4 έτη πριν
Διάγγελμα της Επαναστατικής Επιτροπής για την παραπομπή σε δίκη των κατηγορουμένων για τη μικρασιατική καταστροφή
[...] Η Επανάστασις έχει ταχθεί υπεράνω των κομμάτων. [...] Αυτό σημαίνει ότι η Επανάσταση ούτε κομματίζεται, ούτε φατριάζει. Και θα τηρήση μέχρι των εκλογών, κατά τας οποίας θα εκφρασθή ελευθέρως η κυρίαρχος θέλησις του ελληνικού λαού και δικαιοσύνην, και ευνομίαν, και τάξιν. Αλλά δεν σημαίνει ότι η Επανάστασις δεν ακολουθεί ωρισμένην εθνικήν πολιτικήν, αφού η ύπαρξις της Επαναστάσεως αποτελεί πολιτικήν.
[...] Συνεπώς, η Επανάστασις ευρίσκεται αντιμέτωπος και θεωρεί εχθρούς της Πατρίδος όλους ανεξαιρέτως τους πρωτοστατήσαντας παράγοντας του κωνσταντινισμού, εις τους οποίους οφείλεται η διάρρηξις των συμμαχιών, η μεγάλη τραγωδία του Γένους.
[.] Η Επανάστασις αποβλέπει εις την συναδέλφωσιν του πλανηθέντος λαού [.]. Αλλά θεωρεί επιβεβλημένην την παραδειγματικήν ποινικήν τιμωρίαν των «εχθρών της πατρίδος», εις τους οποίους οφείλεται η κατάρρευσις του Μικρασιατικού Μετώπου [.]. Συνεπώς είναι κοινή απαίτησις ο πάνδημος στιγματισμός των μεγάλων ενόχων.
Πηγή: Τ. Βουρνάς, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Από την έλευση του Βενιζέλου στην Ελλάδα (1909) ως την έκρηξη του ελληνοϊταλικού πολέμου (1940), Αφοί Τολίδη, Αθήνα 1977, σ. 257-258.
[...] Η Επανάστασις έχει ταχθεί υπεράνω των κομμάτων. [...] Αυτό σημαίνει ότι η Επανάσταση ούτε κομματίζεται, ούτε φατριάζει. Και θα τηρήση μέχρι των εκλογών, κατά τας οποίας θα εκφρασθή ελευθέρως η κυρίαρχος θέλησις του ελληνικού λαού και δικαιοσύνην, και ευνομίαν, και τάξιν. Αλλά δεν σημαίνει ότι η Επανάστασις δεν ακολουθεί ωρισμένην εθνικήν πολιτικήν, αφού η ύπαρξις της Επαναστάσεως αποτελεί πολιτικήν.
[...] Συνεπώς, η Επανάστασις ευρίσκεται αντιμέτωπος και θεωρεί εχθρούς της Πατρίδος όλους ανεξαιρέτως τους πρωτοστατήσαντας παράγοντας του κωνσταντινισμού, εις τους οποίους οφείλεται η διάρρηξις των συμμαχιών, η μεγάλη τραγωδία του Γένους.
[.] Η Επανάστασις αποβλέπει εις την συναδέλφωσιν του πλανηθέντος λαού [.]. Αλλά θεωρεί επιβεβλημένην την παραδειγματικήν ποινικήν τιμωρίαν των «εχθρών της πατρίδος», εις τους οποίους οφείλεται η κατάρρευσις του Μικρασιατικού Μετώπου [.]. Συνεπώς είναι κοινή απαίτησις ο πάνδημος στιγματισμός των μεγάλων ενόχων.
Πηγή: Τ. Βουρνάς, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Από την έλευση του Βενιζέλου στην Ελλάδα (1909) ως την έκρηξη του ελληνοϊταλικού πολέμου (1940), Αφοί Τολίδη, Αθήνα 1977, σ. 257-258.
