Μάθημα : Χτίζουμε γέφυρες: Προωθώντας τη διαπολιτισμική κατανόηση στο σχολείο μας

  Τίτλος: «Είμαι οι εμπειρίες μου: Ανακαλύπτοντας τον πολυεπίπεδο εαυτό μου»

  Ομάδα-στόχος: Γ΄ Γυμνασίου, Τάξη ΖΕΠ, μαθητές/τριες με μεταναστευτική/προσφυγική βιογραφία.

  Με αφορμή την ομιλία της Taiye Selasi (πηγή: TED/YouTube), οι μαθητές/τριες αμφισβητούν την παραδοσιακή έννοια της καταγωγής και διερευνούν τη δική τους «τοπικότητα». Μέσα από ψηφιακά εργαλεία και κάρτες διαλόγου, αναλύουν τις καθημερινές τους συνήθειες, τις σχέσεις τους και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν, συνθέτοντας έναν νέο ορισμό για τις έννοιες «σπίτι» ή «τόπος».

  Στόχοι:

Γνωστικοί:

• Κατανόηση των εννοιών «Rituals» (τελετουργίες/συνήθειες), «Relationships» (σχέσεις) και «Restrictions» (περιορισμοί).

Στάσεις:

• Συνειδητοποίηση και αποδοχή της πολυπλοκότητας της ταυτότητας.
• Ενίσχυση της συλλογικότητας και καλλιέργεια της οικειότητας μεταξύ όλων των μελών της τάξης.

Δεξιότητες:

• Κριτική ανάλυση οπτικοακουστικού υλικού.
• Δεξιότητες διαλόγου και αυτοαναστοχασμού.

  Πόροι/Μέσα: Διαδραστικός πίνακας/προβολέας, Βίντεο με την ομιλία της Taiye Selasi «Don't ask where I'm from, ask where I'm a local» (πηγή: TED/YouTube), Ψηφιακό εργαλείο και κάρτες Plickers, Κάρτες Intercultural Talks (πηγή: Playversity).

  Μεθοδολογία: Συζήτηση, αναστοχασμός, ομαδοσυνεργατική και βιωματική μάθηση.

Διδακτική πορεία

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1: Προβολή & Ψηφιακή διάδραση (Plickers)

Προβάλλεται στην ολομέλεια της τάξης το βίντεο με την ομιλία της Taiye Selasi με ενεργοποιημένους τους ελληνικούς υπότιτλους. Στη συνέχεια, μέσω στοχευμένων ερωτήσεων στην εφαρμογή Plickers επιχειρούμε να πυροδοτήσουμε τη συζήτηση με τους μαθητές και τις μαθήτριες γύρω από τις βασικές ιδέες που υποστηρίζονται στο βίντεο. Προτείνονται οι εξής ερωτήσεις:

1. Ερώτηση κατανόησης: Η Selasi λέει ότι δεν προέρχεται από μια χώρα, αλλά από μια πόλη. Γιατί; Απαντήσεις: Α. Λόγω διαβατηρίου, Β. Λόγω των εμπειριών της εκεί, Γ. Επειδή εκεί γεννήθηκε.

2. Ανοιχτή ερώτηση (αφορμή για συζήτηση): Μπορείς να νιώθεις «ντόπιος» σε περισσότερα από ένα μέρη ταυτόχρονα; Απαντήσεις: Α. Ναι,  Β. Όχι  (Ακολουθεί συζήτηση στην τάξη).

3. Ανοιχτή ερώτηση (αφορμή για συζήτηση): Ποιο από τα 3R (Rituals, Relationships, Restrictions) πιστεύεις ότι καθορίζει περισσότερο το πού νιώθεις «σπίτι» σου; Απαντήσεις: Α. Τελετουργίες/Συνήθειες (Rituals), Β. Σχέσεις (Relationships), Γ. Περιορισμοί (Restrictions) (Ακολουθεί συζήτηση στην τάξη).

