Μάθημα : Ιστορία Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου

Α. Οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας (1898–1899)

1) Αφετηρία της Κρητικής Πολιτείας

• 9 Δεκεμβρίου 1898: ο πρίγκιπας Γεώργιος αναλαμβάνει διοίκηση ως Ύπατος Αρμοστής.

• Ύψωση κρητικής σημαίας στο Φρούριο Φιρκά· η τουρκική παραμένει μόνο στη Σούδα → η Κρήτη τίθεται υπό διεθνή προστασία.
  

2) Πρώτα οργανωτικά βήματα 

• 16μελής Επιτροπή (12 χριστιανοί, 4 μουσουλμάνοι) για τη σύνταξη του κρητικού Συντάγματος.

• Πρώτο διάταγμα: «Περί συγκροτήσεως της Κρητικής Συνελεύσεως».

• Εκλογές: εκλέγονται 138 χριστιανοί και 50 μουσουλμάνοι.

• 8 Φεβρουαρίου 1899: αρχίζουν οι εργασίες της Κρητικής Βουλής.

• Το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας (κατά το πρότυπο του ελληνικού Συντάγματος) εγκρίνεται από το Συμβούλιο Πρέσβεων στη Ρώμη και τίθεται σε εφαρμογή.

• Ορκίζεται η πρώτη κυβέρνηση (Υπουργός Δικαιοσύνης: Ελευθέριος Βενιζέλος).

Β. Η περίοδος της δημιουργίας (1899–1903)

1) Έργο της πρώτης κυβέρνησης (τι «χτίζεται» στην πράξη)

• Νόμοι και διατάγματα (λειτουργία κράτους).

• Κρητική δραχμή (κοπή χαρτονομίσματος).

• Ίδρυση Κρητικής Τράπεζας.

• Οργάνωση ταχυδρομείου.

• Οργάνωση Χωροφυλακής (με συμμετοχή Ιταλών αξιωματικών/υπαξιωματικών).

• Εκπαίδευση & Δημόσια υγεία: σχολεία, διορισμός δασκάλων· αντιμετώπιση λέπρας (οργάνωση λεπροκομείου Σπιναλόγκας, 1903).

2) Οργανικός Νόμος 1900 (το “εκκλησιαστικό” που πέφτει συχνά)

• Ρυθμίζει τη σχέση της Εκκλησίας της Κρήτης με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τη διαδικασία εκλογής Μητροπολίτη/Επισκόπων.

• Καθεστώς ημιαυτονομίας: ο Προκαθήμενος εκλέγεται από το Πατριαρχείο και η Κρητική Πολιτεία εκδίδει το διάταγμα αναγνώρισης/εγκατάστασης.

  
  
  

  «Τι οργανώνει ένα Σύνταγμα / ένα κράτος όταν στήνεται»

  • Θεσμοί εξουσίας: ποιος κυβερνά (Αρχηγός/Κυβέρνηση), τι αρμοδιότητες έχει.

  • Νομοθετική λειτουργία: ποιος ψηφίζει νόμους (Βουλή/Συνέλευση), πώς λειτουργεί.

  • Δικαιοσύνη: δικαστήρια και τρόπος απονομής δικαίου (ανεξαρτησία/κανόνες).

  • Διοίκηση: δημόσιες υπηρεσίες και οργάνωση του κρατικού μηχανισμού.

  • Ασφάλεια: στρατός/χωροφυλακή/τήρηση τάξης.

  • Οικονομική βάση: πόροι του κράτους (φόροι/έσοδα) και τρόπος διαχείρισης.

  • Νόμισμα & οικονομικοί θεσμοί: νόμισμα, τράπεζα/βασικές οικονομικές δομές (όπου υπάρχουν).

  • Δικαιώματα & υποχρεώσεις πολιτών: βασικές ελευθερίες, ισότητα, υποχρεώσεις.

  • Συμμετοχή/εκλογές: ποιοι ψηφίζουν, πώς εκλέγονται οι αντιπρόσωποι, βασικοί κανόνες.

  • Σύμβολα & νομιμοποίηση: σημαία/σφραγίδα/όρκοι–τυπικές πράξεις που «δείχνουν» κρατική υπόσταση.