Ο ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΟΥ (610-717)

α. Το Βυζάντιο σε κρίση

- Ποια προβλήματα παρουσιάζονται στο Βυζάντιο κατά το δεύτερο μισό του 6^ου αιώνα και τις αρχές του 7^ου αιώνα;

• λοιμοί

• κακές σοδειές

• σεισμοί

• επιδρομές βαρβάρων στα εδάφη της αυτοκρατορίας

 οι Σλάβοι κατακλύζουν τις ευρωπαϊκές επαρχίες

 οι Πέρσες φθάνουν μέχρι τις ακτές του Βοσπόρου

- Ποιες οι συνέπειες των προβλημάτων που παρουσιάζονται στο Βυζάντιο;

- εγκατάλειψη ή παρακμή των πόλεων

- μείωση του πληθυσμού

- υποχώρηση του εμπορίου και νομισματικής κυκλοφορίας

 - κρίση στη δημόσια οικονομία =>  παραμέληση του στρατού.

ΧΡΕΙΑΖΟΤΑΝ ΜΙΑ ΡΙΖΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΠΟΥ ΘΑ ΑΠΕΤΡΕΠΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

β. Η αντεπίθεση του Ηρακλείου

- Με ποιο τρόπο ο Ηράκλειος κατάφερε να αποτρέψει την κρίση;

Ο Ηράκλειος ηγήθηκε προσωπικά του βυζαντινού στρατού, αναδιοργάνωσε το στράτευμα με τη οικονομική ενίσχυση της εκκλησίας και επιχείρησε συνεχείς εκστρατείες κατά των Περσών, Αβαρών και Σλάβων.

- Εκστρατείες Ηρακλείου (τι πέτυχε με τις εκστρατείες του):

Ο Ηράκλειος κατάφερε:

- να συντρίψει τους Πέρσες στη μάχη της Νινευί και ανακτήσει έτσι όλες τις βυζαντινές επαρχίες της Εγγύς Ανατολής.

- νίκη εναντίον των Αβαρών και Σλάβων ενώ πολιορκούσαν την Κωνσταντινούπολη

- νίκη εναντίον των Περσών όταν αυτοί άρπαξαν τον Τίμιο Σταυρό ( ήταν το ιερότερο κειμήλιο του Χριστιανισμού γι’ αυτό οι εκστρατείες του είχαν έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα ).

II. Εξωτερικά προβλήματα και αναδιοργάνωση του κράτους

2. Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του ( 610 – 717 )

Εσωτερική μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης

γ. Θέματα και εξελληνισμός του κράτους

-Γιατί το Βυζάντιο τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ηρακλείου ξανά έχει προβλήματα;

Διότι μαστίζεται από τις αραβικές κατακτήσεις

-Τι γνωρίζετε για τα θέματα;

Ήταν διοικητικές περιφέρειες με δικό τους στρατό. Στο θεματικό στρατό υπηρετούσαν ελεύθεροι αγρότες, στους οποίους το κράτος παραχωρούσε στρατιωτικά κτήματα ή στρατιωτόπια. Με τα έσοδά τους οι στρατιώτες συντηρούσαν τις οικογένειες τους, αγόραζαν τον οπλισμό τους και κάλυπταν τα έξοδα των εκστρατειών. Ο θεματικός στρατός αποτέλεσε ένα είδος εθνικού στρατού.

-Τι γνωρίζετε σχετικά με τις δικαιοδοσίες του στρατηγού;

Ασκούσε τη στρατιωτική και πολιτική διοίκηση. Ασκούσε επίσης την ανώτατη εξουσία στο θεματικό στρατό.

-Τι γνωρίζετε σχετικά με τον εξελληνισμό της κρατικής διοίκησης;

Επίσημη γλώσσα στην πολιτική και στρατιωτική διοίκηση έγινε η ελληνική, ενώ οι ρωμαϊκοί τίτλοι αντικαταστάθηκαν από τους ελληνικούς. Ο Ηράκλειος ήταν ο πρώτος που υιοθέτησε τον τίτλο «βασιλεύς πιστός εν Χριστώ».

ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ

ΚΑΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ

Ενδεικτικές ερωτήσεις: 

1. Ποια κατάσταση επικρατούσε στη βυζαντινή αυτοκρατορία το δεύτερο μισό του
6ου και τις αρχές του 7ου αιώνα;
2. Ποιο τύπο ηγέτη αντιπροσωπεύει ο αυτοκράτορας Ηράκλειος;

3. Με ποιον τρόπο απέτρεψε την καταστροφή ο Ηράκλειος; 
4.  Ποια ήταν η στρατιωτική πολιτική του Ηρακλείου απέναντι στους Πέρσες;
5.  Γιατί δημιουργήθηκαν τα θέματα τον 7ο αιώνα;
6.  Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά του θεματικού στρατού;
7.  Τι γνωρίζετε για τα στρατιωτικά κτήματα ή στρατιωτόπια;
8.  Για ποιο λόγο ο Ηράκλειος θεωρείται ο πρώτος πραγματικός Βυζαντινός
Αυτοκράτορας;