Στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Λυκείου, η θεματική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία» αποτελεί κεντρικό άξονα του Προγράμματος Σπουδών. Για το Α΄ τετράμηνο, όπου παραδοσιακά διδάσκονται κείμενα από την παλαιότερη λογοτεχνική παραγωγή (Δημοτική ποίηση, Πρώιμη και Ακμή της Κρητικής Λογοτεχνίας), υπάρχουν εξαιρετικές επιλογές μέσα από το σχολικό βιβλίο που αναδεικνύουν τη θέση της γυναίκας, τα στερεότυπα των φύλων και τις οικογενειακές/κοινωνικές πιέσεις.
Ακολουθούν τα καταλληλότερα κείμενα :
Α. Από το σχολικό βιβλίο Κειμένων Νεοελληνικής λογοτεχνίας :
«Της νύφης που κακοπάθησε» παραλογή. Το απόλυτο κείμενο αναφοράς για την ενότητα αυτή στην Α΄ Λυκείου. Εξετάζει τη σκληρή θέση της νεαρής γυναίκας στο νέο της σπίτι (συζυγική εστία), την καταπίεση από την πεθερά και τα κοινωνικά στερεότυπα της παραδοσιακής υπαίθρου.
"Η αρπαγή της γυναίκας του Διγενή" : ακριτικό ποίημα
«Του νεκρού αδελφού»: Μέσα από την ιστορία της Αρετής, μπορεί να συζητηθεί η λήψη αποφάσεων στην οικογένεια (ο αδελφός αποφασίζει για τον γάμο της στην ξενιτιά παρά τις αντιρρήσεις της μάνας) και η ευάλωτη θέση της γυναίκας που αποκόπτεται από το προστατευτικό της περιβάλλον.
Βιτσέντζος Κορνάρος, «Ερωτόκριτος» ( απόσπασμα) : Δείγμα της λογοτεχνίας της Κρητικής αναγέννησης, περιγράφει τη σύγκρουση των φύλων με τους κοινωνικούς θεσμούς. Αν και συχνά εξετάζεται η λογοτεχνική του αξία, εστιάζοντας στη μορφή της Αρετούσας, αποτελεί σπουδαίο δείγμα για τα φύλα. Η Αρετούσα δεν είναι μια παθητική ηρωίδα· υψώνει το ανάστημά της στον πατέρα-βασιλιά, υπερασπίζεται την επιλογή της και υφίσταται τις συνέπειες (φυλάκιση), σπάζοντας τα στερεότυπα της εποχής για τη γυναικεία υποταγή.
Γεώργιος Χορτάτσης, «Ερωφίλη»: Η τραγική μοίρα της Ερωφίλης λόγω της αυταρχικής εξουσίας του πατέρα της (Φιλόγονος) αναδεικνύει τη γυναίκα ως «κτήμα» του άνδρα-αρχηγού της οικογένειας, η οποία δεν έχει δικαίωμα να ορίζει το σώμα και τα συναισθήματά της.
Κωνσταντίνος Θεοτόκης, «Η τιμή και το χρήμα»: (Αν και βρίσκεται στο Β΄ τεύχος, πολλοί εκπαιδευτικοί το αξιοποιούν ως παράλληλο κείμενο στο Α΄ τετράμηνο). Η στάση της Ρήνης, η οποία αρνείται να παντρευτεί τον άνδρα που την αποπλάνησε όταν εκείνος ζητάει περισσότερη προίκα, αποτελεί την πρώτη μεγάλη επαναστατική πράξη γυναίκας στην ελληνική πεζογραφία ενάντια στο κατεστημένο της «τιμής».
ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΔΙΔΑΧΤΟΥΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ( ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΠΟΥ 7-8 ΣΤΟ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ) ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ, ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ, ΟΠΩΣ
"Λωξάντρα" της Μαρίας Ιορδανίδου ( απόσπασμα)
" Στέλλα Βιολάντη" του Ξενόπουλου ( απόσπασμα)
" Η κυρία Ντορεμί" της Λιλίκας Νάκου ( απόσπασμα)
" Οι σκλάβοι στα δεσμά τους" του Κ.Θεοτόκη ( απόσπασμα)
" Χωρίς στεφάνι" του Α. Παπαδιαμάντη
"Σαν τα τρελά πουλιά" της Μ.Ιορδανίδου ( απόσπασμα)
" Εξ αγχιστείας" του Θανάση Βαλτινού
" ¨Ερως, θέρος, πόλεμος" της Ευγενίας Φακίνου ( απόσπασμα)
" Η φόνισσα" του Α.Παπαδιαμάντη ( απόσπασμα)