Μάθημα : Ιστορία β΄γυμνασίου

Βασική ιδέα της ενότητας

Στο τέλος του Μεσαίωνα οι Ευρωπαίοι αναζήτησαν νέους θαλάσσιους δρόμους προς την Ανατολή. Τα οικονομικά συμφέροντα, οι πολιτικές φιλοδοξίες, η διάδοση του χριστιανισμού και η επιθυμία για γνώση οδήγησαν στα μεγάλα εξερευνητικά ταξίδια. Οι ανακαλύψεις άλλαξαν βαθιά την ιστορία της Ευρώπης και του κόσμου.

Θεωρία

Στο τέλος του Μεσαίωνα οι Ευρωπαίοι έμποροι ήθελαν να φτάνουν στα πολύτιμα προϊόντα της Ασίας, όπως μπαχαρικά, μετάξι και άλλα αγαθά. Όμως οι παλιοί εμπορικοί δρόμοι δυσκολεύτηκαν, ιδιαίτερα μετά την ενίσχυση των Οθωμανών. Έτσι οι Ευρωπαίοι αναζήτησαν νέους θαλάσσιους δρόμους.

Τα βασικά κίνητρα των ανακαλύψεων ήταν:

• οικονομικά, δηλαδή η αναζήτηση πλούτου και εμπορικών κερδών,
• πολιτικά, δηλαδή οι φιλοδοξίες των ηγεμόνων και ο ανταγωνισμός των κρατών,
• θρησκευτικά, δηλαδή η επιθυμία για διάδοση του χριστιανισμού,
• επιστημονικά, δηλαδή η τάση του ανθρώπου για γνώση και εξερεύνηση.

Οι ανακαλύψεις έγιναν δυνατές χάρη σε ορισμένες σημαντικές προϋποθέσεις:

• την πυξίδα,
• τον αστρολάβο,
• τον πορτολάνο,
• την καραβέλα,
• και τη διάδοση της ιδέας για τη σφαιρικότητα της γης.

Πρωτοπόροι στις εξερευνήσεις ήταν οι Πορτογάλοι. Ο στόχος τους ήταν να βρουν θαλάσσιο δρόμο προς τις Ινδίες, ταξιδεύοντας γύρω από την Αφρική. Το 1498 ο Βάσκο ντε Γκάμα έφτασε στην Ινδία και άνοιξε νέο εμπορικό δρόμο.

Οι Ισπανοί ακολούθησαν άλλη κατεύθυνση. Ο Χριστόφορος Κολόμβος πίστευε ότι θα μπορούσε να φτάσει στην Ασία, ταξιδεύοντας δυτικά. Το 1492 ανακάλυψε την Αμερική, χωρίς όμως να καταλάβει ότι είχε βρει μια νέα ήπειρο.

Λίγο αργότερα, η αποστολή του Μαγγελάνου πραγματοποίησε τον πρώτο περίπλου της γης. Έτσι αποδείχθηκε στην πράξη η σφαιρικότητα της γης.

Οι ανακαλύψεις είχαν πολύ μεγάλες συνέπειες:

• δημιουργήθηκαν νέοι εμπορικοί δρόμοι,
• πλούτισαν ιδιαίτερα οι ευρωπαϊκές δυνάμεις,
• ενισχύθηκε το εμπόριο και η ναυτιλία,
• η Ευρώπη απέκτησε επαφή με νέους λαούς και νέες ηπείρους,
• καταστράφηκαν όμως και πολλοί προκολομβιανοί πολιτισμοί,
• άρχισε η ευρωπαϊκή αποικιοκρατία.

Άρα, οι μεγάλες ανακαλύψεις δεν ήταν απλώς γεωγραφικά ταξίδια. Ήταν γεγονότα που άλλαξαν την οικονομία, την πολιτική και την ιστορία ολόκληρου του κόσμου.

Σχεδιάγραμμα

Αίτια των ανακαλύψεων

• οικονομικά
• πολιτικά
• θρησκευτικά
• επιστημονικά

Προϋποθέσεις

• πυξίδα
• αστρολάβος
• πορτολάνος
• καραβέλα
• σφαιρικότητα της γης

Πορτογάλοι

• αναζήτηση δρόμου προς Ινδίες
• γύρω από την Αφρική
• Βάσκο ντε Γκάμα

Ισπανοί

• δυτικός δρόμος
• Χριστόφορος Κολόμβος
• ανακάλυψη Αμερικής

Μαγγελάνος

• πρώτος περίπλους της γης

Συνέπειες

• νέοι εμπορικοί δρόμοι
• πλούτος για την Ευρώπη
• αποικιοκρατία
• καταστροφή τοπικών πολιτισμών

Όροι που πρέπει να ξέρω

πυξίδα: όργανο προσανατολισμού που βοηθούσε τους ναυτικούς.
αστρολάβος: όργανο που βοηθούσε στον προσδιορισμό της θέσης στη θάλασσα.
πορτολάνος: ναυτικός χάρτης.
καραβέλα: νέος τύπος πλοίου κατάλληλος για μεγάλα ταξίδια.
περίπλους: ταξίδι γύρω από τη γη ή γύρω από μια περιοχή.
αποικιοκρατία: η κυριαρχία ισχυρών χωρών πάνω σε ξένες περιοχές.

Ερωτήσεις κατανόησης

1. Γιατί οι Ευρωπαίοι αναζήτησαν νέους θαλάσσιους δρόμους;
2. Ποια ήταν τα βασικά αίτια των ανακαλύψεων;
3. Ποιες προϋποθέσεις βοήθησαν στην πραγματοποίηση των μεγάλων ταξιδιών;
4. Ποια ήταν η συμβολή του Βάσκο ντε Γκάμα;
5. Ποια ήταν η σημασία του ταξιδιού του Κολόμβου;
6. Τι απέδειξε ο περίπλους της γης;
7. Ποιες ήταν οι σημαντικότερες συνέπειες των ανακαλύψεων;

Σωστό ή Λάθος

1. Οι ανακαλύψεις έγιναν μόνο για θρησκευτικούς λόγους.
2. Η πυξίδα και η καραβέλα βοήθησαν τα μεγάλα ταξίδια.
3. Ο Βάσκο ντε Γκάμα έφτασε στην Ινδία.
4. Ο Κολόμβος κατάλαβε αμέσως ότι είχε ανακαλύψει νέα ήπειρο.
5. Ο Μαγγελάνος συνδέεται με τον πρώτο περίπλου της γης.
6. Οι ανακαλύψεις άλλαξαν τους εμπορικούς δρόμους.
7. Οι ανακαλύψεις είχαν μόνο θετικές συνέπειες.

Μικρή επανάληψη για διαγώνισμα

Να γράψεις σύντομα:

• δύο αίτια των ανακαλύψεων,
• δύο προϋποθέσεις που τις έκαναν δυνατές,
• δύο συνέπειες των ανακαλύψεων.

Τι πρέπει να κρατήσω

Οι μεγάλες ανακαλύψεις ξεκίνησαν από την ανάγκη των Ευρωπαίων να βρουν νέους δρόμους προς την Ανατολή. Με τη βοήθεια νέων ναυτικών μέσων και γνώσεων, οι Ευρωπαίοι έφτασαν σε νέες περιοχές και άλλαξαν βαθιά την πορεία της παγκόσμιας ιστορίας.