Μάθημα : Ιστορία β΄γυμνασίου

Η Βυζαντινή Εποποιία: Επικοί αγώνες και επέκταση της Αυτοκρατορίας
Κεφ. 3 – Περίοδος μεγάλης ακμής (717–1025) · Ι. Παγίωση κυριαρχίας στα Βαλκάνια και τη Μ. Ασία

Σημείωση (1 γραμμή): 10ος–αρχές 11ου αι.: επιθετική πολιτική, νίκες και επέκταση → σταθερότερα σύνορα και οικονομική άνθηση.

Όροι-κλειδιά

• Στρατιωτική αντεπίθεση – «στρατηγοί-αυτοκράτορες»

• Έδεσσα – Κρήτη – Κύπρος – Κιλικία – Συρία – Παλαιστίνη

• Συμεών – Πέτρος – Σαμουήλ – Βασίλειος Β΄

• Σπερχειός (997) – Κλειδίον (1014) – Υποταγή Βουλγαρίας (1018)

• Άνθηση οικονομίας – διεθνές κύρος – αυτοπεποίθηση

α. Αγώνες με τους Άραβες

• Αρχές 10ου αι. (εποχή Ρωμανού Λακαπηνού): αρχίζει η μεγάλη αντεπίθεση κατά των Αράβων.

• Ιωάννης Κουρκούας (στρατηγός): κατάληψη Έδεσσας (Συρία).

• «Στρατηγοί-αυτοκράτορες»: Νικηφόρος Φωκάς, Ιωάννης Τζιμισκής, Βασίλειος Β΄.

• Κύριος στόχος: ανάκτηση παλαιών ρωμαϊκών εδαφών της Εγγύς Ανατολής.

Ενδεικτικές κατακτήσεις

• Νικηφόρος Φωκάς: Κρήτη (961), Κύπρος (965).

• Ιωάννης Τζιμισκής: Κιλικία και τμήματα Συρίας και Παλαιστίνης.

β. Αγώνες με τους Βουλγάρους

• Συμεών: πολιορκεί Κωνσταντινούπολη, επιδιώκει βουλγαροβυζαντινή αυτοκρατορία· αυτοτιτλοφορείται «βασιλεύς Βουλγάρων και Ρωμαίων».

• Τα σχέδιά του ματαιώνονται με τον θάνατό του.

• Πέτρος (διάδοχος): συνθήκη ειρήνης με Βυζάντιο και γάμος με Μαρία (ανεψιά Ρωμανού Λακαπηνού).

• Σαμουήλ: ιδρύει νέο βουλγαρικό κράτος με κέντρο την Αχρίδα → μακρόχρονος πόλεμος με τον Βασίλειο Β΄.

Κρίσιμες αναμετρήσεις – αποτέλεσμα

• 997: μάχη Σπερχειού → νίκη Βυζαντινών.

• 1014: μάχη Κλειδίου → καθοριστική νίκη Βυζαντινών.

• 1018: οριστική υποταγή Βουλγαρίας στο Βυζάντιο (οργάνωση σε δύο θέματα).

• Βόρεια σύνορα: Δούναβης.

γ. Οικονομικές συνέπειες των πολέμων

• Κατακτήσεις/επέκταση συνόρων → άνθηση οικονομίας.

• Προσθήκη νέων εδαφών και νέων εσόδων.

• Μείωση επιδρομών → ειρηνική καλλιέργεια → αύξηση παραγωγής.

• Περισσότερα νομισματικά αποθέματα.

• Τόνωση εμπορίου και βιοτεχνίας → καλύτερο επίπεδο ζωής.

• Αύξηση αυτοπεποίθησης και διεθνούς κύρους της αυτοκρατορίας.

Χρονογραμμή-κλειδιά

• 961: Κρήτη

• 965: Κύπρος

• 997: Σπερχειός

• 1014: Κλειδίον

• 1018: Υποταγή Βουλγαρίας – σύνορα στον Δούναβη