Κλασικός αθλητισμός
|
Με ποια μέση ωριαία ταχύτητα τρέχουν οι πρωταθλητές
|
 |
Εκκίνηση του κλασικού μαραθωνίου δρόμου της Αθήνας |
| Κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, η καλύτερη επίδοση στα 100 μέτρα ήταν 9.85 δευτερόλεπτα. Η καλύτερη επίδοση στην κλασική διαδρομή του μαραθώνιου δρόμου ήταν 2 ώρες 10 λεπτά και 55 δευτερόλεπτα. Η διαδρομή αυτή είναι 42.200 (42.195) μέτρα. Ποια είναι η μέση ωριαία ταχύτητα των αθλητών αυτών στα δύο αθλήματα. Συγκρίνετε τις ταχύτητες αυτές με την ταχύτητα του αλόγου που είναι περίπου 60 χιλιόμετρα την ώρα. |
Τα αγωνίσματα 
Τα αθλήματα του κλασικού αθλητισμού ήταν αυτά που κυριαρχούσαν στην αρχαία εποχή και ιδιαίτερα στους πανελλήνιους αγώνες. Σήμερα τα αγωνίσματα του κλασικού αθλητισμού θεωρούνται ο «Βασιλιάς» των σπορ. Χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: στους δρόμους, στα άλματα και στις ρίψεις.
Δρόμοι
- δρόμοι ταχύτητας (100μ. - 200μ. - 400μ.)
- δρόμοι με εμπόδια (110μ. - 400μ. ανδρών & 100μ. - 400μ. γυναικών)
- δρόμοι μεσαίων αποστάσεων (800μ. - 1.500μ.)
- 3000 μέτρα με φυσικά εμπόδια (στίπλ)
- δρόμοι μεγάλων αποστάσεων (5.000μ. - 10.000μ. - Μαραθώνιος: 42.195μ.)
- βάδην
- σκυταλοδρομίες (4χ100μ. και 4χ400μ.)
Ρίψεις
- σφαιροβολία
- σφυροβολία
- ακοντισμός
- δισκοβολία
Άλματα
- οριζόντια άλματα (άλμα σε μήκος και άλμα τριπλούν)
- κάθετα άλματα (άλμα σε ύψος και άλμα επί κοντώ)
|
|
|
Τέλος υπάρχουν και τα σύνθετα αγωνίσματα (δέκαθλο για τους άντρες και έπταθλο για τις γυναίκες) που είναι ο συνδυασμός δέκα και επτά αγωνισμάτων αντίστοιχα. Για το δέκαθλο τα αγωνίσματα είναι: 100μ., άλμα σε μήκος, σφαιροβολία, άλμα σε ύψος, 400μ., 110μ. με εμπόδια, δισκοβολία, άλμα επί κοντώ, ακοντισμός και 1500μ.
Για το έπταθλο τα αγωνίσματα είναι: 100μ. με εμπόδια, άλμα σε ύψος, σφαιροβολία, 200μ., άλμα σε μήκος, ακοντισμός και 800μ.
Δρόμοι 
Οι αθλητές που είναι γρήγοροι επιλέγουν ένα αγώνισμα ταχύτητας, ενώ αντίθετα οι αθλητές που έχουν την ικανότητα να τρέχουν με σχετικά υψηλές ταχύτητες για μεγάλο χρονικό διάστημα επιλέγουν ένα αγώνισμα ημιαντοχής ή αντοχής. Στα αγωνίσματα ταχύτητας οι αθλητές πρέπει απαραίτητα να είναι πολύ γρήγοροι, δυνατοί και να εκτελούν πολύ καλά την τεχνική του τρεξίματος, ενώ στα αγωνίσματα ημιαντοχής και αντοχής μεγαλύτερο ρόλο παίζει η αντοχή, ο ρυθμός τρεξίματος και η δύναμη θέλησης του αθλητή.
