Περιγραφή Μαθήματος
Το μάθημα διαπραγματεύεται την θεωρία, την εκτέλεση και την ερμηνεία της βυζαντινής μουσικής αλλά και την πρακτική εγαρμογή της στην εκκλησιαστική λατρεία.
Το σχολικό βιβλίο, ΔΙΔΑΚΤΗΕΑ ΥΛΗ σσ. 106 -209.
ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ:
- Το βιβλίο " ΜΕΛΩΔΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ" του Ιωάννου Μαργαζιώτη .
- Το Αναστασιματάριο Ιωάννου πρωτοψάλτου.
Επισυνάπτονται επίσης διάφορα αρχεία που συσχετίζονται με την θεωρία της βυζαντινής μουσικής.
Στην ενότητα αυτή μπορείτε να χρησιμοποιείτε και το βιβλίο Μουσικής της Β΄ Γυμνασίου. Εκεί θα βρίσκετε θέματα για τη μελωδία, τον ρυθμό, τα διαστήματα και τη μουσική παράδοση, που συνδέονται με αρκετά από όσα μαθαίνουμε στη Βυζαντινή Μουσική.
Η ενότητα περιλαμβάνει συνδέσεις διαδικτυακές
1- Ασκήσεις και παραδείγματα κυρίως απο το βιβλίο "Μελωδικές Ασκήσεις" του Ιωάννη Μαργαζιώτη.
Περιλαμβάνει:
Συνδέσεις διαδικτυακές, Ακούγονται ερμηνείες των διαφόρων χαρακτήρων ποιότητος και χρόνου απο Πρωτοψάλτες και χορωδίες.
ΚΑΛΑΝΤΑ
1- Βυζαντινά Κάλαντα Χριστουγέννων "Άναρχος θεός".
2- Κάλαντα Πρωτοχρονιάς Χίου (Παινέματα).
3- Συνδέσεις διαδικτυακές.
Η ενότητα περιλαμβάνει τραγούδια και κάλαντα στον πλ.α ήχο.΄.
Καταγραφή στην βυζαντινή παρασημαντική
Μουσικά σχολεία, Ύλη Β΄Γυμνασίου σσ,41-44
Περιλαμβάνει :
1- Χαρακτήρες ποιότητας (Επανάληψη μαθήματος Α΄Γυμνασίου), σσ.32-34.
2- Διέσεις -Υφέσεις (Επανάληψη μαθήματος Α΄Γυμνασίου), σσ.36-37.
3- Διαδικτυακές συνδέσεις.
Αυτόμελα – προσόμοια. Τα αυτόμελα είναι σύντομα τροπάρια με πρωτότυπη μουσική δομή και χρησιμοποιούνται ως μουσικά πρότυπα.
- Απὸ χειρόγραφο Ἄρχοντος Δημητρίου Γ. Σουρλαντζή,
Περιλαμβάνει τα εξής μαθήματα:
1- Τα απολυτίκια της εορτής των Εισοδίων και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου "Σήμερον της ευδοκίας" και "Σήμερον της σωτηρίας".
2- Οι καταβασίες της Θεοτόκου (επιλογή).
3- Tην τιμιωτέραν των Χερουβίμ, ήχος Δ΄.
4- Θεωρία:
- Δίφωνη και τρίφωνη χαρακτήρες ανάβασης και κατάβασης.
- Γοργόν, ᾱσκήσεις (επανάληψη μαθήματος της Α Γυμνασίου).
- Περί Δ΄ήχου.
5- Συνδέσεις διαδικτύου.
Περολαμβάνει:
1- Ήχος Δ΄Ειρμολογικός, Θεωρία σσ.124-125.
2- Ασκήσεις, σσ.126-127.
3- Ασκήσεις Δ΄ήχου (Μαργαζιώτης), Διαδικτυακή σύνδεση.
4- Άσκηση: Αντιγραφή των δυο πρώτων ύμνων "Έκ νεότητός μου" +"Οι μισούντες" , σ.126 και αποστολή της άσκησης μέχρι την
Περιλαμβάνει:
1- Μελωδικές ασκήσεις στον Α΄, Δ΄, Πλ.α΄, Γ΄και τον βαρύ ήχο.
Περιλαμβάνει:
1- Θεωρία σ.129
- Έλξη
- Διαφορά απο την δίεση και την ύφεση.
2- Μέλη Δ΄ήχου σσ.129-130.
- "Πασαπνοάρια" ορισμός και πρακτική.
- "Κεκραγάριο" ορισμός και πρακτική.
3- 75ος Κανόνας Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου, σ.131.
4- Συνδέσεις διαδικτυακές- Αναστάσιμα στιχηρά ιδιόμελα, Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Περιλαμβάνει:
1-Σημειογραφία σσ.132-134
- Αργόν
- Δίαργον
- Τρίαργον
- Συνδέσεις διαδικτυακές (Μαργαζιώτης).
2- Μέλη Δ΄ήχου σσ.133-134.
3- Αναστάσιμο απολυτίκιο Γ΄ηχου "Ευφραινέσθω τα ουράνια", σ.134.
