναμειγνύονται και συγκροτούν το Ρωσικό έθνος;

Αναμειγνύονται με τους ανατολικούς Σλάβους και δημιουργούν βαθμιαία ένα νέο λαό. Στο λαό αυτό έδωσαν οι ίδιοι το όνομα και την κρατική οργάνωση (Ρώσόι και ρωσικό κράτος ), ενώ οι Σλάβοι έδωσαν τη γλώσσα και τη λαϊκή βάση.

Ποια προϊόντα διακινούσαν οι Ρώσοι έμποροι σύμφωνα με τα παραθέματα;

Πουλούσαν δέρματα κάστορα, μαύρης αλεπούς, ζιμπελίν, ερμίνας και σκίουρου, ξίφη, κερί και μέλι.

β. Ίδρυση κράτους – Σχέσεις με το Βυζάντιο Τι ήταν η ηγεμονία του Κίεβο;

Ήταν το πρώτο ρωσικό κράτος, που δημιουργήθηκε τον 9ον αιώνα. Έλεγχε το δρόμο του ποταμού Ντον και έκανε εμπόριο με το Βυζάντιο και το Χαλιφάτο.

Τι γνωρίζετε για τις σχέσεις Βυζαντίου – Ρώσων;

Οι Ρώσοι έκαναν δύο αποτυχημένες εκστρατείες κατά του Βυζαντίου. Τον 10ο αιώνα υπέγραψαν δύο σημαντικές εμπορικές συνθήκες με το Βυζάντιο ( 911 και 944 ), που επέτρεπαν στους Ρώσους να ταξιδεύουν και να εμπορεύονται στην Κωνσταντινούπολη.

Πώς προετοιμάζεται ο εκχριστιανισμός των Ρώσων;

Οι έμποροι και οι διπλωμάτες που ταξίδευαν μεταξύ Κίεβο και Βυζαντίου ήταν φορείς ιδεών και πεποιθήσεων. Έτσι οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών προετοίμασαν τον εκχριστιανισμό των Ρώσων που άρχισε στα μέσα και ολοκληρώθηκε στα τέλη του 10ου αιώνα.

Ποια προϊόντα έπαιρναν οι Ρώσοι από την Κωνσταντινούπολη σύμφωνα με το δεύτερο παράθεμα;

Έπαιρναν χρυσό, μεταξωτά, κρασί και όλων των ειδών τα στολίδια

γ. Εκχριστιανισμός Ρώσων

Περιγράψτε τις δύο φάσεις εκχριστιανισμού των Ρώσων.

Πρώτη φάση: Ο Ρώσος ηγεμόνας Βλαδίμηρο έστειλε στρατιωτικό σώμα για να βοηθήσει το Βασίλειο Β΄ ( μετά από παράκληση του ιδίου ) να αντιμετωπίσει την εξέγερση των μεγαλογαιοκτημόνων ( δυνατών ) στη Μικρά Ασία. Ο Βασίλειος Β΄ υποσχέθηκε στο Βλαδίμηρο, για τη βοήθειά του να τον παντρέψει με την αδερφή του Άννα, αλλά δεν τήρησε αρχικά την υπόσχεσή του.

Δεύτερη φάση: Ο Βλαδίμηρος κατέλαβε τη Χερσώνα και ο Βασίλειος δέχεται το γάμο με την πρόσθετη προϋπόθεση ότι ο Βλαδίμηρο θα ασπαζόταν τον Χριστιανισμό. Η νύφη ταξίδεψε στη Χερσώνα όπου έγινε η βάπτιση του Βλαδίμηρο και ο βασιλικός γάμος. Ακολούθησε έτσι η ομαδική βάπτιση των Ρώσων στα νερά του Δνειπέρου.

Ποιες οι συνέπειες του εκχριστιανισμού των Ρώσων;

1.Η τεράστια έκταση της Ρωσίας μπήκε στη σφαίρα επιρροής του Βυζαντίου.

2.Η νοοτροπία, ο πνευματικός και υλικός πολιτισμός των Ρώσων επηρεάστηκαν από τους Βυζαντινούς.

