Ανακοινώσεις μαθήματος Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου (Β1,Β2)

Σχήματα λόγου Ρηματικά πρόσωπα Σημεία στίξης

Mon, 14 Sep 2026 00:05:18 +0300

Σχήματα λόγου

*Παρομοίωση

Δίνει ζωντάνια, παραστατικότητα, διευκολύνει τον αναγνώστη να κατανοήσει την έννοια ή το φαινόμενο, καθώς δίνονται οι ομοιότητες με κάποιο άλλο. Απλοποιείται ο λόγος, προσελκύεται το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Π.χ.: "Είναι πονηρός σαν αλεπού".

*Μεταφορά

Δίνει ζωντάνια, παραστατικότητα, χάρη στο λόγο, διεγείρει το ενδιαφέρον του αναγνώστη, προκαλεί το συναίσθημα, δίνεται βαρύτητα στη μορφή του μηνύματος (πληροφορίας), το οποίο υπονοείται από την αλληγορία. Π.χ.: "Έχεις χρυσή καρδιά.".

*Προσωποποίηση

Αποδίδουμε ανθρώπινες ιδιότητες σε έμψυχα, άψυχα ή αφηρημένες έννοιες και προσφέρει ό,τι και η μεταφορά και η παρομοίωση, κάνει τον λόγο πρωτότυπο. Π.χ.: "Κλαίνε τα δέντρα".

*Υπερβολή

Μια λέξη ή φράση ξεπερνά το πραγματικό και συνηθισμένο, για να προκαλέσει ισχυρή εντύπωση και να προβληθεί εντονότερα μια κατάσταση, να αποκτήσει έμφαση και ζωντάνια το κείμενο Π.χ.: "Στο έμπα χίλιους έκοψε, στο έβγα δυο χιλιάδες".

*Αντίθεση

Όταν παρατίθενται δύο εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους πράγματα ή έννοιες. Έτσι, δίνεται έμφαση στο νόημα του μηνύματος. Προσφέρει στο λόγο ενάργεια και κάλλος και κάνει τις ιδέες πιο σαφείς, τα συναισθήματα πιο έντονα και τις εικόνες πιο ζωηρές. Π.χ.: "Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας". Η αντίθεση μπορεί να εκφράζεται είτε με δύο λέξεις ή δύο φράσεις με δύο μεγάλα τμήματα του λόγου (προτάσεις, περιόδους παραγράφους).

*Οξύμωρο

Πρόκειται για μορφή αντίθεσης. Αν και οι λέξεις δημιουργούν λογική αντίφαση, εντούτοις το νόημα του σχήματος (συνδυασμού) είναι ορθό. Π.χ.: "Ελεύθεροι πολιορκημένοι", "φανατικός φίλος", "ορκισμένος εχθρός", "ιερό έγκλημα".

*Επανάληψη

Με την επανάληψη λέξης, φράσης ή στίχου δίνεται έμφαση, τονίζεται η βεβαιότητα και η σπουδαιότητα του ανάλογου θέματος και ενισχύεται η συνοχή του κειμένου. Π.χ.: "Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, αργά να πάει και να διαβεί της Άρτας το γιοφύρι".

*Ειρωνεία

Στην ειρωνεία χρησιμοποιείται με προσποίηση μια λέξη ή φράση που έχει εντελώς διαφορετική ή και αντίθετη σημασία από την πραγματική, π.χ. "Ωραία τα κατάφερες!" (αντί: Πολύ άσχημα τα κατάφερες!), δηλώνεται υποτίμηση ή αποδοκιμασία.

*Άρση - θέση

Κινείται στα πλαίσια της αντίθεσης. Είναι το σχήμα κατά το οποίο πρώτα λέγεται τι δεν είναι κάτι (ή τι δε συμβαίνει) και αμέσως μετά τι είναι (ή τι συμβαίνει) – πρώτα αίρεται κάτι και στη συνέχεια τίθεται. Η άρση θέση κάνει τα νοήματα πιο καθαρά και ταυτόχρονα δίνει έμφαση στο κομμάτι εκείνο που ο δημιουργός θέλει να τονίσει περισσότερο. Π.χ.: "Δεν πρέπει να αποφεύγεις τα θέματα, αλλά να προσπαθείς", "δεν εκελάηδε σαν πουλί, μηδέ σα χελιδόνι, παρά εκελάηδε κι έλεγε, ανθρωπινή λαλίτσα".

*Ασύνδετο σχήμα

Δίνει έμφαση, ένταση, ζωντάνια, παραστατικότητα, πυκνώνει τον λόγο και τον χρωματίζει συναισθηματικά. Προσδίδει στο ύφος χαρακτήρα λιτό, γοργό, κοφτό, π.χ. "Η μητέρα είναι όμορφη, επιβλητική, καλοσυνάτη, στοργική."

*Πολυσύνδετο σχήμα

Συνδέει όμοιους όρους ή προτάσεις με συνδέσμους συμπλεκτικούς ή διαζευκτικούς και προσδίδει αμεσότητα, απλότητα, συναισθηματική φόρτιση και κάνει το νόημα εύληπτο. Π.χ.: "Χαρές και λύπες να χαθούν και τα βασίλεια κι όλα".

Εικόνες

Κάθε περιγραφή που απεικονίζει μια πραγματικότητα ή ένα πρόσωπο ή ένα αντικείμενο. Μπορεί να είναι οπτική, ακουστική, οσφρητική…Π.χ.: "Λευκό βουνάκι πρόβατα κινούμενο βελάζει, και μες στη θάλασσα βαθιά ξαναπετιέται πάλι, π' ολονυχτίς εσύσμιξε* με τ' ουρανού τα κάλλη”.

Ρηματικά πρόσωπα

- α' ενικό: προσδίδει προσωπικό, εξομολογητικό, οικείο τόνο, άμεσο και απλό ύφος, βιωματικό χαρακτήρα, προκαλεί συγκίνηση, π.χ. "τρέχω, αγωνίζομαι".

- α' πληθυντικό: προσδίδει οικειότητα, αμεσότητα, παραστατικότητα, καθολικότητα στο πρόβλημα που θέτει ο συγγραφέας (αφορά το σύνολο), συλλογικότητα (συλλογική ευθύνη και ο συγγραφέας είναι συμμέτοχος στο πρόβλημα), καθιστά τον λόγο πειστικό. Έτσι, ο λόγος πετυχαίνει να ευαισθητοποιήσει τον δέκτη, π.χ. "τρέχουμε, αγωνιζόμαστε".