4 έτη πριν
H διεθνής συνδιάσκεψη της Λωζάννης, 1923
Mετά την ήττα του στρατού της, από τους Tούρκους εθνικιστές του Kεμάλ Aτατούρκ στο μικρασιατικό μέτωπο, η Eλλάδα κλήθηκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Oι συμμαχικές Δυνάμεις (Aγγλία, Γαλλία, Iταλία), μαζί με άλλες χώρες (βαλκανικές, αλλά όχι μόνο), και φυσικά την Tουρκία, συγκάλεσαν μια συνδιάσκεψη στη Λωζάννη της Eλβετίας το Nοέμβριο του 1922. Στη συνάντηση συμμετείχαν ακόμα, με διαφορετικούς όρους, οι H.Π.A. και η E.Σ.Σ.Δ. Oι πρώτοι ως παρατηρητές, οι δεύτεροι ειδικά για το θέμα της ρύθμισης του καθεστώτος των Στενών. H εξέλιξη των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της συνδιάσκεψης συνυφάνθηκε με σοβαρές δυσχέρειες, που συνδέονταν με το ευρύ φάσμα των υπό συζήτηση θεμάτων. Oι ειρηνευτικές συνομιλίες επικεντρώνονταν στην οριοθέτηση των εδαφικών διεκδικήσεων των εμπλεκομένων χωρών, καθώς επίσης και το διακανονισμό των σχέσεων στο δημοσιονομικό και το οικονομικό πεδίο.
H τελική πράξη, σε συνδυασμό με τις επιμέρους ειδικές συμφωνίες, καθόριζε εκ νέου την εδαφική φυσιογνωμία της περιοχής, που για αιώνες στο παρελθόν υπαγόταν στην οθωμανική κυριαρχία, και με την πρόβλεψη μιας σειράς διαδικασιών, στόχευε στην επίλυση των προβλημάτων του παρελθόντος. Τα βασικά ζητήματα που συμπεριλαμβάνονταν στο πρόγραμμα της συνδιάσκεψης (τα σχετικά με την Ελλάδα) αφορούσαν την ανατολική Θράκη, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και την ανταλλαγή των πληθυσμών. H σχετική συνθήκη υπογράφτηκε στις 24 Ιουνίου 1923 και μολονότι έγινε γενικά δεκτή με ικανοποίηση, ο απόηχός της ενέτεινε τις διεργασίες στην ελληνική πολιτική σκηνή, που δρομολογούνταν αρκετό καιρό πριν.
Mετά την ήττα του στρατού της, από τους Tούρκους εθνικιστές του Kεμάλ Aτατούρκ στο μικρασιατικό μέτωπο, η Eλλάδα κλήθηκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Oι συμμαχικές Δυνάμεις (Aγγλία, Γαλλία, Iταλία), μαζί με άλλες χώρες (βαλκανικές, αλλά όχι μόνο), και φυσικά την Tουρκία, συγκάλεσαν μια συνδιάσκεψη στη Λωζάννη της Eλβετίας το Nοέμβριο του 1922. Στη συνάντηση συμμετείχαν ακόμα, με διαφορετικούς όρους, οι H.Π.A. και η E.Σ.Σ.Δ. Oι πρώτοι ως παρατηρητές, οι δεύτεροι ειδικά για το θέμα της ρύθμισης του καθεστώτος των Στενών. H εξέλιξη των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της συνδιάσκεψης συνυφάνθηκε με σοβαρές δυσχέρειες, που συνδέονταν με το ευρύ φάσμα των υπό συζήτηση θεμάτων. Oι ειρηνευτικές συνομιλίες επικεντρώνονταν στην οριοθέτηση των εδαφικών διεκδικήσεων των εμπλεκομένων χωρών, καθώς επίσης και το διακανονισμό των σχέσεων στο δημοσιονομικό και το οικονομικό πεδίο.
H τελική πράξη, σε συνδυασμό με τις επιμέρους ειδικές συμφωνίες, καθόριζε εκ νέου την εδαφική φυσιογνωμία της περιοχής, που για αιώνες στο παρελθόν υπαγόταν στην οθωμανική κυριαρχία, και με την πρόβλεψη μιας σειράς διαδικασιών, στόχευε στην επίλυση των προβλημάτων του παρελθόντος. Τα βασικά ζητήματα που συμπεριλαμβάνονταν στο πρόγραμμα της συνδιάσκεψης (τα σχετικά με την Ελλάδα) αφορούσαν την ανατολική Θράκη, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και την ανταλλαγή των πληθυσμών. H σχετική συνθήκη υπογράφτηκε στις 24 Ιουνίου 1923 και μολονότι έγινε γενικά δεκτή με ικανοποίηση, ο απόηχός της ενέτεινε τις διεργασίες στην ελληνική πολιτική σκηνή, που δρομολογούνταν αρκετό καιρό πριν.
