Μάθημα : Ιστορία β΄γυμνασίου

1) Βασική έννοια

Βυζάντιο = το χριστιανικό κράτος της ελληνορωμαϊκής Ανατολής που προήλθε από το Ρωμαϊκό Κράτος. Οι όροι «Βυζάντιο/Βυζαντινοί» είναι μεταγενέστεροι· οι ίδιοι αυτοπροσδιορίζονταν ως Ρωμαίοι/Ρωμηοί, Ρωμανία, «Κράτος Ρωμαίων».

2) Κωνσταντίνος Α΄: μέτρα ανόρθωσης του κράτους

Κωνσταντίνος Α΄ → 4 κεντρικά μέτρα

1. Ίδρυση νέου διοικητικού κέντρου: Κωνσταντινούπολη.

2. Αναγνώριση χριστιανικής λατρείας (θρησκευτική ειρήνευση).

3. Διάκριση πολιτικής από στρατιωτική εξουσία (οργάνωση διοίκησης).

4. Νέο σταθερό χρυσό νόμισμα (οικονομική σταθερότητα).

    

3) Ίδρυση Κωνσταντινούπολης (Νέα Ρώμη): «Γιατί εκεί;»

Χρονολογικός κορμός

• 324 μ.Χ.: νίκη κατά Λικινίου → μονοκράτορας → απόφαση ίδρυσης νέας πρωτεύουσας

• 11 Μαΐου 330 μ.Χ.: εγκαίνια Κωνσταντινούπολης

   

Θέση & σημασία

• Χτίζεται στη θέση του αρχαίου Βυζαντίου.

• Γεωπολιτικό σταυροδρόμι: Ασία–Ευρώπη, Εύξεινος Πόντος–Μεσόγειος → εμπορικό πλεονέκτημα.

Λόγοι ίδρυσης (σε 4 bullets)

• Η Ανατολή είχε πιο ακμαίο πληθυσμό/οικονομία.

• Οι Χριστιανοί ήταν περισσότεροι στην Ανατολή.

• Οι μεγάλες πόλεις της Ανατολής είχαν θρησκευτικές συγκρούσεις (άρα ανάγκη ελέγχου/ειρήνευσης).

• Ευκολότερη άμυνα απέναντι σε Γότθους (Δούναβης) και Πέρσες (Ευφράτης).

   

Φυσιογνωμία πόλης (τί δείχνει “Ρώμη”, τί δείχνει “Χριστιανισμός”)

• «Ρώμη»: ρυμοτομικό σχέδιο, τείχη, λεωφόροι, φόρουμ Κωνσταντίνου, σύγκλητος/δημόσια κτίρια.

• «Χριστιανισμός»: σταδιακά γίνεται χριστιανική πόλη με εκκλησίες και νέο συμβολισμό εξουσίας.

4) Θρησκευτική πολιτική Κωνσταντίνου (τι κρατάμε)

• 312: χρήση Χριστογράμματος σε λάβαρα/νόμισμα (σύμβολο σύνδεσης εξουσίας–Χριστιανισμού).

• 313: Διάταγμα Μεδιολάνων → ελευθερία λατρείας για τους Χριστιανούς.

• 324: τέλος διωγμών, νόμοι ευνοϊκοί για Χριστιανούς.

• 325: Α΄ Οικουμενική Σύνοδος (Νίκαια) → διατύπωση διδασκαλίας απέναντι στις αιρέσεις, στόχος: ειρήνευση Εκκλησίας και Αυτοκρατορίας.

   

5) “Μίνι” Χρονογραμμή

312 Χριστόγραμμα → 313 Διάταγμα Μεδιολάνων → 324 Μονοκράτορας/απόφαση νέας πρωτεύουσας → 325 Α΄ Οικουμενική Σύνοδος → 330 Εγκαίνια Κωνσταντινούπολης.

6) 5 ερωτήσεις γρήγορου ελέγχου (κουίζ)

1. Γιατί οι όροι «Βυζάντιο/Βυζαντινοί» θεωρούνται μεταγενέστεροι; Πώς αυτοπροσδιορίζονταν οι κάτοικοι;

2. Ποια είναι τα 4 μέτρα ανόρθωσης του Κωνσταντίνου;

3. Δώσε 2 γεωστρατηγικούς λόγους ίδρυσης της Κωνσταντινούπολης.

   1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

4. Τι προέβλεπε το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313);

5. Γιατί συγκαλείται η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος (325) και ποιος είναι ο στόχος της;