3. Εντατικοποιήθηκαν οι εμπορικές ανταλλαγές με το Βυζάντιο.

4.Αυξήθηκε ο αριθμός των Βαράγγων και των Ρώσων μισθοφόρων στην αυτοκρατορική φρουρά και στο βυζαντινό στρατό.

Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΥΝΑΤΟΥΣ

α. Οικονομία και κοινωνία της υπαίθρου

Ποιες δύο αριστοκρατίες κάνουν την εμφάνισή τους στο μεταίχμιο από τον 8ο προς τον 9ο αιώνα;

• αριστοκρατία της γης ή επαρχιακή αριστοκρατία και η αριστοκρατία των αξιωμάτων ή αστική αριστοκρατία.

Ποιους ονομάζουμε δυνατούς;

Οι δυνατοί προέκυψαν τον 10ο αιώνα από τη συγχώνευση της αριστοκρατίας της γης και της αριστοκρατίας των αξιωμάτων. Οι δύο ομάδες αριστοκρατίας συνήθιζαν να συνδέονται με επιγαμίες μέχρι που τελικά συγχωνεύτηκαν σε μια τάξη, αυτή των δυνατών.

Ποιοι περιλαμβάνονταν στην τάξη των δυνατών;

Περιλαμβάνονταν πολιτικοί, στρατιωτικοί, θρησκευτικοί άρχοντες, διαχειριστές της κρατικής, της αυτοκρατορικής, της εκκλησιαστικής και μοναστικής περιουσίας.

Ποιους ονομάζουμε πένητες και από ποιους αποτελούνταν;

Πένητες, είναι οι αγροτικές μάζες που αποτελούνταν από ελεύθερους γαιοκτήμονες, ακτήμονες γεωργούς και παροίκους.

Τι γνωρίζετε για τους ακτήμονες γεωργούς;

Μίσθωναν γη για καλλιέργεια.

Τι γνωρίζετε για τους παροίκους;

Ήταν δεμένοι με τη γη ή είχαν προσωπική εξάρτηση από τους κυρίους τους.

Από τι κινδύνευε η αγροτική κοινότητα και οι ανεξάρτητοι αγρότες αρχές

του 9ου αιώνα;

Κινδύνευαν από τη συνήθεια των μεγαλοκτηματιών να αποκτούν τα κτήματα των μικρομεσαίων γαιοκτημόνων με νόμιμους ή και παράνομους τρόπους, αλλά και από τις βαριές φορολογίες που έβαζε το κράτος.

Τι ονομάζουμε χωρία ή προάστια;

Ήταν πολυάριθμες και διάσπαρτες εκτάσεις γης, που καλλιεργούσαν ελεύθεροι ενοικιαστές ή πάροικοι.

Εξηγήστε τη χλιδάτη ζωή των ευγενών.

Οι ευγενείς έκαναν μια ζωή γεμάτη χλιδή εξαιτίας των εσόδων που έπαιρναν από τα κτήματά τους, αλλά και των μισθών που λάμβαναν ως αξιωματούχοι του κράτους.

Που έδειχναν απροθυμία οι ευγενείς;

Στο να δαπανήσουν χρήμα για να βελτιώσουν τις εγκαταστάσεις των υποστατικών τους και τα μέσα και τις τεχνικές παραγωγής

β. Οικονομία και κοινωνία των πόλεων

Πώς χαρακτηρίζεται η οικονομία των πόλεων και γιατί;

Εκχρηματισμένη διότι στηριζόταν σε συναλλαγές με χρήματα.

Ποιες παλιές πόλεις ανοικοδομούνται, ποιες έγιναν αστικά κέντρα με ημιαγροτικό χαρακτήρα και ποιες έκαναν ετήσιες εμποροπανηγύρεις;

Οι παλιές πόλεις που ανοικοδομήθηκαν ήταν η Πάτρα και η Σπάρτη. Αστικά κέντρα με ημιαγροτικό χαρακτήρα ( αστυκώμαι ή αγροπόλεις ) έγιναν τα κάστρα όπως το Άρτζε ( Γεωργία ) και το Άνιον ( Αρμενία ). Μεγάλη εμπορική κίνηση και διεξαγωγή εμποροπανηγύρεις έκαναν η Έφεσος, η Ευχάϊτα και η Τραπεζούντα.

