Μάθημα : Ιστορία Β΄ Λυκείου

Η εμφάνιση του Ισλάμ 

1) Η προϊσλαμική Αραβία (τι υπήρχε πριν)

• Η Αραβική Χερσόνησος δεν ήταν ενιαίο κράτος.

• Στον Νότο υπήρχαν περισσότερο οργανωμένες/αγροτικές περιοχές, ενώ στον Βορρά κυριαρχούσαν φυλές νομάδων (Βεδουίνοι) με έντονη πολεμική παράδοση.

• Οι πόλεις-σταθμοί εμπορίου (π.χ. Μέκκα) είχαν σημασία λόγω εμπορικών δρόμων και θρησκευτικών κέντρων.

2) Ο Μωάμεθ και η γένεση της νέας θρησκείας

• Ο Μωάμεθ (αρχές 7ου αι.) κηρύσσει μονοθεϊσμό και ενιαία κοινότητα πιστών.

• Αντιμετωπίζει αντιδράσεις στη Μέκκα και μετακινείται στη Μεδίνα (Εγίρα, 622)· από εκεί οργανώνεται η κοινότητα και αρχίζει η πολιτικοστρατιωτική της ισχυροποίηση.

• Η Εγίρα θεωρείται αφετηρία του ισλαμικού ημερολογίου.

3) Κοράνι – Κοινότητα – Κράτος

• Ιερό βιβλίο: Κοράνι.

• Στο Ισλάμ η θρησκεία δεν αφορά μόνο λατρεία· δίνει κανόνες για κοινωνία, νόμους, διοίκηση.

• Έτσι η κοινότητα των πιστών οργανώνεται και ως πολιτική εξουσία (χαρακτηριστικό: στενή σύνδεση θρησκείας και κράτους).

4) Μετά τον Μωάμεθ: Χαλίφης και επέκταση

• Μετά τον θάνατο του Μωάμεθ (632) την ηγεσία αναλαμβάνουν οι Χαλίφες (διάδοχοι/ηγέτες της κοινότητας).

• Σε λίγες δεκαετίες οι Άραβες πετυχαίνουν ταχύτατη επέκταση (Συρία, Παλαιστίνη, Μεσοποταμία, Αίγυπτος, Περσία κ.ά.), δημιουργώντας ισχυρό κράτος.

5) Γιατί εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα (οι βασικοί λόγοι)

• Ενότητα και πειθαρχία μέσω της νέας θρησκείας και της κοινότητας.

• Ικανή στρατιωτική οργάνωση και κινητικότητα (φυλεμική παράδοση, έφιππη/ελαφριά τακτική).

• Αδυναμία των αντιπάλων: Βυζαντινοί και Πέρσες είχαν εξαντληθεί από πολέμους και φορολογική πίεση.

• Σε αρκετές περιοχές υπήρχε δυσαρέσκεια απέναντι στις παλιές αρχές, άρα η νέα εξουσία βρήκε λιγότερες αντιστάσεις.

Όροι ενότητας
Εγίρα
Ιερός πόλεμος (τζιχάντ)
Χαλίφης
Θεοκρατικό κράτος