Μάθημα : Ευριπίδη "Ελένη" (Δραματική Ποίηση Γ' Γυμνασίου)

Β΄ Επεισόδιο, 4η σκηνή, στ. 1046–1100

Ο λόγος του Μενελάου – «δικαστική σκηνή» και αγών λόγων

Μετά την Ελένη, τον λόγο παίρνει ο Μενέλαος. Η βασική του διαφορά είναι ότι δεν ικετεύει όπως εκείνη. Θεωρεί πως το γονάτισμα και το κλάμα δεν ταιριάζουν στον άντρα-πολεμιστή της Τροίας. Στη θέση της ικεσίας επιλέγει την απαίτηση, την πρόκληση, τη σκληρή διεκδίκηση.

Ο λόγος του έχει δύο φάσεις.

Α. Πρώτη φάση

Ο Μενέλαος:

• επικαλείται τον Πρωτέα και τον Άδη,

• ζητά δικαιοσύνη και ανταπόδοση,

• μιλά για τιμή, ανδρικό θάρρος και συζυγική πίστη,

• απαιτεί τη σωτηρία του και την επιστροφή της γυναίκας του.

Β. Δεύτερη φάση

Το ύφος του σκληραίνει:

• απειλεί ότι θα σκοτώσει τον Θεοκλύμενο,

• ή θα σκοτωθεί και θα σκοτώσει την Ελένη πάνω στον τάφο,

• ώστε να μην επιτρέψει την ατίμωσή του,

• και φορτώνει τη Θεονόη με ευθύνη και ενοχή για την έκβαση.

Έτσι η σκηνή θυμίζει δικαστικό αγώνα λόγων:

• η Ελένη και ο Μενέλαος αναπτύσσουν αντικρουόμενες στρατηγικές πειθούς,

• η Θεονόη λειτουργεί σαν κριτής,

• ο Χορός σαν συντονιστής της διαδικασίας.

Ο Μενέλαος προβάλλεται:

• δυναμικός και ατρόμητος,

• αλλά ρητορικά λιγότερο ισορροπημένος από την Ελένη,

• στηριγμένος περισσότερο στον εκβιασμό, στην απειλή και στην επίκληση της τιμής.

Άσκηση για eClass
Να απαντήσω τεκμηριωμένα:
«Η τακτική του Μενελάου στηρίζεται κυρίως στον ψυχολογικό εκβιασμό. Συμφωνώ ή διαφωνώ;»