Μάθημα : Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΚΕΙΜΕΝΑ Ν.Ε. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΚΕΙΜΕΝΑ Ν.Ε. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

3701010497 - ΕΙΡΗΝΗ ΙΣΑΑΚΙΔΟΥ

Ενότητες μαθήματος

Το πιο γλυκό ψωμί

Και λίγη θεωρία Λογοτεχνίας Τα πράγματα στρώνουν περισσότε...

 

 

 

ΑΝΑΛΥΣΗ

Προσδιορίζεται ο χρόνος και ο τόπος του παραμυθιού; Ποιες λέξεις χρησιμοποιούνται;

          Ο χρόνος είναι γενικός και αόριστος. Το καταλαβαίνουμε από τη λέξη «κάποτε».      Ο τόπος επίσης είναι ακαθόριστος, «σ’ ένα μακρινό βασίλειο».

 

Στα παραμύθια συνήθως διακρίνουμε διάφορα στάδια-μοτίβα από τα οποία περνά ο ήρωας:

α) Στην αρχή παρουσιάζεται ένα πρόβλημα.

β) Στη συνέχεια κάποιοι προσπαθούν να το λύσουν, χωρίς όμως να τα καταφέρνουν.

γ) Μετά εμφανίζεται ένα άλλο πρόσωπο που δίνει κάποια συμβουλή.

δ) Στο τέλος ο ήρωας του παραμυθιού περνάει κάποιες δοκιμασίες, και καταφέρνει να λύσει το πρόβλημα.

 

Στάδια εξέλιξης του παραμυθιού

 

α) Πρόβλημα του ήρωα

Το πρόβλημα του βασιλιά ήταν η ανορεξία του

β) Κάποιοι προσπαθούν να το λύσουν

Προσπάθησαν να το λύσουν πολλοί γιατροί, αλλά δεν τα κατάφεραν.

γ) Εμφανίζεται ένα άλλο πρόσωπο

Τότε εμφανίστηκε ένα άλλο πρόσωπο, ένας γέρος σοφός, που ήξερε από γιατρικά και πρότεινε στον ήρωα ένα γιατρικό, δηλ. να φάει το πιο γλυκό ψωμί.

δ) Δοκιμασίες του ήρωα

Οι δοκιμασίες του βασιλιά που κράτησαν τρεις ημέρες ήταν οι εξής:

α) να θερίσει ένα χωράφι με σιτάρι

β) να αλωνίσει το θερισμένο σιτάρι

γ) να το λιχνίσει

δ) να το πάει στο μύλο, για να το αλέσει

ε) να το ζυμώσει

στ) να το φουρνίσει

ε . η λύση

Η γιατρειά του βασιλιά, η χαρά της εργασίας

 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΗΡΩΩΝ – ΣΥΓΚΡΙΣΗ

ΒΑΣΙΛΙΑΣ

ΓΕΡΟΣ

  • Αυταρχικός, αυστηρός

  • Απειλητικός, Ιδιότροπος

  • Αδρανής , Οκνηρός,

  • Γκρινιάρης, παράξενος

  • Τεμπέλης,

  • Αδιάφορος για το λαό του

  • Χωρίς στόχους και ενδιαφέροντα στη ζωή του

  • Καλός, χωρίς κακές προθέσεις

  • Υπομονετικός

 

  • Σοφός

  • Ευτυχής

  • Ήπιος, ήρεμος

  • Υπάκουος

  • Συνετός, σοφός

  • Εργατικός, μεθοδικός

 

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ

  • Και οι δύο είναι υπομονετικοί ο ένας με τον άλλον

  • Στο τέλος και οι δύο βρίσκουν την ευτυχία

Στο τέλος και οι δύο πιστεύουν στη αξία της εργασίας

  • Πλούσιος# φτωχός

  • Ανώριμος# σοφός

  • Αυταρχικός# ήρεμος

  • Τεμπέλης # εργατικός

  • Δυστυχής # ευτυχής

 

 

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

­Η δυστυχία της απραξίας

 

Η σοφία και η εσωτερική γαλήνη του βιοπαλαιστή

 

Το ψωμί ως προϊόν και ως αμοιβή του ανθρώπινου μόχθου

 

Ποια είναι η γλώσσα του κειμένου;

          Η γλώσσα του κειμένου είναι η νέα ελληνική με πολλές λαϊκές λέξεις.           έρεβε, λιμπιζόταν, ποδέθηκε, λιοπύρι, έδωκε, ολάκερη, έκαμε, δάρτη, ορμήνεια

Σχήματα λόγου:

  • Παρομοίωση: Σαν πεινασμένος λύκος

  • Μεταφορά: δεν άνοιγε η όρεξη του βασιλιά

  • Επανάληψη: σκέφτηκε - σκέφτηκε

Σε τι πρόσωπο γίνεται η αφήγηση;

          Η αφήγηση γίνεται σε γ’  ενικό πρόσωπο

Τι είδους αφηγητή έχουμε:

          Ο αφηγητής δε συμμετέχει στα γεγονότα.