4-Άσκηση: Αντιγραφή των ασκήσεων (Αργόν, Δίαργον,Τρίαργον) σσ.133-134 και αποστολή μέχρι και την
Περιλαμβάνει:
1- Κλασικές θέσεις στα σύντομα ειρμολογικά μέκη του Δ΄ήχου σ.136.
2- Ύμνοι:
- "Διά ξύλου ο Αδάμ"
- "Ηθελον δάκρυσιν"
- "Ούκ ελάτρευσαν"
- "Την ωραιότητα"
3- Συνδέσεις Διαδικτυακές.
4- Άσκηση: Αντιγραφή των μουσικών θέσεων σ.136 και του ύμνου "Διά ξύλου ο Αδάμ" σ.137 και αποστολή μέχρι και την
Η ενότητα περιλαμβάνει τραγούδια και κάλαντα στον τέταρτο ήχο .
Καταγραφή στην βυζαντινή παρασημαντική
Μουσικά σχολεία, Ύλη Β΄Γυμνασίου σσ. 15-20
Περιλαμβάνει:
1) Ήχος πλ,δ΄σύντομος ειρμολογικός,
- Θεωρία σσ.140-141.
- Πολύχορδα και μουσικές θέσεις.
- Αναφορά στον φθόγγο Ζω΄.
2) Ύμνοι εξ ακοής : Τα εξαποστειλάρια "Απόστολοι εκ περάτων" Ήχος γ΄, σ.143.
- Συνδέσεις διαδικτυακές : ψάλλει ο Άρχοντας Πρωτοψάλτης Θρασύβουλος Στανίτσας.
3) Χαρακτηριστικά του Πατριαρχικού Ύφους, σσ.143-144 .
- Συνδέσεις διαδικτυακές , παραδείγματα απο Πατριαρχικούς Πρωτοψάλτες.
4) Προετοιμασία για τη σχολική Θεία Λειτουργία , Κοινωνικόν της Πέμπτης " Είς πάσαν την γην..." Ήχος πλ.α΄ Πέτρου Μπερεκέτου, σσ.333-334.
Περιλαμβάνει:
1- Μουσικός τονισμός, παραδείγματα σσ.149-150
2- Συνδυασμός υπερβατών αναβάσεων με κεντήματα σ.150
- Συνδέσεις διαδικτυακές
3- Ύμνοι εξ΄ακοής "Θ΄ωδή της εορτής της Υπαπαντής του Κυρίου" σ.151
- Συνδέσεις διαδικτυακές
4- Περί Πατριαρχικού ύφους σ.152
Περιλαμβάνει:
1- Ήχος πλ.δ΄απο του ΓΑ (κατά τριφωνία)
- Θεωρία και ασκήσεις σσ.157-159
2- Ύμνοι :
- Το αναστάσιμο θεοτοκίνον "Ο δι ημας" σ.159.
- Απολυτίκιον Οσίου Σάββα " Ταις των δακρύων" σ.159.
- Συνδέσεις διαδικτυακές
3- Ύμνοί εξ΄ακοής " Η παρθένος σήμερον" Ήχος γ΄ σ.160
- Σύνδεση διαδικτυακή
- Απολυτίκιο Αγίου Παϊσίου
4- Κριτήρια εκκλησιαστικού χορού σ.160
Η 14η ενότητα περιλαμβάνει:
1- Εναρμόνιο γένος,: Ήχοι γ΄και βαρύς
- Θεωρία, διαστήματα , εναρμόνια φθορά , ασκήσεις σσ.161-163
- Σύνδεση διαδικτυακή , ασκήσεις Μαργαζιώτης
- Παραδείγματα για την εναμόνιο φθορά " Επί των ποταμών βαβυλώνος".
2- Ύμνοι σσ.163-164
α) Θεός Κύριος
β) Δοξολογία Μεγάλη
- Σύνδεση διαδικτυακή
3- Αναφορά στο Κείμενο του Α΄Δομεστίχου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Αγγέλου Βουδούρη περί Αξιώματος του Πρωτοψάλτου σσ.165-166.
Η 15η ενότητα περιλαμβάνει τον σύντομο ειρμολογικό βαρύ ήχο
1- Θεωρία του βαρέος ήχου σσ.167-168
2- Ασκήσεις στα πολύχορδα του ήχου σσ.167-169
3- Ύμνοι σσ.169-170
- Αναφορά και στην τυπικά διάταξη των ύμνων, συνδέσεις διαδικτυακές
- Σύνδεση διαδικτυακή, ασκήσεις Μαργαζιώτης
4- Ύμνοι εξ ακοής
- ¨Εξ ύψους κατήλθες¨ Το αναστάσιμο απολυτίκιο του πλ.δ΄ήχου.
