Μάθημα : Γλώσσα Γ Γυμνασίου

Τα βασικά της γραμματικής

Μόρια και σημεία στίξης

1. Μόρια

Στην ενότητα αυτή θυμόμαστε τα μόρια, δηλαδή μικρές άκλιτες λέξεις που χρωματίζουν τον λόγο μας και δίνουν τόνο, στάση, επιθυμία, αμφιβολία ή προτροπή. Το βιβλίο τα δουλεύει ρητά στο σχετικό γραμματικό μέρος της 8ης ενότητας.

Συχνά μόρια

• να
• ας
• θα
• μακάρι
• μήπως

Παραδείγματα

• Να διαβάζεις πιο προσεκτικά.
• Ας ελπίσουμε σε ένα καλύτερο μέλλον.
• Θα δούμε τι θα γίνει.
• Μήπως υπερβάλλουμε με την τεχνολογία;
• Μακάρι να χρησιμοποιούμε την πρόοδο σωστά.

2. Σημεία στίξης

Η 8η ενότητα ζητά να ξαναθυμηθούμε και να συστηματοποιήσουμε όσα ξέρουμε για τη στίξη.

Τα πιο βασικά

• τελεία (.): κλείνει μια πρόταση
• κόμμα (,): χωρίζει λέξεις ή μικρότερες ενότητες
• ερωτηματικό (;): δείχνει ερώτηση
• θαυμαστικό (!): δείχνει έντονο συναίσθημα
• άνω και κάτω τελεία (:): εισάγει εξήγηση, παράδειγμα ή λόγια
• αποσιωπητικά (…): δείχνουν παύση, αποσιώπηση, υπαινιγμό
• παύλα (—): δηλώνει αλλαγή προσώπου ή έμφαση

Μικρές ασκήσεις

1. Να γράψετε από μία πρόταση με:

• κόμμα,
• ερωτηματικό,
• θαυμαστικό.

2. Να εξηγήσετε τι αλλάζει στο νόημα:

• Θα έρθεις.
• Θα έρθεις;
• Θα έρθεις!

3. Να εντοπίσετε σε ένα κείμενο της ενότητας:

• ένα μόριο,
• ένα ερωτηματικό,
• ένα θαυμαστικό,
• μια παύλα ή αποσιωπητικά.

1. Βασικό λεξιλόγιο της ενότητας

Από τα κείμενα της 8ης ενότητας κρατάμε κυρίως λέξεις όπως:

• πρόβλεψη
• τεχνολογία
• καινοτομία
• ενηλικίωση
• ανεξαρτησία
• βιβλίο
• οθόνη
• πληροφορία
• μέλλον
• αλλαγή

2. Σχήματα λόγου – τα πιο βασικά

Η ενότητα μάς θυμίζει ότι ο λόγος δεν είναι πάντα κυριολεκτικός. Μερικές φορές χρησιμοποιούμε λέξεις μεταφορικά ή κάνουμε απλές εκφραστικές επιλογές. Το βιβλίο το δείχνει αυτό μέσα από διάφορα κείμενα και δραστηριότητες.

Να θυμάμαι

• κυριολεξία: οι λέξεις έχουν τη βασική τους σημασία
• μεταφορά: οι λέξεις χρησιμοποιούνται αλλιώς, πιο εκφραστικά

Παράδειγμα:

• «Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον»
  Δεν εννοεί κυριολεκτικά την κίνηση του σώματος. Είναι εκφραστικός τρόπος.