ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ  ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ  ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΑ ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ( ΠΗΓΕΣ)

Προσοχή : Για τις παρακάτων απαντήσεις λαμβάνονται υπόψιν ΜΟΝΟ οι πηγές του σχολικού βιβλίου. Επομένως, αν η ερώτηση που θα σας τεθεί στις εξετάσεις είναι συνδυαστική και απαιτεί και αναφορά στις γνώσεις σας από την ιστορική αφήγηση, τότε οι απαντήσεις σας θα περιέχουν και άλλες πληροφορίες.

ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΓΡΑΦΤΕΙ ΕΔΩ ΟΙ ΣΩΣΤΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ, ΔΙΟΤΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΔΙΔΑΧΘΕΙ ΑΚΟΜΑ ΟΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ.

Η  ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ  ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

  1. Πότε δημιουργήθηκαν τα πρώτα θέματα και ποια ανάγκη οδήγησε στη δημιουργία τους?

Αυτό έγινε στα χρόνια της βασιλείας των διαδόχων του Ηρακλείου, άρα στα μέσα του 7ου αι. μΧ και η ανάγκη που οδήγησε στη δημιουργία τους ήταν η καλύτερη διοίκηση των περιοχών αυτών με την υποδιαίρεσή τους σε μικρότερα τμήματα, καθώς οι διάδοχοι δεν ήξεραν πού και πώς να ασκήσουν την εξουσία τους.

  1. Ποιες υποχρεώσεις είχαν οι αγρότες των κοινοτήτων σε περίπτωση πολέμου?

Είχαν την υποχρέωση να πολεμούν, ώστε να υπερασπίζονται τις περιοχές αυτές και γι αυτό έπρεπε να συντηρούν και ένα άλογο, με το οποίο θα πολεμούσαν.

 

ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ

  1. Ποια πολιτική αναγκαιότητα επέβαλε την Εικονομαχία και ποια ήταν η λαική αντίληψη?

Η πολιτική αναγκαιοτητα που επέβαλε την Εικονομαχία ήταν η ανάγκη συμφιλίωσης των αγροτικών πληθυσμών των ανατολικών επαρχιών της αυτοκρατορίας- που διακατέχονταν από ανεικονικές αντιλήψεις - με την κεντρική εξουσία της Κων/πολης. Η συμφιλίωση αυτή ήταν αναγκαία, καθώς σε αυτούς στηριζόταν κυρίως η άμυνα της αυτοκρατορίας.

 Η λαΙκή αντίληψη ήταν ότι το θείο δεν μπορεί να απεικονίζεται με ανθρώπινη μορφή ( όπως συνέβαινε με τις εικόνες), αφού ο χριστιανισμός είναι μια πνευματική θρησκεία. Επομένως, η λατρεία των εικόνων έμοιαζε πολύ με ειδωλολατρεία. Αυτές ήταν οι ανεικονικές αντιλήψεις των εικονομαχών.

  1. Πώς ερμήνευσαν την έκρηξη του ηφαιστείου οι δύο πλευρές της Εικονομαχίας) :

Οι εικονομάχοι ερμήνευσαν την έκρηξη του ηφαιστείου ως σημάδι οργής του Θεού για την υπερβολική λατρεία των εικόνων, που πλησίαζε αρκετά την ειδωλολατρεία. Οι εικονολάτρες πάλι την ερμήνευσαν ως σημάδι οργής του Θεού για την ασέβεια των εικονομάχων προς τις εικόνες.

 Χαρακτηριστικό της μεσαιωνικής νοοτροπίας είναι η απόδοση φυσικών φαινομένων στην επέμβαση του Θεού, και πιο συγκεκριμένα,  η ερμηνεία φυσικών καταστροφών ως σημάδι οργής του Θεού για τις ανθρώπινες αμαρτίες, λόγω απουσίας επιστημονικής ερμηνείας, που έκανε να ανθούν οι δεισιδαιμονίες.

  1. Να επισημάνετε τα κυριότερα επιχειρήματα των εικονομάχων και των εικονολατρών, αφού λάβετε υπόψιν τις αποφάσεις των συνόδων του 754 και 787.

Τα επιχειρήματα των εικονομάχων ήταν ότι οι εικονολάτρες με την υπερβολική και ακραία λατρεία προς τις εικόνες  άγγιζαν τα όρια της ειδωλολατρείας. Κάτι που δεν ταίριαζε με την πνευματικότητα του χριστιανισμού.

