Μάθημα : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (Β5)

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/Istoria-b/askisis/b-3-1-1.htm

Βίντεο με την παρουσίαση της ενότητας.

Ερωτήσεις σε βίντεο.

Η διαμόρφωση της μεσαιωνικής ελληνικής βυζαντινής αυτοκρατορίας
α. Παγίωση και επέκταση των αλλαγών:
- Ισαυρική ή Συριακή Δυναστεία (717-802)
- Δυναστεία Αμορίου (802-867)

Παγίωση αλλαγών 7ου αιώνα- σταθερά γνωρίσματα βυζαντινού κράτους: 
- διαμόρφωση μεσαιωνικού ελληνικού βυζαντινού κράτους.

Εξωτερική πολιτική:
1. Σταθεροποίηση συνόρων Βυζαντίου - Χαλιφάτου:
- έως παρυφές (= όρια, άκρα) της Μ. Ασίας (στεριά).
- κατά μήκος γραμμής: Κιλικία - Κύπρος - Κρήτη (θάλασσα).
2. Αντεπίθεση Βυζαντινών στη Μ. Ασία (μέσα 9ου αιώνα).
3. Επιτυχής αντιμετώπιση των Βουλγάρων στα Βαλκάνια από τους Βυζαντινούς.
4. Αρχή αφομοίωσης των σλαβικών πληθυσμών.

Εσωτερική πολιτική:
1. Ενισχύθηκε ο ελληνικός χαρακτήρας της αυτοκρατορίας ≠ περιορίστηκε η χρήση της λατινικής γλώσσας.
2. Οργανώθηκε η κεντρική διοίκηση με διάφορες υπηρεσίες.
Σημαντικότερη: η αρμόδια για την εξωτερική πολιτική του κράτους.
3. Οργανώθηκε περαιτέρω η περιφερειακή διοίκηση:
α. Γενικεύτηκαν τα «θέματα» (με διχοτόμηση των παλιών μεγάλων στη Μ. Ασία και δημιουργία νέων στα Βαλκάνια).

β. Οι στρατηγοί:
- Διοικητές θεμάτων.
- Απέκτησαν μεγάλη δύναμη.
- Συχνά γίνονται επικίνδυνοι για την κεντρική εξουσία και οργάνωναν εξεγέρσεις.
- Αντιμετωπίζονται από την κεντρική εξουσία.

γ. «Θεματικός στρατός»:
- Από στρατιώτες-αγρότες.
- Είχαν δικά τους κτήματα (στρατιωτόπια).
- Υποχρεούνταν να παράσχουν υπηρεσία σε περίπτωση κινδύνου.
 

Αποτελέσματα ανάπτυξης «θεματικών» στρατών :
1. Περιορισμός μισθοφόρων.
2. Ανάπτυξη μικρής και μεσαίας αγροτικής ιδιοκτησίας στη βυζαντινή περίοδο.

β. Ανάκαμψη της οικονομίας:
 Κωνσταντίνος Ε ́ (741-775, Δυναστεία Ισαύρων):

Οικονομική ανάκαμψη - Ενδείξεις:
1. Αυξήθηκε ο πληθυσμός της αυτοκρατορίας από τον 8ο προς τον 9ο αιώνα.
2. Ξεπεράστηκε η κρίση στην οικονομία.
3. Αυξήθηκαν τα κρατικά έσοδα.
4. Αναζωογονήθηκαν το εμπόριο και η βιοτεχνία.
5. Ο χαρακτήρας της οικονομίας παρέμεινε κυρίως αγροτικός.

 9ος αιώνας: Νικηφόρος Α ́ (802-811, Δυναστεία Αμορίου):
-  Κακώσεις: Δημοσιονομικά μέτρα για:
1. Ανάκαμψη του εμπορίου.
2. Αύξηση των εσόδων του κράτους.

Παρουσίαση της ενότητας (από Χρ. Τσατσούρη) 

--------- ------- ------- 

Διάφορες πρόσθετες πληροφορίες

Δυναστεία των Ισαύρων - Εικονομαχία (8ος αι)

Λέων Γ' Ίσαυρος: (περίπου 680-741). Από τους σπουδαιότερους αυτοκράτορες του Βυζαντίου (717-741), ιδρυτής της δυναστείας των Ισαύρων. Γεννήθηκε στην Γερμανίκεια, στα σύνορα Μικράς Ασίας και Συρίας. Με τις επιτυχίες του κατά των Αράβων και το μεταρρυθμιστικό έργο του στερέωσε σε γερές βάσεις το κράτος. Τη βασιλεία του σφράγισε η εικονομαχική διαμάχη, την οποία και προκάλεσε με την πολιτική του.

Οι κουφισμοί (στη Μηχανή του Χρόνου).

Οι υποχρεώσεις του στρατιώτη – αγρότη

«Ένα επικουρικό (βοηθητικό) σώμα του αυτοκρατορικού στρατού ήρθε στο στρατόπεδο της πόλης Άμνια στη Μ. Ασία, για να ετοιμάσει εκστρατεία κατά των Αράβων. Ο χιλίαρχος (αρχηγός χιλίων ανδρών) και οι υπόλοιποι αξιωματικοί προχώρησαν σε επιθεώρηση, απαιτώντας από το πλήθος των στρατιωτών να παρουσιάζονται με τα άλογα και τις πολεμικές τους άμαξες.

Ενώ πλησίαζε η επιθεώρηση, το άλογο του στρατιώτη Μουσούλιου, που ήταν πάμφτωχος, το έπιασαν ξαφνικά πόνοι, έπεσε κάτω και ψόφησε. Ο στρατιώτης δεν είχε χρήματα να αγοράσει άλλο άλογο και βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση, καθώς ο αξιωματικός τον απειλούσε οργισμένος.»

ΕΡΩΤΗΣΗ :
Αφού μελετήσετε το παραπάνω παράθεμα και το συνδυάσετε με τις γνώσεις σας από το σχολικό βιβλίο, να παρουσιάσετε τις υποχρεώσεις που είχαν οι στρατιώτες – αγρότες.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ :

Το παράθεμα αναφέρεται στις υποχρεώσεις των στρατιωτών – αγροτών στο Βυζάντιο. Το κράτος ήταν χωρισμένο σε θέματα, δηλαδή μεγάλες περιφέρειες με αρχηγό τον στρατηγό. Ο στρατός των θεμάτων αποτελούνταν από στρατιώτες – αγρότες. Το κράτος τους έδινε κτήματα, που ονομάζονταν στρατιωτόπια. Αυτοί είχαν την υποχρέωση, όταν γινόταν εχθρική επίθεση, να υπερασπίζονται τα σύνορα του κράτους. Έπρεπε να έχουν τον οπλισμό τους και το άλογό τους.

Γι’ αυτό και ο στρατιώτης Μουσούλιος που αναφέρει το παράθεμα βρέθηκε σε δύσκολη θέση. Ετοιμαζόταν εκστρατεία εναντίον των Αράβων και αυτός δεν ήταν ετοιμοπόλεμος, αφού δεν είχε πια άλογο. Επομένως το βυζαντινό κράτος βασιζόταν στους αγρότες, για να υπερασπίσει τα σύνορά του και δε χρειαζόταν μισθοφόρους.

istoriografia.blogspot.com

Άμεσες πηγές: μνημεία που αποτελούν αυτούσια κατάλοιπα της εποχής.

Έμμεσες πηγές: έργα ιστοριογραφίας, χρονογραφίας και παρόμοια.

Πρωτεύουσες και δευτερεύουσες πηγές

Πώς γράφεται η Ιστορία; 

Από ποια γεγονότα αποτελείται συνήθως; 

Μπορεί να χωριστεί σε τομείς (όχι απαραίτητα χρονολογικά);

Ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές της; 

Πώς ελέγχουμε την αξιοπιστία των πηγών μας; 

Υπάρχει περίπτωση οι προσωπικές μας αντιλήψεις να επηρεάζουν τον τρόπο που βλέπουμε τα ιστορικά γεγονότα;

- ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ (ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ)

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/xartes/edafiki%20exelixi%20byz.%20aut..htm

-ΑΣΚΗΣΗ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ: http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/Istoria-b/askisis/b-1-1-1.htm

- Σχεδιάγραμμα της Πόλης στα πρώιμα Βυζαντινά χρόνια.

Από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία

Ο χρόνος για τους Βυζαντινούς.