- β' ενικό: προσδίδει ζωντάνια, παραστατικότητα, αμεσότητα, οικειότητα, ύφος συνομιλιακού λόγου (θεατρικότητα) με πρόκληση συναισθημάτων. Άλλοτε κάνει το ύφος παραινετικό/συμβουλευτικό, π.χ. "τρέχεις, αγωνίζεσαι".

- β' πληθυντικό: λειτουργεί όπως το β' ενικό. Κάποτε ενισχύει την προφορική ομιλία ή δείχνει ευγένεια και δηλώνει συναισθηματική προσέγγιση, π.χ. "τρέχετε, αγωνίζεστε".

- γ' ενικό και πληθυντικό: προσδίδει αντικειμενικότητα, τυπικό, επίσημο, ουδέτερο ύφος, καθολικό κύρος. Ο πομπός αποστασιοποιείται και διατυπώνει θέσεις με ευρύτερη ισχύ, αφού οι επισημάνσεις του φαίνονται αναμφισβήτητες και γενικώς αποδεκτές, π.χ. "τρέχει, αγωνίζονται".

Σημεία στίξης

Τελεία .

Χρησιμοποιείται στο τέλος μίας πρότασης που έχει ολοκληρωμένο νόημα. Π.χ.: Ήρθε το καλοκαίρι. Θα ξεκουραστούμε κάνοντας διακοπές.

Άνω τελεία ·

-Για να δηλώσει την ημιπερίοδο. Στον γραπτό λόγο, περίοδος θεωρείται το διάστημα ανάμεσα σε δύο τελείες. Ημιπερίοδος είναι το διάστημα μεταξύ τελείας και άνω τελείας.

Π.χ. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς πρέπει να προτιμηθούν από τους πολίτες για τη μείωση των καυσαερίων· στόχος είναι να καλύψουν το 50% των μετακινήσεων.

Το κόμμα ,

- 'Οταν θέλουμε να χωρίσουμε ασύνδετες λέξεις ή φράσεις που είναι στη σειρά. π.χ. Οι αγαπημένες μου ενασχολήσεις είναι το κολύμπι, ο χορός, η μουσική και η ζωγραφική. (ασύνδετο σχήμα)

- Όταν θέλουμε να χωρίσουμε την κλητική προσφώνηση από την υπόλοιπη πρόταση. Π.χ. Πέτρο, δώσε μου τις σημειώσεις.

-Όταν συνδέεται μια κύρια με μια δευτερεύουσα πρόταση, άλλοτε ονοματική κι άλλοτε επιρρηματική. Π.χ. Μας ανακοίνωσε κάτι σημαντικό, ότι αποχωρεί. Προσπαθεί πολύ, για να πετύχει τον στόχο της. (υπόταξη)

-Όταν σε μια περίοδο υπάρχει εκτενής μετοχική έκφραση.

Π.χ. Έχοντας απολέσει τα αποθεματικά του Ταμείου μέσω χρηματιστηριακών επενδύσεων, η διοίκηση δεν μπορούσε να πληρώσει τις συντάξεις των ασφαλισμένων.

-Το κόμμα είναι αναγκαίο μεταξύ προτάσεων που συνδέονται με αντιθετικούς συνδέσμους. Π.χ.: Το φλέγον αυτό ζήτημα απασχόλησε τα μέλη του συμβουλίου, αλλά δεν ελήφθησαν οριστικές αποφάσεις.

-Ύστερα από ένα βεβαιωτικό ή αρνητικό μόριο, επίρρημα ή επιρρηματική φράση (διαρθρωτική λέξη ή φράση) που βρίσκεται στην αρχή μιας περιόδου και τη συνδέει μορφικά με τα προηγούμενα. Π.χ.: Ναι, θα έρθω αύριο μαζί σας.

Προσοχή:

-Δεν χωρίζεται με κόμμα το υποκείμενο από το ρήμα και το ρήμα από το αντικείμενο ή το κατηγορούμενο (εκτός αν παρεμβάλλεται τμήμα λόγου). Παράδειγμα: "Ο καβαλάρης κατέβηκε από το άλογό του αστραπιαία" (χωρίς κόμμα). Αντιθέτως, "Ο καβαλάρης, χωρίς να διστάσει, κατέβηκε από το άλογό του αστραπιαία."

-Συνήθως δεν μπαίνει κόμμα πριν απ' τα "και, ούτε, μήτε, ή".

Θαυμαστικό !

- θαυμασμό, έκπληξη, ενθουσιασμό, ειρωνεία, ενθάρρυνση, έκπληξη, έντονη προτροπή, προσταγή, επιθυμία, χαρά, ελπίδα, φόβο, ξαφνικό ή έντονο συναίσθημα - υπερβολή - αποδοκιμασία, αμφισβήτηση προς αυτά που προηγούνται, όταν είναι σε παρένθεση

Εισαγωγικά " "

- μεταφορά αυτούσιων των λόγων κάποιου - ειδικό λεξιλόγιο - τίτλους βιβλίων κ.ά. - ειρωνεία/αμφισβήτηση - μεταφορά - αποδοκιμασία/επίκριση - έμφαση

Αποσιωπητικά ...

- υπαινικτικό λόγο - θαυμασμό, ειρωνεία, δισταγμό, απειλή, συγκίνηση, φόβο, περιφρόνηση για όσα θα σημειωθούν κατόπιν - πρόκληση προβληματισμού - αποσιώπηση για κάτι που δεν επιθυμούμε να αναφέρουμε - παράλειψη ομοειδών όρων με αυτούς που αναφέρουμε

Παρένθεση ( )

Διευκρινίζει, συμπληρώνει, επεξηγεί, δίνει ποικιλία στο λόγο και κάποτε προφορικότητα.

Περιλαμβάνει μη απαραίτητες, συμπληρωματικές πληροφορίες. Διευκολύνει την κατανόηση της πληροφορίας. Συχνά η παρένθεση περιέχει μια παραπομπή.

Διπλή παύλα - -

Η λειτουργία της είναι ανάλογη της παρένθεσης, με τη διαφορά ότι οι διευκρινίσεις που περιλαμβάνει είναι απαραίτητες, πιο σημαντικές από αυτές της παρένθεσης και δίνονται χωρίς να διακόπτεται η ροή του λόγου.

