Μάθημα : Σπάμε τα στερεότυπα: Φύλο, Γλώσσα, Κοινωνία, Επάγγελμα

  Η ενότητα εστιάζει στην ανάλυση διαφημίσεων με στόχο την αναγνώριση και κριτική προσέγγιση των έμφυλων στερεοτύπων. Μέσα από προβολή βίντεο, συζήτηση και εργαλεία ΤΠΕ (λ.χ. Plickers/Mentimeter), οι μαθητές/τριες αναπτύσσουν κριτική σκέψη και συνειδητοποιούν τον ρόλο της γλώσσας και της εικόνας στην κοινωνική αναπαράσταση φύλων. Η διδασκαλία ολοκληρώνεται με αναστοχασμό και δημιουργικές δραστηριότητες, ενισχύοντας τον σεβασμό, την ισότητα και τη συνεργατική μάθηση.

Στόχοι Μαθήματος

Γνωστικοί

• Να αναγνωρίσουν οι μαθητές/τριες τα έμφυλα στερεότυπα που προβάλλονται στις διαφημίσεις.
• Να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο γλώσσα, εικόνα και ήχος συμβάλλουν στην αναπαραγωγή ή ανατροπή στερεοτύπων.
• Να γνωρίσουν παραδείγματα διαφημίσεων που ενισχύουν ή αμφισβητούν κοινωνικές προκαταλήψεις.

Συναισθηματικοί

• Να ευαισθητοποιηθούν απέναντι στον σεξιστικό λόγο και στην άνιση αναπαράσταση φύλων.
• Να αναπτύξουν θετική στάση προς την ισότητα και την αποδοχή.
• Να εκφράσουν προσωπικά συναισθήματα και αντιδράσεις που προκαλούν οι διαφημίσεις.

Δεξιότητες

• Να ασκηθούν στην κριτική ανάλυση πολυτροπικών κειμένων (βίντεο, εικόνα, ήχος, λόγος).
• Να καλλιεργήσουν δεξιότητες συνεργασίας και επιχειρηματολογίας σε συζήτηση.
• Να προτείνουν εναλλακτικά σενάρια που αμφισβητούν και ανατρέπουν τα στερεότυπα.

  Πόροι/Μέσα:

• Βίντεο με διαφημίσεις.
• Διαδραστικές ερωτήσεις με ΤΠΕ εργαλεία (λ.χ. Mentimeter, Plickers κλπ.).
• Έντυπα φύλλα εργασίας (εναλλακτικά)

  Μεθοδολογία:

• Συζήτηση στην ολομέλεια (καθοδήγηση από τον/την εκπαιδευτικό),
• Ανάλυση και ερμηνεία βίντεο.
• Χρήση ΤΠΕ (διαδραστικός πίνακας, Συσκευή Σάρωσης, QR Codes).

Διδακτική πορεία

Αφόρμηση/Εκκίνηση: Διαφημιστικό bingo

Ο/η εκπαιδευτικός δείχνει κάποια screenshots από διαφημίσεις (χωρίς ήχο). Οι μαθητές/τριες απαντούν γρήγορα ποιο στερεότυπο νομίζουν ότι θα εμφανιστεί (π.χ. «ένας άντρας μιλά κοιτώντας προς την κάμερα», «μια γυναίκα τρέχει», «ένα κορίτσι παίζει μπάσκετ») και προβλέπουν αν η διαφήμιση θα ενισχύει ή θα ανατρέπει το στερεότυπο. Στόχος είναι η ενεργοποίηση του ενδιαφέροντος αλλά και της προϋπάρχουσας γνώσης για τα στερεότυπα.

Δραστηριότητα 1

  Ο/η εκπαιδευτικός προβάλλει στον διαδραστικό πίνακα δύο (ή τρεις, ανάλογα με τον χρόνο) από τις διαφημίσεις που αναρτώνται στο συνοδευτικό υλικό. Με τη βοήθεια ηλεκτρονικών διαδραστικών ασκήσεων/ερωτήσεων (ή εναλλακτικά ενός φύλλου εργασίας) καθοδηγεί τους/τις μαθητές/τριες στην ανάλυση και ερμηνεία των διαφημίσεων που παρακολουθούν.

  Προτείνεται να προβληθούν τόσο η διαφήμιση "Μένουμε σπίτι" που αναπαράγει τα έμφυλα στερεότυπα (αρνητικά παραδείγματα) όσο και μία τουλάχιστον από τις άλλες δύο ("Like A Girl", "Όλη η Ευρώπη θα μας ακούσει τον Ιούνη στο ΣΕΦ") που τα ανατρέπουν (θετικά παραδείγματα).

  Κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας είναι σημαντικό ο/η εκπαιδευτικός να καθοδηγεί τη συζήτηση γύρω από τις τεχνικές του μέσου, το μήνυμα που μεταφέρεται κάθε φορά και τις επιλογές που γίνονται.

Συζήτηση & Αναστοχασμός

  Ο/η εκπαιδευτικός διεξάγει μια συζήτηση με τους/τις μαθητές/τριες για το πώς αναπαράγονται (ή όχι) τα έμφυλα στερεότυπα στον λόγο της διαφήμισης.

  Επισημαίνει τις τεχνικές του μέσου και τον τρόπο με τον οποίο ο συνδυασμός εικόνας, ήχου και κειμένου (τα βασικά συστατικά των διαφημίσεων) μπορεί να προωθεί «υπόγεια» μηνύματα ή να ανακυκλώνει στερεότυπα στους/στις θεατές/τριες.

  Ιδιαίτερα εστιάζει στα παραδείγματα διαφημίσεων που ανατρέπουν τη στερεοτυπική σκέψη και καλεί τους/τις μαθητές/τριες να σκεφτούν πάνω στον τρόπο με τον οποίο επιτυγχάνεται αυτή η ανατροπή.

  Για τη διευκόλυνση της συζήτησης ο/η εκπαιδευτικός θα μπορούσε να αξιοποιήσει μια σειρά διαδραστικών ερωτήσεων στον διαδραστικό πίνακα.

Ενδεικτικές ερωτήσεις (για συζήτηση στην ολομέλεια):

• Ποιες διαφημίσεις αναπαρήγαγαν τα έμφυλα στερεότυπα και ποιες τα ανέτρεπαν;
• Με ποιον τρόπο οι χαρακτήρες των διαφημίσεων (φύλο, ηλικία, ρόλος) και οι δραστηριότητες ή τα λόγια τους συντελούσαν στην εκάστοτε αναπαραγωγή ή ανατροπή των στερεοτύπων;
• Υπάρχει διαφορά στον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται η εμφάνιση και η συμπεριφορά ανδρών και γυναικών στις διαφημίσεις; Δώστε συγκεκριμένα παραδείγματα.
• Τι μήνυμα περνάνε οι διαφημίσεις για τον ρόλο των φύλων;
• Ποια συναισθήματα σας δημιουργήθηκαν παρακολουθώντας τις διαφημίσεις; Ποια σας άρεσε περισσότερο και γιατί; Ποια θεωρείτε πιο πετυχημένη ως προς το μήνυμα που θέλει να μεταφέρει;
• Πώς θα μπορούσε να μετασχηματιστεί η διαφήμιση "Μένουμε σπίτι", ώστε να απαλειφθούν τα έμφυλα στερεότυπα που αναπαράγονται σε αυτήν;

Σημείωση

  Για τις διαδραστικές ερωτήσεις προτείνεται να αξιοποιηθούν τα εργαλεία Mentimeter ή Plickers. Το δεύτερο υποστηρίζει μόνο ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και σωστού/λάθους, πλεονεκτεί όμως σε σχέση με το Mentimeter στο ότι δεν απαιτεί τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών (κινητό τηλέφωνο, τάμπλετ) από τους/τις μαθητές/τριες.

  Στο συνοδευτικό υλικό παρατίθενται ενδεικτικά σετ ερωτήσεων προσαρμοσμένων στο εργαλείο Plickers.

  Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η χρήση των Mentimeter/Plickers στην τάξη, προτείνονται οι εξής εναλλακτικές μέθοδοι:

• Χαρτάκια (Post-its ή μικρές κάρτες): Κάθε μαθητής/τρια γράφει μία λέξη ή σύντομη απάντηση (π.χ. τι στερεότυπο βλέπει, ποιο συναίσθημα ένιωσε). Στη συνέχεια, όλοι/ες μαζί κολλούν τα χαρτάκια σε πίνακα/τοίχο, προκειμένου να φτιαχτεί ένα «ζωντανό σύννεφο λέξεων» στην τάξη. Στη συνέχεια, ο/η εκπαιδευτικός τα ομαδοποιεί μαζί με τους/τις μαθητές/τριες και καθοδηγεί ανάλογα τη συζήτηση στην ολομέλεια.
• Φύλλο εργασίας: Οι μαθητές/τριες χωρίζονται σε ομάδες των 2-3 ατόμων και επεξεργάζονται το φύλλο εργασίας μετά την παρακολούθηση των βίντεο. Στη συνέχεια, στην ολομέλεια της τάξης συζητούν με την καθοδήγηση του/της εκπαιδευτικού τις απαντήσεις τους.