Γιατί Νέα Ρώμη; 

Η νέα θρησκεία στη Ρωμαϊκή και στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

 Μια νέα πρωτεύουσα η Κωνσταντινούπολη, παρουσίαση με βάση το βιβλίο

----- ------------------------------ ------------------------------ --------------------------------------------

Πληροφοριακό υλικό

-Πώς έμοιαζε η Κωνσταντινούπολη το 330μ.Χ.;

https://www.youtube.com/watch?v=1ER4wJpd3N4

"Γειτονιές" εύπορων πολιτών σε μία ρωμαϊκή πόλη

https://www.youtube.com/watch?v=ntWXGT2WjzA

Περπατώντας στην Κωνσταντινούπολη στα πρώιμα χρόνια της

https://www.youtube.com/watch?v=MbYMG2Ok2mg

Θεσσαλονίκη, περίπου την ίδια εποχή

Θεσσαλονίκη, το παλάτι του Γαλερίου (4ος αι μ.Χ)

https://www.youtube.com/watch?v=i2R11kio3_A

- ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΚΩΝ/ΠΟΛΗ

https://www.youtube.com/watch?v=tznM5DOYmM0

http://www.byzantium1200.com/landwall.html

https://www.youtube.com/watch?v=Y6bA78dJX-Q

- Κατακόμβες Α. Πρίσκιλλας Ρώμη:

https://www.youtube.com/watch?v=z_5AAk1jABI

Κατακόμβες Μήλου

https://www.youtube.com/watch?v=STj0-kUE460

- Στη Ρώμη, τα λουτρά/οι θέρμες Καρακάλα (γύρω στο 200μ.Χ.)

https://www.youtube.com/watch?v=XQV8BJFAkrM

- To Ρωμαϊκό Φόρουμ

https://www.youtube.com/watch?v=f01xbFgsdMs

-Βασιλική Κινστέρνα (πριν τον Ιουστινιανό) στην Πόλη:

https://www.youtube.com/watch?v=LBuDII0xq5g

Βασιλική Κινστέρνα, κεφαλή Μέδουσας

https://sketchfab.com/3d-models/medusas-head-2-basilica-cisterna-istanbul-b21b7ffae6a24e4590fbb0fb6c373b23

-Μία άποψη του Ιπποδρόμου (γενικώς):

https://www.youtube.com/watch?v=JTXzIPgR_zw

ΜΝΗΜΕΙΑ ΕΠΟΧΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ και Ιουστινιανού

ΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (ΠΗΓΗΣ): 

Η θρησκευτική πολιτική του Μ. Κωνσταντίνου

Λίγα ζητήματα προκάλεσαν τόσο ζωηρές συζητήσεις στην ιστορική έρευνα όσο το πρόβλημα των σχέσεων του Κωνσταντίνου με το Χριστιανισμό. Πολλοί πιστεύουν ότι ο Κωνσταντίνος ήταν θρησκευτικά αδιάφορος και ότι υποστήριζε το Χριστιανισμό για καθαρά πολιτικούς λόγους. Άλλοι δέχονται ότι υπήρξε πιστός Χριστιανός και αυτό έπαιξε αποφασιστικό λόγο για την αλλαγή της θρησκευτικής πολιτικής της αυτοκρατορίας. Έχουν προβληθεί πολλά επιχειρήματα και για τις δύο αυτές ερμηνείες. Πραγματικά είναι δυνατό να θεμελιώσει κανείς την άποψη, ότι ο Κωνσταντίνος προσχώρησε στον Χριστιανισμό από πεποίθηση, ενώ άλλα επιχειρήματα επιτρέπουν την υπόθεση ότι έμεινε πιστός στις αρχαίες εθνικές παραδόσεις. Τέλος υπάρχουν ενδείξεις που οδηγούν στο συνδυασμό των δύο αντιφατικών υποθέσεων. Οπωσδήποτε η πολιτική σκοπιμότητα έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στη στάση του Κωνσταντίνου. Είχε γίνει σε όλους φανερό ότι η μεταφορά του κέντρου βάρους της αυτοκρατορίας προς την Ανατολή δεν μπορούσε να συμβιβαστεί με την εχθρική στάση απέναντι στο Χριστιανισμό. Είναι όμως εξίσου βέβαιο ότι ο Κωνσταντίνος είχε πλούσια θρησκευτικά βιώματα στη ζωή του, που σχετίζονται τόσο με το Χριστιανισμό όσο και με τις εθνικές θρησκείες.

1. 
   G.Ostrogorsky,Ιστορία του Βυζαντινού κράτους, (διασκευή)

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Με βάση το παραπάνω παράθεμα και τις ιστορικές σας γνώσεις να παρουσιάσετε σε μια παράγραφο τη στάση του Μ. Κωνσταντίνου απέναντι στο Χριστιανισμό και να την αιτιολογήσετε.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Το παράθεμα αναφέρεται στην πολιτική που ακολούθησε ο Μ. Κωνσταντίνος απέναντι στους Χριστιανούς. Αρχικά επισημαίνει ότι υπάρχει διαφωνία ανάμεσα στους ιστορικούς για το αν ο Μ. Κωνσταντίνος υποστήριζε το Χριστιανισμό λόγω της πίστης του ή για πολιτικούς λόγους. Η ειδωλολατρική θρησκεία ήταν ακόμη πολύ ισχυρή και ο Κωνσταντίνος ως αυτοκράτορας δε μπορούσε να έρθει εύκολα σε σύγκρουση με τους υποστηρικτές της. Γνωρίζουμε ότι βασίστηκε στους Χριστιανούς, που ήταν το δυναμικότερο  τμήμα του πληθυσμού στην Ανατολή και σίγουρα επηρεάστηκε από τη μητέρα του, την Αγία Ελένη. Το διάταγμα  των Μεδιολάνων που καθιέρωνε την ανεξιθρησκία και τα χριστιανικά σύμβολα που υιοθέτησε (π.χ. Χριστόγραμμα) δείχνουν ότι τελικά υποστήριξε το Χριστιανισμό και γι’ αυτό άλλωστε ανακηρύχθηκε και Άγιος.

istoriografia.blogspot.com

Ο ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΟΥ (610-717)

α. Το Βυζάντιο σε κρίση

- Ποια προβλήματα παρουσιάζονται στο Βυζάντιο κατά το δεύτερο μισό του 6^ου αιώνα και τις αρχές του 7^ου αιώνα;

• λοιμοί

• κακές σοδειές

• σεισμοί

• επιδρομές βαρβάρων στα εδάφη της αυτοκρατορίας

 οι Σλάβοι κατακλύζουν τις ευρωπαϊκές επαρχίες

 οι Πέρσες φθάνουν μέχρι τις ακτές του Βοσπόρου

- Ποιες οι συνέπειες των προβλημάτων που παρουσιάζονται στο Βυζάντιο;

- εγκατάλειψη ή παρακμή των πόλεων

- μείωση του πληθυσμού

- υποχώρηση του εμπορίου και νομισματικής κυκλοφορίας

- παραμέληση του στρατού (λόγω κρίσης στη δημόσια διοίκηση)

ΧΡΕΙΑΖΟΤΑΝ ΜΙΑ ΡΙΖΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΠΟΥ ΘΑ ΑΠΕΤΡΕΠΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

β. Η αντεπίθεση του Ηρακλείου

- Με ποιο τρόπο ο Ηράκλειος κατάφερε να αποτρέψει την κρίση;

Ο Ηράκλειος ηγήθηκε προσωπικά του βυζαντινού στρατού, αναδιοργάνωσε το στράτευμα με τη οικονομική ενίσχυση της εκκλησίας και επιχείρησε συνεχείς εκστρατείες κατά των Περσών, Αβαρών και Σλάβων.

- Εκστρατείες Ηρακλείου (τι πέτυχε με τις εκστρατείες του):

Η ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Ηράκλειος:
-αναδιοργάνωση στρατεύματος (με οικονομική βοήθεια Εκκλησίας)
-επιχείρηση εκστρατειών κατά Περσών(622-628)
-προσωπική ηγεσία επιχειρήσεων
Το κίνητρο:η αρπαγή του Τιμίου Σταυρού
Ο τρόπος: εξύψωση θρησκευτικού και πατριωτικού φρονήματος στρατιωτών

Τα γεγονότα:

α)νίκη εναντίον Περσών (μάχη στη Νινευί) (627)
β)νίκη Σλάβων και Αβάρων (πολιορκία Κωνσταντινούπολης)

Τα αποτελέσματα:

α) ανάκτηση όλων των βυζαντινών επαρχιών (Εγγύς
Ανατολής)
β) ανάκτηση Τιμίου Σταυρού – θριαμβευτική επιστροφή

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

7 Ος αιώνας: αραβικές επιθέσεις – κατακτήσεις,εξάπλωση, ανάγκη άμυνας
- Θέματα: διοικητικές περιφέρειες με δικό τους στρατό
- Διάδοχοι Ηρακλείου: νέο διοικητικό σύστημα
- Θεματικός στρατός:
 α.αποτελείτο από ελεύθερους αγρότες
β.αντικατέστησε τους παλαιούς μισθοφορικούς στρατούς
γ.αποτέλεσε ένα είδος εθνικού στρατού
δ.αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικός για την άμυνα της αυτοκρατορίας
ε.συντηριόταν από τα στρατιωτόπια
στδιοικιόταν από το στρατηγό του θέματος
Τι ήταν τα στρατιωτόπια και πώς στήριζαν το θεσμό του στρατιώτη-αγρότη:
-ήταν κτήματα που παραχωρούσε το κράτος στους αγρότες-στρατιώτες
-προσκόμιζαν έσοδα, με τα οποία: α)συντηρούσαν τις οικογένειές τους
β)αγόραζαν τον οπλισμό
γ)κάλυπταν τα έξοδα των εκστρατειών
Ποιες δικαιοδοσίες είναι ο στρατηγός στα Θέματα που διαμορφώθηκαν:
Ασκούσε την ανώτατη εξουσία (στρατιωτική και πολιτική) του θέματος που
διοικούσε.
Με ποιους τρόπους ολοκληρώνεται ο εξελληνισμός κρατικής διοίκησης:
-καθιέρωση ελληνικής ως επίσημης γλώσσας
-καθιέρωση ελληνικών τίτλων αντί ρωμαϊκών
-καθιέρωση τίτλου: «βασιλεύς, πιστός εν Χριστώ» (Ηράκλειος)

Ενδεικτικές ερωτήσειες: 

1. Ποια κατάσταση επικρατούσε στη βυζαντινή αυτοκρατορία το δεύτερο μισό του
6ου και τις αρχές του 7ου αιώνα;
2. Ποιο τύπο ηγέτη αντιπροσωπεύει ο αυτοκράτορας Ηράκλειος;

3. Με ποιον τρόπο απέτρεψε την καταστροφή ο Ηράκλειος; 
4.  Ποια ήταν η στρατιωτική πολιτική του Ηρακλείου απέναντι στους Πέρσες;
5.  Γιατί δημιουργήθηκαν τα θέματα τον 7ο αιώνα;
6.  Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά του θεματικού στρατού;
7.  Τι γνωρίζετε για τα στρατιωτικά κτήματα ή στρατιωτόπια;
8.  Για ποιο λόγο ο Ηράκλειος θεωρείται ο πρώτος πραγματικός Βυζαντινός
Αυτοκράτορας;

9. Ποια υπήρξαν τα προβλήματα που αντιμετώπισε το Βυζάντιο μετά από την περίοδο βασιλείας του Ιουστινιανού (μέσα 6^ου αιώνα) έως τις αρχές του 7^ου αιώνα; Να τα χωρίσετε σε εσωτερικά και εξωτερικά. Να πάρετε στοιχεία από το παράθεμα της σελίδας 19 του βιβλίου σας.