- Σύνδεση διαδικτυακή
5- Αναφορά στο κείμενο του Α΄Δομεστίχου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Αγγέλου Βουδούρη περί Αξιώματος του Λαμπαδαρίου σσ.170-171
Η 16η ενότητα περιλαμβάνει
1) Κλασσικές θέσεις στα σύντομα ειμολογικά μέλη σσ,172-173:
- Μουσικές Θέσεις στον Πα
- Μουσικές Θέσεις στον Γα
- Μουσικές Θέσεις στον Δι
2) ΎΜΝΟΙ σσ,173-174
- Το ¨Κεκραγάριο "
- Το ¨Πασαπνοάριο¨
- Συνδέσεις Διαδικτυακές
3- ΎΜΝΟΙ ΕΞ ΆΚΟΗΣ σ.174
- Το αναστάσιμο απολυτίκιο του βαρέος ήχου¨Κατέλυσας τω Σταυρώ σου τον θάνατο¨
- Σύνδεση διαδικτυακή
4- Αναφορά στο κείμενο του Α΄Δομεστίχου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Αγγέλου Βουδούρη περί τα ¨Φωνητικά χαρακτηριστικά ψαλτών πατριαρχικού ναού¨
Η ενότητα περιλαμβάνει τραγούδια και κάλαντα στον βαρύ ήχο
Καταγραφή στην βυζαντινή παρασημαντική
Μουσικά σχολεία, Ύλη Γ΄Γυμνασίου, σσ. 17-23
Η 17η ενότητα περιλαμβάνει
1- Θεωρία και τρόπος γραφής σσ.176-177
- Σύνδεση διαδικτυακή
2- Πρακτική στους ύμνους της ενότητας σσ.177-178
3- Ο ύμνος ¨Χιτώνα μοι παράσχου φωτεινό" , αναγορά στον πλδ΄τρίφωνο και στην τυπική διάταξη του ύμνου (Μυστήριο της Βαπτίσεως) σ.178
- Σύνδεση διαδικτυακή
4- Περί αξιώματος του¨Α΄Δομέστιχος¨ , πηγή : Άγγελος Βουδούρης
Η 18η ενότητα περιλαμβάνει ειρμολογικά μέλη του Γ΄ήχου :
1- Θεωρία σσ.180-181
- Πρακτική στα πολύχορδα του ήχου
2- ΎΜΝΟΙ
- Αναστάσιμο στιχηρό του εσπερινού του Γ΄ήχου σ.182
- Το ¨Πασαπνοάριο¨σσ.182-183
- Αναστάσιμο στιχηρό του όρθρου του Γ΄ήχου σ.183
- Σύνδεση διαδικτυακή
3- Ύμνοι εξ΄ακοής
- Θ΄ωδή της εορτής τής Ύψώσεως του Τιμίου Σταυρού ¨Μυστικός ει θεοτόκε " σ.183
- Σύνδεση διαδικτυακή
4- Περι του αξιώματος του Β΄Δομεστίχου, σσ.183-184, πηγή : Άγγελος Βουδούρης
Η 19η ενότητα περιλαμβάνει τον σύντομο ειρμολογικό Γ΄ήχο:
1- Κλασσικές θέσεις στα σύντομα μέλη του ειρμολογικού Γ΄ήχου, σσ.186-187 :
- Μουσικές θέσεις στον Νη
- Μουσικές θέσεις στον Πα
- Μουσικές θέσεις στον Γα
- Μουσικές θέσεις στον Κε
2-Ύμνοι σσ.187-188
- Το ¨Κεκραγάριο"
- το ¨Πασαπνοάριο¨
- Σύνδεση διαδικτυακή
3- Ύμνοι εξ΄ακοής σ.188-189
- Δοξολογία μεγάλη ήχος πλ.δ΄
- Σύνδεση διαδικτυακή
4- Περί αξιώματος του Πρωτοκανονάρχη σσ.189-190, πηγή : Άγγελος Βουδούρης
Η ενότητα περιλαμβάνει δημοτικά τραγούδια και κάλαντα των εορτών στον τρίτο ήχο.
Καταγραφή στην βυζαντινή παρασημαντική
Μουσικά σχολεία, Ύλη Γ΄Γυμνασίου. σσ.9-12
Η 20η ενότητα περιλαμβάνει:
1- Ήχος β΄και ήχος πλ.β΄
2- Ήχος β΄
- Διαστήματα
- Ασκήσεις σ.191
- Θεωρητικά και διαστήματα 191-192
- Μαρτυρίες και φθορές 191
- Ύμνοι σσ.193-194
3- Δοξολογία ήχος πλ.δ΄(β μέρος)
4- Ισοκράτης σ.195
Η 21η ενότητα περιλαμβάνει τον ήχο πλ,β΄ σύντομο ειρμολογικό:
1- Θεωρία και πολύχορδα του ήχου σσ,197-198
2- Ύμνοι σσ.200-201
- ¨ Την αναστασίν σου ¨
- ¨Πασαπνοάριο¨
- ¨Κύματι θαλάσσης¨
- Σύνδεση διαδικτυακή
3- Ύμνοι εξ ακοής
- Α΄ειρμός της Α΄ωδής του κανόνα του Πάσχα ¨Αναστάσεως ημέρα΄
- Σύνδεση διαδικτυακή
4- Βοηθητικοί- Κανονάρχες