ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ     

Εκπαιδευτικός: Φωτεινού Αγγελική, ΠΕ02

1. ΤΙΤΛΟΣ

Η Συναισθηματική Νοημοσύνη: αναγνωρίζω, κατανοώ και διαχειρίζομαι τα συναισθήματά μου

2. ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ

Τέσσερις (4) διδακτικές ώρες, οι οποίες προτείνεται να υλοποιηθούν σε 2 δίωρα μαθήματα.

3. ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Η παρούσα διδακτική πρόταση εντάσσεται στο πρόγραμμα σπουδών του μαθήματος Φιλοσοφία Β Λυκείου και μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο της σχολικής ζωής καθώς και δράσεων που σχετίζονται με:

• την προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών/τριών,
• την καλλιέργεια δεξιοτήτων επικοινωνίας και συνεργασίας,
• την πρόληψη συγκρούσεων και την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας,
• θεματικές που αφορούν την αυτογνωσία, τις σχέσεις, τη διαχείριση άγχους και τη συνύπαρξη στο σχολείο.

Η συναισθηματική νοημοσύνη συνδέεται με την αναγνώριση, κατανόηση και διαχείριση των συναισθημάτων του εαυτού και των άλλων καθώς και με την προσαρμογή της συμπεριφοράς και των σχέσεων.

4. ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ

Σκοπός

Σκοπός της διδακτικής πρότασης είναι οι μαθητές/τριες να γνωρίσουν την έννοια της συναισθηματικής νοημοσύνης, να κατανοήσουν τη σημασία της στην καθημερινή ζωή και στις ανθρώπινες σχέσεις, και να εξασκηθούν στην αναγνώριση, έκφραση και διαχείριση συναισθημάτων.

Μαθησιακοί στόχοι

Σε επίπεδο γνώσεων
Οι μαθητές/τριες αναμένεται:

• να γνωρίσουν τι είναι η συναισθηματική νοημοσύνη,
• να διακρίνουν τη γνωστική νοημοσύνη από τη συναισθηματική νοημοσύνη, ό
• να αναγνωρίζουν βασικές διαστάσεις της συναισθηματικής νοημοσύνης, όπως η αυτοεπίγνωση, η διαχείριση συναισθημάτων, η ενσυναίσθηση και η διαχείριση σχέσεων.

Σε επίπεδο στάσεων και αντιλήψεων
Οι μαθητές/τριες αναμένεται:

• να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι στην έκφραση των συναισθημάτων,
• να αντιληφθούν ότι όλα τα συναισθήματα είναι σημαντικά και χρήσιμα όταν αναγνωρίζονται και διαχειρίζονται σωστά,
• να ενισχύσουν τον σεβασμό προς τα συναισθήματα και τις οπτικές των άλλων,
• να προβληματιστούν για τον ρόλο της ενσυναίσθησης και της αυτορρύθμισης στη σχολική και κοινωνική ζωή.

Σε επίπεδο δεξιοτήτων
Οι μαθητές/τριες αναμένεται:

• να αναγνωρίζουν συναισθήματα μέσα από εικόνες, εκφράσεις και καταστάσεις,
• να εκφράζουν λεκτικά προσωπικά συναισθήματα με οργανωμένο τρόπο,
• να αναλύουν μια προβληματική κατάσταση και να προτείνουν τρόπους διαχείρισής της,
• να καλλιεργήσουν ενσυναίσθηση, συνεργασία και αναστοχασμό,
• να συμμετέχουν σε ομαδικές και δημιουργικές δραστηριότητες.

ΠΡΩΤΟ ΔΙΩΡΟ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Εισαγωγή στο θέμα – Τι είναι συναίσθημα; Τι είναι συναισθηματική νοημοσύνη;

Σύντομη συζήτηση στην ολομέλεια:

• Τι είναι συναίσθημα;
• Ποια συναισθήματα γνωρίζουμε;
• Γιατί είναι σημαντικό να μπορούμε να τα αναγνωρίζουμε;

Στη συνέχεια παρουσιάζονται βασικά σημεία για τη συναισθηματική νοημοσύνη: την ιστορική διαδρομή της έννοιας, ότι δεν σχετίζεται μόνο με τη λογική ικανότητα, αλλά και με το πώς το άτομο κατανοεί τον εαυτό του, τους άλλους και τις σχέσεις του.

Γίνεται σύντομη αναφορά στις βασικές διαστάσεις της:

• αυτοεπίγνωση,
• διαχείριση συναισθημάτων,
• ενσυναίσθηση,
• διαχείριση σχέσεων.

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Αναγνώριση συναισθημάτων μέσα από εικόνες και εκφράσεις

Οι μαθητές καλούνται να παρατηρήσουν εικόνες/πίνακες και να εντοπίσουν ποια συναισθήματα απεικονίζονται.

Οι μαθητές/τριες:

• παρατηρούν εκφράσεις προσώπου, στάση σώματος και συνολικό ύφος,
• προτείνουν λέξεις που αποδίδουν το συναίσθημα,
• αιτιολογούν την άποψή τους.

