Μάθημα : ΣΤ2 ΤΑΞΗ-"Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ"ΝΙΚΟΥ ΓΚΑΤΣΟΥ (ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ)

Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε στην Ασέα Αρκαδίας από τους αγρότες Γεώργιο Γκάτσο και Βασιλική Βασιλοπούλου. Σε ηλικία πέντε ετών έμεινε ορφανός από πατέρα, ο οποίος,ήταν από τους πρώτους μετανάστες στην Αμερική, πέθανε στο πλοίο και τον πέταξαν στον Ατλαντικό. 

Το μοναδικό βιβλίο που εξέδωσε όσο ζούσε είναι η ποιητική σύνθεση «Αμοργός» (Αετός, 1943)Η μεγάλη συνεισφορά του Γκάτσου, ωστόσο, είναι στο τραγούδι ως στιχουργού. Έφερε την ποίηση στον στίχο και κατάφερε να δώσει, κυρίως μέσω της συνεργασίας του με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον κανόνα του ποιητικού τραγουδιού. Συνεργάστηκε, επίσης, με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Δήμο Μούτση, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Χριστόδουλο Χάλαρη, καθώς και με νεώτερους συνθέτες. Γράφοντας συνήθως πάνω στη μελωδία, με πρώτο το «Χάρτινο το φεγγαράκι», μίλησαν στις καρδιές του κόσμου πολλά μεμονωμένα τραγούδια του, καθώς κυκλοφορούσαν σε δισκάκια 45 στροφών, αλλά και ως αυτούσιοι κύκλοι όπως η «Μυθολογία» (1965), το «Ένα μεσημέρι» (1966), η «Επιστροφή» (1970), το «Σπίτι μου σπιτάκι μου» (1972), οι «Δροσουλίτες» 1975, η «Αθανασία» (1976), «Τα παράλογα» (1976), το «Ρεμπέτικο» (1983), ο Χειμωνιάτικος ήλιος, οι Μύθοι μιας γυναίκας, η Σκοτεινή μητέρα, η «Ενδεκάτη εντολή» (1985) ή οι «Αντικατοπτρισμοί» (1993). Το σύνολο του στιχουργικού του έργου βρίσκεται συγκεντρωμένο στον τόμο «Όλα τα τραγούδια» (εκδ. Πατάκη, 1999)

Νίκος Γκάτσος

Ο εφιάλτης της Περσεφόνης

Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι κι άγρια μέντα

κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο

τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα

και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.

Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες

ευλαβικά πριν μπουν στο τελεστήριο

τώρα πετάνε τ’ αποτσίγαρα οι τουρίστες

και το καινούργιο παν να δουν διυλιστήριο.

Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία

κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα

τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία

άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα.

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης

στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς.

 Το φλησκούνι έχει τη φήμη του φυτού που απωθεί τους ψύλλους.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ-ΠΟΜΑ... by ΕΥΑ ΠΟΜΑΚΗ on Scribd

Γλυπτό  που βρέθηκε  στον αρχαιολογικό χώρο  της Ελευσίνας

Η Φεύγουσα Περσεφόνη, η Κόρη, η Περσεφόνη, η οποία ξεφεύγει από τον Άδη. Στα χέρια πιθανώς κρατούσε δάδες, έβγαινε από τον κάτω κόσμο και τον κοίταζε με τρόμο πίσω της... Είναι ένα εξαιρετικό γλυπτό, με εκπληκτική απόδοση των πτυχών του υφάσματος, το πόδι. Πίσω από το κεφάλι έχει μικρές τρύπες όπου στερεωνόταν μια τούφα μαλλιά χάλκινα, τα οποία πήγαιναν προς την αντίθετη κατεύθυνση από την κίνηση, τα μαλλιά πετούσαν καθώς έτρεχε και φαίνονταν πολύ εντυπωσιακά.

Η  τοιχογραφία  με  θέμα  την αρπαγή  της Περσεφόνης  έχει βρεθεί  σε τάφο  στην  Βεργίνα.

Ο μύθος της Περσεφόνης είναι ένας από τους πολλούς μύθους που υπάρχουν στον κόσμο για την εναλλαγή των εποχών στη γη. Ένας από τους τόπους όπου ο μύθος αυτός ήταν ιδιαίτερα σημαντικός είναι η Ελευσίνα όπου στο παρελθόν πραγματοποιούνταν τα "ελευσίνια μυστήρια", τελετές αφιερωμένες στον αποχωρισμό της Δήμητρας από την κόρη της την Περσεφόνη και στην κάθοδο της Περσεφόνης στον Άδη.

Πολλοί  λίγοι γνωρίζουν  ότι  η Ελευσίνα  αποτελούσε  στην αρχαιότητα  σημαντικό χώρο λατρείας  της θεάς  Δήμητρας και  της κόρης  της.Εκεί  γίνονταν τα ελευσίνια μυστήρια  όπου τελούνταν  με μυστικότητα  και δεν ξέρουμε το ακριβές  τους περιεχόμενο.

Σήμερα η Ελευσίνα  είναι μια  βιομηχανική  πολη  που απέχει  23 χιλιόμετρα  από την Αθήνα .Κανείς δεν  μπορεί να φανταστεί ότι  στην αρχαιότητα υπήρξε μια από  τις σημαντικότερες  πόλεις  της αρχαίας  Αττικής.Στη σημερινή Ελευσίνα  υπάρχουν πολλές βιομηχανίες που μολύνουν  την περιοχή.Υπάρχουν  δύο δυιλιστήρια ,δύο χαλυβουργεία  με υψικάμινους,δύο εργοστάσια τσιμέντου,δύοναυπηγεία ,μια βιομηχανία πυρομαχικών

Η μόλυνση  έχει καταστρέψει  το περιβάλλον  της  σημερινής Ελευσίνας  .Γι ΄αυτό ο ποιητής  Νίκος  Γκάτσος αναφέρει στο ποίημά  του ότι  προτιμά   να  μην ανέβει η Περσεφόνη  στον πάνω κόσμο  αλλά  να μείνει  στον κάτω  κόσμο.

Το ρολόι της καταστροφής χτυπάει.. from Educational Television-Greece on Vimeo.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1)Γιατί ο ποιητής παρακινεί την Περσεφόνη να μείνει στην «αγκαλιά της γης»; Εσείς τι θα κάνατε για να βγει στο «μπαλκόνι του κόσμου»;

Γράψε ένα  μικρό  κείμενο  σχετικά  με την προστασία του περιβάλλοντος.

2)Η παράσταση από τον αρχαίο κρατήρα στην εικόνα  εικονίζει την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα. Σύμφωνα  με  ό,τι διάβασες  στην  ηλεκτρονική τάξη  διηγήσου με  δικά σου λόγια την αρπαγή  της Περσεφόνης  από τον Πλούτωνα.