Ερωτηματικό ;

- διέγερση προβληματισμού - πρόκληση ανησυχίας - αμεσότητα, θεατρικότητα ζωντάνια, οικειότητα - κάποτε ειρωνεία - έμφαση, ειδικά με τις ρητορικές ερωτήσεις - κάποτε σύνδεση δύο διαφορετικών νοηματικών ενοτήτων (μηχανισμός συνοχής) - αν βρίσκεται σε παρένθεση, δηλώνει αμφισβήτηση/αμφιβολία, ειρωνεία σε σχέση με όσα προηγούνται.

[ Βιβλιογραφία:

Νεοελληνική Γλώσσα Γ' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββίδης, Α. Χατζησαββίδου, ΙΕΠ, Διόφαντος /

http://ebooks.edu.gr /

http://users.sch.gr / ]

Έκθεση - Επικοινωνιακό Πλαίσιο Περίληψη

Sun, 13 Sep 2026 23:41:26 +0300

¶ Έκθεση - Επικοινωνιακό Πλαίσιο

ΤΥΠΟΙ ΕΚΘΕΣΕΩΝ

Α. ΑΡΘΡΟ

Άρθρο ονομάζεται ένα γραπτό κείμενο, ορισμένης έκτασης, που αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο επίκαιρο ή ειδικό θέμα και έχει ειδησεογραφικό χαρακτήρα. Αποτελεί ανεξάρτητο κείμενο με το δικό του τίτλο και αναφέρεται σε επίκαιρα γεγονότα. Είναι ενταγμένο σε ένα επικοινωνιακό γλωσσικό περιβάλλον και έχει ως βασικό σκοπό την πειθώ.

~ Στην εφημερίδα του σχολείου ή του δήμου/της κοινότητας

~ Σε περιοδικό

~ Στο ηλεκτρονικό περιοδικό/στην ιστοσελίδα του σχολείου…

° Ύφος σοβαρό, απρόσωπο, αντικειμενικό, χρήση κυρίως γ' προσώπου, αναφορική λειτουργία της γλώσσας (κυριολεξία), δεν αποκλείονται ωστόσο χιουμοριστικές ή καυστικές αποχρώσεις στο λόγο.

° Πάντα βάζουμε τίτλο που είναι ευσύνοπτος (συνοπτικός), περιεκτικός, αφορά στο σύνολο του θέματος κι όχι σε μια επιμέρους πτυχή του. Ουσιαστικά με τον τίτλο, δηλώνουμε το θέμα με το οποίο θα ασχοληθούμε.

° Το άρθρο μπορεί να είναι επώνυμο ή ανώνυμο.

° Η αφόρμηση μπορεί να είναι ένα επίκαιρο γεγονός (π.χ. Η γλωσσική κρίση των τελευταίων ετών, ο σύγχρονος ρατσισμός ή η οικολογική ανατροπή).

^ Παράδειγμα:

Οι θετικές επιδράσεις των Μ.Μ.Ε."

"Αναμφίβολα, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Ο ενημερωτικός και ψυχαγωγικός τους χαρακτήρας..."

° Η ανάπτυξη του θέματος είναι πάντα τριμερής (πρόλογος, κύριο μέρος, επίλογος).

° Πρόκειται για κείμενο επιχειρηματολογίας.

Β. ΟΜΙΛΙΑ

~ Στη Βουλή των Εφήβων

~ Σε συνέδριο, εκδήλωση του σχολείου, του Δήμου κτλ

~ Συζήτηση με συμμαθητές στην τάξη (εδώ το ύφος είναι πιο άμεσο και οικείο)

Ο/η μαθητής/τρια είτε εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό του -οπότε εκφράζει προσωπικές απόψεις- είτε αντιπροσωπεύει τη μαθητική κοινότητα - οπότε μιλά εξ ονόματος των συμμαθητών/τριών - και χρησιμοποιεί το α΄πληθυντικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο μαθητής ενδέχεται να κληθεί να υποδυθεί ένα άλλο πρόσωπο (π.χ. Μιλά ως διευθυντής/ διευθύντρια του σχολείου, ως μέλος μιας οικολογικής οργάνωσης κ.λπ.)

° Επίκαιρος χαρακτήρας

° Χρήση όλων των ρηματικών προσώπων εκτός του β' ενικού.

Δομή

° Προσφώνηση ακροατηρίου

Ποικίλλει ανάλογα με τη σύνθεση του ακροατηρίου:

- Αγαπητοί συμμαθητές

- Αγαπητοί καθηγητές

- Αγαπητοί συνδημότες

- Κυρίες και κύριοι

- Φίλες και φίλοι

2. ° Πρόλογος

Αναφερόμαστε πάντα στην εκδήλωση που στάθηκε η αφορμή για την ομιλία μας.

^ Παράδειγμα:

Ο θεσμός της βουλής των εφήβων προσφέρει σε όλους εμάς τους νέους την ευκαιρία να εκφράσουμε τις απόψεις για θέματα επικαιρότητας/να ασκήσουμε κριτική στα κακώς κείμενα της εποχής μας/μια ευκαιρία να ακουστεί ο λόγος των νέων για τα σοβαρά προβλήματα της εποχής μας. Από αυτό το βήμα, λοιπόν, θα ήθελα να μοιραστώ τις σκέψεις μου/ανησυχίες μου για ...

° Κυρίως Θέμα

- Εκπροσωπώντας τη μαθητική κοινότητα θα ήθελα να επισημάνω ...

- Κρίνω σκόπιμο να αναφερθώ και ...

- Θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην αναφερθώ και ...

- Ας αναλογιστούμε όλοι ... / Ας προβληματιστούμε πάνω ... / Ας θυμηθούμε ...

°Επίλογος

- Όλα όσα αναφέραμε οδηγούν στο συμπέρασμα ...

- Συνοψίζοντας, θα καταλήξω στο συμπέρασμα ...

- Είναι φανερό λοιπόν ...

° Αποφώνηση

Σας ευχαριστώ

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας

° Η ανάπτυξη του θέματος είναι πάντα τριμερής (πρόλογος, κύριο μέρος, επίλογος).

° Πρόκειται για κείμενο επιχειρηματολογίας.