Η δραστηριότητα μπορεί να γίνει:

• στην ολομέλεια,
• ή σε μικρές ομάδες με σύντομη παρουσίαση απαντήσεων.

Στόχος: να εξασκηθούν στην αναγνώριση και ονομασία συναισθημάτων.

Διάρκεια: 25 λεπτά

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ.pptx

ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Τα δικά μας συναισθήματα – λεκτική έκφραση

«Νιώθω … επειδή … και θα ήθελα …»

Ζητείται από τους μαθητές/τριες να ολοκληρώσουν ατομικά ή σε ζευγάρια φράσεις όπως:

• Λυπάμαι όταν…
• Θυμώνω όταν…
• Ζηλεύω όταν…
• Νιώθω χαρούμενος/η όταν…
• Ενθουσιάζομαι όταν…
• Νιώθω μόνος/η όταν…
• Νιώθω ήρεμος/η όταν…

Έπειτα ακολουθεί σύντομη συζήτηση με στόχο:

• την κατανόηση των αιτιών των συναισθημάτων,
• τη συνειδητοποίηση ότι διαφορετικοί άνθρωποι βιώνουν διαφορετικά το ίδιο γεγονός,
• την καλλιέργεια ασφαλούς κλίματος έκφρασης στην τάξη.

Διάρκεια: 30 λεπτά

 Αναστοχασμός πρώτου διώρου

Οι μαθητές/τριες καταγράφουν σε ένα χαρτί ή ψηφιακά:

• ένα συναίσθημα που αναγνώρισαν πιο εύκολα,
• ένα που δυσκολεύτηκαν να εκφράσουν,
• κάτι νέο που κατάλαβαν για τον εαυτό τους ή για τους άλλους.

Διάρκεια: 15 λεπτά

ΔΕΥΤΕΡΟ ΔΙΩΡΟ

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Προβληματικές καταστάσεις και τρόποι διαχείρισης

«Ας υποθέσουμε ότι σήμερα αντιμετωπίσαμε μια προβληματική κατάσταση». Οι μαθητές καλούνται να περιγράψουν:

• ποια ήταν η κατάσταση,
• γιατί προέκυψε,
• ποιοι τρόποι υπάρχουν για να επιλυθεί.

Οι μαθητές/τριες χωρίζονται σε ομάδες και επεξεργάζονται υποθετικά ή πραγματικά σχολικά σενάρια, π.χ.:

• παρεξήγηση μεταξύ φίλων,
• άγχος πριν από διαγώνισμα,
• αποκλεισμός από ομάδα,
• σύγκρουση στο σπίτι ή στην τάξη.

Κάθε ομάδα παρουσιάζει:

• τα συναισθήματα που εμπλέκονται,
• τις πιθανές αιτίες,
• τρόπους αυτορρύθμισης και επίλυσης.

Διάρκεια: 35 λεπτά

ΕΝΟΤΗΤΑ 5: Ενσυναίσθηση και “μπαίνω στη θέση του άλλου”

Με αφορμή το θεωρητικό υλικό, όπου η ενσυναίσθηση παρουσιάζεται ως βασική διάσταση της συναισθηματικής νοημοσύνης, ο/η εκπαιδευτικός οργανώνει δραστηριότητα σύντομου ρόλου.

Οι μαθητές/τριες, σε ζευγάρια ή μικρές ομάδες:

• αναλαμβάνουν ρόλους σε μια καθημερινή σύγκρουση,
• προσπαθούν να εκφράσουν τι νιώθει κάθε πρόσωπο,
• εντοπίζουν τι θα βοηθούσε στην καλύτερη επικοινωνία.

Ενδεικτικές ερωτήσεις:

• Τι μπορεί να ένιωσε ο άλλος;
• Πώς θα ήθελε να του μιλήσουν;
• Ποια αντίδραση θα όξυνε τη σύγκρουση και ποια θα την εκτόνωνε;

Διάρκεια: 25 λεπτά

 Σύντομη αυτοαξιολόγηση – ερωτηματολόγιο

Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να αξιοποιήσει:

• ολόκληρο το ερωτηματολόγιο, αν υπάρχει χρόνος,
• ή επιλεγμένες προτάσεις, ώστε οι μαθητές/τριες να σκεφτούν:
  • αν εκφράζουν εύκολα τα συναισθήματά τους,
  • αν κατανοούν τα συναισθήματα των άλλων,
  • αν διαχειρίζονται το άγχος,
  • αν προσαρμόζονται σε δύσκολες καταστάσεις.

Διευκρινίζεται ότι:

• δεν υπάρχουν σωστές και λάθος απαντήσεις,
• δεν πρόκειται για διαγωνισμό,
• ο σκοπός είναι ο προσωπικός αναστοχασμός.

Διάρκεια: 20 λεπτά

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ.pptx

ΕΝΟΤΗΤΑ 7: Δημιουργική δραστηριότητα – αφίσα ή σύντομο μήνυμα

Οι μαθητές/τριες σε ομάδες δημιουργούν:

• αφίσα,
• σύντομο σύνθημα,
• εννοιολογικό χάρτη,
• ή μία μικρή ψηφιακή παρουσίαση

με θέμα:
«Τι σημαίνει για εμάς συναισθηματική νοημοσύνη στο σχολείο και στη ζωή»

Η εργασία μπορεί να περιλαμβάνει:

• βασικά συναισθήματα,
• τρόπους διαχείρισής τους,
• τη σημασία της ενσυναίσθησης,
• φράσεις που βοηθούν στην επικοινωνία.

Διάρκεια: 30 λεπτά

 Κλείσιμο – ανατροφοδότηση

Στην ολομέλεια οι μαθητές/τριες μοιράζονται:

• μία σκέψη,
• μία δυσκολία,
• μία πρακτική ιδέα που μπορούν να εφαρμόσουν στην καθημερινότητά τους.

Διάρκεια: 10 λεπτά

ΛΕΞΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ.docx

/modules/document/file.php/1951009438/%CE%A6%CE%A5%CE%9B%CE%9B%CE%9F%20%CE%95%CE%A1%CE%93%CE%91%CE%A3%CE%99%CE%91%CE%A3%201.docx

Φύλλο Εργασίας 2

Τα δικά μου συναισθήματα και η λεκτική έκφρασή τους

Ονοματεπώνυμο: ........................................................    Τμήμα: ............    Ημερομηνία: ............

Συμπλήρωσε τις παρακάτω φράσεις με ειλικρίνεια. Δεν υπάρχουν σωστές ή λάθος απαντήσεις.

Μέρος Α: Ολοκληρώνω τη φράση

Νιώθω .................................. επειδή .................................. και θα ήθελα ..................................

Λυπάμαι όταν ..............................................................................................................................

Θυμώνω όταν ..............................................................................................................................

Ζηλεύω όταν ..............................................................................................................................

Νιώθω χαρούμενος/η όταν ........................................................................................................

Ενθουσιάζομαι όταν ..................................................................................................................

Νιώθω μόνος/η όταν ................................................................................................................

Νιώθω ήρεμος/η όταν ..............................................................................................................

Μέρος Β: Από το συναίσθημα στην ανάγκη

Διάλεξε τρία από τα παραπάνω συναισθήματα και συμπλήρωσε:

1. Το συναίσθημα που διάλεξα είναι: ........................................................

   Πότε εμφανίζεται συνήθως; .............................................................................................

   Τι έχω ανάγκη εκείνη τη στιγμή; ....................................................................................

   Πώς θα μπορούσα να το εκφράσω χωρίς να πληγώσω κάποιον; ........................................

2. Το συναίσθημα που διάλεξα είναι: ........................................................

   Πότε εμφανίζεται συνήθως; .............................................................................................

   Τι έχω ανάγκη εκείνη τη στιγμή; ....................................................................................

   Πώς θα μπορούσα να το εκφράσω χωρίς να πληγώσω κάποιον; ........................................

3. Το συναίσθημα που διάλεξα είναι: ........................................................

   Πότε εμφανίζεται συνήθως; .............................................................................................

   Τι έχω ανάγκη εκείνη τη στιγμή; ....................................................................................

   Πώς θα μπορούσα να το εκφράσω χωρίς να πληγώσω κάποιον; ........................................

Μέρος Γ: Σκέψη και αναστοχασμός

Είναι εύκολο ή δύσκολο για σένα να λες τι νιώθεις; Γιατί;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

Πώς αλλάζει μια σχέση όταν εκφράζουμε το συναίσθημά μας καθαρά και με σεβασμό;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

Ποια φράση από το φύλλο εργασίας σε βοήθησε περισσότερο να σκεφτείς τον εαυτό σου;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

Φύλλο Εργασίας 3

Διαχείριση δύσκολων καταστάσεων και επίλυση προβλήματος

Ομάδα: ........................................................    Τμήμα: ............    Ημερομηνία: ............

Διαβάστε το σενάριο που θα δώσει ο/η εκπαιδευτικός ή επιλέξτε μία πραγματική σχολική κατάσταση που σας απασχολεί.

Μέρος Α: Περιγραφή της κατάστασης

1. Ποια είναι η προβληματική κατάσταση;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

2. Πού και πότε συμβαίνει;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

3. Ποια πρόσωπα εμπλέκονται;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

Μέρος Β: Συναισθήματα και αιτίες

Μέρος Γ: Πιθανοί τρόποι αντιμετώπισης

1. Ποιες αντιδράσεις θα χειροτέρευαν την κατάσταση;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

2. Ποιες αντιδράσεις θα βοηθούσαν να ηρεμήσουν τα εμπλεκόμενα πρόσωπα;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

3. Τι θα μπορούσε να πει ή να κάνει κάθε πρόσωπο για να λυθεί το πρόβλημα;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

4. Ποια λύση θεωρεί η ομάδα σας πιο δίκαιη και πιο αποτελεσματική;

........................................................................................................................

........................................................................................................................

Μέρος Δ: Το μήνυμα της ομάδας

Γράψτε σε 2–3 προτάσεις τι μάθατε από αυτή τη δραστηριότητα για τη διαχείριση συναισθημάτων και συγκρούσεων.

........................................................................................................................

........................................................................................................................

........................................................................................................................