Βασικοί κανονισμοί δρόμων. Σκοπός των αθλητών στα αγωνίσματα των δρόμων είναι να φτάσουν πρώτοι στο τέρμα ξεπερνώντας τους αντιπάλους τους. Σε όλα τα αγωνίσματα των δρόμων είναι προκαθορισμένη η αφετηρία (αρχή) και ο τερματισμός (τέλος) και η απόσταση ποικίλλει ανάλογα με το αγώνισμα (π.χ. 100μ., 400μ., 3000μ. κ.ά.). Το γήπεδο όπου τελούνται οι αγώνες έχει συνήθως 8 διαδρόμους. Το μήκος του εσωτερικού διαδρόμου είναι 400 μέτρα. Η διαδρομή αποτελείται από δυο ευθείες και δυο στροφές. Ό,τι ισχύει για όλα τα αγωνίσματα των δρόμων ισχύει και για τα αγωνίσματα δρόμων με εμπόδια με τη διαφορά ότι κατά τη διάρκεια της διαδρομής υπάρχουν σε συγκεκριμένα σημεία, εμπόδια ίδια για όλους τους αγωνιζόμενους, τα οποία οι αθλητές πρέπει να πηδήσουν.
|
 |
Άλματα 
Τα άλματα στον κλασικό αθλητισμό χωρίζονται σε οριζόντια (άλμα σε μήκος και άλμα τριπλούν) και σε κάθετα (άλμα σε ύψος και άλμα επί κοντώ). Ο καλός άλτης πρέπει να είναι δυνατός, γρήγορος και ευκίνητος με πολύ καλό επίπεδο τεχνικής.
Βασικοί κανονισμοί αλμάτων. Στα οριζόντια άλματα, σκοπός των αθλητών είναι να πηδήσουν όσο πιο μακριά μπορούν με έξι προσπάθειες. Για την τελική σειρά κατάταξης των αθλητών μετράει το καλύτερο άλμα που έκαναν από τις έξι προσπάθειες. Αν κάποιοι αθλητές έχουν την ίδια καλύτερη επίδοση τότε σε καλύτερη θέση κατάταξης είναι αυτός που έκανε το δεύτερο καλύτερο άλμα. Τόσο στο άλμα σε μήκος όσο και στο άλμα τριπλούν υπάρχει προκαθορισμένο σημείο (βαλβίδα) από το οποίο ο αθλητής είναι υποχρεωμένος να εκτελέσει το άλμα.
Στα κάθετα άλματα σε αντίθεση με τα οριζόντια οι αθλητές εκτελούν συνεχώς άλματα με την προϋπόθεση ότι δε ρίχνει ο αθλητής τον πήχη ο οποίος είναι τοποθετημένος σε διάφορα ύψη. Σε κάθε ύψος ο αθλητής έχει τρεις προσπάθειες. Όταν στο τέλος του αγώνα δυο ή τρεις αθλητές έχουν περάσει το ίδιο ύψος, νικητής είναι αυτός που το έχει περάσει με λιγότερες προσπάθειες (π.χ. με την πρώτη). Αν και εκεί υπάρχει ισοβαθμία τότε νικητής είναι αυτός με το συνολικά μικρότερο αριθμό αποτυχημένων προσπαθειών.
Ρίψεις 
Οι ρίψεις θεωρούνται ότι είναι το αγώνισμα των δυνατών, γιατί για μια υψηλή επίδοση απαιτούν, εκτός από ταχύτητα, καλή τεχνική και δύναμη. Εξαιτίας αυτών, ο σωματότυπος των αθλητών και αθλητριών των ρίψεων διαφέρει από αυτόν που έχουν οι αθλητές των άλλων αγωνισμάτων του στίβου.
Βασικοί κανονισμοί ρίψεων Σκοπός των αθλητών είναι να ρίξουν το όργανο ρίψης (ακόντιο, δίσκος, σφαίρα και σφύρα ) όσο πιο μακριά μπορούν. Το βάρος των οργάνων ρίψης είναι διαφορετικό για τους άνδρες και διαφορετικό για τις γυναίκες.