Τι ήταν τα συστήματα;

Ήταν συντεχνίες ή επαγγελματικά σωματεία στα οποία ήταν οργανωμένοι οι έμποροι και οι βιοτέχνες. Αυτά προκαθόριζαν την παραγωγή και τις τιμές των προϊόντων.

Από ποιον καθοριζόταν η λειτουργία των συστημάτων στην Κωνσταντινούπολη;

Καθοριζόταν από το Επαρχικόν Βιβλίον, συλλογή διατάξεων των αρχών του 10ου αιώνα.

Με τι ασχολούνταν οι περισσότερες βιοτεχνίες και ποιες νέες κάνουν την εμφάνισή τους τον 10ο αιώνα;

Οι περισσότερες βιοτεχνίες αφορούσαν τον τομέα των τροφίμων. Από τον 10ο Αιώνα κάνουν την εμφάνισή τους επιχειρήσεις σχετικές με την επεξεργασία και εμπορία ειδών πολυτελείας ( μετάξι, μπαχαρικά, πολύτιμοι λίθοι ).

Με ποιες περιοχές αναπτύσσει το Βυζάντιο εμπορικές σχέσεις στα μέσα του10ου αιώνα;

Με τους Βούλγαρους, τους Ρώσους, τις ιταλικές πόλεις και ιδιαίτερα τη Βενετία και με το Χαλιφάτο.

Τι γνωρίζετε για τις εμπορικές σχέσεις Βυζαντίου – Χαλιφάτου;

Οι Βυζαντινοί έμποροι ταξίδευαν μέχρι το Κάιρο και άλλους τόπους του Χαλιφάτου και προμηθεύονταν τα περιζήτητα και πολύ επικερδή μπαχαρικά. Αλλά και οι μουσουλμάνοι έμποροι έφερναν από το Βυζάντιο στις δικές τους αγορές: μπαχαρικά, αρώματα και βαφικές ύλες. Ο εκτελωνισμός των εμπορευμάτων γινόταν στην Τραπεζούντα, εμπορική πύλη της Μικράς Ασίας προς Ανατολάς

Ποια τάξη δημιουργήθηκε από τη ανάπτυξη της αστικής οικονομίας και ποιους περιλάμβανε; Τι γνωρίζετε για αυτήν;

Δημιουργήθηκε η μεσαία τάξη, δηλαδή η τάξη των επιχειρηματιών. Περιλάμβανε εμποροβιοτέχνες, ναυκλήρους και τραπεζίτες. Αυτή η τάξη ήταν οργανωμένη σε συντεχνίες ή αδελφότητες και υποκινούσε συχνά λαϊκά κινήματα κατά των ευγενών. Έφτασε στο απόγειο της πολιτικής και κοινωνικής της επιρροής στα μέσα του 11ου αιώνα.

Τι γνωρίζετε για την τάξη του δήμου;

Ήταν πολυάριθμη και αποτελούνταν από φτωχούς που εργάζονταν περιστασιακά ή ήταν άνεργοι

ΟΙ ΚΟΜΝΗΝΟΙ ΚΑΙ Η ΜΕΡΙΚΗ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ

α. Κατάσταση της αυτοκρατορίας Ποιος ήταν ο Αλέξιος Α΄;

Ο ιδρυτής της δυναστείας των Κομνηνών.

Τι γίνεται όταν ο Αλέξιος ανήλθε στο θρόνο (1081 – 1118) ; Το Βυζάντιο δεχόταν επίθεση και κινδύνευε σε όλα τα μέτωπα.

Ποιοι ο εχθροί του Βυζαντίου αυτή την εποχή και ποια η δράση τους;

Οι Νορμανδοί που απειλούν τις ακτές της Ηπείρου, οι Κουμάνοι – Πατζινάκες που λεηλατούν τα Βαλκάνια και οι Σελτζούκοι που κατακτούν μέρος της Μικράς Ασίας.