Γ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Το ύφος της επιστολής ποικίλλει ανάλογα με τον αποδέκτη της:

° Ύφος οικείο, άμεσο και καθημερινό, όταν απευθύνεται σε φιλικό πρόσωπο

° Ύφος επίσημο, τυπικό, όταν απευθύνεται σε πρόσωπα που εκπροσωπούν φορέα εξουσίας, είναι επίσημα …

° Επίκαιρος χαρακτήρας

° Χρήση όλων των ρηματικών προσώπων εκτός από το β' ενικό σε επίσημη επιστολή

° Χρήση και β' ενικού ρηματικού προσώπου σε φιλική επιστολή

Δομή

° Προσφώνηση

- Αξιότιμε κύριε/-α/-οι

- Κύριε διευθυντά / κύριε υπουργέ

- Αγαπητέ/ή μου φίλε/η

- Φίλε/η μου

° Πρόλογος

- Αφορμή για τη σύνταξη της επιστολής αυτής στάθηκε/αποτέλεσε ...

σας γνωστοποιήσουμε ... σας ανακοινώσουμε την πρόθεσή μας ...

ζητήσουμε τη συνδρομή σας/την προσωπική σας παρέμβαση ....

- Με αφορμή το γεγονός ... αποφασίσαμε να συντάξουμε την επιστολή αυτή εκπροσωπώντας ...

° Κυρίως Θέμα

- Κι εσείς γνωρίζετε ότι ...

- Είναι γνωστή η ευαισθησία σας για θέματα ...

- Επισημαίνουμε επίσης ότι ...

- Θα θέλαμε να καταστήσουμε σαφές ότι ... / να επισημάνουμε ότι ...

3. - Οι προτάσεις μας αφορούν στο ...

°Επίλογος

- Ελπίζουμε να λάβετε υπόψη το αίτημα για ...

- Από όλα τα παραπάνω προκύπτει το συμπέρασμα … ότι ...

- Επομένως, ελπίζουμε ότι οι προτάσεις μας θα εισακουστούν…

°Επιφώνηση

- Μετά τιμής,

οι μαθητές…

- Με εκτίμηση,

το 15μελές...

- Με φιλικούς χαιρετισμούς.

Κ... Χ...

° Ακριβής προσδιορισμός του χρόνου και του τόπου με την καταγραφή της ημερομηνίας στην αρχή της σελίδας, συνήθως πάνω δεξιά.

° Η ανάπτυξη του θέματος είναι πάντα τριμερής (πρόλογος, κύριο μέρος, επίλογος).

° Πρόκειται για κείμενο επιχειρηματολογίας.

Δ. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Είναι ένα κειμενικό είδος στο οποίο ένα άτομο καταγράφει τα πιο σημαντικά γεγονότα της ιδιωτικής του ζωής, καθώς και του δημόσιου βίου της εποχής του. Είναι κείμενο με προσωπικό χαρακτήρα και δε γράφεται για να δημοσιευτεί ή για να διαβαστεί από άλλους, εκτός από τον/τη συγγραφέα.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ

- Ακριβής προσδιορισμός του χρόνου και του τόπου με την καταγραφή της ημερομηνίας στην αρχή της σελίδας, συνήθως πάνω δεξιά. Π.χ." Δευτέρα 22 Φεβρουαρίου 2023".

- Χρησιμοποίηση της φράσης "Αγαπημένο/τό μου ημερολόγιο", κάτω από την ημερομηνία και αριστερά .

- Αυστηρή χρονολογική παράθεση των γεγονότων που επιλέγει ο δημιουργός του να καταγράψει.

- Χρήση συνήθως πρώτου ενικού προσώπου. Υπάρχει περίπτωση το ημερολόγιο να απευθύνεται σε κάποιο τρίτο, συνήθως φανταστικό πρόσωπο, οπότε χρησιμοποιείται και το δεύτερο ενικό πρόσωπο.

- Λόγος αυθόρμητος, απλός, καθημερινός.

Ύφος απλό, προσωπικό.

- Αν προορίζεται για δημοσίευση, τότε το ύφος είναι πιο φροντισμένο.

° Δεν πρόκειται για κείμενο επιχειρηματολογίας.

** Περίληψη

Η περίληψη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εξέτασης στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. Σε αυτήν συγκεντρώνουμε την ουσία ενός κειμένου, τα κύρια σημεία του.

√ αντικαθιστούμε τις δευτερεύουσες προτάσεις με μετοχές,

π.χ. Επειδή το κράτος θέσπισε αυστηρούς νόμους… -> θεσπίζοντας το κράτος αυστηρούς νόμους…

√ αποφεύγουμε τις ερωτηματικές προτάσεις (ευθείες ή πλάγιες) και προτιμούμε προτάσεις κρίσης,

π.χ. Μήπως είναι απαράδεκτο, αναρωτιέται κάποιος, το να μένουμε παθητικοί δέκτες με όσα συμβαίνουν ->Είναι απαράδεκτο να μένουμε απαθείς με όσα συμβαίνουν

√ ένα σύνολο πράξεων το αντικαθιστούμε με ένα σύνολο που περιγράφει τη συγκεκριμένη ενέργεια,

π.χ. πλύθηκε, χτενίστηκε, ντύθηκε κι έφυγε… -> ετοιμάστηκε κι έφυγε

4. √ μια περίφραση καλό θα είναι να την αντικαθιστούμε με ένα μονολεκτικό τύπο,

π.χ. ο ένας βοηθάει τον άλλο ->αλληλοβοηθιόμαστε

√ αντικαθιστούμε τις αναφορικές προτάσεις με ένα ισοδύναμο ουσιαστικό, επίθετο ή επίρρημα,

π.χ. καλό θα είναι να μην καταλαμβάνουν τις θέσεις ευθύνης άτομα που δεν αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες -> καλό θα είναι να μην καταλαμβάνουν τις θέσεις ευθύνης άβουλα άτομα

√ αντικαθιστούμε τα υπώνυμα (έννοιες της ίδια οικογένειας) με το υπερώνυμό τους (μ’ έναν περιεκτικό όρο),

π.χ. τηλεόραση, ραδιόφωνο, εφημερίδες, περιοδικά… -> μέσα ενημέρωσης

√ Επιπλέον, αν το αρχικό μας κείμενο έχει διαλογική μορφή, στο περιληπτικό κείμενο ο διάλογος αποδίδεται με γ’ (τρίτο) ρηματικό πρόσωπο.

√ Ακόμη, αν οι ιδέες του συγγραφέα εκτίθενται μεταφορικά, εμείς τις αποδίδουμε κυριολεκτικά.

