Μάθημα : Ορισμός της θερμίδας - Θερμιδική αξία - Διατροφικό ισοζύγιο

Ως θερμιδική αξία ενός τροφίμου ορίζεται η ποσότητα των θερμίδων την οποία αποδίδει στον ανθρώπινο οργανισμό ένα γραμμάριο ή ένα χιλιόγραμμο του τροφίμου αυτού κατά την οξείδωσή του. Έχει επικρατήσει να δίνεται η θερμιδική αξία των διαφόρων τροφίμων σε θερμίδες (kcal) για 100 γραμμάρια προϊόντος.

Ο ανθρώπινος οργανισμός έχει ανάγκη μιας ορισμένης ποσότητας ενέργειας για να μπορέσει να ζήσει και να αναπτύξει τις δραστηριότητές του. Η ενέργεια αυτή προορίζεται να διατηρήσει σταθερές τις ζωτικές λειτουργίες, όπως η θερμοκρασία του σώματος, η κυκλοφορία του αίματος, η αναπνοή, η ζωή των κυττάρων, ο μυϊκός τόνος ορισμένων οργάνων και ακόμη να διατηρήσει τις φυσικές δραστηριότητες, όπως η εργασία, η κίνηση κ.λπ. Η οξείδωση των θρεπτικών συστατικών ή στοιχείων, όπως υδατανθράκων, πρωτεϊνών, λιπών, που περιέχονται στα τρόφιμα, είναι η πηγή ενέργειας για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Ο προσδιορισμός της θερμιδικής αξίας των διαφόρων τροφίμων πραγματοποιείται με τη βοήθεια ειδικού οργάνου, που ονομάζεται θερμιδόμετρο. Η θερμιδική αξία των βασικών θρεπτικών στοιχείων, τα οποία αποδομήθηκαν ή διασπάστηκαν ή οξειδώθηκαν στον ανθρώπινο οργανισμό είναι:

• 4 kcal για ένα γραμμάριο πρωτεϊνών
• 4 kcal για ένα γραμμάριο υδατανθράκων
• 9 kcal για ένα γραμμάριο λιπών

Με τις τιμές αυτές, που σήμερα είναι αποδεκτές από την επιστήμη διατροφής σε παγκόσμια κλίμακα, γνωρίζοντας τη χημική σύσταση ενός τροφίμου στα βασικά αυτά θρεπτικά συστατικά, μπορούμε εύκολα να προσδιορίζουμε τη θερμιδική αξία της τροφής αυτής. Π.χ. 100 γραμμάρια ψωμιού περιέχουν 60 γραμμάρια υδατανθράκων, 8 γραμμάρια πρωτεϊνών και 1 γραμμάριο λίπους.

Η θερμιδική αξία των 100 γραμμαρίων του ψωμιού αυτού είναι:

• υδατάνθρακες: 60 γραμ. x 4 = 240 kcal
• πρωτεΐνες:           8 γραμ. x 4 =  32 kcal
• λίπη:                     1 γραμ. x 9 =    9 kcal

                    Σύνολο:                  281 kcal

Ανακεφαλαιώνοντας. Είστε προσκεκλυένοι να πλαισίωσετε με φωτογραφίες τροφίμων πλούσιων σε υδατάνθρακες-πρωτεϊνες-λίπη, στηριζόμενοι στα δεδομένα του πίνακα: Βρώσιμο τμήμα - χημική σύσταση - θερμιδική αξία των τροφίμων αυτά τα θρεπτικά συστατικά, που θα τα βρείτε στον εννοιολογικό χάρτη: Θρεπτικά Συστατικά.