Μάθημα : Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ (Α2)

https://content.e-me.edu.gr/wp-admin/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=686300

https://eclass01.sch.gr/courses/2401070301/

Σχεδιάγραμμα της ενότητας

Ο μυκηναϊκός πολιτισμός (1600 - 1100 π.Χ.):

• Είναι ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός, που αναπτύχθηκε στην ηπειρωτική Ελλάδα.
• Επηρεάστηκε από το μινωικό πολιτισμό, αλλά είχε το δικό του χαρακτήρα.
• Αρχικά βρέθηκαν  πλούσιοι βασιλικοί τάφοι από τον Ερρίκο Σλήμαν.
• Έπειτα ανάκτορα σε διάφορες περιοχές : Μυκήνες, Τίρυνθα, Πύλος κ.τ.λ.

Οικονομία της μυκηναϊκής εποχής :

• Ασχολούνταν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και τη βιοτεχνία
• Οι Μυκηναίοι ήταν σπουδαίοι έμποροι και ναυτικοί και κυριαρχούσαν στη Μεσόγειο θάλασσα

Στοιχεία που ένωναν τους Μυκηναίους :

• Η γραφή τους, η Γραμμική Β’ ,ίδια θρησκεία και οργάνωση στην κοινωνία και την πολιτική

Πώς ήταν χωρισμένη η κοινωνία (Κοινωνική πυραμίδα) :

1. Άναξ (βασιλιάς)
2. Αυλικοί και αξιωματούχοι
3. Ιερατείο
4. Δήμοι (γεωργοί, κτηνοτρόφοι, τεχνίτες)
5. Δούλοι

Η  Γραμμική γραφή  Β’ :

• Διαβάστηκε  από τους Βέντρις και Τσάντγουικ
• Είναι γραμμένη πάνω σε πήλινες πινακίδες.
• Είναι γραφή ελληνική και συλλαβική, τη χρησιμοποιούσαν λίγοι  γραφείς στα ανάκτορα.
• Μας δίνει πληροφορίες κυρίως για το εμπόριο των Μυκηναίων

Ακμή των Μυκηναίων (το ανώτερο σημείο της ανάπτυξής τους) :

• 1450 : καταλαμβάνουν την Κρήτη, κυριαρχούν στις θάλασσες, φτάνουν μέχρι την Ισπανία και την Εγγύς Ανατολή.

Παρακμή (εξασθένιση) των Μυκηναίων το 1200 : πολλοί οικισμοί και ανάκτορα καταστρέφονται και χάνεται η Γραμμική Β’.

Γιατί καταστράφηκε ο μυκηναϊκός  πολιτισμός

o       Νέα ελληνικά φύλα, οι Δωριείς εμφανίζονται (Κάθοδος των Δωριέων)

o       Εσωτερικές ταραχές και αναστάτωση στη Μεσόγειο από επιθέσεις άλλων λαών.

→ μείωση του μυκηναϊκού εμπορίου και οικονομική κρίση

------ ------ ------ ------ ------ 

Ερωτήσεις με απαντήσεις:

1. Ποιος πολιτισμός ονομάζεται "μυκηναϊκός"; Γιατί ονομάστηκε έτσι;  Πού και σε ποια εποχή αναπτύχθηκε;

Μυκηναϊκός ονομάζεται ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε στην ηπειρωτική Ελλάδα κατά την ύστερη εποχή του Χαλκού (1600 - 1100 π.Χ.). Ήταν ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός και την ονομασία του επινόησαν οι αρχαιολόγοι από το σημαντικότερο κέντρο της εποχής, τις Μυκήνες.

2. Ποιες φάσεις παρατηρούμε στον μυκηναϊκό πολιτισμό, σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα;
Οι πλούσιοι βασιλικοί τάφοι στην ακρόπολη των Μυκηνών, που ήρθαν στο φως με τις ανασκαφές του Ερρίκου Σλήμαν, σηματοδοτούν την αρχή του μυκηναϊκού πολιτισμού. Από αυτή την "περίοδο των βασιλικών τάφων" (1600 -1450 π. Χ. ) δεν έχουν σωθεί ανάκτορα. Τα πρώτα ανακτορικά συγκροτήματα στη μυκηναϊκή Ελλάδα μάλλον κτίζονται σχεδόν ταυτόχρονα γύρω στο 1400 π.Χ., όπως δείχνουν οι ανασκαφές στις Μυκήνες, την Τίρυνθα, την Πύλο και τη Θήβα. Η επόμενη περίοδος, η λεγόμενη "ανακτορική φάση" διαρκεί περίπου ως το 1200 π.Χ.. Τότε τα ανάκτορα καταστρέφονται ή παρακμάζουν.

