Μάθημα : Ιστορία β΄γυμνασίου

Επιστήμη και Τεχνολογία

Βασική ιδέα της ενότητας

Στο Βυζάντιο καλλιεργήθηκαν οι επιστήμες και αναπτύχθηκαν σημαντικές τεχνολογικές εφαρμογές. Οι Βυζαντινοί αξιοποίησαν την αρχαία ελληνική γνώση, τη συνέδεσαν με τις ανάγκες της εποχής τους και τη χρησιμοποίησαν στην εκπαίδευση, στην άμυνα, στην οικοδομική και στην καθημερινή ζωή.

Θεωρία

Οι Βυζαντινοί έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την επιστήμη και τη γνώση. Μελέτησαν και διέσωσαν έργα της αρχαίας ελληνικής επιστήμης, αλλά ταυτόχρονα προσπάθησαν να αξιοποιήσουν αυτή τη γνώση με πρακτικό τρόπο.

Καλλιεργήθηκαν κυρίως:

• τα μαθηματικά,
• η αστρονομία,
• η ιατρική,
• η γεωγραφία,
• η μηχανική.

Η επιστημονική γνώση συνδεόταν άμεσα με τη λειτουργία του κράτους, της εκπαίδευσης και της κοινωνίας. Στα σχολεία και στα ανώτερα πνευματικά κέντρα διδάσκονταν μαθήματα όπως αριθμητική, γεωμετρία και αστρονομία. Έτσι, η επιστήμη δεν περιοριζόταν μόνο σε λίγους λογίους, αλλά αποτελούσε μέρος της ανώτερης παιδείας.

Στην ιατρική οι Βυζαντινοί συνέχισαν την παράδοση της αρχαιότητας. Μελετούσαν παλαιότερα ιατρικά έργα, οργάνωναν νοσοκομεία και ασχολούνταν με τη θεραπεία των ασθενών. Η ιατρική είχε μεγάλη σημασία, γιατί συνδεόταν με την κοινωνική πρόνοια και την οργάνωση της ζωής στις πόλεις.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η τεχνολογία. Οι Βυζαντινοί εφάρμοσαν τεχνικές:

• στην οικοδομική,
• στη ναυπηγική,
• στην πολεμική τεχνολογία,
• στη βιοτεχνία.

Η πιο γνωστή τεχνολογική εφαρμογή του Βυζαντίου ήταν το υγρό πυρ. Ήταν εμπρηστικό όπλο, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως στις ναυμαχίες και στην άμυνα της Κωνσταντινούπολης. Με αυτό οι Βυζαντινοί πέτυχαν σημαντικές νίκες, ιδιαίτερα απέναντι στους Άραβες. Το υγρό πυρ θεωρήθηκε πολύτιμο στρατιωτικό μυστικό.

Η τεχνολογία βοήθησε επίσης στην κατασκευή:

• ναών,
• τειχών,
• γεφυριών,
• υδραγωγείων,
• δεξαμενών.

Άρα, στο Βυζάντιο η επιστήμη και η τεχνολογία δεν ήταν ξεκομμένες από τη ζωή. Αντίθετα, συνδέονταν με την εκπαίδευση, την άμυνα, τη διοίκηση και τις πρακτικές ανάγκες της κοινωνίας.

Σχεδιάγραμμα

Επιστήμες στο Βυζάντιο

• μαθηματικά
• αστρονομία
• ιατρική
• γεωγραφία
• μηχανική

Χαρακτηριστικά

• μελέτη αρχαίας γνώσης
• σύνδεση με την παιδεία
• πρακτική αξιοποίηση

Τεχνολογία

• οικοδομική
• ναυπηγική
• πολεμική τεχνολογία
• βιοτεχνία

Υγρό πυρ

• εμπρηστικό όπλο
• χρήση στις ναυμαχίες
• σημαντικό στρατιωτικό πλεονέκτημα

Σημασία

• άμυνα της αυτοκρατορίας
• ανάπτυξη έργων υποδομής
• σύνδεση γνώσης και πράξης