Μάθημα : Νεοελληνική Γλώσσα Α΄ γυμνασίου

6η Ενότητα – Γραμματική

Οι πτώσεις του ουσιαστικού

Οι πτώσεις είναι οι διαφορετικές μορφές που παίρνουν στο λόγο τα κλιτά ονόματα, δηλαδή:

• το άρθρο,
• το ουσιαστικό,
• το επίθετο,
• η αντωνυμία,
• η μετοχή.

Οι πτώσεις είναι τέσσερις:

• ονομαστική
• γενική
• αιτιατική
• κλητική

1. Ονομαστική

Η ονομαστική απαντά συνήθως στην ερώτηση «ποιος;».

Χρησιμοποιείται κυρίως ως:

• υποκείμενο του ρήματος
  Παράδειγμα: Ο μαθητής διαβάζει.
• κατηγορούμενο του υποκειμένου
  Παράδειγμα: Ο παππούς ήταν γεωργός.

2. Γενική

Η γενική απαντά συνήθως στην ερώτηση «τίνος; / ποιανού;».

Χρησιμοποιείται ως:

• αντικείμενο ορισμένων ρημάτων
  Παράδειγμα: Δεν του αρέσουν τα λαχανικά.
• έμμεσο αντικείμενο
  Παράδειγμα: Χάρισε της αδελφής του ένα βιβλίο.
• γενική προσωπική
  Παράδειγμα: Του ήταν αδύνατο να φύγει.
• επιρρηματικός προσδιορισμός
  Παράδειγμα: Δουλεύει της νύχτας.

3. Αιτιατική

Η αιτιατική απαντά στην ερώτηση «ποιον; / τι;».

Χρησιμοποιείται ως:

• αντικείμενο των περισσότερων μεταβατικών ρημάτων
  Παράδειγμα: Διαβάζω το βιβλίο.
• κατηγορούμενο του αντικειμένου
  Παράδειγμα: Τον είπαν ήρωα.
• επιρρηματικός προσδιορισμός χρόνου, τόπου, σκοπού, ποσού
  Παράδειγμα: Έφυγε τα χαράματα.

4. Κλητική

Η κλητική χρησιμοποιείται όταν καλούμε ή προσφωνούμε κάποιον.

Παράδειγμα:
Μαρία, έλα εδώ.
Παιδιά, ησυχία.

Βασική παρατήρηση

Η πτώση δείχνει τη σχέση που έχει ένα όνομα με το ρήμα ή με κάποιο άλλο όνομα μέσα στην πρόταση.