Μάθημα : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΟΝΟΜΑΤΙΚΗ ΦΡΑΣΗ- ΡΗΜΑΤΙΚΗ ΦΡΑΣΗ

Σε κάθε κείμενο κύριο συστατικό – βασική μονάδα αποτελεί η πρόταση.

Κάθε πρόταση αποτελείται από δύο βασικά μέρη. Στο ένα μέρος κεντρική λέξη είναι το ουσιαστικό, ενώ στο άλλο μέρος το ρήμα.

Το ένα μέρος λοιπόν λέγεται ονοματική φράση, ενώ το άλλο ρηματική φράση.

           Π.χ. Το ένα στα δέκα Ελληνόπουλα       είναι παχύσαρκο.

                                   ΟΦ                                       ΡΦ

Η ονοματική φράση μπορεί να έχει απλή μορφή (π.χ. άρθρο + ουσιαστικό = Τα παιδιά)

ή διευρυμένη μορφή (π.χ. άρθρο + επίθετο + ουσιαστικό = Τα υγιή άτομα).

 Η διευρυμένη μορφή της ονοματικής φράσης μπορεί να περιέχει οποιοδήποτε άλλο μέρος του λόγου που μπορεί να λειτουργήσει ως συμπλήρωμα ή προσδιορισμός του ουσιαστικού (π.χ. αριθμητικό, επίθετο ή και ολόκληρη πρόταση = Οι μικροί αφράτοι κεφτέδες, που τρίβονται αμέσως στο στόμα και λιώνουν).

 Η ρηματική φράση είναι ο συνδυασμός του ρήματος με τα συμπληρώματα και τους προσδιορισμούς του (π.χ. ……είναι παχύσαρκο).

 Μια ονοματική φράση μπορεί να είναι μέρος μιας ρηματικής (π.χ. Το υπουργείο υγείας  συνέταξε διατροφικές οδηγίες.

                                                                                                     ΟΦ                                             ΟΦ

                                                                                                                              ……………………………………………..

                                                                                                                                                ΡΦ

Η ονοματική φράση έχει πολλές λειτουργίες στις προτάσεις. Συγκεκριμένα, λειτουργεί ως:

Υποκείμενο του ρήματος, δηλαδή μία λέξη ή φράση που δηλώνει ποιος ενεργεί ή δέχεται μια ενέργεια ή βρίσκεται σε μια κατάσταση

      π.χ. Πολλοί γονείς δε διαφωνούν.

Κατηγορούμενο (του υποκειμένου)

      π.χ. Το 1 στα 10 Ελληνόπουλα είναι παχύσαρκο.

Αντικείμενο, δηλαδή το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο μεταφέρεται η ενέργεια του υποκειμένου ενός ρήματος

      π.χ. Το υπουργείο υγείας συνέταξε διατροφικές οδηγίες.

Ύστερα από πρόθεση

      π.χ. Λόγια κάποτε πικρά με τη γλύκα στο στόμα.

Συμπλήρωμα ενός ουσιαστικού (=άλλης ονοματικής φράσης) σε πτώση γενική

       π.χ. Περιεργάζομαι την παράταξη των γλυκισμάτων.

ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ

 Το επίθετο μπορεί να προσδιορίζει ένα ουσιαστικό και να του δίνει μία (μόνιμη) ιδιότητα. Σε αυτή την περίπτωση λέμε ότι λειτουργεί ως επιθετικός προσδιορισμός.

Αυτός ο προσδιορισμός είναι στο ίδιο γένος, στην ίδια πτώση και στον ίδιο αριθμό με το ουσιαστικό.

        Π.χ. Τα παιδικά χρόνια

               ΕΠΙΘ. ΠΡΟΣΔ.