Μάθημα : Συμπυκνωμένες ζωοτροφές και χρησιμοποίησή τους στη διατροφή των ζώων

Ιχθυάλευρα
Τα ιχθυάλευρα προέρχονται από αφυδάτωση και αποστείρωση ολοκλήρων ψαριών ή υπολειμμάτων κονσερβοποιίας ψαριών (κεφάλια, ουρές και άλλα τμήματα). Τα ψάρια, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ιχθυαλεύρου, μπορεί να είναι λιπαρά (ρέγγα, γαύρος, σαρδέλλα, τόννος κ.λπ) ή μη λιπαρά (βακαλάος κ.λπ). Τα ψάρια ατμίζονται σε υψηλή πίεση, όπου βράζουν και αποστειρώνονται. Μετά από πίεση της μάζας αυτής προκύπτει ο πλακούντας που ξηραίνεται, αλέθεται και δίνει το ιχθυάλευρο και ο ζωμός, που μπορεί επίσης να ξηρανθεί και να δώσει τα αφυδατωμένα υγρά συμπίεσης των ψαριών.
Τα ιχθυάλευρα είναι πλούσια σε αζωτούχες ουσίες (40-70%), λίπος (6-10%), ασβέστιο, φώσφορο, ιώδιο και βιταμίνες (Β12, Β2, νιασίνη, A, D). Η ποιότητα των ιχθυαλεύρων εξαρτάται από το είδος του ψαριού, το χρώμα, την περιεκτικότητα σε ζωμό και οστά και τη νωπότητά τους. Επειδή είναι πλούσια σε βιταμίνες και αζωτούχες ουσίες, με μεγάλη περιεκτικότητα σε αμινοξέα, χρησιμοποιούνται κυρίως στη διατροφή των παμφάγων ζώων (χοίροι-πτηνά) και των ψαριών (πέστροφα, κυπρίνος).

Κρεατάλευρα
Το κρεατάλευρο παράγεται με την ίδια διαδικασία όπως και το ιχθυάλευρο, από σώματα ολοκλήρων ζώων ή από τμήματα σφάγιων διάφορων ζώων. Συνήθως αφαιρείται το δέρμα, τα κέρατα, οι χηλές και το περιεχόμενο του πεπτικού συστήματος. Στην πρώτη ύλη συμπεριλαμβάνονται και τα οστά. Ανάλογα με τη συμμετοχή των οστών έχουμε διάφορες παραλλαγές, όπως κρεατάλευρο, οστεοκρεατάλευρο και οστεάλευρο.

Το κρεατάλευρο. Προέρχεται από τμήματα σφάγιων υγιών ζώων, που είναι φτωχά σε οστά. Η θρεπτική του αξία είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο λιγότερα οστά περιέχει. Το κρεατάλευρο χρησιμοποιείται στη διατροφή των παμφάγων ζώων και των ψαριών.

Το οστεοκρεατάλευρο. Προέρχεται από τμήματα σφάγιων, που είναι πλούσια σε οστά. Διακρίνεται από το κρεατάλευρο από την περιεκτικότητά του σε τέφρα. Το οστεοκρεατάλευρο είναι πλουσιότερο σε τέφρα και φτωχότερο σε αζωτούχες ουσίες από το κρεατάλευρο.
Τα τελευταία χρόνια, λόγω της εκδήλωσης της σπογγιόμορφης εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ή νόσος των τρελών αγελάδων), απαγορεύτηκε η παραγωγή και χρησιμοποίηση κρεαταλεύρων και οστεοκρεαταλεύρων, που προέρχονται από υπολείμματα μηρυκαστικών ζώων (αιγοπρόβατα-βοοειδή).

Άλλες ζωοτροφές που προέρχονται από χερσαία ζώα είναι το αιματάλευρο τα υποπροϊόντα των πτηνοσφαγείων, εκκολαπτηρίων, μεταξουργείων κτλ.

Το αιματάλευρο. Προέρχεται από αφυδάτωση του αίματος των διαφόρων ζώων. Είναι πολύ πλούσιο σε αζωτούχες ουσίες (πάνω από 80%). Συνδυάζεται κυρίως με ιχθυάλευρο στα σιτηρέσια των παμφάγων ζώων.

Τα υποπροϊόντα των πτηνοσφαγείων παράγονται μετά από αφυδάτωση και άλεση κάθε είδους υπολειμμάτων πτηνοσφαγείων εκτός από τα φτερά.

Το πτεράλευρο παράγεται μετά από αφυδάτωση του προϊόντος, που προκύπτει από υδρόλυση των φτερών. Είναι πλούσιο σε αζωτούχες ουσίες, αλλά φτωχό σε απαραίτητα αμινοξέα.

