Μάθημα : Αστρονομία

Τι ξέρουμε τώρα — ύλη, σκοτεινή ύλη & σκοτεινή ενέργεια

Η “κανονική” ύλη — αυτή από την οποία είμαστε φτιαγμένοι, μαζί με τα άστρα, πλανήτες, αέρια, σκόνη, δηλαδή όλα όσα βλέπουμε με τηλεσκόπια — αποτελεί μόνο ~5% του συνολικού «υλικού + ενέργειας» του Σύμπαντος.  

Η σκοτεινή ύλη εκτιμάται ότι αποτελεί περίπου 25–27% του Σύμπαντος.  

Η σκοτεινή ενέργεια (ή δύναμη που ωθεί την επιτάχυνση της διαστολής του Σύμπαντος) είναι το μεγαλύτερο κομμάτι — περίπου 68–70%.  

Τι είναι — και τι δεν είναι — σκοτεινή ύλη

Η σκοτεινή ύλη δεν “λάμπει” — δεν εκπέμπει, δεν αντανακλά ούτε απορροφά φως ή άλλη ακτινοβολία. Δεν μπορεί να ανιχνευθεί με “κανονικά” τηλεσκόπια· όμως βλέπουμε τις επιδράσεις της με τη βαρύτητα — π.χ. τα άστρα στις άκρες σπειροειδών γαλαξιών περιστρέφονται γρηγορότερα απ’ ό,τι θα έπρεπε αν υπήρχε μόνο ορατή ύλη.

Σε περιπτώσεις σύγκρουσης μεγάλων συμπλεγμάτων γαλαξιών, οι μετρήσεις δείχνουν ότι η “μάζα” που κρατά τα άστρα μαζί δεν συμπίπτει πάντα με την κατανομή του ορατού αερίου — αυτή η “κρυφή” μάζα πιστεύεται ότι είναι σκοτεινή ύλη.

Γιατί «σκοτεινή ενέργεια» — τι κάνει

Η σκοτεινή ενέργεια είναι η υπόθεση που κάνουν οι κοσμολόγοι για να εξηγήσουν ότι το Σύμπαν δεν απλώς διαστέλλεται, αλλά επιταχύνει την επέκτασή του.

Αντίθετα με την ύλη (κανονική ή σκοτεινή), η σκοτεινή ενέργεια δεν «συγκεντρώνεται» — φαίνεται να λειτουργεί πιο πολύ σαν “πίεση” ή “ιδιότητα του χώρου” που ωθεί προς διαστολή.

Την τελευταία δεκαετία — με δεδομένα από διαστημικά τηλεσκόπια και χάρτες γαλαξιών — υπάρχει όλο και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη πως η σκοτεινή ενέργεια αποτελεί την βασική αιτία της επιτάχυνσης της διαστολής.