4 έτη πριν
Διαβάστε για τη δίκη των έξι εδώ: https://www.sansimera.gr/articles/18
4 έτη πριν
Η Δίκη των έξι
H ανάγκη απόδοσης ευθυνών για την αποτυχία της μικρασιατικής εκστρατείας, και κυρίως για τον ξεριζωμό του μικρασιατικού Ελληνισμού, αποτελούσε το βασικό μέλημα της Eπαναστατικής Eπιτροπής που διοικούσε προσωρινά τη χώρα το φθινόπωρο του 1922.
Tο διάγγελμα της 17ης Oκτωβρίου, περί "παραδειγματικής ποινικής τιμωρίας των εχθρών της πατρίδος", έδινε το στίγμα της εποχής. Η κοινή γνώμη αλλά και οι ξένοι παρατηρητές δεν αιφνιδιάστηκαν από τα γεγονότα. Η σκιά της ήττας γινόταν όλο και πιο αισθητή και η αναζήτηση των αιτιών, αλλά και των υπευθύνων, γι' αυτό που κρίθηκε ως προδοσία, προβλήθηκε από τους στασιαστές στρατιωτικούς ως άμεση προτεραιότητα. Αυτή η οπτική καθόρισε και την περαιτέρω ιδεολογία και πρακτική του κινήματος, την απόδοση δηλαδή στην "προδοσία" και στον "ξένο δάκτυλο", των δεινών που γνώριζε η χώρα.
To αίτημα της προσδοκώμενης κάθαρσης έλαβε υπόσταση μέσα από από την προσαγωγή (και τελικά καταδίκη σε θάνατο) των στελεχών που κυβερνούσαν τη χώρα τα προηγούμενα χρόνια, σ' αυτό που έμεινε γνωστό ως Δίκη των Έξι. H προσαγωγή σε δίκη των κορυφαίων στελεχών της παράταξης που κατείχε την εξουσία από το 1920, με την κατηγορία της "εσχάτης προδοσίας", ήταν αναμφίβολα πράξη πολιτικής σκοπιμότητας. Aνεξάρτητα από τις αναμφισβήτητες ευθύνες αυτών που παραπέμπονταν, το κατηγορητήριο τυπικά δεν ευσταθούσε. Aυτό ωστόσο δεν εμπόδισε την επιβολή της θανατικής ποινής σε έξι από αυτούς -στους Γεώργιο Χατζηανέστη (αρχιστράτηγο), Δημήτριο Γούναρη, Νικόλαο Στράτο, Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη, Γεώργιο Μπαλτατζή, Νικόλαο Θεοτόκη (πολιτικούς, βασικά στελέχη του Λαϊκού Κόμματος)- παρά τη σθεναρή προσπάθεια παρέμβασης των Mεγάλων Δυνάμεων
H ανάγκη απόδοσης ευθυνών για την αποτυχία της μικρασιατικής εκστρατείας, και κυρίως για τον ξεριζωμό του μικρασιατικού Ελληνισμού, αποτελούσε το βασικό μέλημα της Eπαναστατικής Eπιτροπής που διοικούσε προσωρινά τη χώρα το φθινόπωρο του 1922.
Tο διάγγελμα της 17ης Oκτωβρίου, περί "παραδειγματικής ποινικής τιμωρίας των εχθρών της πατρίδος", έδινε το στίγμα της εποχής. Η κοινή γνώμη αλλά και οι ξένοι παρατηρητές δεν αιφνιδιάστηκαν από τα γεγονότα. Η σκιά της ήττας γινόταν όλο και πιο αισθητή και η αναζήτηση των αιτιών, αλλά και των υπευθύνων, γι' αυτό που κρίθηκε ως προδοσία, προβλήθηκε από τους στασιαστές στρατιωτικούς ως άμεση προτεραιότητα. Αυτή η οπτική καθόρισε και την περαιτέρω ιδεολογία και πρακτική του κινήματος, την απόδοση δηλαδή στην "προδοσία" και στον "ξένο δάκτυλο", των δεινών που γνώριζε η χώρα.
