Μάθημα : Ιστορία Κατεύθυνσης Γ' Λυκείου

10. Η πτώχευση του 1893 και ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος

(Κλίκ στον τίτλο για τη σχετική άσκηση)

Το 1893 η Ελλάδα βρέθηκε σε αδυναμία εξυπηρέτησης των τοκοχρεολυσίων των εξωτερικών της δανείων και ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση του δημόσιου χρέους, γεγονός που χαρακτηρίστηκε ως πτώχευση. Αν και η πτώχευση ήταν συνηθισμένη πρακτική για φτωχά κράτη της εποχής, στην Ελλάδα είχε μεγάλο πολιτικό κόστος.

Οι διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές συνεχίστηκαν έως τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

Η ήττα της Ελλάδας και η υποχρέωση καταβολής υπέρογκων πολεμικών αποζημιώσεων προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία οδήγησαν το ζήτημα σε νέα βάση.
Τότε επιβλήθηκε ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος (ΔΟΕ). Εκπρόσωποι των έξι Μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Αυστρία, Γερμανία, Ρωσία, Ιταλία) ανέλαβαν τη διαχείριση βασικών κρατικών εσόδων (μονοπώλια αλατιού, φωτιστικού πετρελαίου, σπίρτων, παιγνιοχάρτων, χαρτιού σιγαρέτων, φόροι καπνού, λιμενικά δικαιώματα Πειραιά, σμύριδα Νάξου). Τα έσοδα αυτά ανέρχονταν σε 28–30 εκατ. δραχμές.

Στόχος του ΔΟΕ ήταν:

• η καταβολή της πολεμικής αποζημίωσης (92.000.000 δραχμές),

• η εξυπηρέτηση των δανείων.

Η επιτροπή άρχισε να λειτουργεί το 1898. Αρχικά κάλυψε τις άμεσες ανάγκες με νέο δάνειο (με εγγύηση των Δυνάμεων) και στη συνέχεια λειτούργησε ως τεχνικό–συμβουλευτικό όργανο, συμβάλλοντας στη βελτίωση της οικονομικής διαχείρισης.

Τα αποτελέσματα έγιναν ορατά λίγα χρόνια αργότερα:

• αυξήθηκε η πιστοληπτική ικανότητα του κράτους,

• οι δημοσιονομικοί μηχανισμοί εξορθολογίστηκαν,

• έως το 1910 τα δημόσια οικονομικά θεωρούνταν υγιή, παρά προβλήματα (σταφιδική κρίση, 1/3 εσόδων για αποπληρωμή δανείων).

Η βελτίωση αυτή επέτρεψε τις μεταρρυθμίσεις των κυβερνήσεων Βενιζέλου και την πολεμική προετοιμασία για τους Βαλκανικούς Πολέμους χωρίς τις δραματικές οικονομικές επιπτώσεις του παρελθόντος.