β. Εσωτερική πολιτική

Ποια η εσωτερική πολιτική των Κομνηνών; Οι Κομνηνοί εφαρμόζουν το θεσμό της Πρόνοιας.

Τι γνωρίζετε για το θεσμό της Πρόνοιας;

Ο θεσμός της πρόνοιας στηριζόταν στους ευγενείς. Δηλαδή παραχωρούσαν ισόβια, αγροκτήματα και φορολογικά έσοδα στους ευγενείς, με αντάλλαγμα την παροχή στρατιωτικών υπηρεσιών.

Πώς ονομάστηκαν οι ευγενείς και σε ποια κατάσταση περιήλθαν οι απλοί αγρότες, εξαιτίας του θεσμού της Πρόνοιας;

Οι ευγενείς ονομάστηκαν προνοιάριοι ή στρατιώτες και έγιναν η άρχουσα τάξη, ενώ οι απλοί αγρότες βυθίστηκαν στην αθλιότητα

γ. Εξωτερικές επιτυχίες

Ποιες οι εξωτερικές επιτυχίες του Αλεξίου Α΄;

Ανέκτησε τη δυτική Μ. Ασία που περιλάμβανε τη Νίκαια, τη Σμύρνη, την Έφεσο και τις Σάρδεις. Επίσης στα Βαλκάνια πέτυχε με τη διπλωματία και τον πόλεμο να απαλλαγεί από τις επιδρομές των Πατζινακών και των Κουμάνων.

Ποιες οι εξωτερικές επιτυχίες του Ιωάννη Κομνηνού (1118 – 1143);

Κατέκτησε διάφορα ξένα κρατίδια στη Μ. Ασία και έφτασε ως τη συριακή Αντιόχεια. Στα Βαλκάνια επέβαλε την κυριαρχία τους στους Σέρβους και προσπάθησε να θέσει υπό βυζαντινή κηδεμονία το Ουγγρικό Βασίλειο που αποτελούσε μια αναδυόμενη δύναμη.

Ποιες οι εξωτερικές επιτυχίες του Μανουήλ Α΄ Κομνηνού (1143 – 1180);

Ακλούθησε φιλοδυτική πολιτική και στηρίχτηκε στις υπηρεσίες των Λατίνων. Σύνηψε ειρήνη με τους Ούγγρους, κυριάρχησε στα βορειοδυτικά Βαλκάνια και ταπείνωσε τους Σέρβους. Επίσης συνέχισε τις εκστρατείες κατά των σελτζουκικών\κτήσεων στη Μ. Ασία

δ. στρατιωτική κατάρρευση

Πού εξολοθρεύεται σχεδόν ο Βυζαντινός στρατός και πότε; Εξολοθρεύεται το 1176 στο Μυριοκέφαλο της Φρυγίας από τους Τούρκους.

Με ποια ήττα συνέκρινε ο Μανουήλ Κομνηνός την ήττα στο

Μυριοκέφαλο;

Ο Μανουήλ Κομνηνός συνέκρινε την εν λόγω ήττα με την ήττα στο Ματζικέρτ.

Ποιες οι συνέπειες της νίκης των Τούρκων;

1. Παγιώθηκε η θέση των Τούρκων και επηρεάστηκε καθοριστικά η φυσιογνωμία της Μ. Ασίας.

2. Καταλήψεις πόλεων

3. Σφαγές

4. Φυγή Χριστιανών σε γειτονικές χώρες

5. Πείνα

6. Πανούκλα

Τι επιφέρουν αυτές οι συνέπειες;

Τον εξισλαμισμό των μικρασιατικών επαρχιών.

Ποια η πολιτική του Μανουήλ έναντι των Λατίνων;

Ανέθεσε σπουδαία καθήκοντα μόνο σε Λατίνους περιφρονώντας τη μαλθακότητα και θηλυπρέπεια των Ελλήνων. Οι Λατίνοι είχαν αφοσίωση και δύναμη πράγμα που έκανε το Μανουήλ να τους παραχωρεί υψηλότερα αξιώματα.

