Παρουσίαση/Προβολή

(...) -  ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΟΥΡΒΟΥΛΗΣ

Περιγραφή Μαθήματος

   Το πρόταγμα της Παιδαγωγικής για ένα ανθρώπινο και δημοκρατικό σχολείο προσανατολίζεται στην προσφορά του μορφωτικού αγαθού σε όλους και όλες, χωρίς αποκλεισμούς, και μέσα από οργανωμένες διαδικασίες που ορίζονται από το τι, το πώς και το πού ενός σχεδιασμού ο οποίος υπακούει σ’ ένα σύνολο αξιών που υπηρετούν το ίδιο το πρόταγμα. Εάν π.χ. θέλουμε ένα σχολείο, μία εκπαίδευση δηλαδή, συνδεδεμένη με την Αγορά ή όχι, εάν τα Αναλυτικά Προγράμματα και το έμψυχο υλικό που τα υλοποιεί, οι εκπαιδευτικοί δηλαδή, υπηρετούν την Αγορά ή όχι, εάν οι υποδομές, τα κτίρια δηλαδή, χρειάζονται ή όχι, είναι αλήθεια ότι αποτελεί το περιεχόμενο μιας μεγάλης συζήτησης, που, όμως, για πολλούς και πολλές από εμάς στο σύνολό της έχει ένα ξεκάθαρο ‘’δια ταύτα’’. Για πολλούς και πολλές από εμάς, ο χώρος υλοποίησης του παραπάνω σχεδιασμού και προσφοράς του μορφωτικού αγαθού είναι το κτίριο του σχολείου. Όχι γιατί τα ντουβάρια από μόνα τους σημαίνουν κάτι για εμάς, αλλά γιατί ανάμεσα σε αυτά τα ντουβάρια θα προσπαθήσουμε να συνευρεθούμε όλοι και όλες, μαθητές, μαθήτριες και εκπαιδευτικοί, σε αυτά θα αντιπαραθέσουμε τις παιδαγωγικές μας προσεγγίσεις, θα διαφωνήσουμε, θα συνθέσουμε, θα αντιπαλέψουμε, θα επιπλήξουμε, θα ‘’δουλέψουμε’’ τον σεβασμό, το δικαίωμα, την υποχρέωση, θα μοιραστούμε, θα προσφέρουμε και θα δεχτούμε… Σε αυτό τον χώρο, μέσα από το θεατρικό παιχνίδι και την επαφή (σωματική και συναισθηματική), μέσα από τη μουσική και την εικαστική τους ευαισθητοποίηση τα παιδιά θα αναπτύξουν τη συναισθηματική τους νοημοσύνη... Στην αυλή θα ξεμουδιάσουν, θα γυμναστούν, θα μάθουν παίζοντας να ακολουθούν κανόνες… Ανάμεσα σε αυτά τα ντουβάρια οι εκπαιδευτικοί θα στηρίξουν τους μαθητές και τις μαθήτριες που δυσκολεύονται, και θα φροντίσουν την αποδοχή τους από τους άλλους μαθητές και τις άλλες μαθήτριες… Στο κτήριο του σχολείου θα ‘’δουλέψουμε’’ τη δημοκρατία, την ανθρωπιά, την αλληλεγγύη, τη χειραφέτηση… Σε πολλές και πολλούς εκπαιδευτικούς που θέλουμε να υπηρετούν τη λογική μιας άλλης εκπαίδευσης υπάρχει η αντίληψη ότι, εκεί, στα σχολεία, συζητάμε με τα παιδιά για όλα όσα πρόκειται να κάνουμε μαζί, και συναποφασίζουμε πώς θα δουλεύουμε... Κι όταν ένα παιδί δεν έχει καταλάβει κάτι το βοηθάμε με κάθε τρόπο… Χωρίς να έχουν τα παιδιά το δικαίωμα της αντίρρησης, της παθητικής αντίστασης, της ζαβολιάς, χωρίς να αλληλεπιδρούμε με τη φυσική μας παρουσία, όλη η κατασκευή βάσει συμβολαίου γκρεμίζεται. Το μαζί στον χώρο και τον χρόνο είναι που κάνει το κτήριο σχολείο, εμάς δασκάλες και δασκάλους, τα παιδιά μαθήτριες και μαθητές μας.