*Κυριολεξία

Δίνει στον λόγο σαφήνεια και ακρίβεια (αναφορική λειτουργία του λόγου/δηλωτικός λόγος/δήλωση). Ο πομπός απευθύνεται στη λογική του δέκτη, ο λόγος αποβαίνει αντικειμενικός, το ύφος σοβαρό, υπάρχει λογική σύνδεση νοημάτων και δίνεται βαρύτητα στην πληροφορία.

[ Βιβλιογραφία:

Νεοελληνική Γλώσσα Γ' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββίδης, Α. Χατζησαββίδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

Εισαγωγή στην Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α', Β', Γ' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

http://ebooks.edu.gr /

http://users.sch.gr /

Πηγή: γλωσσολογεῖν ]

Επαναληπτικά - Συμπληρωματικά b Ν. Γλώσσας Β’ Προς Γ’ Γυμνασίου

Mon, 14 Sep 2026 00:05:34 +0300

Επαναληπτικά - Συμπληρωματικά b Ν. Γλώσσας Β’ Προς Γ’ Γυμνασίου

— Δομή παραγράφου

Mία παράγραφος αποτελείται από τρία μέρη:

α. Τη θεματική πρόταση, την κύρια ιδέα της παραγράφου. Η θεματική πρόταση εκφράζει με σαφήνεια, ακρίβεια και συντομία την κύρια ιδέα της παραγράφου και βρίσκεται, συνήθως, στην αρχή της.

β. Τις λεπτομέρειες - σχόλια, δηλαδή την ανάπτυξη της θεματικής πρότασης. Ο ρόλος των λεπτομερειών είναι να δώσουν στον αναγνώστη όλες τις πληροφορίες που υπόσχεται η θεματική πρόταση. Πρόκειται, δηλαδή, για αναλυτικές προτάσεις, οι οποίες θα πληροφορήσουν τον αναγνώστη σχετικά με τη θεματική πρόταση και συνδέονται λογικά μεταξύ τους.

γ. την πρόταση κατακλείδα, η οποία συνοψίζει όσα αναλύθηκαν σχετικά με την κύρια ιδέα της παραγράφου. Η πρόταση κατακλείδα πρέπει να θυμίζει την κύρια ιδέα της παραγράφου. Είναι η πρόταση η οποία κλείνει την παράγραφο, συνοψίζοντας τα όσα έχουν λεχθεί και δίνοντας στην παράγραφο μια ολοκληρωμένη μορφή. Η πρόταση κατακλείδα μπορεί να απουσιάζει, δεν είναι πάντα απαραίτητη.

— Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου:

Οι λεπτομέρειες μιας παραγράφου είναι δυνατό ν’ αναπτυχθούν με τους παρακάτω τρόπους:

- Με ορισμό, όπου διακρίνουμε οριστέα έννοια (αυτήν που ορίζεται). Ενδεικτικά ρήματα: "είναι, λέγεται, αποτελεί, ονομάζεται...". π.χ. "Εθελοντισμός είναι η εκούσια προσφορά υπηρεσιών, ατομική ή οργανωμένη, στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, χωρίς αντάλλαγμα."

- Με διαίρεση, όπου μια έννοια χωρίζεται στα επιμέρους είδη της. Οπότε, διακρίνουμε τη διαιρετέα έννοια (αυτήν που διαιρείται). Ενδεικτικές λέξεις: "Πρώτον, Δεύτερον, Από τη μια, Από την άλλη, Διακρίνουμε, Χωρίζεται...", π.χ. "Ο ανθρώπινος πολιτισμός διακρίνεται απ'τη μια στον πνευματικό και από την άλλη στον τεχνικό πολιτισμό, με βάση την ανάπτυξη του πνεύματος και της επιστήμης."

- Με παραδείγματα, που επεξηγούν/διευκρινίζουν το περιεχόμενο της θεματικής περιόδου. Ενδεικτικές λέξεις/φράσεις: "Για παράδειγμα, Παραδείγματος χάριν, Λόγου χάρη, π.χ., όπως είναι, αρκεί να...", π.χ. "Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αποξενωθεί από τη φύση. Αρκεί να δει κανείς τη ζωή στα σύγχρονα αστικά κέντρα, όπου δεσπόζει το μπετόν και το καυσαέριο."

- Με αιτιολόγηση, όταν η θεματική περίοδος δημιουργεί στη σκέψη το ερώτημα "γιατί". Ενδεικτικές λέξεις/φράσεις: "Επειδή, Γιατί, Διότι, Γι'αυτό..." π.χ. "Οι έφηβοι αποζητούν την ελευθερία τους, γιατί συχνά ασφυκτιούν από την υπερπροστατευτική συμπεριφορά των γονέων."

- Με αίτιο - αποτέλεσμα, οπότε στη θεματική περίοδο συνήθως αναφέρεται η αιτία, ίσως και η συνέπεια/αποτέλεσμα, που αναλύεται κατόπιν, ή μόνο η αιτία και στα σχόλια/λεπτομέρειες το αποτέλεσμα. Ενδεικτικές λέξεις/ φράσεις: "Οφείλεται, Ευθύνεται, Αιτία, Αποτέλεσμα, Άρα, Συνεπώς, Επομένως, Προκαλεί, Διότι, Γιατί...", π.χ. "Η απαιδευσία ευθύνεται για πολλά δεινά του σύγχρονου κόσμου. Προκαλεί την έλλειψη σεβασμού και ανθρωπισμού, ευνοώντας τον ρατσισμό."

- Με σύγκριση - αντίθεση, όταν στη θεματική περίοδο υπάρχουν έννοιες που πρόκειται να συγκριθούν. Στα σχόλια/λεπτομέρειες δίνονται οι ομοιότητες, μα κυρίως οι διαφορές τους. Ενδεικτικές λέξεις/φράσεις: "Συγκριτικά, Εντούτοις, Αλλά, Όμως, Μολονότι, Ωστόσο, Εξάλλου, Αντίθετα, Αντιθέτως, Σε αντίθεση, Απ'τη μια... Απ'την άλλη...", π.χ. "Ο σύγχρονος άνθρωπος της αφθονίας υποφέρει από τη μάστιγα του καταναλωτισμού. Αντίθετα, ο παλαιός επικεντρωνόταν στην αντιμετώπιση των βασικών βιοτικών αναγκών."