Πίνακας 2.1 Το βάρος του οργάνου στα ριπτικά αγωνίσματα.
| Αγωνίσματα |
Άντρες |
Γυναίκες |
| Σφαίρα |
7 κιλά και 260 γραμμάρια |
4 κιλά |
| Ακόντιο |
800 γραμμάρια |
600 γραμμάρια |
| Δίσκος |
2 κιλά |
1 κιλό |
| Σφύρα |
7 κιλά και 260 γραμμάρια |
4 κιλά |
Για την τελική σειρά κατάταξης των αθλητών μετράει η καλύτερη βολή που έκαναν από τις έξι προσπάθειες. Αν κάποιοι αθλητές έχουν την ίδια καλύτερη επίδοση, τότε σε καλύτερη θέση κατάταξης είναι αυτός που έκανε τη δεύτερη καλύτερη βολή. Σε όλες τις ρίψεις υπάρχει μία «βαλβίδα ρίψης» (ή διάδρομος ρίψης στο ακόντιο), μέσα από την οποία ο αθλητής εκτελεί τη βολή. Υπάρχει ένας τομέας ρίψης, μέσα στον οποίο πρέπει να προσγειωθεί το όργανο ρίψης. Αν η σφαίρα ή το ακόντιο για παράδειγμα προσγειωθούν έξω από αυτόν τον τομέα, τότε η βολή ακυρώνεται.
|
Ο κλασικός αθλητισμός στους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες

Η ολυμπιονίκης Βούλα Πατουλίδου τερματίζει πρώτη στους Ολυμπιακούς της Βαρκελώνης το 1992
|
Χρυσά μετάλλια στο στίβο μετά την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων έχουν πάρει οι παρακάτω Έλληνες αθλητές και αθλήτριες:
1896, Αθήνα: Σπύρος Λούης, Μαραθώνιος. 1912, Στοκχόλμη: Τσικλητήρας Κωνσταντίνος, άλμα σε μήκος άνευ φοράς. 1992, Βαρκελώνη: Πατουλίδου Βούλα, 100 μέτρα με εμπόδια. 2000, Σίδνεϊ: Κεντέρης Κωνσταντίνος, 200 μέτρα. 2004, Αθήνα: Τσουμελέκα Αθανασία, 20 χιλιόμετρα βάδην. Χαλκιά Φανή, 400 μέτρα εμπόδια.
|
Περιγραφή των αγωνισμάτων του κλασικού αθλητισμού
 |
Ταχύτητες. Στα αγωνίσματα των ταχυτήτων ο αθλητής, μετά τη συσπειρωτική εκκίνηση, αρχικά επιταχύνει και όταν φτάσει τη μέγιστή του ταχύτητα προσπαθεί να τη διατηρήσει έως τον τερματισμό. Η σωστή τεχνική εκκίνησης, η ταχύτητα και κυρίως η σωστή τεχνική τρεξίματος είναι οι παράγοντες που βοηθούν πολύ στα αγωνίσματα ταχύτητας. |
|
Τι πρέπει να προσέχουμε
- Την έγκυρη και γρήγορη εκκίνηση.
- Την ανάπτυξη όσο το δυνατό μεγαλύτερης ταχύτητας.
- Τη σωστή εκτέλεση της τεχνικής τρεξίματος.
|
 
Τεχνική τρεξίματος
|
Δρόμοι ταχύτητας με εμπόδια. Οι δρόμοι ταχύτητας με εμπόδια έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τους απλούς δρόμους ταχύτητας. Η βασική διαφορά τους είναι ότι στους δρόμους με εμπόδια, ο αθλητής κατά τη διάρκεια του αγωνίσματος πρέπει να περάσει όσο πιο γρήγορα μπορεί τα εμπόδια που είναι τοποθετημένα στη διαδρομή. Η τεχνική διαπέρασης των εμποδίων (σωστά και γρήγορα) παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στα αγωνίσματα αυτά.

Τεχνική περάσματος εμποδίου
|
Τι πρέπει να προσέχουμε
- Την έγκυρη και γρήγορη εκκίνηση.
- Την ανάπτυξη όσο το δυνατό μεγαλύτερης ταχύτητας.
- Τη σωστή εκτέλεση της τεχνικής περάσματος του εμποδίου.
- Την αρμονική και γρήγορη εναλλαγή από τη διαπέραση του εμποδίου στο τρέξιμο και το αντίθετο.
|

Αθλητές στα 110 μέτρα με εμπόδια
|
|

Αθλητές σε δρόμο ημιαντοχής
|
Δρόμοι ημιαντοχής και αντοχής. Στα αγωνίσματα αυτά, καθοριστικοί παράγοντες απόδοσης, είναι η αντοχή, ο ρυθμός τρεξίματος (tempo) και η δύναμη θέλησης του αθλητή. Η εκκίνηση στα αγωνίσματα ημιαντοχής και αντοχής γίνεται από την όρθια θέση.