10. Με ποια κίνητρα εξεστράτευσε ο Ηράκλειος εναντίον των Περσών; Ποιος υπήρξε ο ρόλος της Εκκλησίας στην πολεμική του προσπάθεια; Μπορούν να θεωρηθούν αυτές οι εκστρατείες ως «ιερός πόλεμος» και γιατί;

11. Πώς γίνεται αντιληπτός (και πώς αποδεικνύεται) ο εξελληνισμός της διοίκησης επί Ηρακλείου; 

Ο ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΑΙ Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

ΠΗΓΗ : «Γένεση των θεμάτων και επικράτηση της ελληνικής»

 Όταν ήταν αυτοκράτορας ο Ηράκλειος [610-641] που καταγόταν από τη Λιβύη, η επικράτεια του Ρωμαϊκού Κράτους περιορίστηκε και ακρωτηριάστηκε τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση. Τότε οι διάδοχοι του, που δεν ήξεραν πού και πώς να ασκήσουν την εξουσία τους, κατέτμησαν σε μικρά τμήματα τη διοίκηση τους και τα μεγάλα στρατιωτικά σώματα και εγκατέλειψαν την προγονική τους λατινική, υιοθετώντας την ελληνική γλώσσα [...]. Γιατί (παλιότερα) ονόμαζαν τους χιλίαρχους λογγίνους και τους εκατόνταρχους κεντουρίωνες και τους τωρινούς στρατηγούς κόμητες. Αλλά και η ονομασία θέμα είναι ελληνική και όχι ρωμαϊκή και προέρχεται από τη θέση.

Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος, Περί θεμάτων, έκδ. A. Pertusi, Πόλη του Βατικανού 1952, 60.

 Ερώτηση:  Αφού μελετήσετε την παραπάνω πηγή και με βάση όσα γνωρίζετε, να αναφέρετε τις δύο σημαντικότερες αλλαγές στη διοίκηση του κράτους στα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ηρακλείου και των διαδόχων του.

Απάντηση:

Η πηγή αναφέρεται σε δύο σημαντικές αλλαγές στη διοίκηση του βυζαντινού κράτους στο τέλος του 7^ου αιώνα. Αρχικά μας πληροφορεί ότι στα χρόνια του Ηράκλειου το Βυζάντιο έχασε πολλά εδάφη και στη Δύση και στην Ανατολή. Ειδικά στην Ανατολή οι διάδοχοι του Ηράκλειου έπρεπε να αντιμετωπίσουν τους  Άραβες, γι΄αυτό και δημιούργησαν ένα νέο διοικητικό σύστημα, τα θέματα. Αυτά ήταν διοικητικές περιφέρειες με δικό τους στρατό και είχαν επικεφαλής τον στρατηγό. Ο θεματικός στρατός αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικός για την άμυνα της αυτοκρατορίας. Στη συνέχεια η πηγή αναφέρεται στον εξελληνισμό της διοίκησης και παρουσιάζει με παραδείγματα πώς οι ρωμαϊκοί τίτλοι αντικαταστάθηκαν από ελληνικούς, π.χ. οι λογγίνοι ονομάστηκαν τώρα χιλίαρχοι. Τονίζει επίσης ότι και η λέξη θέμα είναι ελληνική. Πράγματι, τα ελληνικά γίνονται η επίσημη γλώσσα του κράτους και είναι χαρακτηριστικό ότι πρώτος ο Ηράκλειος υιοθέτησε τον τίτλο βασιλεύς με τη χριστιανική προσθήκη «πιστός έν Χριστώ». Επομένως, με τις δύο αυτές εξελίξεις σηματοδοτείται το οριστικό τέλος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και η αρχή της μεσαιωνικής ελληνικής Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

istoriografia.blogspot.com

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 

Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

α. Η πολιτική του Ιουστινιανού συνοψίζεται στο: ένα κράτος, μια
Εκκλησία, μια νομοθεσία.

β. Εσωτερική πολιτική:

Ως προς το Κράτος:
▶ Στάση του Νίκα (532): καταστολή της εξέγερσης των δήμων του
Ιπποδρόμου και του λαού της Κωνσταντινούπολης.
▶ Περιορισμός της δύναμης των γαιοκτημόνων και των δήμων
προς όφελος των ελεύθερων αγροτών, που πληρώνουν φόρους.

Ως προς την Εκκλησία:
▶ Καταδιώκονται αιρετικοί και εθνικοί (ειδωλολάτρες).
▶ Κλείνει η Νεοπλατωνική Ακαδημία στην Αθήνα (529)
▶ Ιεραποστολική διάδοση του Χριστιανισμού σε Καύκασο και
Ανατολική Αφρική.

Ως προς τη Νομοθεσία, εκδίδονται:
▶ Ιουστινιάνειος Κώδικας (συλλογή παλαιότερων αυτοκρατορικών
νόμων)
▶ Πανδέκτης (γνωμοδοτήσεις ρωμαίων νομικών)
▶ Εισηγήσεις: εγχειρίδιο για τους φοιτητές της Νομικής
▶ Νεαρές: νέοι νόμοι, γραμμένοι στα Ελληνικά (καινοτομία)

γ. Εξωτερική πολιτική

▶ Στη Δύση στοχεύει στην ανόρθωση της ρωμαϊκής εξουσίας
- Καταλύει το Βανδαλικό κράτος στη Βόρεια Αφρική.
- Πολεμά σκληρά κατά των Οστρογότθων στην Ιταλία
- Ανακαταλαμβάνει τμήμα του Βησιγοτθικού Βασιλείου στην
Ισπανία

▶ Στην Ανατολή στοχεύει στην επανάκτηση Βυζαντινών εδαφών
- Πόλεμος κατά του Χοσρόη Α’, βασιλιά των Περσών
- Συνθηκολόγηση το 562 (αποκατάσταση ισορροπίας)

▶ Στο Δούναβη για να αποκρούσει εισβολές
- Χτίζει φρούρια
- Εξαγοράζει την ειρήνη με τεράστια ποσά
- Δεν καταφέρνει όμως να αναχαιτίσει τους Σλάβους και άλλους
εισβολείς.

▶ Συνέπειες της εξωτερικής του πολιτικής:
- Άδειασαν τα κρατικά ταμεία’
- Απογυμνώθηκαν οι ευρωπαϊκές επαρχίες από στρατό
- Εξασθένισε η διεθνής θέση του Βυζαντίου
- Ολέθριες επιπτώσεις στην εδαφική ακεραιότητα του κράτους,
αργότερα.

δ. Κτίσματα του Ιουστινιανού – Αγία Σοφία
▶ Κατασκευάστηκαν έργα χρήσιμα στην άμυνα, τη θρησκεία, την
υποδομή και την κοινή ωφέλεια

▶ Η Αγία του Θεού Σοφία

- Το λαμπρότερο κτίσμα της Βυζαντινής τέχνης
- Βασιλική μετά τρούλου (συνδυασμός των μακρόστενων ρωμαϊκών κτιρίων, των βασιλικών, με τα περίκεντρα -κυκλικά- κτίρια).
- Αρχιτέκτονες: ο Ανθέμιος (από Τράλλεις) και ο Ισίδωρος (από
Μίλητο)
- Η κατασκευή διαρκεί πέντε χρόνια (532-537)
- Δίνεται έμφαση στον καθ’ ύψος άξονα.

-Φωτισμός: Στις γωνίες του κεντρικού τετραγώνου υπάρχουν 4 ογκώδεις πεσσοί (κολόνες), οι οποίοι συνδέονται με τόξα, που σχηματίζουν ημισφαιρικά τρίγωνα και δημιουργούν ένα στεφάνι, στο οποίο στηρίζεται ο τρούλος.

Σημασία:

• Υμνήθηκε για το κάλλος και το μέγεθάς της.
  • Η μόνη διασωθείσα από τους 32 ναούς του Ιουστινιανού.
  • Έγινε σύμβολο και πηγή έμπνευσης για το νεότερο Ελληνισμό.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/Istoria-b/askisis/b-1-2-1.htm   

Σόλιδος Ιουστινιανού

Αναπαράσταση Α. Σοφίας Κων/πολης 

ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣ ΣΕ ΚΟΜΙΚΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΝΩΣΤΗ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ, ΜΕΡΙΚΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ (κάποιες ερωτήσεις μπορεί να αλληλοεπικαλύπτονται μερικώς): 

1. Ποια φράση συνοψίζει το πολιτικό πρόγραμμα του Ιουστινιανού;
2. Με ποια σημαντική εξέγερση έχει συνδυαστεί το όνομα του Ιουστινιανού στην
εσωτερική πολιτική;

3. Ποιος ήταν ο στόχος της εσωτερικής πολιτικής του Ιουστινιανού;

Ο Ιουστινιανός κατέστειλε με αποφασιστικότητα και σε συνεργασία με την ικανότατη σύζυγό του Θεοδώρα, την εξέγερση των δήμων, που ονομάστηκε “Στάση του Νίκα” (532). Ακολούθως ενίσχυσε την αυτοκρατορική εξουσία και περιόρισε σημαντικά τη δύναμη των δήμων.