Ποιοι αφηγηματικοί τρόποι χρησιμοποιούνται στο παραμύθι; (αφήγηση, περιγραφή, διάλογος, σχόλιο)

          α) αφήγηση (κάποτε ένας πλούσιος βασιλιάς)

          β) περιγραφή (σε λίγο βγήκαν τα καρβέλια αχνιστά και ροδοκοκκινισμένα)

          γ) διάλογος (- Μήπως κουράζεσαι, βασιλιά μου; - Μα τι λες, γιατρέ μου)

          δ) σχόλιο (ούτε του πουλιού το γάλα που λέει κι ο λόγος)

Υπάρχουν στοιχεία προφορικότητας στο παραμύθι; Αν ναι, να τα εντοπίσετε.

          Στο κείμενο εντοπίζουμε στοιχεία προφορικότητας, π.χ. Κι ο βασιλιάς, παιδί μου…, για να μην τα πολυλογούμε…

Ένα γνώρισμα της λαϊκής αφήγησης είναι ότι γίνεται μπροστά σε ακροατήριο: Αυτό φαίνεται από:

- το ότι απευθύνεται άμεσα στο κοινό («Κι ο βασιλιάς, παιδί μου, θέλοντας και μη…»).

- το ότι παρηγορεί το κοινό με ευχές για τη φτώχια («..μακάρι να τρώαμε κι εμείς έτσι!»).

- το ότι δεν κουράζει το κοινό με πολυλογίες («..για να μην τα πολυλογούμε..»).

Το παραμύθι συγκινεί: επειδή ο άρχοντας κατανόησε τα λάθη του και άλλαξε στάση ζωής.

Το παραμύθι ψυχαγωγεί: επειδή διασκεδάζει το κοινό, καθώς αντιστρέφεται η κοινωνική πραγματικότητα… κοινώς, ο αρχοντογεννημένος βασιλιάς θα υποβιβαστεί και θα ζήσει σαν τους φτωχούς χωρικούς, προκαλώντας το γέλιο με τις κωμικές και σκληρές συνθήκες εργασίας του (οικείες όμως για τους χωρικούς)…

Το παραμύθι διδάσκει:

α. δεν είναι ντροπή η ενασχόληση με το επάγγελμα του γεωργού..

β. το ήθος, η σοφία, η εσωτερική γαλήνη και η προσπάθεια αξίζουν πιο πολύ από τα πλούτη..

γ. «τα αγαθά κόποις κτώνται» κι έτσι έρχεται η χαρά και η εσωτερική πλήρωση..

δ. η ικανοποίηση είναι έντονη όταν προέρχεται από προσωπικό μόχθο και τίμια δουλειά..

 

ΑΣΚΗΣΗ Α: 

Ένα από τα γνωρίσματα της λαϊκής αφήγησης είναι ότι γίνεται μπροστά
σε ακροατήριο γι’ αυτό και διατηρεί τη ζωντάνια του προφορικού λόγου.
Βρείτε μέσα στο παραμύθι πέντε σημεία που επαληθεύουν αυτή την
παρατήρηση.

ΑΣΚΗΣΗ Β: 

Στο κείμενο που σας δόθηκε να βρείτε δυο εικόνες, δυο μεταφορές και
μια παρομοίωση. 

ΑΣΚΗΣΗ Γ: 

Ποιους από τους παρακάτω αφηγηματικούς τρόπους -αφήγηση,
περιγραφή, διάλογο, μονόλογο- εντοπίζετε στο κείμενο;

ΑΣΚΗΣΗ/ ΕΡΓΑΣΙΑ:

ΑΦΟΥ ΒΡΕΙΤΕ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ ΨΩΜΙΟΥ ΣΕ ΞΥΛΟΦΟΥΡΝΟ, ΠΕΡΙΓΡΑΨΤΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΉΣ ΤΟΥ ΨΩΜΙΟΥ.

(1ο: ψάχνω στο google με λέξεις κλειδιά "συναγές, παραδοσιακό ψωμί, ξυλόφουρνος"... 2ο: γράφω τη διαδικασία/ τα βήματα για την παρασκευή του ψωμιού στον ξυλόφουρνο. Καλό είναι, στο τέλος, να γράψω και τη σελίδα που βρήκα τη συνταγή).