3. Ποιον ρόλο φαίνεται ότι έπαιζαν τα ανάκτορα;
Τα ανάκτορα, χτισμένα συνήθως στην κορυφή οχυρωμένων ακροπόλεων, ήταν τα πολυδύναμα διοικητικά κέντρα των διαφόρων επικρατειών* στις οποίες είχε χωριστεί η μυκηναϊκή Ελλάδα. Το κέντρο πάντως φαίνεται ότι ήταν η Πελοπόννησος και ιδιαίτερα η Αργολίδα.
*επικράτεια = η γεωγραφική έκταση στην οποία ισχύει η εξουσία ορισμένου κράτους.

4. Ποια επίδραση δέχθηκε ο μυκηναϊκός πολιτισμός από τον μινωικό;
Ο μυκηναϊκός πολιτισμός δέχθηκε ευεργετική επίδραση από τον πολιτισμό της μινωικής Κρήτης. Ήδη από τον 17ο αιώνα π.Χ. οι Μυκηναίοι είχαν αναπτύξει στενούς δεσμούς με τους Μινωίτες. Έτσι υιοθέτησαν από αυτούς πολλά στοιχεία του πολιτισμού τους και τα αφομοίωσαν με γόνιμο τρόπο, χωρίς όμως να χάσουν τη δική τους ταυτότητα. Οι Μυκηναίοι δανείστηκαν από τους Μινωίτες ποικίλα τεχνολογικά επιτεύγματα, μορφές τέχνης και την ιδέα της γραφής. Όμως οι Μυκηναίοι έδειξαν τη δική τους δημιουργική πνοή και πρωτοτυπία, κυρίως στον τομέα της μνημειακής αρχιτεκτονικής*, όπως είναι οι "κυκλώπειες" οχυρώσεις των ακροπόλεων και οι εντυπωσιακοί θολωτοί τάφοι.
*μνημειακή αρχιτεκτονική= η αρχιτεκτονική που επιβάλλεται με το μέγεθός της.

5. Πώς ήταν οργανωμένη η οικονομία των Μυκηναίων;
Η γεωργία και η κτηνοτροφία αποτελούσαν την οικονομική βάση των Μυκηναίων. Παράλληλα, από πολύ νωρίς, αναπτύχθηκαν διάφοροι βιοτεχνικοί κλάδοι, με κέντρο τα ανάκτορα. Η ελεφαντουργία, η λιθοτεχνία, η μεταλλουργία, είναι μερικοί από τους τομείς στους οποίους διακρίθηκαν οι Μυκηναίοι. Ωστόσο, το μεγαλείο και η ακτινοβολία του μυκηναϊκού κόσμου οφείλονται κυρίως στην ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου. Ιδιαίτερα από τα μέσα του 15ου αιώνα π.Χ., οι Μυκηναίοι κυριαρχούν βαθμιαία στη θάλασσα και η δύναμή τους εξαπλώνεται στη Μεσόγειο.

6. Ποια ήταν τα κοινά στοιχεία που ένωναν τα ελληνικά φύλα κατά τη μυκηναϊκή εποχή;
Τα κοινά στοιχεία που συνέδεαν μεταξύ τους τα ελληνικά φύλα κατά τη μυκηναϊκή εποχή ήταν - σε γενικές γραμμές - ίδια με εκείνα που ένωναν τους Έλληνες των ιστορικών χρόνων. Ως πρώτα και ισχυρότερα πρέπει να θεωρήσουμε την κοινή γλώσσα - κάτι που μαρτυρείται από τα αρχαιότερα ελληνικά κείμενα σε Γραμμική Β - καθώς επίσης την κοινή θρησκεία και τις μεταθανάτιες δοξασίες, όπως τις ανιχνεύουμε μέσα από τα έθιμα και τους τρόπους ταφής. Ένα επιπλέον συνεκτικό στοιχείο ήταν η ομοιομορφία στην κοινωνικοπολιτική οργάνωση και στους θεσμούς.
Ως φυσικό αποτέλεσμα των παραπάνω δεσμών και μέσα από τις συνεχείς συναλλαγές ανάμεσα στα διάφορα μυκηναϊκά κέντρα, δημιουργήθηκε ένας ενιαίος πολιτισμός, αυτός που ονομάζουμε μυκηναϊκό.