- Με αναλογία, όταν στη θεματική περίοδο αναφέρονται δύο παράλληλες έννοιες και στα σχόλια/λεπτομέρειες τονίζονται αναλογικά τα γνωρίσματά τους (οι ομοιότητες). Πρόκειται για μια παρομοίωση. Ενδεικτικές λέξεις/ φράσεις: "Ανάλογα, Αναλόγως, Αναλογικά, Παρόμοια, Τόσο...όσο, Όπως, Σαν...", π.χ. "Ένας λαός που έχει χάσει την παράδοσή του είναι σαν τον άνθρωπο που έχει χάσει το μνημονικό του, που έχει πάθει αμνησία." (Φώτης Κόντογλου)

- Με συνδυασμό μεθόδων, όταν η παράγραφος αναπτύσσεται με περισσότερους από έναν τρόπους, π.χ. "Η αντικειμενική πληροφόρηση δεν είναι έργο εύκολο, γιατί η ξερή απόδοση γεγονότων, χωρίς τη σύνδεσή τους με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαδραματίστηκαν, δεν είναι ολοκληρωμένη πληροφόρηση. Εδώ ακριβώς βρίσκεται και ο κίνδυνος, γιατί μπορεί να παρεμβληθεί η προπαγάνδα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δημοσίευση εκτιμήσεων του όγκου πολιτικών εκδηλώσεων. Για μια συγκέντρωση σε ανοικτό χώρο ο αριθμός των πολιτών που έλαβαν μέρος σ’ αυτή μπορεί να κυμαίνεται στις εκτιμήσεις των εφημερίδων των άκρων μεταξύ 10.000 και 50.000, ανάλογα με την τοποθέτηση της εφημερίδας ή του ρεπόρτερ." (Γ. Μαύρος)

— ΣΥΝΟΧΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Η συνοχή (μορφική ενότητα) αναφέρεται στη μορφική σύνδεση των γλωσσικών στοιχείων για να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο κείμενο. Επιτυγχάνεται με διάφορους μηχανισμούς που συντελούν στην ομαλή μετάβαση από τη μία ιδέα στην άλλη, χωρίς να δημιουργούνται νοηματικά κενά.

Τρόποι Συνοχής:

√ Αντωνυμίες √ Επανάληψη σημαντικών λέξεων √ Μέσω νοηματικής συγγένειας (χρήση υπερωνύμων, υπωνύμων, συνωνύμων λέξεων, π.χ. παιδεία, μόρφωση, εκπαίδευση))

√ Με διαρθρωτικές λέξεις / φράσεις χρησιμοποιούνται για τη σύνδεση προτάσεων, περιόδων, παραγράφων, δηλώνοντας νοηματικές σχέσεις:

~ Αντίθεση – εναντίωση (όμως, αλλά, ωστόσο, αντίθετα, εντούτοις, παρόλο που, αντίστροφα, από την άλλη πλευρά, σε αντίθετη περίπτωση, παρ’ όλα αυτά, συμβαίνει όμως το ίδιο, εξάλλου, απεναντίας, ακόμη και αν, αν και, μολονότι, εξάλλου, στον αντίποδα αυτού του φαινομένου/ της κατάστασης παρατηρείται, ...)

~ Αιτιολόγηση (γιατί, εξαιτίας, διότι, καθώς, εφόσον, αφού, επειδή, γι’ αυτό ένας ακόμη λόγος, γι' αυτόν τον λόγο, λόγω του ότι, αυτό συμβαίνει γιατί, μια και, ...)

~ Αποτέλεσμα / Συμπέρασμα (επομένως, συνεπώς, ώστε, άρα, λοιπόν, κατά συνέπεια, συμπερασματικά, συνάγεται το συμπέρασμα, ανακεφαλαιώνοντας, γι' αυτό λοιπόν, τελικά, συνοψίζοντας, για να συνοψίσουμε, ως συμπέρασμα, γι’ αυτό το λόγο, ως επακόλουθο, απότοκο όλων αυτών, ως επακόλουθο, ως αποτέλεσμα, συμπερασματικά, εν κατακλείδι, έτσι, καταληκτικά, γι' αυτό λοιπόν...)

~ Αναλογία/ομοιότητα (όπως, ως, όμοια, σαν, ανάλογα, με ανάλογο τρόπο, αναλόγως,παρόμοια, αντίστοιχα, με τον ίδιο τρόπο, κατ’ ανάλογο τρόπο, κάτι ανάλογο συμβαίνει, έτσι ...)

~ Επεξήγηση / διευκρίνιση / παράδειγμα (δηλαδή, ειδικότερα, με άλλα λόγια, συγκεκριμένα, για να γίνω πιο σαφής, σαφέστερα, αυτό σημαίνει, λόγου χάρη, για παράδειγμα, παραδείγματος χάρη, καλό είναι να διευκρινίσουμε, εννοώ ότι, με άλλα λόγια για να γίνει αυτό πιο κατανοητό, ...)

~ Έμφαση (ιδιαίτερα, προπάντων, ειδικά, αναντίρρητα, περισσότερο, πράγματι, κατεξοχήν, ξεχωριστά, βέβαια, μάλιστα, αναμφισβήτητα, ασφαλώς, οπωσδήποτε, είναι αξιοσημείωτο ότι, θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας, το σημαντικότερο από όλα, το κυριότερο, αξίζει να σημειωθεί, εκείνο που προέχει, θα έπρεπε να τονιστεί ότι, ιδιαίτερα σημαντικό είναι, κυρίως, το κυριότερο απ'όλα, είναι, μάλιστα, κατά κύριο λόγο, …)

~ Γενίκευση (γενικά, γενικότερα, τις περισσότερες φορές, ευρύτερα,...)

~ Βεβαίωση (βέβαια, φυσικά, αναμφισβήτητα, ασφαλώς, αναμφίβολα, χωρίς αμφιβολία, αναντίρρητα, οπωσδήποτε, προφανώς, είναι γενικά αποδεκτό, είναι γενικά παραδεκτό, είναι κοινός τόπος ότι.., είναι γενική παραδοχή ότι…, όλοι θα συμφωνήσουν ότι …)

~ Προσθήκη (επιπλέον, επιπροσθέτως, ακόμη, επίσης, έπειτα, εκτός από αυτό, συμπληρωματικά, εξάλλου, άλλωστε, και, παράλληλα, αξίζει ακόμη να σημειώσουμε, δεν πρέπει να λησμονούμε, ας σημειωθεί ακόμη ότι, αν στα παραπάνω προσθέσουμε...)

~ Ταξινόμηση – διαίρεση (αφ’ ενός… αφ’ ετέρου, από τη μια… από την άλλη, μεν...δε...)

