Μάθημα : Ευριπίδη "Ελένη" (Δραματική Ποίηση Γ' Γυμνασίου)

Εισαγωγή στη Δραματική Ποίηση: από τη λατρεία στο θέατρο

Τι είναι «δράμα»

• Στην αρχαία ελληνική γραμματεία ξεχωρίζουμε: Έπος – Λυρική ποίηση – Δράμα.

• Δράμα: λόγος προορισμένος για παράσταση, όπου «ζωντανεύει» μπροστά στους θεατές μια πράξη/ένα γεγονός.

   

Πώς γεννήθηκε η δραματική ποίηση

• Συνδέεται με τη λατρεία του Διονύσου και τα δρώμενα (ιερές συμβολικές πράξεις).

  0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΣΤΗ-ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ-ΠΟΙΗΣΗ

• Κεντρικός κρίκος είναι ο διθύραμβος: θρησκευτικό άσμα που τραγουδά χορός 50 χορευτών, με αυλό, γύρω από τον βωμό· επικεφαλής είναι ο εξάρχων.

Τα είδη της δραματικής ποίησης

• Τραγωδία – Κωμωδία – Σατυρικό δράμα.

   

Η τραγωδία: προέλευση, αγώνες, βασικές έννοιες

Από τον διθύραμβο στην τραγωδία (2 κομβικές μορφές)

• Αρίων: συνέθεσε διθύραμβο και παρουσίασε χορευτές μεταμφιεσμένους (τραγόμορφους).

   

• Θέσπις: εισάγει τον υποκριτή (ηθοποιό) που διαλέγεται με τον Χορό → κρίσιμο βήμα για τη γέννηση της τραγωδίας.

   

Γιατί λέγεται «τραγωδία» και πότε ακμάζει

• Η ονομασία συνδέεται με «τραγούδι τραγόμορφων»· αναπτύσσεται ιδιαίτερα στον 5ο αι. π.Χ. στην Αθήνα.

   

Από πού αντλεί θέματα

• Κυρίως από μύθους (με δυνατότητα σύνδεσης με ζητήματα της εποχής).

   

Πότε και πού παίζονται τραγωδίες (Αθήνα)

• Παραστάσεις στις γιορτές του Διονύσου (Μεγάλα/Εν Άστει Διονύσια, Λήναια κ.ά.).
  
  

   

Δομή τραγωδίας: «κατά ποσόν» και «κατά ποιόν» (πώς “διαβάζω” ένα έργο)

Α. Κατά ποσόν (τα μέρη/τμήματα της τραγωδίας)

• Πρόλογος: πριν μπει ο Χορός, εισάγει στην υπόθεση.

   

• Πάροδος: τραγούδι του Χορού κατά την είσοδο.

   

• Επεισόδια: διαλογικά μέρη ανάμεσα στα χορικά.

   

• Στάσιμα: άσματα του Χορού μετά τα επεισόδια.

   

• Έξοδος: τελευταίο διαλογικό μέρος, μετά το τελευταίο άσμα.

   

Χρήσιμη διάκριση 

• Διαλογικά/επικά μέρη: πρόλογος–επεισόδια–έξοδος (απαγγέλλονται, χωρίς μουσική).

• Λυρικά μέρη: πάροδος–στάσιμα (εκτελούνται με μουσική από τον Χορό).

   

Β. Κατά ποιόν (τα “υλικά” της τραγωδίας)

• Μύθος (υπόθεση), Ήθος (χαρακτήρες), Διάνοια (ιδέες/σκέψη), Λέξη (ύφος/εκφραστικά μέσα), Μέλος (μουσική), Όψη (σκηνικά/κοστούμια).

   

Γ. Σκηνικός χώρος – πρακτικά στοιχεία (όσα χρειάζονται για να “βλέπω” το έργο)

• Οι πάροδοι είναι διάδρομοι εισόδου/εξόδου ανάμεσα στη σκηνή και την ορχήστρα
  (ο Χορός και πρόσωπα που δεν είναι “μέσα” στη σκηνή μπαίνουν από εκεί).

   

• Υπάρχουν σκηνικά βοηθήματα όπως εκκύκλημα και γερανός/αιώρημα (εμφάνιση θεών).