ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
Εξεταζόμενη Ενότητα: Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη (Δημογραφική αύξηση, ακμή των πόλεων, ανάπτυξη του εμπορίου, χρηματική οικονομία)

ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α1
Να δώσετε το περιεόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:
  1. Συντεχνίες
  2. Εμποροπανηγύρεις
  3. Νέα αστική τάξη
ΘΕΜΑ Α2
Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως Σωστές (Σ) ή Λανθασμένες (Λ):
  1. Η δημογραφική αύξηση στη Δυτική Ευρώπη κατά τον 11ο αιώνα οδήγησε στην ερήμωση των πόλεων και την επιστροφή των πληθυσμών στην ύπαιθρο.
  2. Η χρήση του σιδερένιου αρότρου και η καθιέρωση της τριετούς αμειψισποράς συνέβαλαν καθοριστικά στην αύξηση της αγροτικής παραγωγής.
  3. Οι πόλεις της βόρειας Ιταλίας (π.χ. Βενετία, Γένουα) απέκτησαν τον έλεγχο του θαλάσσιου εμπορίου στη Μεσόγειο.
  4. Η ανάπτυξη του εμπορίου βασίστηκε αποκλειστικά στο σύστημα του αντιπραγματισμού (ανταλλαγή προϊόντων) και απέκλεισε τη χρήση νομίσματος.
  5. Οι κάτοικοι των πόλεων (αστοί) πέτυχαν να αποκτήσουν προνόμια και αυτοδιοίκηση, ερχόμενοι συχνά σε ρήξη με τους τοπικούς φεουδάρχες.

ΟΜΑΔΑ Β΄
ΘΕΜΑ Β1 (Ανάλυση Ιστορικής Πηγής)
Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες του παρακάτω κειμένου, να απαντήσετε στα εξής ερωτήματα:
α) Ποιοι παράγοντες οδήγησαν στην ίδρυση, την ανάπτυξη και την ανάδυση των νέων μεσαιωνικών πόλεων στη Δυτική Ευρώπη;
β) Ποια ήταν η κοινωνική προέλευση των κατοίκων τους και πώς η νέα αυτή πραγματικότητα επηρέασε τη δομή της φεουδαρχικής κοινωνίας;
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΗΓΗ: Η γέννηση των μεσαιωνικών πόλεων
«Οι πόλεις γεννιούνται εκεί όπου η γεωγραφική θέση ευνοεί τη συγκέντρωση ανθρώπων και τη μεταφορά αγαθών: σε διασταυρώσεις εμπορικών δρόμων, κοντά σε ποτάμια, λιμάνια ή κάτω από την προστασία ενός κάστρου ή μοναστηριού. Οι πρώτοι πυρήνες των νέων αυτών πόλεων σχηματίζονται από εμπόρους, τεχνίτες και τυχοδιώκτες, ανθρώπους που δεν είχαν θέση στην παραδοσιακή αγροτική δομή του φεουδαρχικού κόσμου.
Μαζί τους συρρέουν και πολλοί δουλοπάροικοι, οι οποίοι εγκαταλείπουν τα κτήματα των κυρίων τους, ελκυόμενοι από την υπόσχεση της ελευθερίας που προσφέρει η πόλη. Μέσα στα τείχη, η εργασία και η ικανότητα αποκτούν μεγαλύτερη αξία από την ευγενή καταγωγή. Η πόλη γίνεται ένας χώρος ελευθερίας, όπου ο νόμος προστατεύει τον πολίτη και η οικονομική δραστηριότητα σπάει τα δεσμά της φεουδαρχικής εξάρτησης, δημιουργώντας μια νέα κοινωνική πραγματικότητα.»
— Henri Pirenne, Μεσαιωνικές Πόλεις: Η οικονομική και κοινωνική τους εξέλιξη (Διασκευή).