Άλμα σε μήκος. Στο άλμα σε μήκος ο αθλητής πρέπει να αναπτύξει τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα στο διάδρομο φοράς, να προσεγγίσει τη βαλβίδα και να εκτελέσει έγκυρο πάτημα σύμφωνα με τους κανονισμούς. Πρέπει να απογειωθεί και να εκτελέσει την τεχνική αιώρησης που έχει επιλέξει (συσπειρωτική, εκτατική, εναέριο διασκελισμό) και στη συνέχεια να προσγειωθεί μέσα στο σκάμμα με τις φτέρνες, σε όσο το δυνατό μεγαλύτερη απόσταση. 
|
 |
Τι πρέπει να προσέχουμε
- Την ανάπτυξη όσο το δυνατό μεγαλύτερης ταχύτητας.
- Τη σωστή εκτέλεση των δύο τελευταίων διασκελισμών της φοράς.
- Το έγκυρο πάτημα στη βαλβίδα.
- Τη σωστή εκτέλεση της τεχνικής αιώρησης.
- Την προσγείωση με μικρές απώλειες σε μήκος.
|
Άλμα τριπλούν. Έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με το άλμα σε μήκος (φορά, πάτημα στη βαλβίδα, προσγείωση) με σημαντική διαφορά ότι μετά το πάτημα στη βαλβίδα ο αθλητής εκτελεί ένα κουτσό, ένα βήμα και μετά κάνει άλμα στο σκάμμα.
|

Τεχνική των τριών διασκελισμών στο τριπλούν (κουτσό, βήμα, άλμα)
|
Τι πρέπει να προσέχουμε
- Την ανάπτυξη όσο το δυνατό μεγαλύτερης ταχύτητας (ελεγχόμενης).
- Το έγκυρο πάτημα στη βαλβίδα.
- Τη σωστή εκτέλεση των τριών φάσεων της τεχνικής (κουτσό, βήμα, άλμα).
- Το κουτσό και το βήμα να είναι οριζόντια και όχι κατακόρυφα.
- Την προσγείωση να έχει όσο το δυνατόν μικρότερες απώλειες σε μήκος.
|
Άλμα σε ύψος. Στο άλμα σε ύψος ο αθλητής, αφού αναπτύξει ταχύτητα με ημικυκλική φορά, πατά και απογειώνεται μεταφέροντας το κέντρο βάρους του (γενικότερα το σώμα του) όσο πιο ψηλά μπορεί. Στη συνέχεια εκτελώντας την τεχνική αιώρησης (τεχνική φλοπ) προσπαθεί να περάσει τον πήχη (χωρίς να τον ρίξει κάτω) και να προσγειωθεί στο στρώμα με ασφάλεια.
 |
Πάτημα, απογείωση και αιώρηση κατά το άλμα σε ύψος |
|
Τι πρέπει να προσέχουμε
- Ανάπτυξη ταχύτητας στην ημικυκλική φορά.
- Σωστό πάτημα (ούτε πολύ κοντά ούτε μακριά από το στρώμα)
- Στο τελευταίο πάτημα το πόδι πατά στο έδαφος πρώτα με τη φτέρνα.
- Δυναμική απογείωση με άρση του ποδιού αιώρησης.
- Σωστή εκτέλεση της τεχνικής αιώρησης.
- Ασφαλή προσγείωση στο στρώμα.