 Τα επιχειρήματα των εικονολατρών ήταν ότι η λατρεία προς τις εικόνες δεν αποδίδεται προς το ξύλο, αλλά προς το εικονιζόμενο πρόσωπο, πχ του αγίου ή της Παναγίας και ότι η απεικόνιση των ιερών προσώπων βοηθάει τον πιστό  στην επικοινωνία του με τα πρόσωπα αυτά, άρα βοηθάει στην προσευχή και την λατρεία.

ΤΟ ΦΡΑΓΚΙΚΟ  ΚΡΑΤΟΣ – ΚΑΡΛΟΜΑΓΝΟΣ.

  1. Πώς είδαν την στέψη του Καρλομάγνου οι Δυτικοί και πώς οι Βυζαντινοί?

Οι Δυτικοί είδαν την στέψη του Καρλομάγνου ως θέλημα Θεού και ως κάτι φυσικό και αναμενόμενο, τη στιγμή που στο Βυζάντιο υπήρχε κατά την άποψή τους ένα κενό εξουσίας, μια και στο θρόνο βρισκόταν μια γυναίκα, η Ειρήνη η Αθηναία.

Οι Βυζαντινοί από την άλλη μεριά, είδαν την στέψη σαν σκάνδαλο, αφού τον τίτλο αυτό τον δικαιούταν μόνο οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου, ως αποκλειστικοί συνεχιστές της παλιάς ρωμαικής αυτοκρατορίας, και ως απειλή για την αυτοκρατορία τους, αν αποφάσιζε ο Καρλομάγνος να στραφεί εναντίον του Βυζαντίου. Ο χρονογράφος Θεοφάνης ωστόσο, ως πιο ψύχραιμος παρατηρητής, είδε την στέψη ως μια χαμένη ευκαιρία για το Βυζάντιο, να ενωθεί με το κράτος του Καρλομάγνου, κάτι που ίσως να το έσωζε από μελλοντικούς κινδύνους.

  1. Ο χρονογράφος Θεοφάνης αναφέρει ότι σχεδιαζόταν γάμος μεταξύ του Καρλομάγνου και της Ειρήνης της Αθηναίας, ώστε να συνενωθούν οι δύο αυτοκρατορίες. Ποια προβλήματα νομίζετε ότι θα δημιουργούσε αυτή η επιλογή?

 

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΚΡΑΤΟΥΣ.

  1. Ποιες κατηγορίες απευθύνει ο Φωτιος προς τους Δυτικούς? Πού οφείλεται κατά τη γνώμη σας η οξύτητα της διατύπωσής του?

Ο Φώτιος κατηγορει τους Δυτικούς ότι δεν σεβάστηκαν το γεγονός ότι το βουλγαρικό έθνος είχε ήδη πρόσφατα εκχριστιανιστεί από τους ιεραπόστολους της Κων/πολης και προσπάθησαν με νύχια και με δόντια , δηλ με επιθετικό και σκληρό τρόπο να τους αποσπάσουν από την Ορθοδοξία, ώστε να τους φέρουν στη σφαίρα της δικής τους επιρροής. Τους κατηγορεί για καταστροφές και για κακοδοξίες (διαστρέβλωση της χριστιανικής αλήθειας).

 

Η αιτία που χρησιμοποιεί τόσο έντονο ύφος εδώ ο Φώτιος είναι ίσως η απαράδεκτη συμπεριφορά των Δυτικών, που αν και χριστιανοί και αυτοί, αντί να υποστηρίζουν τους Ορθόδοξους ιερεις, τους κατηγορούσαν. Ισως όμως και να οφείλεται στη δυσαρέσκεια του Φωτιου, που έβλεπε να κινδυνεύουν έτσι και τα πολιτικά συμφέροντα του Βυζαντίου, αν οι Βούλγαροι θα εντάσσονταν στη σφαίρα επιρροής των Δυτικών.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

  1. Ποιες ήταν οι αιτίες και ποιούς κινδύνους συνεπαγόταν η εξαφάνιση των ελεύθερων αγροτών και μικροιδιοκτητών ?συνέπειες της αναχώρησης πολλών αγροτών?

Αιτίες αναχώρησης πολλώς αγροτών ήταν η αδυναμία εξόφλησης των δανείων τους και πληρωμής των φόρων στο κράτος λόγω κακής ή καθόλου σοδειάς και ο φόβος για τη σωματική τους ακεραιότητα, που πίστευαν ότι μπορούσε  να κινδυνεύσει από τους δανειστές τους.

 Οι κίνδυνοι που συνεπαγόταν ήταν ότι οι αγρότες αυτοί δεν κατατάσσονταν στο στρατό, κάτι που αποτελούσε πλήγμα για την άμυνα του βυζαντινού κράτους.

