Μάθημα : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Α1-Α2-Α3)

Βασικά Στοιχεία θεωρίας:

Αριθμός Οξείδωσης

Συμβατικοί κανόνες για την εύρεση του Α.Ο.

•  Όλα τα στοιχεία σε ελεύθερη κατάσταση, έχουν Α.Ο. ίσο με μηδέν.
• Σε ένα μονοατομικό ιόν ο αριθμός οξείδωσης είναι ίσος με το φορτίο του ιόντος
• Όλα τα μέταλλα στις ενώσεις τους έχουν θετικό αριθμό οξείδωσης. Τα αλκάλια (IA ομάδα) Na, K,… έχουν Α.Ο. +1 και οι αλκαλικές γαίες(IIA ομάδα) Mg, Ca, Ba,… έχουν Α.Ο. +2.
• Το υδρογόνο έχει Α.Ο. +1. Εξαίρεση αποτελούν τα υδρίδια των μετάλλων στα οποία έχει Α.Ο. -1 (π.χ. ΝαΗ)
• Το οξυγόνο έχει Α.Ο. –2. Εξαίρεση αποτελεί η ένωση ΟF₂ στην οποία έχει Α.Ο. +2 και τα υπεροξείδια, στα οποία έχει Α.Ο. –1(π.χ. H₂O₂)
• Το φθόριο έχει Α.Ο. –1.
• Το αλγεβρικό άθροισμα των Α.Ο. όλων των ατόμων μιας ένωσης είναι ίσο με το μηδέν.
• Το αλγεβρικό άθροισμα των Α.Ο. όλων των ατόμων ενός πολυατομικού ιόντος είναι ίσο με το φορτίο του ιόντος.

Γραφή μοριακού τύπου ( Μ.Τ.) χημικής ένωσης

 Μια ανόργανη ένωση A_yB_x αποτελείται γενικά από δυο τμήματα:

• Το πρώτο τμήμα Α έχει θετικό Α.Ο. (+x) και μπορεί να είναι μέταλλο( Να, Ca, Fe,…), αμέταλλο με θετικό Α.Ο. (Η, C, S,…) ή πολυατομικό κατιόν (NH₄⁺)
• Το δεύτερο τμήμα Β έχει αρνητικό Α.Ο. (-y) και μπορεί να είναι αμέταλλο με αρνητικό Α.Ο. (Cl, O,…) ή πολυατομικό ανιόν( SO₄^2-,…)

Για να γράψουμε το Μ.Τ. μιας ανόργανης ένωσης, ακολουθούμε την εξής διαδικασία:

• Γράφουμε πρώτο το τμήμα με το θετικό Α.Ο. και δεύτερο το τμήμα με τον αρνητικό Α.Ο. Α^+x  B^-Y
• Ο αριθμός οξείδωσης x χωρίς πρόσημο του τμήματος Α μπαίνει ως δείκτης στο δεύτερο τμήμα Β και ο αριθμός οξείδωσης y του τμήματος Β μπαίνει ως δείκτης στο πρώτο τμήμα Α

             Α^+x  B^-Y                 A_yB_x

Π.χ.    Al³⁺   O^2-   Αl₂O₃

Aν κάποιος δείκτης (x ή y) είναι το 1, παραλείπεται.

Π.χ. Να⁺ O^2-    Να₂Ο

Αν το τμήμα Α ή Β είναι πολυατομικό ιόν και ο δείκτης του είναι διαφορετικός από τη μονάδα, τότε το ιόν γράφεται μέσα στην παρένθεση και έξω από αυτή μπαίνει ο δείκτης

Π.χ. Al³⁺   SO₄^2-   Al₂(SO₄)₃

Αν οι αριθμοί x και y έχουν κοινό διαιρέτη, απλοποιούμε διαιρώντας με το μέγιστο κοινό διαιρέτη τους.

Π.χ. Pb⁴⁺ O^2-    Pb₂O₄  PbO₂

Οι δείκτες x, y δεν απλοποιούνται στα υπεροξείδια (π.χ. H₂0₂, Na₂0₂,) και στις ενώσεις του Hg και Cu όπου αυτά εμφανίζονται με Α.Ο. +1 (π.χ. Hg₂Cl₂, Cu₂Cl₂).

Κανόνες ονοματολογίας

H ονομασία μιας ανόργανης ένωσης που αποτελείται από δυο τμήματα (A_yB_x) γίνεται ως εξής:

• Στην Ελλάδα προτάσσεται το όνομα του δεύτερου τμήματος (Β) και ακολουθεί το όνομα του πρώτου τμήματος (Α).
• Σύμφωνα με την IUPAC, προτάσσεται το όνομα του πρώτου τμήματος (Α) και ακολουθεί το όνομα του δεύτερου τμήματος (Β).

Π.χ.

Μαθαίνω παίζοντας:

Ας παίξουμε με τα φορτία ορισμένων συνηθισμένων ιόντων εδώ και με την ονοματολογία κάποιων χημικών ενώσεων εδώ.