~ Προϋπόθεση - όρο (αν, εκτός αν, εφόσον, σε περίπτωση που, με την προϋπόθεση, με το δεδομένο, με τον όρο, φτάνει να...)

~ Τοπική σχέση (εδώ, εκεί, κοντά, μέσα, έξω, πάνω, κάτω, δεξιά, αριστερά, στην άκρη, στο κέντρο…)

~ Χρονική σχέση / σειρά / απαρίθμηση (αρχικά, πρώτα, τελικά, όταν, έπειτα, τότε, ύστερα, πριν, ενώ, καταρχάς, παράλληλα, ταυτόχρονα, προηγουμένως, τώρα, συγχρόνως, στη συνέχεια, προτού να, κατόπιν, μετά, αργότερα, τέλος, εντωμεταξύ, πρώτον, δεύτερον, τρίτον…., αρχικά, πρώτα πρώτα, στη συνέχεια, έπειτα, ακολούθως, κατόπιν, μια πρώτη επισήμανση είναι…, στο τέλος,…)

~ Τρόπο (έτσι, με αυτόν τον τρόπο…)

~ Διάζευξη (ή − ή, είτε − είτε, ούτε − ούτε, μήτε − μήτε)

~ Σκοπό (για να, να, προκειμένου να, με σκοπό να, με στόχο να, με πρόθεση να…)

— ΠΕΡΙΛΗΨΗ

• Η περίληψη είναι ένα σύντομο κείμενο το οποίο συμπυκνώνει το βασικό περιεχόμενο ενός μεγαλύτερου κειμένου και μας πληροφορεί γι' αυτό.

• Η περίληψη μπορεί να λάβει πολλές μορφές: μπορεί να είναι ο τίτλος ενός κειμένου ή μιας παραγράφου, όπως επίσης και η σύντομη απόδοση του περιεχομένου ενός βιβλίου. Εξάλλου, συναντάμε τον περιληπτικό λόγο καθημερινά σε τίτλους ειδήσεων, διαφημίσεις, αγγελίες κ.τ.λ. • Τα βασικά βήματα για την περίληψη είναι: -Η προσεκτική ανάγνωση του αρχικού κειμένου. -O εντοπισμός του κεντρικού θέματος (θεματικού κέντρου) του κειμένου.

-Η μελέτη της δομής των παραγράφων του κειμένου και η υπογράμμιση των βασικών λέξεων.-Η γραφή σύντομων πλαγιότιτλων σε κάθε παράγραφο.

Η γραφή της περίληψης με ιδιαίτερη προσοχή: – να ξεκινά είτε με αναφορά στο κείμενο/συγγραφέα είτε απευθείας· – να αξιοποιεί με προσοχή τις απαραίτητες συνδετικές λέξεις· – να περιέχει την κύρια θέση και τις βασικές ιδέες του κειμένου· – να έχει πληροφοριακό ύφος και να μη σχολιάζει το κείμενο· – να μην υπερβαίνει τον αριθμό λέξεων που έχει οριστεί.

— Το υποκείμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία ή οποιαδήποτε άλλη λέξη (επίθετο, μετοχή, άκλιτη λέξη κτλ.) ή πρόταση, με άρθρο ή χωρίς άρθρο.

Το υποκείμενο παραλείπεται συχνά όταν είναι: α΄ ή β΄ πρόσωπο (και δε δίνεται έμφαση σε αυτό). Στο γ΄ πρόσωπο συνήθως παραλείπεται:

• όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα,

• όταν είναι μια γενική έννοια (π.χ. οι άνθρωποι),

• όταν μόνο ένα υποκείμενο μπορεί να εννοηθεί (π.χ. στις αρχές του 20ού αιώνα εφηύραν το τηλέφωνο, τον ασύρματο, τον κινηματογράφο, υποκείμενο: οι εφευρέτες)

• όταν το ρήμα δείχνει κάποιο φυσικό φαινόμενο.

— Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν ως υποκείμενο μια ολόκληρη πρόταση (με το ότι ή με το να), π.χ. α. Είναι αλήθεια ότι είχαν προσαρμοστεί τέλεια μέσα στο φυσικό περιβάλλον και στη ζωή του δάσους. β. Απαγορεύεται να έχετε ανοικτά τα κινητά σας στο θέατρο. γ. Πρέπει να φύγω. δ. Αξίζει να προσπαθήσω.

— Εγκλίσεις

Οι μορφές που παίρνει το ρήμα για να φανερώσει πώς παρουσιάζεται το νόημα του από εκείνον που μιλάει λέγονται εγκλίσεις.

Οι εγκλίσεις είναι τρεις: η οριστική, η υποτακτική και η προστακτική.

~ Η οριστική συνήθως φανερώνει το πραγματικό, αλλά μερικές φορές μπορεί και να δηλώσει το δυνατό, το πιθανό, ευχή και παράκληση.

~ Η υποτακτική φανερώνει το ενδεχόμενο, το επιθυμητό, αλλά και προτροπή, παραχώρηση, ευχή, το δυνατό, απορία, το πιθανό, προσταγή.

~ Η προστακτική φανερώνει συνήθως προσταγή, προτροπή, απαγόρευση, αλλά μπορεί και να δηλώνει και παράκληση, ευχή, έντονη περιέργεια.

Στην οριστική χρησιμοποιούμε το μόριο θα και την άρνηση δεν.

Στην υποτακτική χρησιμοποιούμε τα μόρια αν, να ή ας και την άρνηση μη(ν).

Η προστακτική έχει δικούς της τύπους και δεν έχει άρνηση.

Παραδείγματα:

Κοιτάζει το γαλάζιο πουλί. / Οριστική, πραγματικό

Το νερό της θάλασσας δεν πίνεται. / Οριστική, πραγματικό

Μακάρι να μην τον γνώριζα. / Οριστική, ευχή

Ας πάει στο καλό. / Υποτακτική ευχή

Αν βρω λίγο χρόνο, θα ζωγραφίσω. / Υποτακτική, ενδεχόμενο - Οριστική, πραγματικό

Να το πω; Να μην το πω; Τι να κάνω; / Υποτακτική, απορία

Μη φωνάζετε έτσι. / Υποτακτική, απαγόρευση

Ανοίξτε τα παράθυρα. / Προστακτική, προσταγή

Λυπήσου με, Θεέ μου. / Προστακτική, παράκληση

— ΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

Οι μορφές που παίρνει το ρήμα για να φανερώσει πότε και πώς γίνεται κάτι λέγονται χρόνοι του ρήματος. Φανερώνουν:

Α) Τη χρονική βαθμίδα στην οποία γίνεται αυτό που σημαίνει το ρήμα (παρόν, παρελθόν, μέλλον). Οι χρόνοι διακρίνονται σε :

~ παροντικούς (ενεστώτας, παρακείμενος),

~ παρελθοντικούς (παρατατικός, αόριστος, υπερσυντέλικος)

~ μελλοντικούς (εξακολουθητικός μέλλοντας, συνοπτικός μέλλοντας, συντελεσμένος μέλλοντας).