Ποια ήταν η ταυτότητα των προνοιάριων και ποιες συνέπειες είχε η επέκταση του θεσμού της πρόνοιας στα χρόνια του Μανουήλ Κομνηνού, σύμφωνα με το δεύτερο παράθεμα;

Οι προνοιάριοι όπως τους κατάντησε ο Μανουήλ ήταν χαλαρή στρατιωτική τάξη

από ευγενείς, Σε αυτούς παραχωρούσαν ισόβια αγροκτήματα και φορολογικά έσοδα με αντάλλαγμα την παροχή στρατιωτικών υπηρεσιών. Οι προνοιάριοι έγιναν η άρχουσα τάξη. Οι συνέπειες της επέκτασης του θεσμού της Πρόνοιας ήταν ότι:1.οι κάτοικοι των επαρχιών υπέστησαν τα πάνδεινα από την απληστία των προνοιάριων, αφού τους άρπαζαν τα χρήματά τους και τα ρούχα τους. Επίσης 2. όποιος ήθελε μπορούσε να στρατολογηθεί φτάνει να είχε ένα περσικό άλογο ή να κατάθετε λίγα χρυσά νομίσματα. Τέλος, 3. επαρχίες λεηλατήθηκαν από τους εχθρούς ενώ άλλες καταστράφηκαν από τους ίδιους τους προνοιάρους.

Η ΕΝΕΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

α. Εμπορικά προνόμια στους Βένετους

Από ποιους ζητά βοήθεια ο Αλέξιος Α΄για να αποκρούσει τους

Νορμανδούς της Ιταλίας που είχαν αποβιβαστεί στα παράλια της

Ηπείρου;

Από τους Βένετους.

Τι συμβαίνει εξαιτίας της αρωγής των Βενετών; Το Βυζάντιο κατανικά τους Νορμανδούς.

Τι ήταν το χρυσόβουλο;

Το χρυσόβουλο το έδωσε ο Αλέξιος Α΄ στους Βένετους για να τους ανταμείψει για τη βοήθειά τους. Ήταν επίσημη έγγραφη συμφωνία, υπογεγραμμένη από τον αυτοκράτορα και σφραγισμένη με τη χρυσή του βούλα.

Πότε δόθηκε το χρυσόβουλο και ποια προνόμια δίνονταν στους  Βένετους;

Δόθηκε το 1082. Τα προνόμια ήταν τα εξής:1. παραχωρήθηκαν τίτλοι και χρηματικές χορηγίες στους κοσμικούς και εκκλησιαστικούς άρχοντες της Βενετίας.2. παραχωρήθηκαν στους έμπορους της Βενετίας σκάλες (αποβάθρες) και εμπορικά καταστήματα στην προκυμαία της πρωτεύουσας.3. επιτράπηκε στους Βένετους να εμπορεύονται ελεύθερα, χωρίς να πληρώνουν δασμούς σε όλα τα σημαντικά βυζαντινά λιμάνια.

Ποια η σημασία του χρυσόβουλου;

Το Βυζάντιο παραιτήθηκε από τα φορολογικά, ναυτιλιακά και οικονομικά τουδικαιώματα.2. Οι Βενετοί διείσδυσαν οικονομικά και ίδρυσαν πανίσχυρη αποικιακή αυτοκρατορία στην Ανατολή.3. Το Βυζάντιο έχασε το ρόλο του μεσάζοντα μεταξύ Αράβων και Δυτ. Ευρώπης και την κυρίαρχη θέση του στο εμπόριο της Μεσογείου.

Πώς προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα οι επόμενοι αυτοκράτορες;

1. Δήμευσαν τις περιουσίες των Βενετών.

2. Υποκίνησαν βιαιότητες του πληθυσμού της πρωτεύουσας εναντίον τους.

3. Ο Μανουήλ Α΄ Κομνηνός παραχώρησε προνόμια στις άλλες ιταλικές πόλεις, Πίζακαι Γένουα που ανταγωνίζονταν τη Βενετία, παρεμβαίνοντας στρατιωτικά στην Ιταλία, όπως ο Ιουστινιανός Α΄             Το σχίσμα των δύο Εκκλησιών Τι ονομάζουμε σχίσμα;

Σχίσμα ονομάζουμε τη ρήξη μεταξύ των πατριαρχείων της Δύσης και της Ανατολής(Ρώμης και Κωνσταντινούπολης). Αφορούσε το ζήτημα της κυριαρχίας επί της χριστιανικής οικουμένης (ποια από τις δύο εκκλησίες θα κυριαρχεί).

Ποια πατριαρχεία συμπαρατάσσονται με αυτό της Κωνσταντινούπολης; Τα πατριαρχεία της Αντιόχειας, των Ιεροσολύμων και της Αλεξάνδρειας.

Κάτω από ποιες συνθήκες οδηγηθήκαμε στο σχίσμα;

H παπική εκκλησία με αρχηγό τον καρδινάλιο Ουμβέρτο επισκέφτηκε την Κωνσταντινούπολη, για να συζητήσει με τον πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριο την επίλυση των λειτουργικών και δογματικών διαφορών που υπήρχαν ανάμεσα στα δύο πατριαρχεία. Η αλαζονεία των δύο διαπραγματευτών οδήγησε στην οριστική ρήξη μεταξύ των δύο πατριαρχείων. Έτσι στο εξής είχαμε την ορθόδοξη και ρωμαιοκαθολική εκκλησία. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε το μίσος μεταξύ Ανατολής και Δύσης

ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝ/ΠΟΛΗΣ

α. Ορισμός και παράγοντες

Τι ήταν οι σταυροφορίες;

Ήταν μια κίνηση που εκδηλώθηκε τον 11ο αιώνα στη Δύση. Προήλθε από πρωτοβουλία των παπών και απέβλεπε στην απελευθέρωση του Πανάγιου Τάφου και των Αγίων Τόπων από τους Σελτζούκους.

Ποιοι παράγοντες επηρέασαν τη διαμόρφωση των σταυροφοριών;

1. η φημολογία για τις ωμότητες των Αράβων και Τούρκων κατά των προσκυνητών

2. τα οικονομικά προβλήματα της Δύσηςτο κάλεσμα για βοήθεια που απηύθυνε ο αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ Κομνηνός στους ηγεμόνες της Δύσης.

Ο Αλέξιος Α΄ και η πρώτη σταυροφορία (πηγή)

Ο Αλέξιος Α΄ σκέφτηκε ότι δεν ήταν σε θέση να σηκώσει μόνος του το βάρος του αγώνα εναντίον των Σελτζούκων, έτσι συνειδητοποιείσαι ότι έπρεπε να συμμαχήσει με τους Ιταλούς. Για να τους παρακινήσει λοιπόν χρησιμοποίησε την πρόφαση ότι οι Λατίνοι θεωρούσαν ανυπόφορο που οι Τούρκοι έλεγχαν το ζωοποιό τάφο και τα Ιεροσόλυμα. Έτσι παρακίνησε πολλούς της Δύσης να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους. Αφού έκανε λοιπόν τις απαραίτητες συνθήκες και αντάλλαξε όρκους πίστης εκστράτευσε στην Ανατολή. Ανάγκασε πολλούς Πέρσες να εγκαταλείψουν τις χώρες των Ρωμαίων και αποκατέστησε τη ρωμαϊκή δύναμη στην Ανατολή

Οι τρεις πρώτες σταυροφορίες Α΄ σταυροφορία

Χρόνος: 1096 – 1099Κήρυξη: από τον πάπα Ουρανό Β΄ στην Κλερμόν της Γαλλίας Χαρακτήρας: θρησκευτικός

Διακρίνεται: σε μια λαϊκή και μια φεουδαρχική σταυροφορία

Τι έγινε; Οι ανοργάνωτες λαϊκές μάζες εξολοθρεύτηκαν από τους Τούρκους. Ακολούθησε η εκστρατεία των φεουδαρχών που νίκησαν τους Τούρκους και έτσι ανέκτησαν και παραχώρησαν στο Βυζάντιο βάσει συμφωνίας τα εδάφη της δυτικής Μικράς Ασίας. Τι ιδρύθηκε στη Συρία και Παλαιστίνη; Ιδρύθηκε από τους φεουδάρχες μια σειρά από ηγεμονίες και αυτοτελή κρατίδια.