 

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ  ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ .

. Ποια ήταν τα μέσα με τα οποία οι Βυζαντινοί ασκούσαν τη διπλωματία (συμβουλευτείτε το σχετικό παράθεμα);

Οι Βυζαντινοί ασκούσαν τη διπλωματία χρησιμοποιώντας ως κύριο μέσο την επίδειξη πλούτου, ισχύος και τεχνολογικής ανωτερότητας, με στόχο να προκαλέσουν δέος, θαυμασμό και υποταγή στους ξένους πρεσβευτές.
Σύμφωνα με το συγκεκριμένο παράθεμα (το οποίο περιγράφει την περίφημη υποδοχή του Λιουτπράνδου, πρεσβευτή του βασιλιά της Ιταλίας, στο ανάκτορο της Μαγναύρας στην Κωνσταντινούπολη), τα συγκεκριμένα μέσα περιλάμβαναν:
Με αυτά τα ψυχολογικά και οπτικά τεχνάσματα, η βυζαντινή διπλωματία κατάφερνε συχνά να κάμψει τις αντιστάσεις των ξένων ηγεμόνων πριν καν αρχίσουν οι επίσημες διαπραγματεύσεις.

ΔΙΟΙΚΗΣΗ  ΚΑΙ  ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

  1. Ποιος ήταν ο χαρακτήρας της αυτοκρατορικής εξουσίας? Ποιο σημείο του σχετικού παραθέματος εκφράζει τον βυζαντινό επεκτατισμό?

Ο χαρακτήρας της αυτοκρατορικής εξουσίας  ήταν παιδαγωγικός, καθώς ο αυτοκράτορας φρόντιζε για την τήρηση των ρωμαικών νόμων και των επιταγών του χριστιανισμού είτε επιβραβεύοντας όσους τα τηρούσαν είτε τιμωρώντας όσους τα παραβαίνανε.

Το σημείο του παραθέματος που εκφράζει τον βυζαντινό επεκτατισμό είναι το απόσπασμα που κάνει λόγο για « δίκαιες νίκες», συγκεκριμένα « ο αυτοκράτορας αποβλέπει με την αρετή του . . . και τις δίκαιες νίκες του τα αγαθά που λείπουν».

  1. Ποια είναι η σχέση Εκλογής και Πρόχειρου Νόμου?

Η σχέση Εκλογής και Πρόχειρου Νόμου είναι μάλλον αντιθετική, γιατί η Εκλογή ( προηγούμενη συλλογή νόμωμ) ήταν ανατροπή των καλών νομοθετημάτων, πράγμα που απέβαινε σε βάρος του κράτους, ενώ ο Πρόχειρος Νόμος έγινε για να κάνει γνωστά τα καλά νομοθετήματα.

Η ΔΙΕΘΝΗΣ  ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

  1. Ποια ήταν τα μέσα με τα οποία οι βυζαντινοί ασκούσαν τη διπλωματία?

Στο παράθεμα του βιβλίου αναφέρεται η υποδοχή ξένων πρεσβευτών από τον αυτοκράτορα σε μια αίθουσα πολυτελεστατη, που σκοπό είχε να εντυπωσιάσει τους ξένους απεσταλμένους, οι οποίοι έπρεπε να προσκυνήσουν τον αυτοκράτορα, που τους υποδεχόταν σε έναν πανύψηλο θρόνο, μέσα σε σχεδόν θεατρικά εφφέ.

  1. Ποιες ήταν οι αφορμές και ποια τα βαθύτερα αίτια του Σχίσματος?

Τα βαθύτερα αίτια του Σχίσματος των δύο Εκκλησιών  ( Ρωμαιοκαθολικής και Ορθόδοξης) ήταν ότι καμια από τις δύο Εκκλησίες δεν ήταν πρόθυμη να αναγνωρίσει την άλλη ως ανώτερη και να υπαχθεί σε αυτήν, δηλ ούτε η Εκκλησια της Κων/πολης ήταν πρόθυμη να δεχτεί το πρωτείο της Ρώμης ( δηλ της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας ) αλλά ούτε και  το αντίστροφο.           

 Οι αφορμές ήταν η προσάρτηση της σλαβικής εκκλησίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Κων/πολης.

ΤΟ ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΚΟ  ΣΥΣΤΗΜΑ

  1. Πόσα και ποια στάδια περιελάμβανε η τελετή περιβολής?

