Μάθημα : Ιστορία Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου

Ι. Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πραγματοποιήθηκε κάτω από δύσκολες και περίπλοκες συνθήκες.

Αίτια – συνθήκες

• Εθνικός Διχασμός:

  • σύγκρουση παλατιού και Βενιζέλου,

  • άσκοπη και δαπανηρή επιστράτευση του 1915,

  • κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη (1916),

  • διάσπαση της χώρας σε δύο κράτη.

• Συμμαχικός αποκλεισμός και συγκρούσεις.

• Σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος,
  υπονόμευση των κεκτημένων της προηγούμενης περιόδου.

1917 – είσοδος στον πόλεμο

• Επέμβαση Συμμάχων → ενοποίηση της χώρας υπό τον Βενιζέλο.

• Η Ελλάδα εισέρχεται στον πόλεμο χωρίς εξωτερική αρωγή.

• Οι Σύμμαχοι χορηγούν ιδιόμορφο (θεωρητικό) δανεισμό:

  • 12 εκ. λίρες Αγγλίας,

  • 300 εκ. γαλλικά φράγκα,

  • 50 εκ. δολάρια ΗΠΑ.

• Τα ποσά δεν εκταμιεύθηκαν, δεν ήρθαν στην Ελλάδα:

  • θεωρήθηκαν κάλυμμα για έκδοση πρόσθετου χαρτονομίσματος,

  • τα αποθέματα (χρυσός – συνάλλαγμα) δεν ελέγχονταν από το κράτος.

ΙΙ. Η κρίση μετά τον πόλεμο

• Νοέμβριος 1920:

  • εκλογική ήττα Βενιζέλου,

  • επιστροφή Κωνσταντίνου (ανεπιθύμητου στους Συμμάχους).

• Οι Σύμμαχοι:

  • αποσύρουν την κάλυψη του χαρτονομίσματος,

  • σημαντικό τμήμα της νομισματικής κυκλοφορίας μένει χωρίς αντίκρισμα.

• 1918–1922:

  • παθητικός κρατικός ισολογισμός,

  • σκληρές πολεμικές δαπάνες στη Μικρά Ασία.

• Μάρτιος 1922:

  • πλήρες δημοσιονομικό αδιέξοδο.

• Αντιμετώπιση:

  • πρώτο εσωτερικό αναγκαστικό δάνειο (διχοτόμηση χαρτονομίσματος),

  • επιτυχία: άντληση 1.200.000.000 δρχ.,

  • η πρακτική επαναλήφθηκε το 1926.

• Το μέτρο δεν πρόλαβε τη Μικρασιατική Καταστροφή.

ΙΙΙ. Η οικονομική ζωή μετά το 1922

Η Καταστροφή του 1922 μεταβάλλει ριζικά τα δεδομένα της ελληνικής κοινωνίας.

Προσφυγικό ζήτημα

• Άφιξη:

  • 1.230.000 Ελλήνων προσφύγων,

  • 45.000 Αρμενίων.

• Αποχώρηση:

  • 610.000 μουσουλμάνων προς Τουρκία.

• Το προσφυγικό:

  • υπήρξε ανθρωπιστική τραγωδία,

  • αλλά και καταλύτης κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων.

• Το κράτος, παρά:

  • πολιτική αστάθεια,

  • διχασμό,

  • παρεμβάσεις στρατού και πραξικοπήματα,
    αντιμετώπισε το πρόβλημα με σχετικά επαρκή αντίδραση σε σχέση με το μέγεθός του.

• Αξιοποιήθηκαν:

  • μουσουλμανικές περιουσίες (5–10 δισ. δρχ.),

  • εξωτερική βοήθεια συμπληρωματικά.

ΙV. Γενική αποτίμηση μεσοπολέμου

Παρά τη μικρασιατική συμφορά, η Ελλάδα:

• πέτυχε εθνική ομογενοποίηση,

• ολοκλήρωσε την αγροτική μεταρρύθμιση,

• προώθησε την αστικοποίηση,

• βελτίωσε υποδομές και αναπτυξιακές πολιτικές,

• ενίσχυσε το ενδιαφέρον για την ανάπτυξη,

• αξιοποίησε το ανθρώπινο κεφάλαιο των προσφύγων
  (γνώσεις, εργασία, πολιτισμός).