ΕΦΗΒΕΙΑ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Η εφηβεία αποτελεί μια κρίσιμη περίοδο ανάπτυξης, κατά την οποία το άτομο από παιδί αποκτά βαθμιαία τα βιολογικά, κοινωνικά και ψυχολογικά χαρακτηριστικά του ενήλικα. Η περίοδος αυτή όμως χαρακτηρίζεται από την προοδευτική ανεξαρτητοποίηση από την οικογένεια και τη στροφή προς τους συνομηλίκους, ενώ συνοδεύεται
και από την έντονη ανάγκη για νέες εμπειρίες.
Η εφηβεία αποτελεί μία από τις ωραιότερες αλλά και καθοριστικότερες φάσεις της ανθρώπινης ζωής. Είναι μία ηλικιακή περίοδος με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που της δίνουν ένα άρωμα μοναδικότητας αλλά και της προσδίδουν σημαντικό βαθμό δυσκολίας λόγω των έντονων ψυχοπνευματικών διεργασιών στον εσωτερικό κόσμο του νέου. Στη διάρκεια της
ο έφηβος προσπαθώντας να συνθέσει την προσωπικότητα του, διακρίνεται από την τάση μίμησης κάποιων προτύπων ή ειδώλων, αντλημένων από ποικίλα πεδία της καθημερινής ζωής.
ΚΥΡίΩΣ ΘέΜΑ
χαρακτηριστικά της εφηβείας :
• μεταβατική φάση -γεμάτη αντιφάσεις- από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση.
• κατά τη διάρκειά της πρόκειται να συμβούν δραστικές βιολογικές, ψυχολογικές,
πνευματικές και κοινωνικές αλλαγές στο άτομο.
• είναι γεμάτη ζωντάνια, δράση, ηρωισμό, ρομαντισμό, επαναστάσεις ( που μπορεί να οδηγήσουν σε ακραίες συμπεριφορές κάποιες φορές, πχ παρανομία, ναρκωτικά, ομάδες περιθωρίου, χουλιγκανισμός) ,αντιρρήσεις,
αντιδράσεις απέναντι στους ενήλικες, αλλά και ακεφιές και αδράνεια, γεμάτη αντιφάσεις
• είναι εποχή προβληματισμού, εσωστρέφειας κι αναζητήσεων, επαγγελματικού προσανατολισμού και ανάπτυξης δεξιοτήτων.
• γίνονται εσωστρεφείς και κλείνονται στον εαυτό τους
• πιστεύουν ότι οι γονείς δεν τους κατανοούν
• γίνονται μοναχικοί ή απομακρύνονται από την οικογένεια και ταυτίζονται με παρέες
• η μοναξιά οδηγεί συχνά σε απρόβλεπτα αποτελέσματα (αυτοκτονίες, ένταξη σε παραβατικές ή αιρετικές/ αντικοινωνικές ομάδες)
η εφηβεία ηλικία της αμφισβήτησης και των αντιφάσεων :
√ έχει ανάγκη (αίσθηση επαναστατικότητας, αντίδραση στο κατεστημένο) από άλλα
πρότυπα συμπεριφοράς και ακολουθεί ιδεολογίες ή πιστεύει τυφλά σε νέες αυθεντίες.
√ αμφισβητεί την προστατευτικότητα των μεγαλύτερων έχοντας αίσθηση πλήρους ελέγχου, αλλά και τους κατηγορεί για αδιαφορία.
√ συνειδητοποίηση της σεξουαλικότητας, που άλλοτε τη διατυμπανίζει και άλλοτε προσπαθεί να την αποκρύψει (ντροπή) αμφσβητώντας τις ανάγκες του
√ αμφισβητεί τη δομή της κοινωνίας (τις κοινωνικές ανισότητες, την καταπίεση, την εκμετάλλευση, τη λογική των συμβιβασμών και της δουλοπρέπειας)
• αμφισβητεί το πολιτικό σύστημα και κάθε μορφή εξουσίας
• διεκδικεί (όχι πάντα με ορθό τρόπο) την πρωτοπορία της νεολαίας στην κοινωνία
• διεκδικεί ενεργητική συμμετοχή τους
• απαιτεί να έχει λόγο για όλα
• διεκδικεί αυτονομία και αναγνώριση της προσωπικότητας
√ έχει ανάγκη από την παρουσία ανθρώπων γύρω της, αλλά και πολύ συχνά αποζητά
την μοναξιά.
√ ο έφηβος καταπολεμά τις παραδοσιακές αξίες
• αμφισβητεί την παράδοση και δεδομένες αξίες (πατρίδα, θρησκεία, ήθη, εκπαίδευση)
• θεωρεί τις παραδομένες ιδέες και αξίες αναχρονιστικές, ξεπερασμένες και προσκολλάται σε ιδέες και τρόπους ζωής που τονίζουν τη διαφορά νοοτροπίας ανάμεσα σ’ αυτόν
και τους γονείς του.
• επιδιώκει να απαλλαγεί από τον προστατευτικό κλοιό των γονέων, τον οποίο αντιλαμβάνεται ως καταπιεστική συμπεριφορά
προβλήματα που εντείνουν τις αντιδράσεις των εφήβων :
μελλοντική ανεργία, συνδυασμένη με την πρόσφατη οικονομική κρίση
οι σχέσεις με το άλλο φύλο όπως συνδέονται με κοινωνικές προκαταλήψεις, στερεότυπα, πουριτανισμό
ο εξετασιοκεντρικός χαρακτήρας του εκπαιδευτικού συστήματος - σχολείου, που εντείνει το άγχος και περιορίζει τον ελεύθερο προσωπικό χρόνο
οι γονείς, όταν αγνοούν την ιδιαιτερότητα της εφηβικής ηλικίας και τις εσωτερικές αλλαγές που βιώνει ο έφηβος. Τα προβλήματα περιορίζονται, όταν οι γονείς είναι φορείς προοδευτικών αντιλήψεων και μπορούν με το διάλογο να δημιουργήσουν μαζί του σχέσεις ουσιαστικής επικοινωνίας και αμοιβαίου σεβασμού.
ΕΠίΛΟΓΟΣ
Επιλογικά, η εφηβεία είναι ηλικία γεμάτη αντιθέσεις. Οι συναισθηματικές αντιφάσεις συνδεόμενες με τις τάσεις αμφισβήτησης και την επαναστατικότητα της ηλικίας δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που ο έφηβος αδυνατεί να ελέγξει. Απαιτείται, λοιπόν, κατανόηση από τους μεγαλύτερους.
Είναι αναγκαία όμως και η αυτογνωσία και η αυτοσυγκράτιση από την πλευρά των εφήβων για την ασφαλέστερη ένταξή τους στην κοινωνία των ενηλίκων