    Αλλιώς, γιατί να έχουμε σχολεία; Μήπως δεν μας χρειάζονται πια; Μήπως ο εξ αποστάσεως πειθαναγκασμός ταιριάζει καλύτερα στην υψηλής εποπτείας κοινωνία που χτίζεται τούτες τις μέρες πάνω στα ερείπια της παλιάς; Αν σε λίγες μέρες επιστρέφαμε στα σχολεία μας, τι θα κάναμε τις πρώτες δύο ώρες, πιθανά και όλη την πρώτη μέρα; Μάθημα; Στην από απόσταση επικοινωνία μας τι πρόκειται να κάνουμε με τα παιδιά; Τι προέχει να τα ρωτήσουμε αυτή τη στιγμή; Τι είναι το πιο σημαντικό να ειπωθεί εκ μέρους μας, αλλά και για ποιο πράγμα οφείλουμε να δώσουμε βήμα λόγου στα παιδιά μας; Δεν είναι το ίδιο ακριβώς που απασχολεί κι εμάς;
     Οι πλατφόρμες δε δίνουν στα παιδιά το χώρο που δικαιούνται, για να εκφραστούν, η έμφαση δε δίνεται στο μοίρασμα, στο να την περάσουμε μαζί όλη αυτή την πρωτόγνωρη συμφορά, να επεξεργαστούμε το ζόρι από τους αλλεπάλληλους περιορισμούς, την αγωνία των απολύσεων ή της εύθραυστης υγείας των ανθρώπων μας... Δεν τα ρωτάμε, δεν τα ακούμε, μόνο ετοιμαζόμαστε να τα μπουκώσουμε ύλη... ή στην περίπτωση των ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων, τα μπουκώνουμε ήδη.
     Όσο για τους γονείς που καλούνται να επιτηρούν και να επιβάλλουν την αφύσικη και παράλογη πειθαρχία προς μία ανύπαρκτη τάξη, πρέπει με τη σειρά τους να απαντήσουν στο βασικό ερώτημα: τι προέχει τούτη τη στιγμή; Τι έπεται;
    Μία μέρα αφότου έκλεισαν τα σχολεία, τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια -που λογικά ένιωσαν την ανάγκη να αποκαταστήσουν το δούναι και λαβείν της ελεύθερης αγοράς και να δώσουν δίκιο στο δίκιο του πελάτη- ρίχτηκαν στη μάχη να διασφαλίσουν μια καινούρια "σχολική" πραγματικότητα χωρίς χώρο (σχολείο, προαύλιο, τάξεις και θρανία...) χωρίς συμβόλαιο (τι, πώς, γιατί, με ποιους στόχους και σκοπό), χωρίς αγκαλιές, τσακωμούς, φασαρίες και αντιρρήσεις, χωρίς γέλια, σπρωξίματα, ραβασάκια, ποινές και παζαρέματα.
     Μέσα σε δυο-τρεις μέρες κι ενώ είχαν κλείσει παιδικές χαρές, γήπεδα, πολιτιστικά εργαστήρια και γυμναστήρια, μας ανακοίνωσαν προς μεγάλη μας ανακούφιση πως μπορεί να χάθηκε κάθε τρόπος συνάθροισης, υγιούς εκτόνωσης της απίστευτης ενέργειας που διαθέτουν όλα τα παιδιά ανεξαιρέτου ηλικίας, μπορεί να κλείστηκαν στα διαμερίσματα όλα τα τρυφερά βλαστάρια με τα ποδήλατα και τα πατίνια, τις μπάλες και τα ραντεβού στην πλατεία, αλλά ... το κακό σταματάει εκεί: τα μαθήματα θα πάνε κι αυτά στο σπίτι μαζί τους, όπως ακριβώς πήγε το βουνό στον Μωάμεθ.