7. Πώς ήταν ιεραρχημένη η μυκηναϊκή κοινωνία;
Η μυκηναϊκή κοινωνία ήταν αυστηρά ιεραρχημένη, έτσι ώστε να θυμίζει μια πυραμίδα, στην κορυφή της οποίας βρίσκεται ο ηγεμόνας, ο άναξ. Αυτός, μαζί με την οικογένειά του, κατοικούσε στο ανάκτορο, το κέντρο εξουσίας της κάθε επικράτειας. Ακολουθούσαν στην ιεραρχία οι διάφοροι αυλικοί και το ιερατείο. Οι κάτοικοι της κάθε περιοχής αποτελούσαν τους δήμους. Οι δήμοι ήταν πολυάριθμοι, οργανωμένοι σε χωριά, γύρω από το διοικητικό κέντρο, το ανάκτορο. Εκτός από τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους, οι πινακίδες με κείμενα σε Γραμμική γραφή Β μας δίνουν πληροφορίες για μια μεγάλη ποικιλία από εξειδικευμένους τεχνίτες. Στην κατώτερη κοινωνική βαθμίδα βρίσκονται οι δούλοι.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ, ΜΥΚΗΝΑΊΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΜΙΣΜΟΣ- ΚΑΙ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ:

1.Που οφείλει την ονομασία του ο Μυκηναϊκός πολιτισμός και ποιος
έφερε στο φως τους βασιλικούς τάφους;
2. Πότε χτίζονται τα πρώτα βεβαιωμένα ανάκτορα στη Μυκηναϊκή
Ελλάδα και που έχουν βρεθεί;
3. Ποιες επιδράσεις δέχτηκε ο Μυκηναϊκός πολιτισμός;
4. Τι περιλαμβάνει η μνημειακή αρχιτεκτονική των Μυκηναίων;
5. Ποιες ήταν οι οικονομικές δραστηριότητες των Μυκηναίων και που
οφείλεται το μεγαλείο του Μυκηναϊκού κόσμου;
6. Ποια στοιχεία ένωναν τα διάφορα μυκηναϊκά κέντρα;
7. Πως δημιουργήθηκε ο πολιτισμός της μυκηναϊκής κοινής;
8. Πως ιεραρχείται (ΔΗΛΑΔΗ ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΠΡΩΤΟΣ, ΠΟΙΟΣ ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΚΤΛ) η μυκηναϊκή κοινωνία (κοινωνικές τάξεις);
9. Που βρέθηκαν επιγραφές σε Γραμμική Β, ποιοι και πότε τις
αποκρυπτογράφησαν και πως είναι αυτή η γραφή;

10. Ποιες απόψεις δημιουργήθηκαν σχετικά με την προέλευση της
Γραμμικής Β;
11. Τι πληροφορίες μας δίνουν οι πινακίδες της Γραμμικής Β;
12. Ποιοι γνώριζαν τη Γραμμική Β;
13. Γιατί οι Μυκηναίοι χαρακτηρίζονται και θαλασσοκράτορες;
14. Ποια σημάδια παρακμής του Μυκηναϊκού πολιτισμού
παρατηρούνται το 1200 π. Χ και ποιοι οι λόγοι της παρακμής;
15. Τι αποδεικνύουν οι πινακίδες της Γραμμικής Β σχετικά με τους
θεούς και τη λατρεία τους;
16. Τι περιλάμβαναν τα Μυκηναϊκά ανάκτορα;
17. Πως ήταν οι Μυκηναϊκοί τάφοι;
18. Ποιες τέχνες ανέπτυξαν οι Μυκηναίοι, τι έργα τους έχουν βρεθεί και
τι μαρτυρούν;

• ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΕ PDF ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ
• ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΕ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
• ΒΟΗΘΗΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ PPT ΜΕ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 

• Εδώ κι εδώ κι εδώ, βίντεο με την "αναβίωση" των μυκηναϊκών μεγάρων και της ακρόπολης των Μυκηνών.
• Γράφοντας το όνομά μας στη Γραμμική Β... Πώς θα μπορούσε να δείχνει άραγε;
• http://games.mthv.gr/mth-names/?fbclid=IwAR3dy4KX8Og3vXENqIyD_N1N_cWAB-PWuJczoeYLB86DKhaFPMLI_l55b0U

• Πολύ όμορφη άσκηση για τη Γραμμική Β

• Απόσπασμα για επεξεργασία (πηγή) για τη Γραμμική Β:

------ --------------------------------------------------------

Η ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