Παρουσίαση/Προβολή

(1251009133) -  ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΛΟΥΚΟΣ

Περιγραφή Μαθήματος

ΑΣΚΗΣΗ 9

 

Με καθεμία από τις παρακάτω λέξεις να γράψετε δύο δικές σας προτάσεις, μία με την κυριολεκτική/ δηλωτική και μία με τη μεταφορική/συνυποδηλωτική σημασία της λέξης.

Οι λέξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε οποιοδήποτε γραμματικό τύπο (πτώση, αριθμό).

 

Ρίζες, πυρήνας, δέντρο, βήμα, ταυτότητα, πικρός, επένδυση, κόσμος, καλλιέργεια, μάρτυρας

 

ΑΣΚΗΣΗ 10

 

Να επισημάνετε σε καθένα από τα παρακάτω αποσπάσματα τέσσερα (4) παραδείγματα μεταφορικής / συνυποδηλωτικής χρήσης της γλώσσας. Να εξηγήσετε για ποιους λόγους ο πομπός (ομιλητής ή συγγραφέας) προβαίνει σε αυτήν την επιλογή σε κάθε απόσπασμα.

1.         Σε αυτές τις κρίσιμες στιγμές, το ουσιώδες είναι να μείνει κανείς ελεύθερος, όρθιος και αλύγιστος απέναντι στους καταναγκαστικούς μηχανισμούς των κρατούντων. Μην επιτρέψετε να σας εξανδραποδίσουν. Διατηρήστε, μέσα στους ζοφερούς και άρρωστους καιρούς, άγρυπνη και ανυπόταχτη τη σκέψη σας, περιφρουρήστε την άγια υγεία και ρωμαλεότητα της ψυχής σας, κρατήστε στητό και αγέρωχο το ωραίο ανάστημά σας.

[«Να μείνουμε αλύγιστοι», απόσπασμα από το τελευταίο μάθημα του καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Αριστ. Μάνεση στους φοιτητές του, λίγο πριν συλληφθεί από τη δικτατορία, από τον ημερήσιο Τύπο]

2.         Το πρόβλημα της πείνας -αυτή η μελανή κηλίδα στη συνείδηση της ανθρωπότητας- εξακολουθεί να υφίσταται και μάλιστα σε ορισμένες περιοχές να επιδεινώνεται. Ο υποσιτισμός συρρικνώνει τη μαθησιακή ικανότητα των παιδιών, πνίγει την παραγωγικότητα και αποτελεί τροχοπέδη για την οικονομική μεγέθυνση. Η πείνα συνιστά, τέλος, την πηγή των ταραχών και των εμφύλιων συγκρούσεων. Φυσικά, δεν υπάρχει πανάκεια στον αγώνα ενάντια στον υποσιτισμό και οι λύσεις δεν είναι απλές. Ωστόσο, η μάχη ενάντια στην πείνα σε ολόκληρο τον κόσμο αποτελεί ένα επιτακτικό καθήκον ηθικής φύσης.

3.         Η Ιστορία γεννιέται από τον πόλεμο και γεννά τον πόλεμο. Η ανθρώπινη ιστορία άρχισε πριν από οκτώ χιλιετίες. Τέθηκε σε κίνηση με την ανάδειξη των κρατών, τα οποία υποκινούνταν από μια κυριαρχική μεγαλομανία, από τη δίψα των αρχόντων τους για δόξα και τη δίψα των θεών τους για αίμα. Βλέπει την ανάπτυξη του πολιτισμού: τις τέχνες, τις τεχνικές του, τους μύθους, τα αριστουργήματά του. Βλέπει όμως και το ναυάγιο αυτών των πολιτισμών που έχουν χαθεί μέσα σε αμέτρητους ιστορικούς Τιτανικούς