Η τελετή αυτή περιελάμβανε τα εξής στάδια : Πρώτα ο κόμης ρωτούσε τον μέλλοντα υποτελή του αν επιθυμεί να γίνει ακόλουθός του και αφού έπαιρνε θετική απάντηση, έβαζε τα χέρια του υποτελούς μέσα στα δικά του και τον φιλούσε. Στη συνέχεια ο υποτελής ορκίζονταν πίστη και αφοσίωση στον κόμη, ορκιζόταν  στα ιερά λείψανα κάποιων αγίων. Στο τέλος ο κόμης ακουμπούσε με τη ράβδο του τον υποτελή του.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ  ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

  1. Μελετήστε με προσοχή το παράθεμα που περιλαμβάνει συμβόλαιο ίδρυσης ναυτικής εταιρείας. Πώς προβλεπόταν να γίνει η διανομή των κερδών της ιδρυόμενης ναυτικής εταιρείας?

Το συμβόλαιο προέβλεπε οι συνέταιροι να μοιραστούν στη μέση ακριβώς τα κέρδη που θα έβγαζαν, παρόλο που ο ένας είχε βάλει μεγαλύτερο κεφάλαιο στην αρχή. Ο λόγος είναι ότι ο άλλος συνέταιρος θα χρησιμοποιούσε, δηλαδή θα δούλευε στο καράβι που θα έκανε το εμπόριο.

ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ

  1. Ο πάπας επικαλείται μια σειρά από λόγους που επιβάλλουν τη συμμετοχή των πιστών στη σταυροφορία. Να επισημάνετε τους λόγους αυτούς και να τους διακρίνετε σε υλικούς, θρησκευτικούς και πνευματικούς.

Θρησκευτικοί - πνευματικοί λόγοι :

Υλικοί λόγοι :

  1. 2. Ποια υποχρέωση ανέλαβαν οι σταυροφόροι απέναντι στον Αλέξιο τον Κομνηνό?

Ανέλαβαν την υποχρέωση όσες πόλεις, εδάφη και φρούρια κυριεύσουν, αν αυτά ανήκαν προηγουμένως στο Βυζάντιο, να τα παραδώσουν  στο Βυζάντιο. 

  1. Ποιες εντυπώσεις προκάλεσε στους σταυροφόρους το θέαμα της Κων/πολης? Να τα συσχετίσετε με τη συμπεριφορά που έδειξαν όταν την κατέλαβαν το 1204.

Η Κων/πολη εντυπωσίασε πάρα πολύ και προκάλεσε τον θαυμασμό των σταυροφόρων, που δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι είναι δυνατόν να υπάρχει μια τόσο  όμορφη και πλούσια πόλη, με τα τείχη, τα παλάτια και τις εκκλησίες της. Κανένας σταυροφόρος δεν έμεινε ασυγκίνητος.

Ωστόσο, είναι περίεργο το γεγονός ότι όλη αυτη την ομορφιά που αρχικά τους συγκίνησε τόσο, όταν μετά εισέβαλαν στην Κων/πολη, αντί να τη σεβαστούν, προκάλεσαν ένα σωρό καταστροφές, ενώ τα πλούτη και τους θησαυρούς τα κατέκλεψαν. 

  1. Ποιες ήταν οι κυριότερες αιτίες και συνέπειες της άλωσης της Πόλης το 1204?

Αιτίες :

Συνέπειες : 

ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ  ΚΡΑΤΗ : ΤΡΑΠΕΖΟΥΣ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΝΙΚΑΙΑ.

  1. Ποιες πληροφορίες για την ισχύ και για το διεθνές κύρος της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας μας δίνει ο Αλ- Ουμάρι?

Το διεθνές κύρος της Αυτοκρατορίας της  Τραπεζούντας φαίνεται από το γεγονός ότι, όπως αναφέρει το παράθεμα, ο πάπας εκτιμάει πολύ τον μονάρχη της αυτοκρατορίας αυτής, επίσης την χώρα  διασχίζουν ταξιδευτές από όλο τον κόσμο και τέλος γιατί, όπως αναφέρει, είναι πιο σπουδαία στα μάτια των χριστιανών μοναρχών, επειδή οι κάτοικοι της είναι περισσότεροι και τολμηρότεροι.

  1. Ποιοι ήταν οι στόχοι και πού οφείλεται η αποτελεσματικότητα της εσωτερικής και της εξωτερικής πολιτικής του Ιωάννη Βατάτζη?

Οι στόχοι του ήταν να ανακουφίσει τις κατώτερες οικονομικά  τάξεις.