Τα λίπη τέλος των ζώων, μετά από ειδική κατεργασία, χρησιμοποιούνται στα τεχνητά γάλατα.

Ας ρίξουμε τώρα  μια ματία στο παρακάτω βίντεο και ας συζηητήσουμε για το πως προκύπτουν αυτά τα προβλήματα:

Επιμόλυνση Ζωοτροφών

Γάλα και υποπροϊόντα αυτού

Ως ζωοτροφή χρησιμοποιείται κυρίως το γάλα των αγελάδων, επειδή παράγεται σε ποσότητες, που δεν μπορούν να καταναλωθούν από τον άνθρωπο. Τα πλεονάσματα αυτά συνήθως αποκορυφώνονται και η μεν κορυφή (βούτυρο) πηγαίνει για ανθρώπινη κατανάλωση το δε άπαχο γάλα για ζωοτροφή. Τόσο το πλήρες (αυτούσιο) γάλα όσο και το άπαχο αφυδατώνεται και παράγεται η σκόνη πλήρους γάλακτος και η σκόνη άπαχου γάλακτος αντίστοιχα.
Η σκόνη του πλήρους γάλακτος είναι πλούσια σε λίπος και αζωτούχες ουσίες, ενώ η του άπαχου είναι πλούσια σε αζωτούχες και φτωχή σε λίπος. Χρησιμοποιούνται στη διατροφή των νεαρών ζώων, αφού συμπληρωθούν με βιταμίνες και ιχνοστοιχεία (κυρίως σίδηρο). Στη διατροφή των ζώων χρησιμοποιούνται επίσης το βουτυρόγαλα και το τυρόγαλα ή ως νωπό ρόφημα ή μετά από αφυδάτωση, οπότε προκύπτει η σκόνη του βουτυρογάλακτος και η σκόνη του τυρογάλακτος αντίστοιχα.

Διάφορα άλλα είδη ζωοτροφών Εκτός από τις ζωοτροφές που αναφέρθηκαν με περισσότερη λεπτομέρεια παραπάνω,
στη διατροφή των ζώων χρησιμοποιείται ένας μεγάλος αριθμός άλλων υλικών οργανικής ή ανόργανης προέλευσης. Πρώτα απ’ όλα υπάρχουν πολλές βιομηχανίες (π.χ. παραγωγή χυμού εσπεριδοειδών, τοματοπολτού, ελαιόλαδου, κρασιών κ.λπ), που τα υποπροϊόντα τους χρησιμοποιούνται στη διατροφή κυρίως των μηρυκαστικών ζώων (στέμφυλα εσπεριδοειδών, τομάτας, ελαιοπυρήνας, στέμφυλα οινοποιίας κ.α.). Άλλες βιομηχανίες παράγουν ουσίες, που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων. Τέτοιες ουσίες είναι:

1. Η ουρία, που αποτελεί φθηνή πηγή αζωτούχων ουσιών για τα μηρυκαστικά ζώα. Η ουρία, όταν δοθεί σε μεγάλα ποσά, προκαλεί δηλητηριάσεις στα ζώα.
2. Οι βιταμίνες, που δίνονται κυρίως στα παμφάγα και νεαρά ζώα.
3. Τα απαραίτητα αμινοξέα, που προστίθενται σε ορισμένα σιτηρέσια.
4. Τα αντιβιοτικά, τα ένζυμα, τα αντιοξειδωτικά, οι χρωστικές, τα συντηρητικά και τα διορθωτικά γεύσης.
5. Τέλος τα ανόργανα άλατα, που χρησιμοποιούνται για τη συμπλήρωση των σιτηρεσίων όλων των ειδών των ζώων. Υπάρχουν πολλοί τρόποι χορήγησης των ανοργάνων στοιχείων, που απαιτούνται σε κάθε περίπτωση. Οι κυριότερες ανόργανες ζωοτροφές είναι: η μαρμαρόσκονη, που χρησιμοποιείται ως πηγή ασβεστίου, το φωσφορικό διασβέστιο, πηγή ασβεστίου και φωσφόρου, το οξείδιο του μαγνησίου, πηγή μαγνησίου,
   το μαγειρικό αλάτι, πηγή νάτριου και χλωρίου κτλ.

Τα ιχνοστοιχεία δίνονται με οργανικές ή ανόργανες χημικές ενώσεις και με πολλούς τρόπους (πλάκες, ενέσιμα σκευάσματα, βόλοι, υγρά σκευάσματα κ.λπ.).

Ας δούμε τώρα και το παρακάτω βίντεο και ας αποτελέσει αφορμή για συζήτηση:

Ζωοτροφές από υποπροϊόντα τροφών