Μάθημα : Ιστορία Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου

Ι. Γενικό πλαίσιο

• Οι διαφορές του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα σε σχέση με τις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες οφείλονται:

  • στις ιστορικές ιδιομορφίες της ελληνικής ανάπτυξης,

  • στη στενή σύνδεσή του με το αγροτικό ζήτημα.

• Τέλος 19ου αιώνα:

  • εμφανίζονται σοσιαλιστικές ομάδες και εργατικές ομαδοποιήσεις,

  • όμως η πολιτική και κοινωνική τους επιρροή είναι μικρή.

ΙΙ. Αίτια μικρής ανάπτυξης του εργατικού κινήματος

1. Οικονομικά – παραγωγικά

• Απουσία μεγάλων σύγχρονων βιομηχανικών μονάδων.

• Στα μεγάλα δημόσια έργα:

  • σημαντικό ποσοστό εργατικού δυναμικού ήταν ξένο (π.χ. Ιταλοί στη διώρυγα της Κορίνθου),

  • η απασχόληση ήταν πρόσκαιρη – βραχύχρονη,

  • δεν δημιουργούνταν σταθεροί ταξικοί δεσμοί.

2. Ιδεολογικά – κοινωνικά

• Η Μεγάλη Ιδέα:

  • κυρίαρχη ιδεολογία,

  • εμπόδισε την ανάπτυξη ιδεολογιών με κοινωνικό και ταξικό περιεχόμενο.

• Η κοινωνία προσανατολισμένη κυρίως σε εθνικούς στόχους.

ΙΙΙ. Συνθήκες εργασίας – πρώτες αντιδράσεις

• Μεταλλευτικές επιχειρήσεις Λαυρίου:

  • κακές συνθήκες εργασίας,

  • χαμηλά ημερομίσθια,

  • εξαντλητική εργασία,

  • συχνά θανατηφόρα ατυχήματα.

• Πρώτες καθαρά εργατικές εξεγέρσεις (1896).
  👉 Ενότητα ιδιαίτερα εξετάσιμη (πηγές Πανελληνίων).

ΙV. Νέοι παράγοντες ενίσχυσης

1. Ενσωμάτωση Θεσσαλονίκης (1912)

• Η Θεσσαλονίκη:

  • διαθέτει βιομηχανικό υπόβαθρο,

  • έχει κοσμοπολίτικο χαρακτήρα,

  • γίνεται σημείο αναφοράς για το εργατικό κίνημα.

2. Φεντερασιόν

• Πολυεθνική εργατική οργάνωση Θεσσαλονίκης.

• Πρωτεργάτες:

  • σοσιαλιστές,

  • μέλη της εβραϊκής κοινότητας.

• Ρόλος:

  • δίαυλος διάδοσης σοσιαλιστικής και εργατικής ιδεολογίας στην Ελλάδα.

V. Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – ωρίμανση κινήματος

• Παράγοντες:

  • κοινωνικές πιέσεις,

  • διεθνείς εξελίξεις,

  • αντίκτυπος Ρωσικής Επανάστασης.

• Αποτελέσματα:

  • ωρίμανση εργατικού και σοσιαλιστικού κινήματος,

  • ίδρυση:

    • Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ),

    • ΣΕΚΕ, που αργότερα μετονομάστηκε σε ΚΚΕ.