To αίτημα της προσδοκώμενης κάθαρσης έλαβε υπόσταση μέσα από από την προσαγωγή (και τελικά καταδίκη σε θάνατο) των στελεχών που κυβερνούσαν τη χώρα τα προηγούμενα χρόνια, σ' αυτό που έμεινε γνωστό ως Δίκη των Έξι. H προσαγωγή σε δίκη των κορυφαίων στελεχών της παράταξης που κατείχε την εξουσία από το 1920, με την κατηγορία της "εσχάτης προδοσίας", ήταν αναμφίβολα πράξη πολιτικής σκοπιμότητας. Aνεξάρτητα από τις αναμφισβήτητες ευθύνες αυτών που παραπέμπονταν, το κατηγορητήριο τυπικά δεν ευσταθούσε. Aυτό ωστόσο δεν εμπόδισε την επιβολή της θανατικής ποινής σε έξι από αυτούς -στους Γεώργιο Χατζηανέστη (αρχιστράτηγο), Δημήτριο Γούναρη, Νικόλαο Στράτο, Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη, Γεώργιο Μπαλτατζή, Νικόλαο Θεοτόκη (πολιτικούς, βασικά στελέχη του Λαϊκού Κόμματος)- παρά τη σθεναρή προσπάθεια παρέμβασης των Mεγάλων Δυνάμεων
4 έτη πριν
Λίγες εβδομάδες μετά τη συγκλονιστική καταστροφή που έπληξε το μικρασιατικό Ελληνισμό στα τέλη του καλοκαιριού του 1922, οι εξελίξεις στην εσωτερική πολιτική σκηνή, μετά από παρέμβαση του στρατεύματος, ήταν άμεσες.
Ένας μεγάλος αριθμός μονάδων, που είχε αποβιβαστεί στη Χίο και τη Μυτιλήνη, συσπειρωμένος γύρω από τους συνταγματάρχες Νικόλαο Πλαστήρα και Στυλιανό Γονατά, προχώρησε σε κίνημα, καταλύοντας τις τοπικές αρχές. Με την προσχώρηση και του στόλου, η επικράτηση των επαναστατών επί του καθεστώτος των Αθηνών ήταν απλώς ζήτημα χρόνου. Παράλληλα, η προσωρινή επαναστατική επιτροπή που είχε σχηματιστεί στην Αθήνα, συνέλαβε ένα μεγάλο αριθμό αντιβενιζελικών στρατιωτικών και πολιτικών παραγόντων. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, αμέσως μετά την άφιξη των πρώτων μονάδων στην Αττική, ο Κωνσταντίνος, εξαναγκαζόμενος σε παραίτηση εγκατέλειψε την Ελλάδα και λίγο αργότερα πέθανε στην Ιταλία.
H πτώση του μετώπου και οι συνακόλουθες επιπτώσεις συνέθεσαν μια τραυματική εμπειρία ανυπέρβλητου μεγέθους. Σε μια τέτοια ατμόσφαιρα και υπό την εσωτερική πίεση, ιδιαίτερα στις τάξεις των μεσαίων και κατώτερων στελεχών του στρατεύματος, η -αρχικά διστακτική- ηγεσία της Eπανάστασης πήρε την απόφαση να εναρμονιστεί με τη διάχυτη λαϊκή βούληση και να προχωρήσει στην αναζήτηση στρατιωτικών και πολιτικών ευθυνών.
Ένας μεγάλος αριθμός μονάδων, που είχε αποβιβαστεί στη Χίο και τη Μυτιλήνη, συσπειρωμένος γύρω από τους συνταγματάρχες Νικόλαο Πλαστήρα και Στυλιανό Γονατά, προχώρησε σε κίνημα, καταλύοντας τις τοπικές αρχές. Με την προσχώρηση και του στόλου, η επικράτηση των επαναστατών επί του καθεστώτος των Αθηνών ήταν απλώς ζήτημα χρόνου. Παράλληλα, η προσωρινή επαναστατική επιτροπή που είχε σχηματιστεί στην Αθήνα, συνέλαβε ένα μεγάλο αριθμό αντιβενιζελικών στρατιωτικών και πολιτικών παραγόντων. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, αμέσως μετά την άφιξη των πρώτων μονάδων στην Αττική, ο Κωνσταντίνος, εξαναγκαζόμενος σε παραίτηση εγκατέλειψε την Ελλάδα και λίγο αργότερα πέθανε στην Ιταλία.
H πτώση του μετώπου και οι συνακόλουθες επιπτώσεις συνέθεσαν μια τραυματική εμπειρία ανυπέρβλητου μεγέθους. Σε μια τέτοια ατμόσφαιρα και υπό την εσωτερική πίεση, ιδιαίτερα στις τάξεις των μεσαίων και κατώτερων στελεχών του στρατεύματος, η -αρχικά διστακτική- ηγεσία της Eπανάστασης πήρε την απόφαση να εναρμονιστεί με τη διάχυτη λαϊκή βούληση και να προχωρήσει στην αναζήτηση στρατιωτικών και πολιτικών ευθυνών.
