Μάθημα : Ιστορία β΄γυμνασίου

6. Η ίδρυση, η εξέλιξη και ο εκχριστιανισμός του Ρωσικού Κράτους

Κεντρική ιδέα

Οι Βάραγγοι (Ρως) αναμειγνύονται με Σλάβους → δημιουργείται το έθνος των Ρώσων. Το κράτος του Κιέβου οργανώνεται και, μέσω εμπορίου/διπλωματίας με το Βυζάντιο, οδηγείται στον εκχριστιανισμό (τέλη 10ου αιώνα).

Όροι-κλειδιά

• Βάραγγοι/Ρως = Βίκινγκς/Νορμανδοί

• Ανατολικοί Σλάβοι – Ρώσοι (νέο έθνος)

• Ηγεμονία του Κιέβου (πρώτο ρωσικό κράτος)

• Υδάτινοι δρόμοι – Μαύρη Θάλασσα – Κωνσταντινούπολη

• Εμπορικές συνθήκες 911 και 944

• Βλαδίμηρος – Άννα – Βασίλειος Β΄ – Χερσώνα (989)

• Εκχριστιανισμός – Ορθοδοξία – βυζαντινή επίδραση

α. Η διαμόρφωση του έθνους των Ρώσων (9ος αι.)

• Οι Βάραγγοι (Ρως) ήταν σκανδιναβικά φύλα με εμπορική και πειρατική δράση.

• Κατέβηκαν προς τον Νότο, αξιοποιώντας ποτάμια και υδάτινες οδούς.

• Αναμείχθηκαν με τους Ανατολικούς Σλάβους → δημιουργήθηκαν οι Ρώσοι (νέος λαός).

• Στο νέο έθνος:

  • οι Ρως έδωσαν όνομα και κρατική οργάνωση,

  • οι Σλάβοι έδωσαν γλώσσα και λαϊκή βάση.

Ρωσοβυζαντινό εμπόριο (τι δίνουν/τι παίρνουν)

• Από Βυζάντιο προς Ρώσους: χρυσό, μετάξι, φρούτα, κρασί, στολίδια (αγαθά κύρους).

• Από Ρωσία προς Κωνσταντινούπολη: δούλοι, γούνες (π.χ. κάστορα, ζιμπελίν, ερμίνες), κερί, μέλι.

Δρομολόγια ρώσων εμπόρων (ενδεικτικά)

• Από βορρά προς Μαύρη Θάλασσα με προϊόντα (δέρματα/μέλι κ.ά.).

• Καταβολή «δεκάτης» σε τοπικούς ηγεμόνες στη διαδρομή.

• Διαδρομές προς Κασπία και μεταφορά εμπορευμάτων ως τη Βαγδάτη (με τμήμα μετακίνησης από ξηρά).

β. Ίδρυση κράτους – σχέσεις με το Βυζάντιο

• Μέσα 9ου αι.: σχηματίζεται η ηγεμονία του Κιέβου (πρώτο σημαντικό ρωσικό κράτος).

• Ελέγχει εμπορικό δρόμο (ποτάμια/δρόμοι προς Νότο) και εμπορεύεται με Βυζάντιο και Χαλιφάτο.

• 10ος αι.: αποτυχημένες εκστρατείες κατά Κωνσταντινούπολης → ακολουθούν εμπορικές συνθήκες 911 και 944.

• Έμποροι και διπλωμάτες λειτουργούν ως φορείς ιδεών και προετοιμάζουν τον εκχριστιανισμό.

Τι προέβλεπε η συνθήκη 944 για τους ρώσους εμπόρους

• Κατάλυση κοντά στον ναό του Αγίου Μάμαντα.

• Καταγραφή ονομάτων από υπάλληλο και παροχή «μηνυλίου» βοηθείας.

• Είσοδος στην Πόλη άοπλοι, με συνοδεία υπαλλήλων, σε ομάδες έως 50.

• Δυνατότητα εμπορίου για τις ανάγκες τους και επιστροφή.

• Κατά την αναχώρηση: εφόδια/ό,τι χρειάζεται για τον εξοπλισμό του πλοίου.

• Δεν επιτρέπεται να ξεχειμωνιάζουν κοντά στον Άγιο Μάμαντα.

γ. Εκχριστιανισμός Ρώσων (τέλη 10ου αι.) – αλληλουχία

• Ο Βασίλειος Β΄ ζητά βοήθεια από τον ηγεμόνα Βλαδίμηρο για να καταστείλει ανταρσία ισχυρών γαιοκτημόνων.

• Υπόσχεται ως ανταμοιβή γάμο με την αδελφή του, Άννα· ο Βλαδίμηρος στέλνει επικουρικό σώμα.

• Ο Βασίλειος Β΄ καθυστερεί την υπόσχεση → ο Βλαδίμηρος καταλαμβάνει τη Χερσώνα.

• 989: βάπτιση Βλαδίμηρου στη Χερσώνα, γάμος Βλαδίμηρου–Άννας, ομαδική βάπτιση Ρώσων.

Αποτελέσματα εκχριστιανισμού

• Ένταξη μεγάλης περιοχής στην επιρροή της Ορθοδοξίας και του βυζαντινού πολιτισμού.

• Αλλαγή νοοτροπίας και επίδραση στον πνευματικό και υλικό πολιτισμό.

• Εντατικοποίηση εμπορικών ανταλλαγών με το Βυζάντιο.

• Αύξηση Ρώσων μισθοφόρων στην αυτοκρατορική φρουρά και στον βυζαντινό στρατό.
  

Χρονογραμμή-κλειδιά

• 9ος αι.: Βάραγγοι/Ρως → ανάμειξη με Ανατολικούς Σλάβους → Ρώσοι

• Μέσα 9ου αι.: Ηγεμονία του Κιέβου (πρώτο ρωσικό κράτος)

• 911 & 944: εμπορικές συνθήκες με Βυζάντιο

• 988/989: Χερσώνα – βάπτιση Βλαδίμηρου & γάμος με Άννα

• Τέλη 10ου αι.: ομαδικός εκχριστιανισμός των Ρώσων