4. Τι ήταν οι δήμοι; 

5. Ποια πολιτική ακολούθησε ώστε η αυτοκρατορία να μη χάσει τους φόρους που πλήρωναν οι υπήκοοί της; 
 6. Ποια στάση κράτησε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός στο θρησκευτικό τομέα;

 7. Τι γνωρίζετε το νομοθετικό έργο του Ιουστινιανού;

8. Ποιος ήταν ο στόχος της εξωτερικής πολιτικής του Ιουστινιανού;

Η εξωτερική πολιτική του Ιουστινιανού απέβλεπε στην αποκατάσταση της Ρωμαϊκής Οικουμένης, δηλαδή την ανόρθωση της ρωμαϊκής εξουσίας στη Δύση.

9. Ποιους εχθρούς αντιμετώπισε το κράτος κατά τη βασιλεία του Ιουστινιανού;

10. Ποια πολιτική ακολούθησε ο Ιουστινιανός όσον αφορά τον κίνδυνο από Ανατολάς (τους Πέρσες); 

11. Γιατί η εξωτερική πολιτική του χαρακτηρίζεται ως υπερβολικά φιλόδοξη;

12. Ποιες ήταν οι συνέπειες της κατακτητικής πολιτικής του Ιουστινιανού;

Οι πόλεμοι στην Ανατολή και στη Δύση απογύμνωσαν τις ευρωπαϊκές επαρχίες από στρατεύματα και άδειασαν τα κρατικά ταμεία. Η κατάσταση αυτή εξασθένισε τη διεθνή θέση του Βυζαντίου και είχε ολέθριες επιπτώσεις στην εδαφική ακεραιότητα του κράτους επί των διαδόχων του.

13. Τι περιλαμβάνει το οικοδομικό έργο του Ιουστινιανού για την αυτοκρατορία του; 

14. Ποιο υπήρξε το λαμπρότερο κτίσμα της βυζαντινής τέχνης; Να το περιγράψετε.

15. Ποια εσωτερικά προβλήματα είχε να αντιμετωπίσει ο Ιουστινιανός και πώς αντιμετώπισε το καθένα ξεχωριστά; 

ΦΥΛΛΑΔΙΟ, Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ;

  Ο σκοπός μας είναι : να βρούμε τις πληροφορίες που μας δίνουν, να τις συγκεντρώσουμε και να         καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα, όχι απλά να αντιγράψουμε ό, τι λένε.

Ακολουθούμε τα εξής βήματα :

1.   Διαβάζουμε προσεχτικά το παράθεμα, για να καταλάβουμε το περιεχόμενό του.
2.  Υπογραμμίζουμε πάνω στο παράθεμα τις πληροφορίες που είναι σημαντικές και όχι τις λεπτομέρειες.
3.  Γράφουμε την απάντησή μας σε μια παράγραφο. Ξεκινάμε κάνοντας μια θεματική πρόταση, όπου αναφέρουμε το κεντρικό θέμα του παραθέματός μας. Ακολουθεί η απάντηση στα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσουμε. Εδώ προσπαθούμε να συνδέσουμε όσα στοιχεία έχουμε από το παράθεμα με όσα αναφέρει η ενότητα του βιβλίου μας. Αν θέλουμε, η απάντησή μας ολοκληρώνεται με μια πρόταση - κατακλείδα, όπου μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα σχετικά με το θέμα μας.

istoriografia.blogspot.com

https://prezi.com/p/itgc2-mpcau2/presentation/

https://prezi.com/p/nfr3ypnilm5_/presentation/

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 

 Η εξάπλωση των Αράβων

α. Ίδρυση και αρχές του Ισλάμ

Που οφειλόταν η εξάπλωση των Αράβων;

Οφειλόταν στην μεταστροφή των Αράβων στο Ισλάμ  μονοθεϊστική θρησκεία που ίδρυσε ο Μωάμεθ.

Τι γνωρίζετε για το Μωάμεθ και ποια η σχέση του με το Ισλάμ;

Ο Μωάμεθ ήταν οδηγός καραβανιών. Είχε γνωρίσει από κοντά το Χριστιανισμό και τον Ιουδαϊσμό. Επηρεασμένος από τις δύο αυτές θρησκείες, διακήρυξε τις αρχές της νέας θρησκείας, του Ισλάμ.

Τι ονομάζουμε Εγίρα;

Το έτος κατά το οποίο ο Μωάμεθ διώχτηκε από την πατρίδα του τη Μέκκα και κατέφυγε στη Μεδίνα ( 622 ). Το έτος αυτό καθιερώθηκε ως αφετηρία του χρονολογικού συστήματος των Αράβων. Εγίρα = αποδημία

Τι ήταν το Κοράνι και τι απαιτούσε από τους πιστούς ( Μουσλίμ );

Το Κοράνι που σημαίνει επί λέξει « λόγος θεού », ήταν το ιερό βιβλίο του Ισλάμ. Απαιτούσε από τους Μουσλίμ να διαδώσουν το Ισλάμ με ιερό πόλεμο ( τζιχάντ ) κατά των απίστων. Το Κοράνι απαγόρευε να ασκηθεί καταναγκασμός στους Χριστιανούς και στους Ιουδαίους. Όσοι έπεφταν στον πόλεμο, πιστευόταν ότι γίνονταν μάρτυρες της πίστης και εξασφάλιζαν μια θέση στον Παράδεισο.

β. Η επέκταση – Παράγοντες και συνέπειες

Τι συνέβη στη Μάχη Γιαρμούκ;

Οι Άραβες στη μάχη του Γιαρμούκ ( 636 ) συνέτριψαν το βυζαντινό στρατό, υπό την ηγεσία του χαλίφη ( τοποτηρητής και διάδοχος του Προφήτη ).

Ποιες άλλες περιοχές κατακτούν οι Άραβες στα πλαίσια του ιερού πολέμου;

Τις ρωμαϊκές και περσικές επαρχίες Παλαιστίνη, Συρία, Αίγυπτο, Μεσοποταμία και Περσία. Τα ανατολικά σύνορα του Βυζαντίου βαθμιαία υποχώρησαν στις παρυφές της Μ. Ασίας.

Ποιοι ήταν οι κυριότεροι παράγοντες των αραβικών κατακτήσεων;

- η εξάντληση Βυζαντινών και Περσών από τη μακροχρόνια πολεμική τους σύγκρουση.

- η έντονη αντίθεση μεταξύ του κέντρου και των ανατολικών επαρχιών του Βυζαντίου που παρέμειναν προσκολλημένες στην αίρεση του Μονοφυσιτισμού.

Χαλιφάτο = έτσι ονομάστηκε το αραβικό κράτος

β. Η επέκταση – Παράγοντες και συνέπειες

Περιοχές που κατακτήθηκαν επίσης από τους Άραβες:

• Καρχηδόνα

• Μεγαλύτερο μέρος Ισπανίας

• Στην ανατολή μέχρι την οροσειρά του Ταύρου

Οι Άραβες διεκδικούν την κυριαρχία και στη Μεσόγειο θάλασσα:

• Βασισμένοι στην τεχνογνωσία και την ναυτική εμπειρία των παράκτιων πληθυσμών της Φοινίκης και της Αιγύπτου, ναυπήγησαν και οργάνωσαν έναν αξιόμαχο στόλο  έγιναν κύριοι της Κύπρου, της Ρόδου, της Κω, της Χίου, της Κυζίκου και πολιόρκησαν δύο φορές την Κωνσταντινούπολη. Τον 9^ον αιώνα κατέκτησαν την Κρήτη και τη Σικελία.

Πώς καταφέρνουν να αποκρούσουν οι Βυζαντινοί τους Άραβες;

• Με τη βοήθεια των απόρθητων τειχών της Βασιλεύουσας

• Με τη χρήση του υγρού πυρός ( όπλο που κατέκαιγε τα εχθρικά πλοία ).

Συνέπειες από τις αραβικές επιδρομές:

• Διάσπαση του μεσογειακού κόσμου

• Εδαφική συρρίκνωση

• Απώλεια σημαντικών αστικών κέντρων

• Ερήμωση πολλών περιοχών της αυτοκρατορίας

• Μείωση αγροτικής παραγωγής

• Επηρεάστηκαν αρνητικά το εσωτερικό και εξωτερικό εμπόριο του Βυζαντίου

ΤΟ ΥΓΡΟ ΠΥΡ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟ ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ

----------  ----------  --------- --------- ---------

Βίντεο με την παρουσίαση της ενότητας (Εμπόριο και πολιτισμός του Ισλάμ)

2. Το εμπόριο και ο πολιτισμός του Ισλάμ

α. Η ανάπτυξη του εμπορίου

Γιατί οι Άραβες ασχολήθηκαν με το διεθνές εμπόριο;

Α. Εξαιτίας της εξαίρετης γεωγραφικής θέσης του Χαλιφάτου μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Β. Λόγω της εκμετάλλευσης χρυσού και αργυρού της Δυτ. Αφρικής και της Σαχάρας.

Που ιδρύουν εμπορικές αποικίες οι Άραβες;

Στις ακτές των Ινδιών, της ΝΑ Ασίας και της Κίνας.

Τι είδους προϊόντα έφταναν από τη μακρινή Ανατολή στις αραβικές και βυζαντινές αγορές;

Μπαχαρικά και άλλα είδη πολυτελείας.