|

Αθλήτρια πάνω από τον πήχη στο άλμα σε ύψος
|
|
Το κέντρο μάζας του σώματος στο άλμα σε ύψος
Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την επίδοση του μαθητή - αθλητή στο άλμα σε ύψος, δηλαδή το πόσο ψηλά θα πηδήσει, είναι το ύψος στο οποίο φθάνει το Κέντρο Μάζας του Σώματος κατά τη διάρκεια της πτήσης. Το πόσο ψηλά θα φτάσει το Κ.Μ.Σ εξαρτάται: από τη δύναμη που εφαρμόζεται από το πόδι ώθησης, τη δύναμη που θα προσθέσει το πόδι αιώρησης και τα χέρια και από την ταχύτητα εφαρμογής της δύναμης. Άρα το ύψος που πρέπει να διανύσει το Κέντρο Μάζας του Σώματος από την απογείωση έως τον πήχη είναι σημαντικό κριτήριο για τη διαπέραση του πήχη. Παρατηρώντας τις δύο εικόνες, βλέπουμε τον ίδιο αθλητή να περνά τον πήχη στο ίδιο ύψος με δυο διαφορετικές τεχνικές. Στην τεχνική «ψαλίδι» το Κ.Μ.Σ. του αθλητή βρίσκεται αρκετά πάνω από τον πήχη ενώ αντίθετα στην τεχνική «Fosbury Flop» βρίσκεται κάτω από τον πήχη. Έτσι η απόσταση που διανύει το Κ.Μ.Σ. στη δεύτερη περίπτωση είναι μικρότερη, άρα ο αθλητής περνά το ύψος πιο εύκολα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους εξέλιξης της τεχνικής στο ύψος, όπου οι αθλητές, με τη νέα τεχνική, μπορούν με την ίδια προσπάθεια να πηδήξουν πιο ψηλά.
|
 |
|
Άλμα επί κοντώ. Είναι ίσως το πιο δύσκολο, από άποψη τεχνικής εκτέλεσης, αγώνισμα στον κλασικό αθλητισμό. Ο αθλητής πρέπει να αναπτύξει ταχύτητα, κρατώντας ένα κοντάρι. Στη συνέχεια να τοποθετήσει το κοντάρι στη βαλβίδα και με τη βοήθειά του να περάσει τον πήχη και να προσγειωθεί με ασφάλεια στο στρώμα.
Σφαιροβολία. Στη σφαιροβολία ο αθλητής τοποθετεί τη σφαίρα στο λαιμό του δίπλα στον ώμο και μετακινείται από το πίσω άκρο της κυκλικής βαλβίδας στο εμπρός άκρο, είτε με γλίστρημα (τεχνική Ο'Μπράιαν), είτε με περιστροφική κίνηση όπως στη δισκοβολία (περιστροφική τεχνική ή τεχνική Μπαρίσνικοφ). 
Η τελική φάση ρίψης και στις δύο τεχνικές είναι σχεδόν η ίδια. Ο αθλητής «ωθεί» τη σφαίρα δυνατά και γρήγορα και προσπαθεί να τη στείλει όσο πιο μακριά μπορεί μέσα στον προκαθορισμένο τομέα ρίψης, χωρίς να βγει ή να ακουμπήσει έξω από τη βαλβίδα. Μόλις τελειώσει τη βολή, βγαίνει από το πίσω μισό (ημικύκλιο) της βαλβίδας.
|
 |
 |
Το αγώνισμα της σφαιροβολίας κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων της Αθήνας το 2004 έγινε στην Αρχαία Ολυμπία |
Τι πρέπει να προσέχουμε
- Η κίνηση να είναι επιταχυνόμενη.
- Η δύναμη και η ταχύτητα από τη μετατόπιση ή την περιστροφή να εφαρμοσθεί επάνω στη σφαίρα ξεκινώντας σταδιακά από τα πόδια μέχρι την παλάμη.
- Ο αγκώνας κατά την ώθηση να βρίσκεται στο ύψος του ώμου.
|
Επηρεάζει η γωνία ρίψης την απόσταση στην οποία θα πάει η σφαίρα;
Ένας αθλητής εκτελεί τρεις βολές με τη σφαίρα, όπου η μόνη διαφορά σε κάθε βολή είναι η γωνία απελευθέρωσης της σφαίρας (η ταχύτητα ρίψης της σφαίρας και η επιτάχυνση της βαρύτητας είναι σταθερές). Υπολογίστε την απόσταση που θα διανύσει η σφαίρα αν απελευθερωθεί με γωνία 30o, 45o και 60o. Σε ποια από τις τρεις περιπτώσεις η σφαίρα θα προσγειωθεί πιο μακριά;
|
|
Ο μαθηματικός τύπος υπολογισμού της απόστασης που θα διανύσει η σφαίρα είναι:

|
 |
|