Η αποτελεσματικότητα των μέτρων της πολιτικής του οφείλεται στο γεγονός ότι με τα μέτρα που πήρε κατόρθωσε να εξυγιάνει την οικονομία, αυξάνοντας τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις, άρα και τα αγροτικά προιόντα, περιόρισε τη δυσαρέσκεια των κατώτερων στρωμάτων άρα και την πιθανοτητα κονωνικών αναταραχών. 

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ  ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ( από τους Τούρκους)

  1. Μελετήστε το παράθεμα του Χαλκοκονδύλη και απαντήστε στις σχετικές ερωτήσεις :

α) Συμφωνείτε με την άποψη του μεσολαβητή Ισμαήλ ότι ήταν μάταιος ο αγώνας των υπερασπιστών της Κων/πολης?

Μπορεί, όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων, ο αγώνας να ήταν μάταιος, όμως πριν από την οριστική ήττα των Βυζαντινών και την άλωση της Πόλης για τους αγωνιστές κατοίκους της Κωνσταντινούπολης ο αγώνας δεν ήταν καθόλου  μάταιος, διότι μέχρι το τέλος έλπιζαν ότι θα κατάφερναν να αναχαιτίσουν και να διώξουν τους Τούρκους, όπως είχαν κάνει και στο παρελθόν με τόσους έχθρούς, έλπιζαν άλλωστε ότι και αυτή τη φορά θα τους βοηθούσε ο Θεός και η Παναγία να νικήσουν έναν αλλόδοξο λαό ( τους Τούρκους) και αγαπούσαν και εκτιμούσαν τόσο πολύ την πρωτεύουσα της βυζαντινής αυτοκρατορίας, ώστε τους ήταν αδιανόητο και για λόγους τιμής να την παραδώσουν σε ξένα χέρια αμαχητί.

 

β) Ποια ήταν η απάντηση των Ελλήνων στην πρόταση του Τούρκου Σουλτάνου για την παράδοση της πόλης ?

Οι ¨Ελληνες δεν δέχτηκαν την πρόταση να παραδώσουν την Πόλη και να την εγκαταλείψουν, αλλά προτίμησαν να αγωνιστούν μέχρι το τέλος με κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους.

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

  1. Να αναφέρετε ποιον θεωρούσε ιδανικό τύπο ανθρώπου η Αναγέννηση και να τον περιγράψετε.

Η Αναγέννηση θεωρούσε ιδανικό τύπο ανθρώπου τον μορφωμένο και καλλιεργημένο άνθρωπο, που κάτεχε τις γνωστές επιστήμες, που ασχολούνταν με τις καλές τέχνες, που γνώριζε αρχαία ελληνικά, λατινικά και άλλες ξένες γλώσσες, που ήταν ευγενής και ενάρετος, με γυμνασμένο σώμα και ενασχόληση με τον αθλητισμό και επιπλέον που κάτεχε καλά την πολεμική τέχνη, ώστε να είναι σε θέση να υπερασπιστεί την πατρίδα του, αν χρειαζότανε.

 

ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ

  1. Να ταξινομήσετε τα αποτελέσματα ( οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά) των Ανακαλύψεων και να τα αξιολογήσετε.

Οικονομικά  : το κέντρο του θαλάσσιου εμπορίου μετατοπίστηκε από τη Μεσόγειο στον Ατλαντικό και τη ΄Βόρεια θάλασσα, αυξήθηκαν τα εισαγόμενα προιόντα από τις νέες χώρες που ανακαλύφτηκαν, από τα κοιτάσματα χρυσού και αργύρου κόπηκαν νέα νομίσματα και έτσι αναπτύχθηκαν οι συναλλαγές με νομίσματα και το κεφαλαιοκρατικό σύστημα.

Κοινωνικά : αναπτύχθηκε η μεσαία αστική τάξη και απέκτησε όχι μόνο οικονομική δύναμη, αλλά και πολιτική καθώς σε χώρες όπως η Αγγλία, Ολλανδία και ΗΠΑ άρχισε να συμμετέχει στην εξουσία με αποτέλεσμα να εμφανιστεί ο κοινοβουλευτισμός.

Δυστυχώς όμως οι κάτοικοι των νέων χωρών αντιμετωπιστηκαν ώς δούλοι των αποίκων κι έτσι ο ρατσισμός εξαπλώθηκε.

Πολιτιστικά : οι άποικοι γνώρισαν νέες χώρες, λαούς, προιόντα ΄και πολιτισμούς, διευρύνοντας τους γνωστικούς και πολιτσιτικούς τους ορίζοντες, όμως δεν σεβάστηκαν πάντα τους άλλους λαούς, αλλά έτειναν να τους θεωρούν ως κατώτερους και απολίτιστους.