Β΄ και Γ΄ σταυροφορία

Χρόνος: 12ος αιώνας

Τι έγινε; Δεν στέφθηκαν με επιτυχία. Τι σχέση έχει η Κύπρος με την Γ σταυροφορία;

Σε αυτή τη σταυροφορία η Κύπρος καταλήφθηκε από τον Άγγλο βασιλιά Ριχάρδο Λεοντόκαρδο και παραδόθηκε έπειτα στο φράγκο Λουζινιάν (1192). Η Κύπρος ήταν σημαντική απώλεια για το Βυζάντιο.

γ. Η τέταρτη σταυροφορία

Ποια η διαφορά αυτής της σταυροφορίας με τις άλλες;

Η σταυροφορία αυτή δεν βασιζόταν σε θρησκευτικά κίνητρα αλλά σε υλικά.

Ποιος ήταν ο αρχικός στόχος της Δ΄ σταυροφορίας και ποιος κατέληξε να είναι;

Ο αρχικός στόχος ήταν να πάνε οι σταυροφόροι στην Αίγυπτο και τη Συρία, αλλά παρέκλιναν από αυτόν και κατάλαβαν την Κωνσταντινούπολη (1204).

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Ποια η κατάσταση των Οθωμανών μετά τη μάχη της Άγκυρας; Η Οθωμανική Αυτοκρατορία βυθίστηκε στην αναρχία.

Ποιος επανέφερε την τάξη αναδιοργανώνοντας τον τουρκικό στρατό; Ο σουλτάνος Μουράτ Β΄.

Ποιες οι ενέργειες του Μουράτ Β΄ μετά την αναδιοργάνωση του τουρκικού στρατού;

• Κατέλαβε τα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη (1430).

• Κατανίκησε ένα σταυροφορικό στρατό στη Βάρνα (1444).

Σε τι συνέβαλαν αυτές οι νίκες του Μουράτ Β΄;

Προετοίμασαν την Πολιορκία της Πόλης, την οποία διεξήγαγε με επιτυχία ο διάδοχός του Μωάμεθ Β΄ Πορθητής (1451 – 1481).

Ποιες οι πολιορκητικές ενέργειες του Πορθητή πριν την πολιορκία της Πόλης;

Έχτισε το φρούριο της Ρουμέλης, στην ακτή του Βοσπόρου, απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, για να εμποδίσει τον επισιτισμό της πόλης από τον Εύξεινο.

Πόσες μέρες κράτησε η πολιορκία της Πόλης; Κράτησε 54 μέρες (6 Απριλίου – 29 Μαΐου 1453) Ποιες οι κύριες αιτίες της ήττας των Βυζαντινών;

• Οι Βυζαντινοί με αυτοκράτορα τους τον γενναίο Κωνσταντίνο ΙΑ΄ διέθεταν ελάχιστες δυνάμεις.

• Η υπεροχή των Τούρκων σε στρατιώτες και οπλισμό ήταν συντριπτική.

• Οι Βυζαντινοί δεν είχαν βοήθεια από τα άλλα χριστιανικά κράτη.

Τελική επίθεση (πότε, πώς, από ποιον, πόσες οι μέρες πολιορκίας);Πότε:

Τη νύχτα 29ης Μαΐου 1453   Πώς:

Οι σφοδροί βομβαρδισμοί και επιθέσεις γενιτσάρων από τα ρήγματα των τειχών.

Ο αυτοκράτορας έπεσε στη μάχη, κυκλωμένος από τους εισβολείς. Όπως προέβλεπε ο θρησκευτικός νόμος η Πόλη παραδόθηκε στους μαχητές.

