Μάθημα : Ιστορία Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου

Σύνταγμα 1844
Σύνορα Αμβρακικός - Παγασητικός, βασιλιάς Όθωνας (χώρα εκτός αγορών -δεν πληρώνει τα δάνεια του αγώνα)

 
Πυρήνας ύλης 

1) Ιστορικό πλαίσιο (2–3 γραμμές στην αρχή οποιασδήποτε απάντησης)

• Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 οδηγεί σε Εθνοσυνέλευση (1843–1844).

• Τα κόμματα παίζουν ενεργότερο ρόλο, οι διαφορές τους γίνονται σαφέστερες, και κοινός στόχος είναι ο περιορισμός της βασιλικής εξουσίας μέσω Συντάγματος.

2) Πολίτευμα

• Συνταγματική μοναρχία.

3) Θεμελιώδη δικαιώματα (SOS list)
Να μπορείς να τα απαριθμήσεις καθαρά (συνήθως ζητούν 4–6):

• Ισότητα απέναντι στον νόμο

• Απαγόρευση της δουλείας

• Απαραβίαστο του οικογενειακού ασύλου

• Ελευθερία γνώμης και Τύπου

• Προστασία της ιδιοκτησίας

• Δωρεάν εκπαίδευση

ΣΟΣ  Δεν κατοχυρώθηκε νομικά/συνταγματικά το δικαίωμα του «συνέρχεσθαι» και «συνεταιρίζεσθαι», κάτι που μπορούσε να δυσχεράνει τη συγκρότηση κομματικών μηχανισμών.

4) Βασικές εξουσίες και «φρένα»

• Ο βασιλιάς συμμετέχει στη νομοθετική εξουσία και είναι αρχηγός κράτους και στρατού.

• Κρίσιμος περιορισμός: καμία πράξη του δεν ισχύει χωρίς προσυπογραφή αρμόδιου υπουργού (άρα οι υπουργοί «φορτώνονται» την ευθύνη των πράξεων).

1) Καθολική ψηφοφορία & εκλογική διαδικασία (σχεδόν πάντα πέφτει)
Τι γράφω οργανωμένα (5–8 σημεία):

• Κατοχυρώνεται (με ελάχιστους περιορισμούς) η καθολική ψηφοφορία για άνδρες — παγκόσμια πρωτοπορία για την εποχή.

• Δικαίωμα ψήφου: άνδρες 25 ετών (και με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο εκλογικός νόμος).

• Εκλογή βουλευτών με πλειοψηφικό σύστημα δύο γύρων.

• Η καθιέρωση της ψήφου ανοίγει το πολιτικό πεδίο, ενισχύει την πολιτική/κομματική δράση και διευκολύνει τη διεκδίκηση συμφερόντων.

• Σύνδεση με κοινοβουλευτισμό: μεγαλύτερη ενεργοποίηση πληθυσμού → πιο σταθερή λειτουργία αντιπροσώπευσης (ό,τι ζητούν συχνά σε Β-θέμα).

2) Κατανομή των εξουσιών (επίσης “σταθερό” μοτίβο)
Να το δίνεις «με τριάδα», καθαρά:

• Νομοθετική: ασκείται από κοινού από Βασιλιά + Βουλή + Γερουσία.

• Εκτελεστική: ανήκει στον Βασιλιά, ασκείται μέσω υπεύθυνων υπουργών.

• Δικαστική: ασκείται από δικαστήρια, οι αποφάσεις εκτελούνται “εν ονόματι” του Βασιλιά.

3) Βουλή – Γερουσία (διαφορά που συχνά αξιοποιείται σε σύγκριση 1844–1864)

• Υπάρχουν Βουλή και Γερουσία.

• Γερουσιαστές διορίζονται από τον βασιλιά και διατηρούν το αξίωμα ισόβια.

• Δεν υπάρχει συνταγματική πρόβλεψη για τα κόμματα· ωστόσο ο κανονισμός της Βουλής (π.χ. επιτροπές με κλήρωση) ωθεί σε διαβουλεύσεις/συναίνεση.

• Βήμα 1: Μαθαίνω «λέξη-λέξη» τον σκελετό 3 αξόνων: δικαιώματα – ψήφος/εκλογές – κατανομή εξουσιών.

• Βήμα 2: Για κάθε άξονα έχω έτοιμα 6 bullets  ώστε να «γεμίζω» σωστά μονάδες.

• Βήμα 3 (πηγές): Δεν γράφω «πρώτα βιβλίο μετά πηγή». Κάνω σύνθεση:
  «Γνώση από βιβλίο → επιβεβαίωση/εξειδίκευση από πηγή → μικρό σχόλιο/συμπέρασμα».

• Βήμα 4: Σε ερωτήσεις τύπου “σημασία καθολικής ψήφου” τονίζω πολιτική ενεργοποίηση, άνοιγμα συμμετοχής, ενίσχυση κομματικής δράσης, εδραίωση κοινοβουλευτισμού.

• Βήμα 5: Αν ζητηθεί σύγκριση 1844–1864, ξεκινώ από τα «σίγουρα» που ξέρουμε από το 1844 (ιδίως Γερουσία/ρόλος βασιλιά/πλαίσιο ψήφου) και μετά περνάω στα στοιχεία του 1864 που δίνει η εκφώνηση/πηγή.

Mini-check (3 προτάσεις που πρέπει να μπορώ να γράψουν άψογα)

1. «Το 1844 εγκαθιδρύεται συνταγματική μοναρχία και κατοχυρώνονται βασικά ατομικά δικαιώματα (… ).»

2. «Η καθολική (ανδρική) ψηφοφορία και ο εκλογικός νόμος διευρύνουν τη συμμετοχή και αλλάζουν τους όρους πολιτικής/κομματικής δράσης.»

3. «Η νομοθετική εξουσία ασκείται από κοινού από βασιλιά, Βουλή και Γερουσία, ενώ η εκτελεστική ανήκει στον βασιλιά με υπεύθυνους υπουργούς.»
   
   Άσκηση Σ Λ
   
   1. Το 1844 ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος διατύπωσε με σαφήνεια στην
   Εθνοσυνέλευση τη Μεγάλη Ιδέα.
   2. Το Σύνταγμα του 1844 καθιέρωσε το απαραβίαστο του οικογενειακού
   ασύλου.
   3. Με το Σύνταγμα του 1844 δεν κατοχυρώθηκε το δικαίωμα του
   συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι.