Μάθημα : Γλώσσα Γ Γυμνασίου

Ασκήσεις

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου Φύλλο Ασκήσεων
Ενότητα 2: «Γλώσσα – Γλώσσες και πολιτισμοί του κόσμου»

Α. Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις (ειδικές – βουλητικές – ενδοιαστικές)

1) Να υπογραμμίσετε τη δευτερεύουσα πρόταση και να σημειώσετε το είδος της (Ειδική / Βουλητική / Ενδοιαστική) και τον συντακτικό της ρόλο (Υποκείμενο, Αντικείμενο, Κατηγορούμενο, Επεξήγηση).

a) Ο ομιλητής τόνισε ότι η γλώσσα είναι μέρος της ταυτότητάς μας.

b) Φοβάμαι μήπως χαθούν οι μικρές γλώσσες μέσα στην παγκοσμιοποίηση.

c) Θέλω να μάθω πώς λειτουργεί η «δανεισμένη» λέξη μέσα στο κείμενο.

d) Είναι βέβαιο ότι η επικοινωνία αλλάζει με το Διαδίκτυο.

e) Ανησυχώ μήπως η υπερβολή στα «greeklish» δυσκολέψει την ορθογραφία.

f) Ζήτησε να χρησιμοποιούμε επιχειρήματα και παραδείγματα στην κρίση μας.

2) Συμπληρώστε με κατάλληλη λέξη/σύνδεσμο: ότι, πως, να, μήπως.

1. Ελπίζω ____ βρούμε τρόπο να προστατεύουμε τη γλωσσική μας κληρονομιά.

2. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ____ οι ξένες λέξεις δεν είναι πάντα απειλή.

3. Φοβήθηκαν ____ το μήνυμα της διαφήμισης παρεξηγηθεί.

4. Μας προέτρεψε ____ στηρίζουμε κάθε θέση με τεκμήρια.

3) Μετασχηματισμοί:

α) Μετατρέψτε την ονοματική φράση σε δευτερεύουσα ονοματική πρόταση.

«Η βεβαιότητα για την αξία της μητρικής γλώσσας» → …………………………………………

β) Μετατρέψτε τη δευτερεύουσα ονοματική πρόταση σε ονοματική φράση.

«Χαίρομαι που συμμετέχετε ενεργά στον διάλογο.» → …………………………………………

Β. Δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις (προσδιορισμοί)

1) Να υπογραμμίσετε τη δευτερεύουσα πρόταση και να σημειώσετε τι δηλώνει: Χρόνο / Αιτία / Σκοπό / Προϋπόθεση / Αποτέλεσμα / Παραχώρηση.

a) Όταν οι άνθρωποι σταματούν να μιλούν μια γλώσσα, χάνεται και ένας τρόπος σκέψης.

b) Δεν χρησιμοποιώ ξένες λέξεις, επειδή θέλω το κείμενό μου να είναι σαφές σε όλους.

c) Διαβάζω προσεκτικά το κείμενο, ώστε να εντοπίσω τα επιχειρήματα.

d) Αν στηρίζεις τη θέση σου με παραδείγματα, ο λόγος σου γίνεται πιο πειστικός.

e) Παρόλο που η τεχνολογία φέρνει δάνεια, η γλώσσα βρίσκει τρόπους να τα αφομοιώνει.

2) Επιλέξτε τον κατάλληλο σύνδεσμο ( όταν / επειδή / για να / αν / ώστε / παρόλο που).

1. __________ (σκοπός) γράφουμε αιτιολογημένη κρίση, οργανώνουμε πρώτα τα επιχειρήματα.

2. __________ (χρόνος) διαβάζεις, σημείωνε τις άγνωστες λέξεις.

3. __________ (αιτία) το ύφος αλλάζει, αλλάζει και η επιλογή λέξεων.

4. __________ (αποτέλεσμα) το κείμενο έχει λογική συνοχή, πείθει ευκολότερα.

5. __________ (προϋπόθεση) χρησιμοποιήσεις τεκμήρια, η κρίση σου γίνεται αξιόπιστη.

6. __________ (παραχώρηση) υπάρχουν δάνεια, η ελληνική διατηρεί τον πυρήνα της.

Γ. Λεξιλόγιο – Πολυσημία και χρήση λέξεων σε διαφορετικά συμφραζόμενα

1) Η λέξη «γλώσσα» χρησιμοποιείται με πολλές σημασίες. Να γράψετε δίπλα σε κάθε πρόταση ποια σημασία έχει (π.χ. όργανο, σύστημα επικοινωνίας, μάθημα, τρόπος έκφρασης/ύφος, τεχνικός όρος).

1. Στο μάθημα της Γλώσσας δουλέψαμε την αιτιολογημένη κρίση.

2. Ο γιατρός ζήτησε να βγάλει τη γλώσσα για να δει τον λαιμό.

3. Η γλώσσα του άρθρου είναι απλή και κατανοητή.

4. Η γλώσσα της Φυσικής χρησιμοποιεί ειδικούς όρους.

5. Η ελληνική γλώσσα έχει μακρά ιστορική συνέχεια.

2) Πολυσημία: Να γράψετε δύο διαφορετικές σημασίες της λέξης «φύλλο» και να φτιάξετε από μία πρόταση για καθεμία.

3) Να εντοπίσετε 3 λέξεις που θεωρείτε «δάνεια» (από άλλη γλώσσα) στην καθημερινή σας χρήση και να προτείνετε μια ελληνική ισοδύναμη λέξη/φράση για καθεμία.

Δ. Κατανόηση – Επεξεργασία κειμένων (με παραπομπή στο βιβλίο)

Οι παρακάτω ασκήσεις αναφέρονται στα κείμενα της Ενότητας 2 στο σχολικό βιβλίο. Γράψτε σύντομες, τεκμηριωμένες απαντήσεις.

1. Κείμενο 1 «Γλώσσες που χάνονται» (σελ. 30): Να εξηγήσετε με 2–3 προτάσεις γιατί, σύμφωνα με το κείμενο, η «αληθινή απώλεια» δεν είναι μόνο η εξαφάνιση λέξεων.

2. Κείμενο 3 «Ο εφιάλτης της Νέας Ομιλίας» (σελ. 31): Ποιος θα μπορούσε να είναι ο σκοπός ενός καθεστώτος που περιορίζει δραστικά το λεξιλόγιο; Να δώσετε ένα παράδειγμα συνεπειών στην καθημερινή σκέψη.

3. Κείμενο 5 «Η ελληνική γλώσσα και το Διαδίκτυο» (σελ. 36): Ποια είναι η ανησυχία για την εκτεταμένη χρήση ξένων όρων; Να γράψετε μία πρόταση με την οποία συμφωνείτε και μία με την οποία διαφωνείτε, αιτιολογώντας.

4. Κείμενα 10–11 (σελ. 42–43): Να εντοπίσετε (α) μία μεταφορά/εικόνα που χρησιμοποιεί κάθε συγγραφέας και (β) να συγκρίνετε σε 4–6 προτάσεις τις δύο βασικές θέσεις.

Ε. Παραγωγή λόγου (200–250 λέξεις):

Θέμα 1ο (Εύκολο)
«Οι Έλληνες μαθητές στις μέρες μας μαθαίνουν τουλάχιστον μία δύο ξένες γλώσσες. Θεωρείται ότι θα τους χρειαστούν στη ζωή τους ; Γράψτε ένα άρθρο στην εφημερίδα του σχολείου σας, εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους είναι απαραίτητα η γνώση μίας ή και δύο ξένων γλωσσών στο σύγχρονο κόσμο».

Θέμα 2ο (Δύσκολο)

Στο σχολείο σας (ή στο σχολικό ιστολόγιο) ανοίγει συζήτηση για τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε σήμερα, ιδιαίτερα στο Διαδίκτυο. Πολλοί/ές μαθητές/τριες γράφουν και μιλούν με ξένες λέξεις, δάνεια ή/και greeklish.

Σ’ ένα άρθρο που θα δημοσιευτεί στην εφημερίδα του σχολείου, σου να αναφέρεις τους λόγους της γλωσσικής μας υποβάθμισηςκαι να προτείνεις τρόπους με τους οποίους οι σύγχρονοι νέοι θα καλλιεργηθούν γλωσσικά.