4. Ανοιχτή ερώτηση (αφορμή για συζήτηση): Η ερώτηση «Από πού είσαι;» μπορεί μερικές φορές να κάνει κάποιον να νιώσει ότι δεν ανήκει εδώ; Απαντήσεις: Α. Ναι,  Β. Όχι  (Ακολουθεί συζήτηση στην τάξη).

5. Ανοιχτή ερώτηση (αφορμή για συζήτηση): Αν σε ρωτούσαν «Πού είσαι ντόπιος;», με ποιο κριτήριο θα διάλεγες την απάντησή σου; Απαντήσεις: Α. Εκεί που γεννήθηκα και έχω το διαβατήριό μου, Β. Εκεί που έχω τις καθημερινές μου συνήθειες (π.χ. το σχολείο μου, το αγαπημένο μου φαγητό), Γ. Εκεί που ζουν οι άνθρωποι που αγαπώ και με καταλαβαίνουν, Δ. Εκεί που νιώθω ελεύθερος/η να είμαι ο εαυτός μου, χωρίς περιορισμούς.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2: Διαπολιτισμικές κάρτες & τα 3R της Selasi

Χρησιμοποιούμε την τράπουλα των διαπολιτισμικών καρτών (Intercultural Talks), αλλά τις κατηγοριοποιούμε με βάση τα 3R της Selasi σε δεσμίδες των 2-3 καρτών. Χωρίζουμε τους μαθητές και τις μαθήτριες σε ομάδες των 3-4 ατόμων και δίνουμε σε κάθε ομάδα μια δεσμίδα καρτών σταδιακά από κάθε κατηγορία.

Κατηγορία 1: Rituals (Τελετουργίες/Συνήθειες)

• Στην ομάδα: Κάθε ομάδα παίρνει 2-3 κάρτες που αφορούν φαγητό, γιορτές, καθημερινή ρουτίνα. Οι μαθητές/τριες συζητούν: «Τι κάνω κάθε μέρα/χρονιά που με κάνει να νιώθω ότι ανήκω εδώ;».
• Στην ολομέλεια (αναστοχασμός): «Πόσο αλλάζει η καθημερινότητά μας όταν μετακομίζουμε; Ποιες συνήθειες κρατάμε από την πατρίδα μας;»

Κατηγορία 2: Relationships (Σχέσεις)

• Στην ομάδα: Οι κάρτες αφορούν φίλους, οικογένεια, γείτονες. Οι μαθητές/τριες μοιράζονται: «Ποιοι άνθρωποι είναι το "σπίτι" μου; Είναι εδώ ή σε άλλη χώρα;».
• Στην ολομέλεια (αναστοχασμός): «Μπορεί ένας άνθρωπος να είναι "τόπος"; Πώς επικοινωνούμε με αυτούς που είναι μακριά για να μη νιώθουμε ξένοι;»

Κατηγορία 3: Restrictions (Περιορισμοί)

• Στην ομάδα: Οι κάρτες αφορούν γλώσσα, ιστορία, μνημεία, δυσκολίες/εμπόδια. Οι μαθητές/τριες συζητούν: «Τι με εμποδίζει να νιώσω 100% ντόπιος; Είναι η γλώσσα, τα χαρτιά, ή ο τρόπος που με βλέπουν οι άλλοι;».
• Στην ολομέλεια (αναστοχασμός): «Η Selasi λέει ότι οι περιορισμοί είναι το "λιγότερο ελκυστικό" κομμάτι αλλά το πιο αληθινό. Πώς μπορούμε ως τάξη να μειώσουμε τους περιορισμούς για τους/τις συμμαθητές/τριές μας;»

Προέκταση: Κάθε μαθητής/τρια δημιουργεί μια προσωπική «Κάρτα Ταυτότητας», όπου αντί για «Χώρα καταγωγής» συμπληρώνει τα δικά του 3R: «Οι 3 τελετουργίες μου», «Οι 3 άνθρωποι-κλειδιά μου», «Ένας περιορισμός που βιώνω και θέλω να ξεπεράσω».