Ποιες καινοτομίες στο εμπόριο φέρνουν οι Ισλαμιστές έμποροι;

Α. Συγκρότησαν εμπορικές εταιρείες

Β. Επινόησαν την εμπορική επιταγή (τσεκ)

Γ. Ανέπτυξαν το πιστωτικό σύστημα (αργυραμοιβοί και τράπεζες) καινοτομίες που διευκόλυναν πολύ τις συναλλαγές

β. Γράμματα, επιστήμη και τέχνες

Ποια στοιχεία δείχνουν την πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξη των Άραφων;

- Στην Κόρδοβα και Βαγδάτη, ιδρύθηκαν βιβλιοθήκες και πανεπιστήμια.

- Υπήρχαν βιβλιοπωλεία για το ευρύ κοινό στις μεγάλες πόλεις.

- Πολλοί χαλίφες ήταν μανιώδεις συλλέκτες χειρογράφων

- Η αραβική λογοτεχνία θεωρείτο της μόδας ακόμη και ανάμεσα στους χριστιανούς υπηκόους των αραβικών κρατών.

- Οι Άραβες μετέφρασαν τα έργα Ινδών, Ελλήνων και Περσών.

- Οι μεταφράσεις έργων όπως αυτά του Αριστοτέλη και των Νεοπλατωνικών επηρέασαν βαθιά την αραβική σκέψη και επιστήμη.

- Η τέχνη του Ισλάμ δανείστηκε τεχνικές, τεχνίτες και υλικά από το Βυζάντιο αλλά για θρησκευτικούς λόγους έμεινε προσηλωμένη στην ανεικονική τεχνοτροπία. Δημιουργήματα της τέχνης αυτής είναι τα τεμένη ( τζαμιά ).

- Φιλοτέχνησαν λαμπρά έργα μικροτεχνίας από ελεφαντόδοτο και άλλα υλικά.

Ο κόσμος του Ισλάμ κατά την περίοδο του Μεσαίωνα

2. Το εμπόριο και ο πολιτισμός του Ισλάμ

γ. Επίδραση του αραβικού πολιτισμού

επιστημονικές επιδόσεις Ισλάμ από τις οποίες επηρεάστηκε η Δύση

- καθιέρωσαν την ινδική αρίθμηση (μαθηματικά), οργάνωσαν μακρινά ταξίδια(γεωγραφία), υπολόγισαν ακριβώς την τροχαία του ήλιου και των πλανητών(αστρονομία), ανακάλυψαν το θεϊκό οξύ και το οινόπνευμα(χημεία), καθιέρωσαν νέα φάρμακα και πραγματοποίησαν πολύπλοκες εγχειρήσεις(ιατρική)

Εισαγωγή στο Βυζάντιο και τη Δύση

Χαρτί και πολλές καλλιέργειες (βερίκοκο, αγκινάρα, βαμβάκι, λεμόνι, σακχαροκάλαμο κλπ ). Επίσης η παρουσία πολλών αραβικών λέξεων στις ευρωπαϊκές γλώσσες δείχνει το μέγεθος της επίδρασης των Αράβων στη Δύση.

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ ΑΡΑΒΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Ερωτήσεις για την ευκολότερη κατανόηση του κειµένου.

Πού οφείλεται η εξάπλωση των Αράβων; Ποιος είναι ο ιδρυτής της θρησκείας του Ισλάµ; Ποιος είναι ο ιδρυτής της;
 Τι γνωρίζουµε για τον Μωάµεθ;
 Τι σηµαίνουν οι όροι: Κοράνι, Μουσλίµ, τζιχάντ, µάρτυρας της πίστης;
Περίγραψε την εξάπλωση των Αράβων;
Ποιοι είναι οι κυριότεροι παράγοντες της εξάπλωσης των Αράβων; Τι είναι το Χαλιφάτο;
Μετά την κατάκτηση των βυζαντινών επαρχιών προς ποια περιοχή επεκτάθηκαν οι Άραβες; Ποιος, πού και πότε ανέκοψε την εξάπλωσή τους;
Πού σταθεροποιήθηκαν τα αραβοβυζαντινά σύνορα; Ποια ήταν η δράση των Αράβων στη θάλασσα;
Αφού δεις τις εικόνες και διαβάσεις την πηγή και το σχετικό λήµµα από τη Βικιπαίδεια, µπορείς να περιγράψεις το υγρό πυρ;
Ποιες είναι οι συνέπειες από την αραβική επέκταση;

Βίντεο με την παρουσίαση της ενότητας.

Βίντεο με την παρουσίαση των βασικών σημείων του μαθήματος.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 'ΚΟΝΤΑ' ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ SWAY (δεν έχει να προσφέρει κάτι σε σχέση με το κείμενο του διδακτικού βιβλίου, περιέχει όμως επιπλέον πληροφορίες και δείχνει έναν άλλον τρόπο παρουσίασης εργασιών και της διδασκόμενης ύλης).

ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ, μικρή παρουσίαση

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για το ζήτημα των εικόνων (σελ. 34 – 35)

Ορισμοί

1. Εικονομαχία: πνευματική κίνηση (726 – 843) που συνδέθηκε στενά με το ακόλουθο ερώτημα: Είναι σύμφωνη με τις παραδόσεις της Ορθοδοξίας ή όχι η λατρεία των εικόνων;

2. Εικονόφιλοι (εικονολάτρες): οι οπαδοί των εικόνων.

3. Εικονομάχοι (εικονοκλάστες): οι εχθροί των εικόνων.

Χρονολογικός πίνακας – Συμπληρώστε τα γεγονότα:

Ερωτήσεις – Εργασίες

1. Τι ήταν η Εικονομαχία και πότε διήρκεσε;

2. Ποιοι υπήρξαν οι πρωτεργάτες;

3. Ποιοι παράγοντες οδήγησαν στην απόφαση του Λέοντα Γ΄ να ξεκινήσει τη δίωξη των εικονολατρών;

4. Ποια υπήρξε η Α΄ φάση της Εικονομαχίας;

Πότε άρχισε, από ποιον αυτοκράτορα και για ποιο λόγο;

Ποιος αυτοκράτορας κλιμάκωσε τις διώξεις εναντίον των εικονολατρών;

Ποιος και με ποιον τρόπο υπερασπίστηκε τη λατρεία των εικόνων;

Πότε τελείωσε η Α΄ φάση της Εικονομαχίας και με ποιον τρόπο;

5. Πότε άρχισε και πότε τελείωσε η Β΄ φάση της Εικονομαχίας;

Με ποιον τρόπο έκλεισε οριστικά το θέμα της λατρείας των εικόνων;

6. Τι προκάλεσε η Εικονομαχία στους τομείς:

Α. της θρησκείας,

Β. της εξωτερικής πολιτικής,

Γ. του πολιτισμού (εικαστικές τέχνες και γράμματα).

--- ---- ---- 

Βίντεο παρουσίασης για την εικονομαχία.

Απόσπασμα, μικρής διάρκειας, εκπομπής σχετικό με το θέμα της εικονομαχίας.

Εικονομαχία: όταν η ιστορία γράφεται από τους νικητές (μια εναλλακτική άποψη ή ... κοιτώντας από την άλλη πλευρά της Ιστορίας.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 

4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους (slideshare.net)

ΕΚΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΜΟΡΑΒΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ

4. Η διάδοση του Χριστιανισµού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους

α. Ο εκχριστιανισµός των Μοραβών
- Εκχριστιανισµός Σλάβων γεγονός µέγιστης σηµασίας για το Βυζάντιο
- 862 - 863: ΡΑΣΤΙΣΛΑΒΟΣ: ζήτησε ιεραποστόλους για να διδάξουν το Χριστιανισµό στο λαό του.
- η επιθυµία του: ήθελε να στηριχτεί στο Βυζάντιο
- ο σκοπός του: να αποκρούσει τις απειλές των Γερµανών και Βουλγάρων.
- ΜΙΧΑΗΛ Γ΄ και ΦΩΤΙΟΣ αντιλήφθηκαν τα οφέλη της πρότασης για το Βυζάντιο
= επέκταση επιρροής και πνευµατικής ακτινοβολίας στην κεντρική Ευρώπη.
- Ανάθεση ιεραποστολής σε ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ (ΚΥΡΙΛΛΟ) και ΜΕΘΟ∆ΙΟ
- 863: ΚΩΝ/ΝΟΣ και ΜΕΘΟ∆ΙΟΣ

Μοραβία, επιτέλεση ιεραποστολής
- ΚΩΝ/ΝΟΣ  επινόησε το σλαβικό αλφάβητο / µετέφρασε τη Θ. Λειτουργία και τα ιερά βιβλία
Ο εκχριστιανισµός των Σλάβων είναι ένα από τα σηµαντικότερα επιτεύγµατα του βυζαντινού πολιτισµού.
Ο ηγεµόνας των Μοραβών, Ραστισλάβος, ζήτησε ιεραποστόλους από το Βυζάντιο, για να διδάξουν στο λαό του το Χριστιανισµό το 862 /3, επειδή ήθελε να στηριχτεί σ' αυτό, εξαιτίας της απειλής των Γερµανών και των Βουλγάρων. Ο βυζαντινός αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ΄ και ο Φώτιος αξιολόγησαν πολύ θετικά αυτή την πρόταση και ανταποκρίθηκαν στο αίτηµα στέλνοντας ιεραποστολή στη Μοραβία µε επικεφαλής τους αδελφούς Κων/νο (Κύριλλο) και Μεθόδιο, οι οποίοι επιτέλεσαν το ιεραποστολικό τους έργο µε τεράστια επιτυχία. Ο Κων/νος µάλιστα επινόησε το σλαβικό αλφάβητο και µετέφρασε την Αγία Γραφή στα σλαβικά.