Από ποιον:

Μωάμεθ Β΄ Πορθητής

Μέρες πολιορκίας:

τρεις μέρες σφαγών και λεηλασιών

Ποια η πρώτη ενέργεια του Μωάμεθ μπαίνοντας στην κατακτημένη πόλη;

Προσευχήθηκε στην Αγία Σοφιά και έκανε πρωτεύουσα του Οθωμανικού του κράτους την Πόλη.

Ποια η δύναμη των πολιορκητών της Πόλης σύμφωνα με το πρώτο παράθεμα;

Οι πολιορκητές παρέταξαν 400 μικρά και μεγάλα πλοία στη θάλασσα και 200χιλιάδες άντρες στη στεριά.

Με ποιου το μέρος πήγαν οι Σέρβοι σύμφωνα με το πρώτο παράθεμα;

Με το μέρος των Τούρκων στους οποίους μάλιστα έστειλαν πολλά χρήματα και ανθρώπους.

β. Οι συνέπειες

Ποιες οι συνέπειες της άλωσης της Πόλης;

• Τραυμάτισε η άλωση την περηφάνια των Ελλήνων.

• Γεννήθηκε ωστόσο η ελπίδα για την Ανάσταση του Γένους.

• Οι λόγιοι πήγαν στη Δύση και μετέφεραν εκεί το πνεύμα του Βυζαντίου.

• Οι Οθωμανοί έκλεισαν τους δρόμους της Ανατολής για τους Ευρωπαίους που αναζήτησαν νέους.

γ. Η βυζαντινή πνευματική κληρονομιά

Πώς επηρέασε τους Ρώσους η βυζαντινή πνευματική κληρονομιά (τι πίστευαν και ποια θεωρία διατύπωσαν);

Το μοσχοβίτικο κράτος επηρεάζεται από τη βυζαντινή ιδεολογία. Οι Ρώσοι θεώρησαν ότι ήταν οι μοναδικοί κληρονόμοι της βυζαντινής πνευματικής και πολιτική παράδοσης. Έτσι η Μόσχα τον 16ον αιώνα διατυπώνει τη θεωρία ότι ήταν η Τρίτη Ρώμη που θα προσπαθούσε να ανασυστήσει τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

Ποιοι άλλοι λαοί επηρεάζονται από το βυζαντινό πολιτισμό και πώς τους

βοήθησε αυτός;

Επηρεάστηκαν και οι ορθόδοξοι βαλκανικοί λαοί. Η Ορθοδοξία που γνώρισαν από το Βυζάντιο τους βοήθησε να διατηρήσουν την ταυτότητά τους στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Ποια η προσφορά του Βυζαντίου στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πολιτισμό;

• Διέσωσε τον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πολιτισμό από τις αραβικές επιθέσεις.

• Δημιούργησε μεγάλη και πρωτότυπη τέχνη, που επηρέασε Ανατολή και Δύση(όπως η ιταλική προαναγεννησιακή τέχνη και η αραβική αρχιτεκτονική).

• Διαφύλαξε και μετέφερε στη Δύση την κλασική αρχαιοελληνική κληρονομιά και τη ρωμαϊκή νομική παράδοση.

• Ανέπτυξε νέα γραμματειακά είδη (χρονογραφία – λειτουργική ποίηση) και τις θετικές επιστήμες (αστρονομία – μαθηματικά).

• Τελειοποίησε την κρατική οργάνωση, από την οποία επηρεάστηκαν το Χαλιφάτο, τα βαλκανικά κράτη, η Ρωσία και το Οθωμανικό κράτος.

• Πρόσφερε πολλά στη θρησκευτική μουσική, στο μοναστισμό και στις ανθρωπιστικές σπουδές, που αργότερα εξελίχθηκαν στη δυτική Ευρώπη

σελ.57, Η ενετική οικονομική διείσδυση και το σχίσμα των Εκκλησιών, ασκήσεις κι εδώ   

σελ.59, Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης, ασκήσεις και quizlet κάρτες    

Ιστορία Β΄ Γυμνασίου (20) – Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης – Μετά το κουδούνι (sch.gr)

4-2-1.doc (live.com)

4-2-1.doc (live.com)