     Έτσι, εν μέσω κορωνοϊού ξεκίνησε ο πρώτος εμφανής διαχωρισμός ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια δομή της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Κανένα παιδί ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων δε βρέθηκε χωρίς τάμπλετ, οι πλατφόρμες αγοράστηκαν, οι εκπαιδευτικοί υποχρεώθηκαν να εκτελέσουν εντολές κι έτσι μέχρι να ανοιγοκλείσουμε τα μάτια μας, ο μηχανισμός παραγωγής φυλλαδίων και παράδοσης ύλης -έτοιμης ή φρέσκιας- είχε μονταριστεί και δούλευε ρολόι… Η δημόσια εκπαίδευση, τώρα, ζορίζεται -όπως είναι φυσικό-, αλλά ακολουθεί όσο μπορεί, από μακριά βέβαια, στον ίδιο δρόμο μιας βιομηχανικού τύπου προσέγγισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας που αντιλαμβάνεται το παιδί ως παθητικό δέκτη χωρίς σκέψεις και συναισθήματα, άβουλο πολίτη και χωρίς δικαιώματα άνθρωπο.
     Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση δεν είναι μία διαδικασία που αποφασίζεις σε μια μέρα και την επόμενη υλοποιείται. Απαιτεί προετοιμασία, σχεδιασμό, διδακτικούς και μαθησιακούς στόχους, μαθησιακό υλικό, ορισμό επικοινωνιακών αλληλεπιδράσεων. Kατά μέσο όρο μόνο το 74% των νοικοκυριών σε όλη την Ελλάδα έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Η επιλογή γενίκευσης της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης εκ των προτέρων αποκλείει χιλιάδες μαθητές… Για την ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης είναι αυτονόητο ότι όλες οι οικογένειες και όλοι/-ες οι εκπαιδευτικοί απαιτείται να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, σε τεχνολογικό εξοπλισμό και εξοικείωση με αυτόν. Επιπλέον, προαπαιτούμενο αποτελεί η σχετική επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών όχι μόνο στις τεχνικές διαδικασίες της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης αλλά και στην παιδαγωγική-διδακτική της τηλεκπαίδευσης. Παράλληλα, η προσπάθεια αυτής της περιόδου αποκάλυψε τις ιδιαίτερες παραμέτρους του εγχειρήματος: ισχυρό διαδίκτυο και εκπαιδευτικές πλατφόρμες ικανές να ανταποκριθούν στην επισκεψιμότητα, ανάγκη προμήθειας από εκπαιδευτικούς και οικογένειες αναβαθμισμένου τεχνολογικά εξοπλισμού (Η/Υ, laptop, tablet, smartphone) νέας γενιάς ή και περιφερειακών συστημάτων επικοινωνίας (κάμερες, μικρόφωνα), αδυναμία ταυτόχρονης παρακολούθηση “μαθημάτων” σε οικογένειες με δύο ή περισσότερα παιδιά, δυσκολία των μικρότερων σε ηλικία παιδιών να χειριστούν τα μέσα και να συμμετέχουν με μια σχετική αυτονομία στη διαδικασία, ζητήματα διασφάλισης/παραβίασης προσωπικών δεδομένων κ.