 

 

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ  ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

  1. Ποια η συμβολή του ανθρωπιστικού κινήματος στην εκδήλωση της θρησκευτικής μεταρρύθμισης και πώς επέδρασε στη διαμόρφωση του περιεχομένου της?

Το ανθρωπιστικό κίνημα έθετε ως κέντρο της προσοχής τον άνθρωπο και την ατομική αξία του καθενός. Στη θρησκευτική μεταρρύθμιση οι προτεστάντες έδωσαν βαρύτητα στην ατομική ερμηνεία της Αγίας Γραφής από τους πιστούς χριστιανούς και όχι στο αλάθητο και την αυθεντία του Πάπα.

                                                ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

  1. Αφού μελετήσετε προσεκτικά τα παραθέματα από τα έργα του Βολταίρου, να απαντήσετε στα εξής ερωτήματα :

α) Ποια χώρα θεωρεί ο Βολταίρος υπόδειγμα για την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης?

Ως υπόδειγμα θεωρεί την Αγγλία στην οποία όπως αναφέρει η σχετική πηγή  συνυπάρχουν ειρηνικά πολλά δόγματα, άρα υπάρχει θρησκευτική ανεκτικότητα.

β) Σε ποιούς αναφέρεται η πρώτη παράγραφος του  παραθέματος « Περί ανεξιθρησκείας»?

Σε όσους, αν και είναι βαφτισμένοι χριστιανοί, συμπεριφέρονται με φανατισμό και μισαλλοδοξία σε όσους διαφωνούν σε θέματα πίστης, κάτι που δεν ταιριάζει με τη  χριστιανική αγάπη .

γ) Γιατί είναι αναγκαία η αμοιβαία ανοχή των ανθρώπων, κατά τον Βολταίρο?

Γιατί όταν απουσιάζει η ανοχή, οι άνρθωποι γίνονται θηρία, αλληλοσφάζονται και κυριαρχεί η διχόνοια.

  1. Ποια είδη πολιτευμάτων διακρίνει ο Μοντεσκιέ και ποιον κίνδυνο επισημαίνει?

Τα τυραννικά , όπου συγκεντρώνονται όλες οι εξουσίες στο πρόσωπο του μονάρχη, και τα άλλα, όπου υπάρχει διάκριση εξουσιών, όπως συμβαίνει στα δημοκρατικά – κοινοβουλευτικά πολιτεύματα.

  1. Ποιο περιεχόμενο δίνει ο Ρουσσό στη Γενική Βούληση και ποια θέση κατέχει ο νόμος στη θεωρία του για την πολιτική ζωή?

Η γενική βούληση εκφράζει την επιθυμία του λαού- και όχι του μονάρχη. Ο νόμος είναι απαραίτητος στην πολιτική ζωή και οι πολίτες οφείλουν να υπακούουν στο νόμο, αρκεί ο νόμος να μην είναι η διαταγή του μονάρχη, αλλά ο δίκαιο για τους πολίτες- το λαό.

  1. Να προσδιορίσετε το περιεχόμενο της έννοιας «αρετή». Για ποιούς λόγους οι Διαφωτιστές έδιναν αυτό το περιεχόμενο στην αρετή?

Αρετή είναι η φιλανθρωπία και ενάρετος είναι όποιος βοηθάει και κάνει καλό στον συνάνθρωπό του. Εδειναν δηλαδή κοινωνικό χαρακτήρα στην αρετή και  ο λόγος που το έκαναν αυτό ήταν ότι  απώτερος σκοπός τους ήταν  η δημιουργία μιας καλύτερης, δικαιότερης και πιο ανθρώπινης κοινωνίας, πράγμα που θα μπορούσε να επιτευχθεί με την μόρφωση και στη συνέχεια με τη διεκδίκηση της πολιτικής ελευθερίας, όχι όμως και χωρίς την καλλιέργεια ηθικών αξιών.

  1. Ποια θέση εκφράζει ο συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας στο σχετικό παράθεμα και με ποια επιχειρήματα την στηρίζει?

Ο συγγραφέας υποστηρίζει πως οι ξένοι δυνάστες, αν βοηθήσουν τους Έλληνες στον απελευθερωτικό τους αγώνα από τους Τούρκους, θα το κάνουν μόνο γιατί αποβλέπουν σε δικό τους συμφέρον ( όπως στην απόκτηση επιρροής και κυριαρχίας τους στα εδάφη που θα απελευθερωθούν). Επομένως, οι Έλληνες δεν πρέπει να είναι τόσο αφελείς και εύπιστοι ως προς τη βοήθεια που τους προσφέρουν οι ξένοι, αλλά όσο μπορούν να στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις.

