Η εξέταση της Λογοτεχνίας σε αδίδακτο κείμενο στην Α' Λυκείου (και συνολικά στο Λύκειο) αποτελεί μια από τις πιο συχνές εστίες συζήτησης και προβληματισμού μεταξύ εκπαιδευτικών, γονέων και μαθητών.
Το Υπουργείο Παιδείας και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) εισήγαγαν αυτή τη λογική μετατοπίζοντας τον στόχο από την αποστήθιση πληροφοριών στην ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Η φιλοσοφία πίσω από αυτή την απόφαση βασίζεται στους εξής κεντρικούς άξονες:
1. Αξιολόγηση δεξιοτήτων (ικανοτήτων) και όχι γνώσεων
Η βασική ιδέα είναι ότι ο σκοπός της διδασκαλίας της Λογοτεχνίας δεν είναι να μάθει ο μαθητής απέξω την ανάλυση 10 ή 15 συγκεκριμένων ποιημάτων ή διηγημάτων που έτυχε να διδαχθεί στην τάξη. Αντίθετα, στόχος είναι να αποκτήσει τα εργαλεία (τη «μεθοδολογία»), ώστε να μπορεί να προσεγγίσει, να κατανοήσει και να ερμηνεύσει οποιοδήποτε λογοτεχνικό κείμενο συναντήσει στη ζωή του. Το αδίδακτο κείμενο λειτουργεί ως το τελικό τεστ για το αν ο μαθητής έγινε αυτόνομος αναγνώστης.
Μέσα από τα διδαγμένα κείμενα, ο φιλόλογος μαθαίνει στους μαθητές:
- Πώς να εντοπίζουν τους κειμενικούς δείκτες (εκφραστικά μέσα, αφηγηματικές τεχνικές, ρηματικά πρόσωπα).
- Πώς να συνδέουν τη μορφή με το περιεχόμενο (π.χ. πώς μια μεταφορά ή η εσωτερική εστίαση αναδεικνύει την ψυχολογία ενός ήρωα).
- Πώς να δομούν ένα ολοκληρωμένο ερμηνευτικό σχόλιο.
Στις εξετάσεις, λοιπόν, ο μαθητής ελέγχεται αν μπορεί να εφαρμόσει τις τεχνικές που του έμαθε ο καθηγητής του σε ένα νέο κείμενο.