ά. Το ζητούμενο δεν είναι να γίνεται μάθημα στους γονείς αλλά να στηριχθούν οι εκπαιδευτικοί στην προσπάθειά τους να είναι κοντά στα παιδιά… Τα βασικά ερωτήματα παραμένουν: η εξ αποστάσεως εκπαίδευση δεν αποτελεί ένα εργαλείο που μπορεί -έτσι κι αλλιώς- να χρησιμοποιηθεί κατά το δοκούν; Ποιο είναι το περιεχόμενο, οι επί μέρους στόχοι και ο σκοπός μιας εξ αποστάσεως εκπαίδευσης; Τα όρια της παιδαγωγικής εμπλοκής εξαντλούνται στο πλαίσιο μίας τέτοιας επικοινωνίας; Το καθήκον της, και άρα το βάρος της δημόσιας, δωρεάν, ισότιμα προσβάσιμης εκπαίδευσης αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του κάθε εκπαιδευτικού και του κάθε γονιού; Εκπαιδευτικοί, γονείς & κηδεμόνες πρέπει να αποφασίσουν ποιοι και ποιες ‘’θα μείνουν πίσω’’ με τη σφραγίδα των έκτακτων συνθηκών, και αγνοώντας την αδυναμία πρόσβασης σε διαδίκτυο ή σε υπολογιστή ή/και την έλλειψη βασικών πόρων λόγω απολύσεων και αναγκαστικών παύσεων από την εργασία αρκετών γονέων που δε θα μπορούν στο άμεσο μέλλον να καλύψουν τα προς το ζην, γεγονός που με τη σειρά του θα ωθήσει τους οικονομικά ασθενέστερους μαθητές μας έξω από την «εκπαιδευτική διαδικασία»… Αγνοώντας την ψυχική υγεία παιδιών και γονέων σε πρωτόγνωρες καταστάσεις πλήρους κοινωνικής απομόνωσης;
     Σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητο το Υπουργείο Παιδείας να αναπτύξει μορφές μαζικής εκπαίδευσης, δημιουργώντας σχετικές Ιστοσελίδες και προσαρμόζοντας το πρόγραμμα της πρωινής και της απογευματινής ζώνης της Δημόσιας Τηλεόρασης με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες ανά τάξη και ηλικιακή ομάδα (λειτουργία εκπαιδευτικής τηλεόρασης, ειδικά προγράμματα Φυσικής Αγωγής, Αγωγής Υγείας και Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Κοινωνικής & Πολιτικής Αγωγής, εκπαιδευτικά ντοκιμαντέρ, αξιοποίηση παιδικών και εφηβικών κινηματογραφικών ταινιών και θεατρικών παραστάσεων, ανάπτυξη κιναισθητικών και μουσικών ασκήσεων, κ.ά.).
    Έχοντας κατά νου ότι η διαδικασία της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης οποιασδήποτε μορφής (ασύγχρονη/σύγχρονη) δεν υποκαθιστά τη δια ζώσης εκπαίδευση στο φυσικό χώρο για μαθητές κι εκπαιδευτικούς που είναι το σχολείο, αλλά αποτελεί ένα συμπληρωματικό εκπαιδευτικό εργαλείο ή και υποστηρικτική μορφή επικοινωνίας σε έκτακτες συνθήκες, ως εκπαιδευτικοί της κάθε σχολικής μονάδας ξεχωριστά, και αναλογιζόμενοι τα παραπάνω, όλοι μαζί αλλά και προσθέτοντας ο καθένας και η καθεμιά τη δική του/της ευαισθησία, ας συνεργαστούμε, ώστε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες που εκτιμούμε ότι προκύπτουν, πρωτίστως των μαθητών και μαθητριών μας, αλλά και των οικογενειών τους, κρατώντας ψηλά το πνεύμα αλληλεγγύης που οι καιροί απαιτούν… Ας συνεχίσουμε να στήνουμε δίκτυα αλληλεγγύης και επικοινωνίας όπως κάναμε και πριν την κρίση αυτής της πανδημίας, στο όνομα των αξιών του εκπαιδευτικού κινήματος που παλεύει για το δημόσιο σχολείο των όλων, των ίσων και των διαφορετικών σε μια κοινωνία συλλογικής αξιοπρέπειας.
     Σε περιόδους κρίσεων γεννιούνται ερωτήματα… Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες… Ας προβληματιστούμε, χωρίς αγκυλώσεις, χωρίς αυτοματισμούς!

Ημερομηνία δημιουργίας

Δευτέρα 13 Απριλίου 2020