Το επιχείρημα στο οποίο στηρίζει την άποψη αυτή είναι ότι αν κοιτάξουμε το παρελθόν, θα διαπιστώσουμε ότι κάτι τέτοιο συνέβη όσες φορές οι ξένοι βοήθησαν, πχ ας θυμηθούμε τι έγινε λίγο πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Βενετούς το 1204.

 

 

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ  ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ :ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ  ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ, ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

  1. Να επισημάνετε τον οικονομικό τομέα στον οποίο ο Κεναί δίνει προτεραιότητα και να προσπαθήσετε να ερμηνεύσετε τη θέση του αυτή.

O οικονομικός τομέας στον οποίο δίνει προτεραιότητα είναι  ο αγροτικός- γεωργικός, γιατί λέει πως η γη είναι η μοναδική πηγή πλούτου ενός κράτους και η γεωργία αυξάνει τον πλούτο αυτό. Η θέση του αυτή δικαιολογείται καθώς η Γαλλία, η πατρίδα του Κεναί, χαρακτηρίζεται από πολλές πεδιάδες και μεγάλες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και είναι φυσικό η οικονομία της να στηρίζεται κυρίως στον τομέα αυτό. Αλλωστε αν δεν υπάρχει γεωργική παραγωγή σε μια χώρα, δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη διατροφή του ο λαός της και δεν μπορεί να αναπτύξει και άλλους κλάδους οικονομίας, όπως η βιομηχανία, ο τουρισμός κτλ.

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ  ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Με βάση και αφετηρία το απόσπασμα από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας να απαντήσετε στα εξής :

α) Πότε ο λαός έχει δικαίωμα να καταργήσει και να αλλάξει μια κυβέρνηση?

Οταν η κυβέρνηση αυτή αποδεικνύεται καταστροφική και δεν εξασφαλίζει στο λαό τα φυσικά του δικαιώματα για ζωή, ελευθερία και επιδίωξη της ευτυχίας.

β) Πώς ονομάζεται αυτό το δικαίωμα και από ποια αρχή απορρέει?

Το δικαίωμα αυτό ονομάζεται δικαίωμα της Ανεξαρτησίας και απορρέει από την αρχή  που ορίζει ότι μια δίκαιη εξουσία πηγάζει από τη συγκατάθεση των κυβερνώμενων, δηλαδή του λαού. Δηλαδή, αν η εξουσία που ασκείται από κάποια κυβέρνηση δεν είναι δίκαιη, έχει δικαίωμα ο λαός να την καταργήσει.

γ) Γιατί το Κογκρέσο αντικατέστησε το δικαίωμα της ιδιοκτησίας με την επιδίωξη της ευτυχίας? Από ποιες ιδέες επηρεάστηκε?

Επηρεάστηκε από τις ιδέες του Διαφωτισμού, ιδιαίτερα από τον Ρουσσώ που υποστήριζε ότι ο άνθρωπος έπαψε να είναι ελεύθερος και ευτυχισμένος από τη στιγμή που εμφανίστηκαν στην κοινωνία οι θεσμοί της εξουσίας και της ιδιοκτησίας. Αυτοί οι θεσμοί οδήγησαν σε κοινωνικές ανισότητες, αδικίες και δυστυχία. Γενικά οι διαφωτιστές υποστήριζαν πως ο άνθρωπος γίνεται ευτυχισμένος όταν φωτιστεί το πνεύμα του, δηλαδή όταν μορφωθεί και υιοθετήσει στη ζωή του ηθικές αξίες. Άρα  η ευτυχία του δεν εξαρτάται μόνο από τα υλικά αγαθά ( θεσμός ιδιοκτησίας), αλλά κυρίως  από τα πνευματικά αγαθά και δεν είναι ατομική αλλά συλλογική υπόθεση, που κάνει μια κοινωνία δίκαιη και αρμονική.

δ) « Οι κυβερνήσεις . . . μια νέα κυβέρνηση» : Να συγκριθεί το απόσπασμα αυτό με τις ιδέες του Λοκ.

Οι ιδέες αυτές μοιάζουν πολύ με τη θεωρία του Λοκ για το κοινωνικό συμβόλαιο, στο οποίο υποστήριζε ότι οι κυβερνήσεις είναι αποτέλεσμα ενός συμβολαίου ανάμεσα στο λαό και τους κυβερνώντες, το οποίο συμβόλαιο παύει να ισχύει αν η κυβέρνηση παραβιάσει τη συμφωνία που έκανε με το λαό. Τότε δηλαδή, αν η συμφωνία δεν τηρείται από την πλευρά της κυβέρνησης, ο λαός έχει δικαίωμα να αντισταθεί και να επαναστατήσει, όπως έκανε η Αμερική απέναντι στην Μεγάλη Βρεττανία με την Διακύρηξη της Ανεξαρτησίας της.

