Μάθημα : Ιστορία β΄γυμνασίου

Βασική ιδέα της ενότητας

Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο οργανωνόταν γύρω από την οικογένεια, το σχολείο, τη θρησκεία και την κοινωνική ζωή. Το βυζαντινό κράτος είχε αναπτύξει θεσμούς εκπαίδευσης, περίθαλψης και φροντίδας, ενώ η θέση των ανθρώπων στην κοινωνία συνδεόταν με το φύλο, την ηλικία και την οικονομική τους κατάσταση.

Θεωρία

Στο Βυζάντιο η οικογένεια είχε πολύ σημαντικό ρόλο. Ο γάμος γινόταν σε μικρή ηλικία, ενώ ο αρραβώνας συνοδευόταν από συμφωνίες για την προίκα και τα δώρα. Η γυναίκα είχε περιορισμένα δικαιώματα και μικρή συμμετοχή στη δημόσια ζωή, αλλά μέσα στην οικογένεια είχε σημαντική θέση. Τα παιδιά θεωρούνταν ευλογία και τη φροντίδα τους αναλάμβανε κυρίως η μητέρα.

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο ήταν οργανωμένη. Υπήρχαν δύο βαθμίδες βασικής εκπαίδευσης:

• του γραμματιστή,
• του γραμματικού.

Τα παιδιά μάθαιναν ανάγνωση, γραφή, γραμματική, ρητορική, φιλοσοφία, αριθμητική, γεωμετρία, αστρονομία και μουσική. Διδάσκονταν επίσης τον Όμηρο και άλλα σημαντικά έργα. Υπήρχαν κοσμικά και εκκλησιαστικά σχολεία, ενώ για ορισμένα παιδιά η φοίτηση ήταν δωρεάν. Υπήρχε και ανώτατη εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο.

Σημαντική ήταν και η φροντίδα για την υγεία. Οι ασθένειες αντιμετωπίζονταν με ιατρική βοήθεια, αλλά συχνά και με δεισιδαιμονίες. Στο Βυζάντιο λειτουργούσαν νοσοκομεία και υπήρχε κοινωνική πρόνοια. Οι γιατροί εργάζονταν σε ιατρεία ή επισκέπτονταν ασθενείς στα σπίτια τους. Αυτό δείχνει ότι το κράτος και η κοινωνία είχαν αναπτύξει οργανωμένες μορφές περίθαλψης.

Άρα, η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο δεν ήταν απλή ή πρωτόγονη. Αντίθετα, στηριζόταν σε θεσμούς, σε οικογενειακές σχέσεις και σε μια οργανωμένη κοινωνία με παιδεία και πρόνοια.

Σχεδιάγραμμα

Η οικογενειακή ζωή

• γάμος
• αρραβώνας
• προίκα
• περιορισμένα δικαιώματα γυναικών
• σημαντικός ρόλος της οικογένειας

Τα παιδιά

• θεωρούνταν ευλογία
• τα φρόντιζε κυρίως η μητέρα
• έπαιρναν ηθική και χριστιανική αγωγή

Το σχολείο

• γραμματιστής
• γραμματικός
• κοσμικά και εκκλησιαστικά σχολεία
• ανώτατη εκπαίδευση

Η υγεία και η πρόνοια

• γιατροί
• νοσοκομεία
• κοινωνική περίθαλψη
• φροντίδα ασθενών

Συμπέρασμα

• οργανωμένη κοινωνία
• σημασία οικογένειας, παιδείας και πρόνοιας

Όροι που πρέπει να ξέρω

γραμματιστής: ο δάσκαλος της πρώτης βαθμίδας εκπαίδευσης.
γραμματικός: ο δάσκαλος της ανώτερης βασικής εκπαίδευσης.
προίκα: περιουσία που έδινε η οικογένεια της νύφης στον γάμο.
κοινωνική πρόνοια: η οργανωμένη φροντίδα για όσους είχαν ανάγκη.
ανώτατη εκπαίδευση: η πιο προχωρημένη βαθμίδα σπουδών στο Βυζάντιο.

Ερωτήσεις κατανόησης

1. Ποιον ρόλο είχε η οικογένεια στη βυζαντινή κοινωνία;
2. Ποια ήταν η θέση της γυναίκας στο Βυζάντιο;
3. Ποιες ήταν οι δύο βασικές βαθμίδες της εκπαίδευσης;
4. Ποια μαθήματα διδάσκονταν οι μαθητές;
5. Πώς οργανωνόταν η ιατρική και η κοινωνική περίθαλψη στο Βυζάντιο;
6. Τι δείχνει η ύπαρξη σχολείων και νοσοκομείων για το επίπεδο οργάνωσης της βυζαντινής κοινωνίας;

Σωστό ή Λάθος

1. Στο Βυζάντιο η οικογένεια είχε μικρή σημασία.
2. Οι γυναίκες είχαν γενικά περιορισμένα δικαιώματα στη δημόσια ζωή.
3. Η βασική εκπαίδευση είχε δύο κύκλους σπουδών.
4. Στα βυζαντινά σχολεία δεν διδασκόταν καθόλου η μουσική.
5. Στο Βυζάντιο υπήρχαν νοσοκομεία.
6. Η φροντίδα των παιδιών ανήκε κυρίως στη μητέρα.