Ακολουθεί ένα υποδειγματικό κριτήριο αξιολόγησης για το κεφάλαιο της Εικονομαχίας στην Ιστορία Β΄ Λυκείου, δομημένο σύμφωνα με τις προδιαγραφές των τελικών εξετάσεων του Ιουνίου (Θέματα Α΄ και Β΄ ομάδας, με ερωτήσεις θεωρίας και ανάλυση ιστορικής πηγής).
ΓΡΑΠΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ: Η Εικονομαχία (726-843)
ΟΜΑΔΑ Α΄ (50 μονάδες)
ΘΕΜΑ Α1. (15 μονάδες)
Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων:
- α) Εικονολάτρες
- β) Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος (787)
ΘΕΜΑ Α2. (15 μονάδες)
Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση:
- α) Η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας το 726 ερμηνεύτηκε από τον Λέοντα Γ΄ ως δείγμα θεϊκής οργής για τη λατρεία των εικόνων.
- β) Οι μοναχοί αποτέλεσαν το βασικό στήριγμα της εικονομαχικής πολιτικής των αυτοκρατόρων.
- γ) Η οριστική αναστήλωση των εικόνων το 843 εορτάζεται μέχρι σήμερα την Κυριακή της Ορθοδοξίας.
- δ) Κατά τη διάρκεια της Εικονομαχίας, η Εκκλησία της Ρώμης απομακρύνθηκε πολιτικά από το Βυζάντιο και στράφηκε προς τους Φράγκους.
- ε) Ο Κωνσταντίνος Ε΄ ακολούθησε μια ιδιαίτερα ήπια και συμβιβαστική πολιτική απέναντι στους εικονόφιλους.
ΘΕΜΑ Β1. (20 μονάδες)
Ποια ήταν τα κύρια αίτια (θρησκευτικά, κοινωνικά και πολιτικά) που ώθησαν τους αυτοκράτορες της δυναστείας των Ισαύρων να ξεκινήσουν την Εικονομαχία;
ΟΜΑΔΑ Β΄ (50 μονάδες)
ΘΕΜΑ Γ1. (Ανάλυση Πηγής)
Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται, να απαντήσετε στα εξής ερωτήματα:
- α) Ποια μέτρα έλαβαν οι εικονομάχοι αυτοκράτορες εναντίον των μοναχών και των μοναστηριών και πώς δικαιολογείται αυτή η εχθρότητα; (25 μονάδες)
- β) Ποιες ήταν οι συνέπειες της Εικονομαχίας για την εσωτερική ζωή, τον πολιτισμό και την τέχνη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας; (25 μονάδες)
ΚΕΙΜΕΝΟ: Η καταδίωξη των μοναχών και οι καταστροφές έργων τέχνης
«Ο Κωνσταντίνος Ε΄ εξαπέλυσε έναν ανηλεή διωγμό εναντίον των μοναχών, οι οποίοι θεωρούνταν οι πιο σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές των εικόνων. Πολλά μοναστήρια έκλεισαν, δημεύτηκαν από το κράτος ή μετατράπηκαν σε στρατώνες και δημόσια κτίρια, ενώ οι μοναχοί εξαναγκάζονταν να βγάλουν το ράσο και να παντρευτούν ή εξορίζονταν στις μακρινές επαρχίες της αυτοκρατορίας. Ταυτόχρονα, η πολεμική εναντίον των εικόνων οδήγησε σε μια άνευ προηγουμένου πολιτισμική απώλεια. Σπουδαία έργα τέχνης, ψηφιδωτά και φορητές εικόνες στους τοίχους των ναών καταστράφηκαν, ξύστηκαν ή ασβεστώθηκαν. Στη θέση τους, οι εικονομάχοι επέτρεπαν μόνο τη διακόσμηση με σταυρούς, δέντρα, ζώα και κυνήγια, αφαιρώντας κάθε ανθρώπινη μορφή από την εκκλησιαστική τέχνη. Αυτό το πλήγμα παρέλυσε για περισσότερο από έναν αιώνα την ανάπτυξη της βυζαντινής ζωγραφικής.»