4.         Το άγχος συνιστά έτσι μια αμείλικτη ποινή. Υφιστάμεθα συνεχώς το βασανιστήριο του αστραπιαίου. Το χαρακτηριστικό της εποχής μας είναι ότι έχει σμικρύνει απελπιστικά τις παύσεις. Μια στιγμή ανάπαυλας και το αίσθημα ενοχής δηλητηριάζει την ψυχή μας. Το όραμα μιας ζωής χαλαρής και ήρεμης, όπου θα αισθάνεσαι μακριά απ’ όλα αυτά, ακολουθώντας ρυθμούς που ξαναδίνουν την πυκνότητα στις αισθήσεις και προσαρμόζουν το πνεύμα με τη συμπαντική μακροβραδύτητα, μοιάζει να έχει τη σφραγίδα του θανάτου. Θέλουμε στ’ αλήθεια να πεθάνουμε;

5.         Έτσι, σήμερα είμαστε όλοι -συνειδητά ή όχι, ηθελημένα ή όχι- πλανητικοί θεατές, αυτόπτες μάρτυρες του κακού που πλήττει τις ανθρώπινες υπάρξεις παντού στον κόσμο. Δεν ακούμε μόνο να μιλούν γι’ αυτό, αλλά βλέπουμε το κακό τη στιγμή που διαπράττεται. Στην καθημερινή επανάληψη του παγκόσμιου δράματος της ανθρώπινης δυστυχίας έχουμε εξακοντιστεί στον ρόλο των θεατών. Το κακό μάς δείχνεται σε δράση, παρακολουθούμε τις τρομακτικές του συνέπειες και δεν μπορούμε πλέον να κάνουμε ασπίδα μας την άγνοια. Το ότι είμαστε θεατές σημαίνει ότι είμαστε εκτεθειμένοι σε μια γιγάντια ηθική πρόκληση. Το να βλέπουμε το κακό σε δράση κεντρίζει τη συνείδηση, τη συγκινεί. Μπορώ να κάνω κάτι για να το σταματήσω; Πόσο μετρούν οι ενέργειές μου (ή η αδράνειά μου); Μήπως έχουν συμβάλει, έμμεσα έστω, στην πραγματοποίηση του κακού;

[Απόσπασμα από διάλεξη του Πολωνού κοινωνιολόγου Ζίγκμουντ Μπάουμαν, από τον ημερήσιο Τύπο]

 

ΑΣΚΗΣΗ 11

 

Ποια λειτουργία της γλώσσας κυριαρχεί σε καθένα από τα παρακάτω αποσπάσματα; Για ποιους λόγους ο συγγραφέας επιλέγει κάθε φορά τη συγκεκριμένη λειτουργία;

 

1.         Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ

και μυρσίνη εσύ δοξαστική

μη παρακαλώ σας μη

λησμονάτε τη χώρα μου!

 

Αετόμορφα έχει τα ψηλά βουνά

στα ηφαίστεια κλήματα σειρά

και τα σπίτια πιο λευκά σ

του γλαυκού το γειτόνεμα!

Απόσπασμα από το Άξιον εστί του Οδυσσέα Ελύτη, εκδ. Ίκαρος]

 

2.         Τη λεκάνη και τα εικονίσματα μπορείτε να τα πάρετε. Ακόμα και το τραπέζι με τον κίτρινο μουσαμά. Και την Ουρανίτσα την ίδια μπορείτε να τη στείλετε αλλού. Μα τη νύχτα μέσα στο γαϊδουροκαλόκαιρο, το φως της ασετυλίνης, τους δρόμους και το βουητό του μαχαλά, τα σπασμένα τζάμια και τις μεγάλες φωτισμένες γυάλες με το πράσινο και το κόκκινο νερό, το λαχάνιασμα του Γιούνες, το χαμόγελο του γιατρού, αυτά όλα θα μείνουν πίσω, δεν κλείνονται σε βαγόνια. Και δίχως αυτά τι παίρνετε μαζί σας; Τίποτα!

[Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Στρατή Τσίρκα Αριάγνη, από την τριλογία Ακυβέρνητες πολιτείες, Κέδρος]

3.         Τρίτο και τελευταίο, είναι πλάνη να υποστηρίζουμε ότι η επιστημονική και τεχνική πρόοδος των τελευταίων τριών αιώνων όχι μόνο δεν καλυτέρεψε, αλλά χειροτέρεψε τον άνθρωπο. Το επιχείρημα ότι οι πιο προοδευμένοι στην επιστήμη και στα γράμματα λαοί φάνηκαν οικτρότεροι και πιο αδίσταχτοι απάνω στον πυρετό του τελευταίου πολέμου δεν έχει αποδεικτική αξία αναμφισβήτητη, άμα το αναλύσει κανείς περισσότερο. Υπενθυμίζω τη διάκριση που κάνουν οι Μαθηματικοί μεταξύ αναγκαίων και επαρκών συνθηκών, γιατί αυτή θα μας δώσει το λογικό σχήμα να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Να υπάρχουν σε μεγάλη ποσότητα υδρατμοί στην ατμόσφαιρα, είναι μια αναγκαία προϋπόθεση της βροχής, όχι όμως και επαρκής, γιατί αυτή και μόνη (χωρίς π.χ. μιαν ορισμένη πτώση της θερμοκρασίας) δεν φέρνει τη βροχή. Αυτό συμβαίνει και στη δική μας περίπτωση. Κανείς δεν θα ισχυριστεί ότι φτάνει μια διδακτορική διατριβή στη Χημεία ή ένα Νόμπελ της Φυσικής, για να γίνει και ηθικά ανώτερος ένας άνθρωπος· όταν όμως φωτίζεται ο νους του με τη διερεύνηση των νόμων του σύμπαντος και από τούτο τον φωτισμό υψώνεται το πνευματικό του βλέμμα έως τη θεώρηση κάποιων ανώτερων αληθειών, δημιουργούνται οι αναγκαίες συνθήκες για να αναπτυχθούν μέσα στην ψυχή του τα σπέρματα του καλού (εάν είναι ζωντανά) και έτσι να γίνει πιο άνθρωπος.

[Απόσπασμα από το αποδεικτικό δοκίμιο του Ευ. Π. Παπανούτσου, «Η τεχνική πρόοδος», στο: Πρακτική Φιλοσοφία, εκδ. Νόηση

4.         Μπαίνοντας ο εικοστός αιώνας στο τελευταίο του τέταρτο, αισθάνομαι άστεγος και περιττός. Όλα είναι κατειλημμένα, ως και τ’ άστρα. Οι άνθρωποι έχουν απαλλαγεί από κάθε παιδεία, όπως στην εποχή του Τσέγκις Χαν, και δεν ερωτεύονται ούτε κατ’ ιδέαν, ενώ οι κολεγιόπαιδες λύνουν εκπληκτικές εξισώσεις με μια ευκολία που είναι ν’ απορείς: συν, πλην, διά, επί - άρα. Το μυστικό στη ζωή αυτή, φαίνεται, δεν είναι αν είσαι δούλος ή όχι: καθόλου.

Είναι να οδηγείσαι με συνέπεια σε κάποιο «άρα» και να ’χεις έτοιμη την απάντηση. Πολύ ωραία. Μπροστά, όμως, σε μια φράση ποιητική, για ποιο λόγο αυτό το «άρα» στομώνει; Το μυαλό μας κάνει μαιάνδρους απίθανους, προκειμένου στο μέλλον να σταδιοδρομήσει στα εργαστήρια, στους ηλεκτρονικούς εγκεφάλους, οπουδήποτε οσφραίνεται όφελος χειροπιαστό. Προκειμένου, όμως, να καταλήξει σε μια συνειδητοποίηση του «είναι», παραμένει στην πρώτη του Δημοτικού. Γιατί;

[Απόσπασμα από το στοχαστικό δοκίμιο του Οδυσσέα Ελύτη «Η μέθοδος του άρα», στο: Εν λευκώ, εκδ. Ίκαρος]

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2020