β. Σηµασία του εκχριστιανισµού

1. Η χρήση της σλαβικής:

- διευκόλυνε τους Μοραβούς να κατανοήσουν το κήρυγµα και τη Λειτουργία
- εξασφάλισε τεράστια επιτυχία στο ιεραποστολικό έργο
2. Οι δύο αδελφοί οργάνωσαν τη σλαβική εκκλησία (863 - 866)  µύησαν τους Σλάβους στο πολιτιστικό σύστηµα των Ελλήνων και του Χριστιανισµού
3. Ο εκχριστιανισµός συνετέλεσε στην ενότητα των Σλάβων, γιατί ενίσχυσε την κοινότητα της φυλής µε την κοινότητα της πίστης.

γ. Ο εκχριστιανισµός των Βουλγάρων
Εκχριστιανισµός Βουλγάρων:  σύγκρουση Βυζαντίου µε πάπα
- ΠΑΠΑΣ: επέκταση επιρροής Ρωµαιοκαθολικής Εκκλησίας στην άµεση γειτονιά του Βυζαντίου
- Βυζαντινός στρατός: υποχρέωσε το ΒΟΡΗ (ηγεµόνα των Βουλγάρων):
α) να δεχτεί το Χριστιανισµό από Κων/πολη β) να βαπτιστεί ο ίδιος από τον Μιχαήλ (864)
Ο εκχριστιανισµός των Βουλγάρων δεν έγινε ειρηνικά.
Ο Βόρης, ηγεµόνας των Βουλγάρων, αποφάσισε να εκχριστιανίσει τους υπηκόους του. Αρχικά ζήτησε ιεραποστόλους από την Εκκλησία της Ρώµης. Σ' αυτό όµως αντέδρασαν οι βυζαντινοί, που έστειλαν στρατό και ανάγκασαν το Βόρη να δεχτεί το Χριστιανισµό από την Κων/πολη και να βαπτιστεί ο ίδιος από τον αυτοκράτορα Μιχαήλ.
Αργότερα:
- ΒΟΡΗΣ: πρόσκληση πάπα
- ΠΑΠΑΣ: επέµβαση στα ζητήµατα της Βουλγαρικής Εκκλησίας
- ΦΩΤΙΟΣ  κατήγγειλε την επέµβαση της Ρώµης στη Βουλγαρία
κατηγόρησε τη Ρωµαιοκαθολική Εκκλησία για λειτουργικά και δογµατικά λάθη
- σκοπός του: η υπεράσπιση: α) της ανεξαρτησίας της Βυζαντινής Εκκλησίας και
β) των ζωτικών συµφερόντων του βυζ. κράτους

- ΣΥΝΟ∆ΟΣ 867:  1) αναθεµάτισε τον πάπα
2) απέρριψε το δόγµα filioque
3) καταδίκασε την επέµβαση της Ρώµης στη Βουλγαρία
- ΣΥΝΟ∆ΟΣ 870: Αποφάσισε: η Βουλγαρική Εκκλησία να υπάγεται στο Πατριαρχείο Κων/πολη.

 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (απο σταυρόλεξο):

  1. Το κυριλλικό αλφάβητο απέδιδε όλες τις φωνητικές … της σλαβικής γλώσσας.

2. Ηγεμόνας των Μοραβών που ζήτησε από το Βυζάντιο την αποστολή ιεραποστόλων.
3. Το κυριλλικό αλφάβητο και η χριστιανική θρησκεία συντέλεσαν στην … των Σλάβων.
4. Βυζαντινός αυτοκράτορας που πρώτος επεδίωξε τον εκχριστιανισμό των βόρειων γειτόνων της Αυτοκρατορίας.
5. Ο Κύριλλος επινόησε για τους σλαβικούς λαούς το κυριλλικό ή … αλφάβητο που οι λαοί αυτοί χρησιμοποιούν ως σήμερα.
6. Ο Κύριλλος απέδωσε στην γλώσσα των σλάβων τα ιερά κείμενα του Χριστιανισμού και την Θεία…
7. Αυτό ήταν το μοναστικό όνομα του Βυζαντινού ιεραποστόλου Κωνσταντίνου.
8. Στην σύνοδο του 867 μ.Χ. εκφράστηκε για πρώτη φορά με έντονο τρόπο η δογματική διαφορά του Πατριαρχείου της Ρώμης με αυτό της Κωνσταντινούπολης περί της … του Αγίου Πνεύματος.
9. Βούλγαρος ηγεμόνας που όξυνε ακόμα περισσότερο την ήδη τεταμένη κατάσταση μεταξύ των εκκλησιών της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης.
10. Περιοχή απ’ την οποία άρχισε ο εκχριστιανισμός των Σλάβων.
11. Οι Βυζαντινοί ιεραπόστολοι που εστάλησαν στην Μοραβία ήταν βάσει της πόλεως απ’ την οποία κατάγονταν…
12. Οι Βυζαντινοί ιεραπόστολοι που δίδαξαν τον Χριστιανισμό στους Μοραβούς ήταν επίσης και έμπειροι…

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (από σταυρόλεξο):

1. Χριστιανική εκκλησία που ήρθε σε αντιπαράθεση με το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης σχετικά με το θέμα του εκχριστιανισμού της Βουλγαρίας.
2. Οι Βυζαντινοί ιεραπόστολοι οργάνωσαν την πρώτη σλαβική…
3. Ο ηγέτης των Μοραβών πίστευε ότι, συμμαχώντας με το Βυζάντιο, θα αντιστάθμιζε την απειλή των εχθρών του, στους οποίους συγκαταλέγονταν οι Βούλγαροι και οι…
4. Οι Βυζαντινοί ιεραπόστολοι μύησαν τους Σλάβους στο ελληνοχριστιανικό … σύστημα.
5. Τα Πατριαρχεία της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης επιχείρησαν με τρόπο ανταγωνιστικό να διαδώσουν τον … στην Βουλγαρία.
6. Τελικά η Βουλγαρία πέρασε στην … επιρροής της Κωνσταντινούπολης.
7. Έτσι ονομαζόταν ο αδελφός του ιεραποστόλου Κωνσταντίνου.
8. Μετά τον εκχριστιανισμό των Μοραβών, το Βυζάντιο προσπάθησε να εκχριστιανίσει και τους…
9. Έτσι ονομαζόταν ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως στα χρόνια του οποίου εκχριστιανίστηκαν τα σλαβικά φύλα.

Το έργο των δύο Βυζαντινών ιεραποστόλων τελικά στέφτηκε με …

H TAINIA ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΥΟ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ, ΚΥΡΙΛΛΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΙΟ: 

https://www.youtube.com/watch?v=jvz5Sh-H5Y4

Εκχριστιανισμός των Βουλγάρων

1. Πώς πιέστηκε ο ηγεμόνας των Βουλγάρων να δεχτεί τον Χριστιανισμό; Με ποιον τρόπο και γιατί παρενέβη ο πάπας στα ζητήματα της βουλγαρικής εκκλησίας;

2. Ποια θέση πήρε ο Φώτιος απέναντι στη βουλγαρική εκκλησία;

3. Τι σημαίνει ο όρος «λειτουργικά και δογματικά λάθη»;

4. Τι είναι το filioque?

5. Τι γνωρίζετε για τις συνόδους του 867 και 870;

6. Ποια ήταν η εξέλιξη της εκκλησίας της Βουλγαρίας;

Χρονολογικός πίνακας – Συμπληρώστε τα γεγονότα:

ΣΤΑΥΡΟΛΕΞΟ

Παρουσίαση 

Ενδιαφέρουσα παρουσίασε σε pdf

Timetoast χρονογραμμή

Πηγές Σκυλίτζη από το φωτόδεντρο

Σελίδα με πηγές και υλικό από τον Ελληνικό Πολιτισμό

Δυναστεία των Μακεδόνων (Μακεδονική δυναστεία)

Βασίλειος Α' ο Μακεδών (867-886)   
Λέων ΣΤ' ο Σοφός (886-912)   
Αλέξανδρος (912-913)  
Κωνσταντίνος Ζ' ο Πορφυρογέννητος (913-959)   
Ρωμανός Α' Λεκαπηνός (920-944)   
Ρωμανός Β' (959-963)   
Νικηφόρος Β' Φωκάς (963-969)   
Ιωάννης Α' Τσιμισκής (969-976)   
Βασίλειος Β'  (976-1025)   
Κωνσταντίνος Η' (1025-1028)   
Ζωή (1028-1050)  
Ρωμανός Γ' ο Αργυρός (1028-1034)   
Μιχαήλ Δ' ο Παφλαγών (1034-1041)   
Μιχαήλ Ε' ο Καλαφάτης (1041-1042)   
Κωνσταντίνος Θ' ο Μονομάχος (1042-1055)   
Θεοδώρα (1042 & 1055-1056 )   
Μιχαήλ ΣΤ' Βρίγγας (Στρατιωτικός) (1056-1057) εκτός δυναστείας   

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
5. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ. ΕΠΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ
ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ

α. Αγώνες με τους Άραβες

♥ Η αντεπίθεση των Αράβων αρχίζει στα χρόνια βασιλείας του
Ρωμανού Λακαπηνού.

Ο στρατηγός Ιωάννης Κουρκούας καταλαμβάνει την Έδεσσα της Συρίας. Έτσι προετοιμάζονται οι νίκες των επόμενων στρατηγών-αυτοκρατόρων.
♥ Οι στρατηγοί αυτοκράτορες Νικηφόρος Φωκάς, Ιωάννης
Τζιμισκής και Βασίλειος Β’ ανακατέλαβαν την Κρήτη (961), την
Κύπρο (965), τις πόλεις της Κιλικίας και τμήματα της Συρίας και
Παλαιστίνης.
♥ Σκοπός των εκστρατειών αυτών ήταν η ανάκτηση όλων των
παλαιών ρωμαϊκών εδαφών της Εγγύς Ανατολής.

