Μάθημα : Ιστορία Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου

Με το τέλος της ενότητας ο μαθητής/η μαθήτρια να μπορεί:

• να εξηγεί γιατί πολιτικοποιήθηκαν οι εργάτες στη 2η δεκαετία του 20ού αι.

• να παρουσιάζει το πολιτικό πρόγραμμα του Σ.Ε.Κ.Ε. (εσωτερική/εξωτερική πολιτική)

• να περιγράφει τη μετατόπιση του κόμματος (κοινοβουλευτισμός → δικτατορία προλεταριάτου)

• να αναφέρει με ακρίβεια τα χρονολογικά ορόσημα: 1918, 1919, 1924

2) Λέξεις-κλειδιά

ανεργία – άθλιες συνθήκες – πολιτικοποίηση – Σ.Ε.Κ.Ε. – δημοκρατία – ψήφος γυναικών – αναλογικό – εθνικοποίηση – πλουτοπαραγωγικές πηγές – ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις – αυτοδιάθεση λαών – δημοψηφίσματα – κοινοβουλευτική δημοκρατία – δικτατορία προλεταριάτου – Κ.Κ.Ε.

3) Σχεδιάγραμμα

Α. Αίτια δημιουργίας σοσιαλιστικού κόμματος (κοινωνικό πλαίσιο)

1. Υψηλή ανεργία

2. Άθλιες συνθήκες εργασίας & διαβίωσης εργατών

3. Αίσθηση όξυνσης ανισοτήτων: «οι πλούσιοι πλουσιότεροι / οι φτωχοί φτωχότεροι»
   ➡️ αποτέλεσμα: έντονη πολιτικοποίηση (2η δεκαετία 20ού αι.)

Β. Ίδρυση – Ταυτότητα

• 1918: ίδρυση Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος (Σ.Ε.Κ.Ε.) από συνέδριο σοσιαλιστών

• Το πιο αυστηρά οργανωμένο κόμμα

Γ. Πολιτικό πρόγραμμα (Εσωτερική πολιτική)

Βασικές θέσεις:

1. Δημοκρατία

2. Παροχή εκλογικού δικαιώματος στις γυναίκες

3. Αναλογικό εκλογικό σύστημα

4. Εθνικοποίηση μεγάλων πλουτοπαραγωγικών πηγών

Δ. Εξωτερική πολιτική (αρχές – λύσεις)

1. Ειρήνη, χωρίς προσάρτηση εδαφών, με βάση την αυτοδιάθεση των λαών

2. Διαμφισβητούμενα εδάφη → λύση με δημοψηφίσματα

Ε. Πολιτική εξέλιξη (μετατόπιση)

• Έως το 1919: υπέρ κοινοβουλευτικής δημοκρατίας

• Σταδιακά: υιοθέτηση αρχής δικτατορίας του προλεταριάτου

• 1924: μετονομασία σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος (Κ.Κ.Ε.)

4) Χρονολόγιο

• 1918 → Ίδρυση Σ.Ε.Κ.Ε.

• 1919 → σημείο καμπής: απομάκρυνση από κοινοβουλευτισμό

• 1924 → Σ.Ε.Κ.Ε. → Κ.Κ.Ε.

5) Ερωτήσεις

1. Τι ήταν το Σ.Ε.Κ.Ε.; (ίδρυση–πότε–από ποιους–γιατί)

2. Ποιες ήταν οι βασικές θέσεις του προγράμματος του Σ.Ε.Κ.Ε.; (4 σημεία)

3. Ποια ήταν η θέση του στην εξωτερική πολιτική; (ειρήνη/αυτοδιάθεση/δημοψηφίσματα)

4. Πότε και σε τι μετονομάστηκε; (1924 → Κ.Κ.Ε.)

5. Ποια μεταβολή σημειώνεται μετά το 1919; (κοινοβουλευτισμός → δικτατορία προλεταριάτου)

6) Ερώτηση Ανάπτυξης (όπως στη λογική Πανελλαδικών)

ΘΕΜΑ:
Ποιο ήταν το πολιτικό πρόγραμμα του Σ.Ε.Κ.Ε;

Υπόδειγμα απάντησης

Οι υψηλοί δείκτες ανεργίας και οι άθλιες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα οδήγησαν σε έντονη πολιτικοποίηση των εργατών, καθώς ενισχύθηκε η αίσθηση ότι οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονταν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το 1918 ιδρύθηκε από συνέδριο σοσιαλιστών το Σ.Ε.Κ.Ε.. Το πρόγραμμά του υποστήριζε δημοκρατία, εκλογικό δικαίωμα στις γυναίκες, αναλογικό εκλογικό σύστημα και εθνικοποίηση μεγάλων πλουτοπαραγωγικών πηγών. Στην εξωτερική πολιτική ζητούσε ειρήνη χωρίς προσάρτηση εδαφών, στηριγμένη στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών, ενώ τα ζητήματα διαμφισβητούμενων εδαφών προτεινόταν να λύνονται με δημοψηφίσματα. Το Σ.Ε.Κ.Ε. ήταν το πιο αυστηρά οργανωμένο κόμμα. Έως το 1919 στήριζε την κοινοβουλευτική δημοκρατία, αλλά σταδιακά υιοθέτησε την αρχή της δικτατορίας του προλεταριάτου και το 1924 μετονομάστηκε σε Κ.Κ.Ε..