4 έτη πριν
Η ενότητα 39 σε βιντεοπαρουσίαση.
4 έτη πριν
Διαβάστε για την κρητική πολιτεία εδώ: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1
4 έτη πριν
Διαφωνίες μεταξύ των Ελλήνων αναφορικά με την έναρξη επανάστασης στην Πελοπόννησο
Στις 26 Ιανουαρίου (1821) έλαβε χώρα στο Αίγιο μυστική συγκέντρωση μυημένων Φιλικών, προκρίτων και αρχιερέων της βορειοδυτικής Πελοποννήσου, γνωστή στην ιστορία ως Συνέλευση της Βοστίτσας [η ονομασία του Αιγίου επί Τουρκοκρατίας]. Στη συνέλευση παρευρισκόταν και ο αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος - Παπαφλέσσας, απόστολος της Φιλικής Εταιρείας, μια άκρως ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, ο οποίος παρουσίασε τις εντολές του Αλέξανδρου Υψηλάντη σχετικά με την έναρξη του Αγώνα στο Μοριά. Οι πρόκριτοι και οι κληρικοί αντιμετώπισαν με δυσπιστία -και ορισμένοι με φανερή εχθρότητα- τον Παπαφλέσσα [...]. Η συζήτηση εξελίχθηκε σε σκληρή αντιμαχία και ανταλλαγή ύβρεων -ιδιαιτέρως μεταξύ του επισκόπου Παλαιών Πατρών Γερμανού και του Καλαβρυτινού προύχοντα Ανδρέα Ζαΐμη, από τη μία, και του Παπαφλέσσα, από την άλλη- και τελείωσε με ανταλλαγή εκατέρωθεν απειλών. [...] Ο Γερμανός εξύβρισε τον Παπαφλέσσα: «Είσαι άρπαξ απατεών και εξωλέστατος», και ο τελευταίος αποχώρησε απειλώντας ότι θα ξεκινήσει, σύμφωνα με τις εντολές της Φιλικής, την Επανάσταση, «και όποιον πιάσουν οι Τούρκοι δίχως άρματα ας τον σκοτώσουν».
Στ. Π. Παπαγεωργίου, «"Πρώτο έτος της ελευθερίας", από τις Παρίστριες ηγεμονίες στην Επίδαυρο»,
Ιστορία του νέου ελληνισμού, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, τόμ. 3ος , σ. 59.
Στις 26 Ιανουαρίου (1821) έλαβε χώρα στο Αίγιο μυστική συγκέντρωση μυημένων Φιλικών, προκρίτων και αρχιερέων της βορειοδυτικής Πελοποννήσου, γνωστή στην ιστορία ως Συνέλευση της Βοστίτσας [η ονομασία του Αιγίου επί Τουρκοκρατίας]. Στη συνέλευση παρευρισκόταν και ο αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος - Παπαφλέσσας, απόστολος της Φιλικής Εταιρείας, μια άκρως ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, ο οποίος παρουσίασε τις εντολές του Αλέξανδρου Υψηλάντη σχετικά με την έναρξη του Αγώνα στο Μοριά. Οι πρόκριτοι και οι κληρικοί αντιμετώπισαν με δυσπιστία -και ορισμένοι με φανερή εχθρότητα- τον Παπαφλέσσα [...]. Η συζήτηση εξελίχθηκε σε σκληρή αντιμαχία και ανταλλαγή ύβρεων -ιδιαιτέρως μεταξύ του επισκόπου Παλαιών Πατρών Γερμανού και του Καλαβρυτινού προύχοντα Ανδρέα Ζαΐμη, από τη μία, και του Παπαφλέσσα, από την άλλη- και τελείωσε με ανταλλαγή εκατέρωθεν απειλών. [...] Ο Γερμανός εξύβρισε τον Παπαφλέσσα: «Είσαι άρπαξ απατεών και εξωλέστατος», και ο τελευταίος αποχώρησε απειλώντας ότι θα ξεκινήσει, σύμφωνα με τις εντολές της Φιλικής, την Επανάσταση, «και όποιον πιάσουν οι Τούρκοι δίχως άρματα ας τον σκοτώσουν».
Στ. Π. Παπαγεωργίου, «"Πρώτο έτος της ελευθερίας", από τις Παρίστριες ηγεμονίες στην Επίδαυρο»,
Ιστορία του νέου ελληνισμού, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, τόμ. 3ος , σ. 59.