ε) Στις αρχές του 18ου αιώνα οι αγγλικές αποικίες της Β. Αμερικής αριθμούσαν περίπου 4  εκατομύρια κατοίκους, που προέρχονταν στο μεγαλύτερο μέρος τους από όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης. Ποιοι δεσμοί ένωναν όλους αυτούς τους ανθρώπους, ώστε να ανταποκριθούν στην κήρυξη του αγώνα εναντίον των Αγγλων?

Οι δεσμοί που ένωναν όλους αυτούς τους ανθρώπους ήταν η επιθυμία  τους να εξασφαλίσουν τα δικαιώματά τους για ζωή, ελευθερία και επιδίωξη της ευτυχίας στη νέα τους πατρίδα, την Αμερική. Αλλωστε αυτό επιδιώκουν όσοι μεταναστεύουν σε μια άλλη μακρινή χώρα : μια καλύτερη ζωή. Εφόσον όλοι αυτοί  είχαν κοινά προβλήματα στη σχέση τους με την μητρόπολη Μεγάλη Βρεττανία, ήταν λογικό να κυρήξουν την Ανεξαρτησία τους από αυτήν, ώστε να μπορέσουν να εξασφαλίσουν τα παραπάνω κοινά δικαιώματα, τα οποία είχαν συνειδητοποιήσει χάρις στις ιδέες του Διαφωτισμού από τον οποίο επηρεάστηκαν.

ΓΑΛΛΙΚΗ  ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ  ΚΑΙ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΕΙΑ  ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Με βάση το δοκίμιο του Αβά Σεγιές « Τι είναι η Τρίτη τάξη» :

α) Να επισημάνετε ποια στοιχεία δείχνουν ότι ο συγγραφέας είναι οπαδός των ιδεών του Διαφωτισμού.

Ο Διαφωτισμός υποστήριζε ότι  όλοι οι άνθρωποι είναι  από τη φύση ίσοι και κάτι παρόμοιο υποστηρίζει και ο ΄Σεγιές όταν λέει ότι πρέπει να καταργηθεί η τάξη των προνομιούχων και αν ελευθερωθεί η «Τρίτη τάξη»  , δηλαδή ο λαός.

β) Να αναλύσετε το περιεχόμενο που δίνει στην έννοια έθνος ο Σεγιες.

Για τον Σεγιές έθνος είναι κυρίως η «Τρίτη τάξη» δηλαδή ο λαός , που ως τότε  δεν είχε καθόλου προνόμια, και επίσης είναι ένα οργανωμένο σύνολο που μπορεί να αποκτήσει δύναμη αν ελευθερωθεί.

γ) Πιστεύετε ότι ο βασιλιάς και οι ευγενείς θεωρούσαν επαναστατικές τις ιδέες αυτές του Σεγιές? Αιτολογήστε την άποψή σας.

Θα πρέπει να θεωρούσαν επαναστατικές τις ιδέες του Σαγιές, αφού ο Σεγιές υποστηρίζει πως πρέπει να καταργηθούν τα προνόμια της ανώτερης τάξης των ευγενών και πως πρέπει η Τρίτη τάξη, δηλαδή ο λαός να ελευθερωθεί, ώστε η χώρα να προοδεύσει.

  1. Να εξηγήσετε τον συμβολισμό της γκραβούρας με τίτλο « Το Συνέδριο χορεύει» σε συνδυασμό με τη φράση διπλωμάτη της εποχής : « Το Συνέδριο της Βιέννης χόρευε, αλλά δεν προχωρούσε».

Το Συνέδριο της Βιέννης καθόρισε το πλέγμα των διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στα μοναρχικά καθεστώτα της Ευρώπης, που επανήλθαν μετά την ήττα του Ναπολέοντα. Δηλαδή το συνέδριο αυτό επισημοποίησε την επαναφορά παλιών, μοναρχικών καθεστώτων ( βασιλείας) και δεν «προχώρησε» πολιτικά, γιατί δεν υποστήριξε φιλελεύθερα πολιτικά συστήματα, όπως θα περίμενε κανείς μετά τη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού και κυρίως μετά την Αμερικανική και την Γαλλική Επανάσταση.