β. Αγώνες με τους Βουλγάρους

♥ Η άνοδος του ελληνομαθούς νέου φιλόδοξου ηγεμόνα των
Βουλγάρων Συμεών στο θρόνο διακόπτει την περίοδο φιλικών
σχέσεων Βυζαντίου-Βουλγαρίας.
♥ Ο Συμεών αυτοαποκαλείται Βασιλεύς Βουλγάρων και Ρωμαίων.
Πολιορκεί την Κωνσταντινούπολη αλλά πεθαίνει χωρίς να
πραγματοποιήσει το όνειρό του.
♥ Ο διάδοχός του Πέτρος συνάπτει ειρήνη με το Βυζάντιο και
νυμφεύεται την ανεψιά του αυτοκράτορα Ρωμανού Λακαπηνού.
♥ Ο τσάρος Σαμουήλ ιδρύει νέο Βουλγαρικό κράτος με πρωτεύουσα
την Αχρίδα.
♥ Μετά από πολύχρονους σκληρούς αγώνες, ο αυτοκράτορας
Βασίλειος Β’ συντρίβει τους Βουλγάρους στη μάχη του Σπερχειού
(997) και του Κλειδίου (1014)
♥ Η Βουλγαρία υποτάσσεται πλήρως στους Βυζαντινούς το 1018
και διαιρείται σε δυο θέματα. Έτσι τα σύνορα του Βυζαντίου
φθάνουν και πάλι ως το Δούναβη. γ. Οικονομικές συνέπειες των πολέμων

♥ Με την επέκταση των Βυζαντινών προστίθενται στο κράτος:
-νέα εδάφη
-νέο παραγωγικό δυναμικό
-νέα έσοδα
Ο τερματισμός των εχθρικών επιδρομών επέτρεψε την άνθηση της
 γεωργίας
♥ Ο πλούτος που συγκεντρώθηκε:
-έφερε ευμάρεια
-ενίσχυσε τις δυνατότητες της αυτοκρατορίας και το κύρος της
-γέννησε αισθήματα αυτοπεποίθησης και περηφάνειας στους
κατοίκους. 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

α. Η διαμόρφωση του έθνους των Ρώσων

• 9 ος αιώνας: εμφανίζονται στον χώρο της σημερινής Ρωσίας οι Βάραγγοι , ένας λαός σκανδιναβικής καταγωγής, προερχόμενοι δηλαδή από τις χώρες της Βαλτικής (Σουηδία, Νορβηγία, Δανία), γνωστοί επίσης στη Δύση ως Νορμανδοί (δηλ. άνθρωποι του Βορρά nord men ) και Βίκιγκς , ενώ στην ανατολική Ευρώπη ονομάστηκαν Ρως από τους Σλάβους.
• Ασχολίες: ναυτιλία, πειρατεία και εμπόριο μέσα από τα μεγάλα ποτάμια, όπως ο
Δνείπερος και ο Ντον .
• Ανάμειξη Ρως ή Βαράγγων και ανατολικών Σλάβων → νέο έθνος
∞ Οι Ρως δίνουν → όνομα + κρατική οργάνωση
∞ Οι Σλάβοι δίνουν → γλώσσα + λαϊκή βάση

β. Ίδρυση κράτους – σχέσεις με Βυζάντιο
• μέσα 9ου αιώνα : ίδρυση του πρώτου σημαντικού ρωσικού κράτους → ηγεμονία Κιέβου
∞ ελέγχει : τον δρόμο του ποταμού Ντον
∞ έχει εμπορικές σχέσεις με Βυζάντιο και αραβικό χαλιφάτο
∞ επιχειρεί ανεπιτυχώς 2 φορές την κατάληψη της Κων/πολης
• χάρη σε 2 εμπορικές συμφωνίες με το Βυζάντιο (911 και 944)οι Ρώσοι μπορούν να ταξιδεύουν και να έχουν εμπορικές δραστηριότητες στην Κων/πολη
∞ οι εμπορικές σχέσεις προετοιμάζουν τον εκχριστιανισμό των Ρώσων το 10ο
αιώνα

γ. Εκχριστιανισμός των Ρώσων
•Ο Βασίλειος Β΄ ο Βουλγαροκτόνος αντιμετωπίζει εξέγερση των μεγάλων γαιοκτημόνων (δυνατών ) στη Μ. Ασία – ζητά τη βοήθεια του Ρώσου ηγεμόνα Βλαδίμηρου
∞ αντάλλαγμα: υπόσχεται την αδελφή του Άννα ως σύζυγο του Βλαδίμηρου
∞ οι δυνατοί ηττώνται χάρη και στη βοήθεια του ρωσικού επικουρικού στρατιωτικού σώματος , αλλά ο Βασίλειος αθετεί την υπόσχεσή του
∞ Ο Βλαδίμηρος καταλαμβάνει τη βυζαντινή πόλη Χερσώνα
∞ Ο Βασίλειος αποδέχεται τον γάμο, με τον όρο να βαπτιστεί ο Βλαδίμηρος χριστιανός
∞ Βάπτιση Βλαδίμηρου, βασιλικός γάμος και ομαδική βάπτιση Ρώσων στο Δνείπερο (989)

Αποτελέσματα και σημασία του εκχριστιανισμού των Ρώσων
• ένταξη μιας τεράστιας έκτασης στην επιρροή του βυζαντινού πολιτισμού και της
Ορθοδοξίας
• καθοριστική η επίδραση του Βυζαντίου στη νοοτροπία και τον πολιτισμό των Ρώσων
• εντατικοποίηση των εμπορικών ανταλλαγών με το Βυζάντιο
• αύξηση των Ρώσων μισθοφόρων στην αυτοκρατορική φρουρά και το βυζαντινό στρατό

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. Ποια ήταν η προέλευση των Βίκιγκς, Βαράγγων ή Νορμανδών και ποιες οι ασχολίες τους;
2. Από ποιους λαούς διαμορφώθηκε το ρωσικό έθνος;
3.Ποιο ήταν το πρώτο ρωσικό κράτος και ποιες οι σχέσεις του με το Βυζάντιο;
4.Με ποιον τρόπο προετοιμάστηκε ο εκχριστιανισμός του ρωσικού έθνους;
5.Πότε ολοκληρώθηκε ο εκχριστιανισμός των Ρώσων και με ποιον (περιπετειώδη) τρόπο συνέβη;

6. Ποια ήταν η σημασία αυτού του εκχριστιανισμού τόσο για τους Ρώσους όσο και για το Βυζάντιο;

Παρουσίαση της ενότητας

Οι εξελίξεις στην κοινωνία και στην οικονομία.

Α)Οικονομικές αλλαγές επί Μακεδόνων.

1. Η αύξηση του πληθυσμού (δημογραφική εξέλιξη) σταθεροποιήθηκε.
2. Η ανάπτυξη της αστικής οικονομίας ήταν μεγαλύτερη από αυτήν της υπαίθρου.

Α)Οικονομία και κοινωνία της υπαίθρου.

Αριστοκρατία (9^ος αι).

Αριστοκρατία της Γής ( επαρχιακή)

Αριστοκρατία των αξιωμάτων (Αστική) Μεγαλοκτηματίες ευγενείς (δυνατοί).

Οι δυνατοί ήταν οι πολιτικοί και θρησκευτικοί και στρατιωτικοί άρχοντες και οι διαχειριστές της αυτοκρατορικής κρατικής εκκλησιαστικής και μοναστικής περιουσίας.

Οι οικογένειες της βυζαντινής αριστοκρατίας άρχισαν να αποκτούν (8^ος αι.-11 αι) οικογενειακή επώνυμα.

Φτωχοί αγρότες.

Οι αγροτικές μάζες ήταν οι πένητες που αποτελούνταν από:

1.Ελεύθερους γαιοκτήμονες (είχαν μικρή αγροτική ιδιοκτησία).

2. Ακτήμονες γεωργούς ( μίσθωναν γή για να την καλλιεργήσουν).

3.Παροίκους ( είχαν εξάρτηση από τη γή ή από τους κατόχους της).

Σχέσεις αριστοκρατίας και πενήτων.

1) Οι ελεύθεροι γαιοκτήμονες συχνά έχαναν τα κτήματά τους με την οικονομική πίεση των δυνατών ή από τους δυσβάστακτους κρατικούς φόρους.

2) Οι ακτήμονες γεωργοί και οι πάροικοι καλλιεργούσαν τις διάσπαρτες εκτάσεις ( χωρία ή προάστεια) των μεγάλων κτημάτων των δυνατών και ευγενών.

3) Οι ευγενείς ζούσαν μέσα στην πολυτέλεια και ήταν απρόθυμοι να δαπανήσουν χρήματα για τη βελτίωση των εγκαταστάσεων των υποστατικών τους και των μέσων παραγωγής τους που χρησιμοποιούσαν οι μισθωτοί και οι πάροικοι.

Αποτέλεσμα: Η αγροτική παραγωγή παρέμενε στάσιμη μέχρι τον 11^ο αι.

ΧΑΡΤΕΣ: https://byzantium.gr/empgrmaps.html

ΧΑΡΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΩΝ: https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8975

ΑΣΚΗΣΗ: Ένας χωρικός από τη Δύση εξηγεί σε συγχωριανό του τους λόγους για τους
οποίους θα συμμετάσχει σε µια Σταυροφορία.

ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ: ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8820

ΠΑΡΘΕΝ Η ΡΩΜΑΝΙΑ! 

Σημαντικά προηγούμενα γεγονότα

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. Πως προετοίμασαν την πολιορκία της Πόλης οι σουλτάνοι Μουράτ β και Μωάμεθ β;
2. Τι γνωρίζετε για την πολιορκία και την κατάκτηση της Πόλης;
3. Ποιες ήταν οι συνέπειες της άλωσης της Πόλης;
4. Μετά την άλωση της Πόλης ποιοι θεώρησαν ότι είναι οι κληρονόμοι της Βυζαντινής
παράδοσης;
5. Ποια ήταν η προσφορά του Βυζαντίου στον Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πολιτισμό;

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
Η προετοιμασία της πολιορκίας της Πόλης
Ο σουλτάνος Μουράτ ανανέωσε την επιθετικότητα του απέναντι στη Βυζαντινή
αυτοκρατορία.
Κατέλαβε τα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη
Αντιμετώπισε με νίκη στη Βάρνα ένα σταυροφορικό στράτευμα.
Ο Μωάμεθ έχτισε στις ακτές του Βοσπόρου ένα φρούριο για να εμποδίσει τη μεταφορά τροφίμων στην Πόλη.

Πολιορκία και άλωση της Πόλης
Η πολιορκία κράτησε 54 ημέρες.
Ο αυτοκράτορας διέθετε ελάχιστες δυνάμεις(8000 Έλληνες, 3000 μισθοφόροι) ενώ ο στρατός των Τούρκων υπολογίζονταν σε 300000 περίπου.
Η υπεροχή των Τούρκων σε στρατιώτες και οπλισμό ήταν συντριπτική
Οι Βυζαντινοί με τον αυτοκράτορα τους αγωνίστηκαν ηρωικά αλλά ήταν αβοήθητοι από τα υπόλοιπα Χριστιανικά κράτη και έπεσαν ηρωικά.
Η τελική έφοδος έγινε τη νύχτα της 29ης Μαΐου. Οι γενίτσαροι περνώντας από μια μικρή πύλη, την κερκόπορτα βρέθηκαν πίσω από τις θέσεις των υπερασπιστών. Ταυτόχρονα η άμυνα έσπαζε σχεδόν παντού. Τότε ακούστηκε η κραυγή «η πόλις εάλω» = η πόλη έπεσε.
Ο αυτοκράτορας με τρεις πιστούς του ανθρώπους όρμησε στο πλήθος των εχθρών, παίρνοντας την απόφαση να χαθεί μαζί με την πόλη του.
Η πόλη παραδόθηκε στους μαχητές όπως προέβλεπε ο θρησκευτικός νόμος και η λεηλασίες και οι σφαγές διήρκησαν 3 ημέρες.
Ο Μωάμεθ ανήγγειλε ότι από τότε και στο εξής η Κων/λη θα ήταν η πρωτεύουσα του κράτους του.

Συνέπειες της άλωσης
1.Οι Έλληνες σταδιακά άρχιζαν να ελπίζουν για την αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού.
2.Το πνεύμα του Βυζαντίου μεταφέρθηκε από του λογίους στη Δύση.
3.Οι Οθωμανοί έκλεισαν τους δρόμους της Ανατολής παρακινώντας έτσι τους Ευρωπαίους να
προχωρήσουν στις μεγάλες γεωγραφικές ανακαλύψεις.
Μετά την άλωση οι Ρώσοι θεώρησαν ότι ήταν κληρονόμοι της βυζαντινής και πολιτικής παράδοσης και διατύπωσαν ότι η Μόσχα ήταν η Τρίτη Ρώμη.

Συνολική προσφορά του Βυζαντίου
1. Οι Ορθόδοξοι βαλκανικοί λαοί επηρεάστηκαν από το βυζαντινό πολιτισμό και διατήρησαν την πνευματική τους ταυτότητα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας,
2. Η Βυζαντινή αυτοκρατορία έσωσε τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό από την απειλή των Αράβων τον 7ο και 8ο αιώνα.
3. Ανάπτυξε μια πρωτότυπη τέχνη που επηρέασε τόσο τη Δύση όσο και την Ανατολή.
4. Το Βυζάντιο διαφύλαξε και μετέδωσε στην Ευρώπη τον πολιτισμό της αρχαιότητας.
5. Καλλιεργήθηκαν νέα γραμματειακά είδη(χρονογραφία, λειτουργική ποίηση)
6. Αναπτύχθηκαν οι θετικές επιστήμες(μαθηματικά, αστρονομία)
7. Τελειοποιήθηκε η οργάνωση κρατικών υπηρεσιών.
8. Διαμορφώθηκαν η θρησκευτική μουσική, ο μοναστισμός και οι ανθρωπιστικές σπουδές (που έχουν ως κέντρο τον άνθρωπο).

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης και το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είχαν μεγάλη στρατιωτική σημασία, παρ’ όλο που:


Πηγή: https://museduc.gr/

https://prezi.com/view/iSja6bucwpfHjoMDv0aa/

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Πως προετοίμασαν την πολιορκία της Πόλης οι σουλτάνοι Μουράτ β και Μωάμεθ β;
2. Τι γνωρίζετε για την πολιορκία και την κατάκτηση της Πόλης;
3. Ποιες ήταν οι συνέπειες της άλωσης της Πόλης;
4. Μετά την άλωση της Πόλης ποιοι θεώρησαν ότι είναι οι κληρονόμοι της Βυζαντινής παράδοσης;
5. Ποια ήταν η προσφορά του Βυζαντίου στον Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πολιτισμό;

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

Η προετοιμασία της πολιορκίας της Πόλης

• Ο σουλτάνος Μουράτ ανανέωσε την επιθετικότητα του απέναντι στη Βυζαντινή αυτοκρατορία.
• Κατέλαβε τα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη
• Αντιμετώπισε με νίκη στη Βάρνα ένα σταυροφορικό στράτευμα.
• Ο Μωάμεθ έχτισε στις ακτές του Βοσπόρου ένα φρούριο για να εμποδίσει τη μεταφορά τροφίμων στην Πόλη.

Πολιορκία και άλωση της Πόλης

• Η πολιορκία κράτησε 54 ημέρες.
• Ο αυτοκράτορας διέθετε ελάχιστες δυνάμεις(8000 Έλληνες, 3000 μισθοφόροι) ενώ ο στρατός των Τούρκων υπολογίζονταν σε 300000 περίπου.
• Η υπεροχή των Τούρκων σε στρατιώτες και οπλισμό ήταν συντριπτική

• Οι Βυζαντινοί με τον αυτοκράτορα τους αγωνίστηκαν ηρωικά αλλά ήταν αβοήθητοι από τα υπόλοιπα Χριστιανικά κράτη και έπεσαν ηρωικά.
• Η τελική έφοδος έγινε τη νύχτα της 29ης Μαΐου. Οι γενίτσαροι περνώντας από μια μικρή πύλη, την κερκόπορτα βρέθηκαν πίσω από τις θέσεις των υπερασπιστών. Ταυτόχρονα η άμυνα έσπαζε σχεδόν παντού. Τότε ακούστηκε η κραυγή «η πόλις εάλω» = η πόλη έπεσε.
• Ο αυτοκράτορας με τρεις πιστούς του ανθρώπους όρμησε στο πλήθος των εχθρών , παίρνοντας την απόφαση να χαθεί μαζί με την πόλη του.
• Η πόλη παραδόθηκε στους μαχητές όπως προέβλεπε ο θρησκευτικός νόμος και η λεηλασίες και οι σφαγές διήρκησαν 3 ημέρες.
• Ο Μωάμεθ ανήγγειλε ότι από τότε και στο εξής η Κων/λη θα ήταν η πρωτεύουσα του κράτους του.

Συνέπειες της άλωσης

• Οι Έλληνες σταδιακά άρχιζαν να ελπίζουν για την αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού.
• Το πνεύμα του Βυζαντίου μεταφέρθηκε από του λογίους στη Δύση.
• Οι Οθωμανοί έκλεισαν τους δρόμους της Ανατολής παρακινώντας έτσι τους Ευρωπαίους να προχωρήσουν στις μεγάλες γεωγραφικές ανακαλύψεις.

Μετά την άλωση οι Ρώσοι θεώρησαν ότι ήταν κληρονόμοι της βυζαντινής και πολιτικής παράδοσης και διατύπωσαν ότι η Μόσχα ήταν η Τρίτη Ρώμη.

Συνολική προσφορά του Βυζαντίου

• Οι Ορθόδοξοι βαλκανικοί λαοί επηρεάστηκαν από το βυζαντινό πολιτισμό και διατήρησαν την πνευματική τους ταυτότητα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας,
• Η Βυζαντινή αυτοκρατορία έσωσε τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό από την απειλή των Αράβων τον 7ο και 8ο αιώνα.
• Ανάπτυξε μια πρωτότυπη τέχνη που επηρέασε τόσο τη Δύση όσο και την Ανατολή.
• Το Βυζάντιο διαφύλαξε και μετέδωσε στην Ευρώπη τον πολιτισμό της αρχαιότητας.
• Καλλιεργήθηκαν νέα γραμματειακά είδη(χρονογραφία, λειτουργική ποίηση)
• Αναπτύχθηκαν οι θετικές επιστήμες(μαθηματικά, αστρονομία)

7. Τελειοποιήθηκε η οργάνωση κρατικών υπηρεσιών.

• Διαμορφώθηκαν η θρησκευτική μουσική, ο μοναστισμός και οι ανθρωπιστικές σπουδές( που έχουν ως κέντρο τον άνθρωπο)