Β) Το ποιόν ενέργειας με το οποίο παρουσιάζεται αυτό που σημαίνει το ρήμα. Οι χρόνοι εδώ διακρίνονται σε:

~ μη συνοπτικούς ή εξακολουθητικούς (ενεστώτας, παρατατικός, εξακολουθητικός μέλλοντας), όταν φανερώνουν εξακολούθηση ή επανάληψη,

~ συνοπτικούς (αόριστος, συνοπτικός μέλλοντας), όταν παρουσιάζουν κάτι συνοπτικά

~ συντελεσμένους (παρακείμενος, υπερσυντέλικος, συντελεσμένος μέλλοντας), όταν αυτό που δηλώνουν είναι κάτι τελειωμένο.

Από τους χρόνους του ρήματος άλλοι σχηματίζονται με μία μόνο λέξη και λέγονται μονολεκτικοί και άλλοι με δύο ή τρεις λέξεις και λέγονται περιφραστικοί.

— Οι φωνές

Ενεργητική φωνή: ανήκουν όσα έχουν κατάληξη -ω στο α' πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα, π.χ. γράφω, γελώ, θεωρώ

Παθητική φωνή: ανήκουν όσα ρήματα έχουν κατάληξη -μαι στο α' ενικό της οριστικής του ενεστώτα, π.χ. γράφομαι, γελιέμαι, θεωρούμαι

— ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ – ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ – ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ

Διάθεση είναι η έννοια του ρήματος που δείχνει τι κάνει, τι παθαίνει ή σε ποια κατάσταση βρίσκεται το υποκείμενο.

~ Τα ρήματα ενεργητικής διάθεσης φανερώνουν ότι το υποκείμενο είναι ο δράστης, δηλαδή ενεργεί ή κάνει κάτι, π.χ. Ο Νίκος χτύπησε τον Γιώργο.

~ Τα ρήματα παθητικής διάθεσης φανερώνουν ότι το υποκείμενο είναι ο δέκτης, δηλαδή παθαίνει κάτι ή δέχεται μια ενέργεια από άλλον π.χ. Ο Γιώργος χτυπήθηκε από τον Νίκο.

~ Τα ρήματα μέσης διάθεσης φανερώνουν ότι το υποκείμενο είναι συγχρόνως δράστης και δέκτης μιας ενέργειας, δηλαδή ενεργεί και η ενέργεια γυρίζει σ’ αυτό π.χ. Η φίλη μου βάφεται πολύ έντονα.

~ Τα ρήματα ουδέτερης διάθεσης είναι τα ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο βρίσκεται απλώς σε μια κατάσταση, ούτε ενεργεί ούτε παθαίνει κάτι π.χ. κοιμάμαι, ξεκουράζομαι, παραμένω.

Πότε λέμε ότι έχουμε ενεργητική και πότε παθητική σύνταξη;

-Όταν διατυπώνουμε μια πρόταση με ρήμα ενεργητικής διάθεσης, π.χ. Ο Νίκος χτύπησε τον Γιώργο, έχουμε ενεργητική σύνταξη.

- Όταν διατυπώνουμε την πρόταση με ρήμα παθητικής διάθεσης, π.χ. Ο Γιώργος χτυπήθηκε από τον Νίκο, έχουμε παθητική σύνταξη.

Στην παθητική σύνταξη, το πρόσωπο ή πράγμα που κάνει την ενέργεια (από το οποίο παθαίνει κάτι το υποκείμενο) δίνεται με ένα προθετικό σύνολο (πρόθεση «από» + όνομα) και ονομάζεται ποιητικό αίτιο, π.χ. Ο Γιώργος χτυπήθηκε από τον Νίκο.

Γιατί επιλέγεται η ενεργητική ή η παθητική σύνταξη;

Με την ενεργητική σύνταξη τονίζεται το υποκείμενο, δηλαδή ο δράστης και το ύφος γίνεται πιο προσωπικό, άμεσο, ζωντανό, απλό.

Με την παθητική σύνταξη τονίζεται το αποτέλεσμα της ενέργειας, η πράξη που κάνει το υποκείμενο και το ύφος γίνεται πιο επίσημο, τυπικό και απρόσωπο, σύνθετο.

Πώς γίνεται η μετατροπή της ενεργητικής σύνταξης σε παθητική και αντίστροφα;

1) Το αντικείμενο (εκεί που μεταβαίνει η ενέργεια) της ενεργητικής σύνταξης γίνεται υποκείμενο της παθητικής σύνταξης,

2) Το ρήμα της ενεργητικής σύνταξης μετατρέπεται σε ρήμα παθητικής διάθεσης,

3) Το υποκείμενο της ενεργητικής μετατρέπεται σε ποιητικό αίτιο της παθητικής σύνταξης.

Π.χ. Ενεργητική σύνταξη → «Ο αδερφός μου χτύπησε τη γάτα»

Παθητική σύνταξη → «Η γάτα χτυπήθηκε από τον αδερφό μου»

— Μεταβατικά και αμετάβατα ρήματα:

Μεταβατικά είναι τα ρήματα που δείχνουν ότι η ενέργεια του υποκειμένου μεταβαίνει σε άλλο πρόσωπο ή πράγμα που είναι το αντικείμενο π.χ. Ο μαθητής μουτζουρώνει το βιβλίο.

Αμετάβατα είναι τα ρήματα που δείχνουν ότι η ενέργεια του υποκειμένου δε μεταβαίνει κάπου αλλού π.χ. Οι μαθητές χωρισμένοι σε ομάδες εργάζονται.

Αντικείμενο – Μονόπτωτα και δίπτωτα ρήματα:

Το πρόσωπο ή το πράγμα που δέχεται την ενέργεια ή την επίδραση του υποκειμένου ενός μεταβατικού ρήματος και αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα της έννοιάς του λέγεται αντικείμενο.

Α) Τα μεταβατικά ρήματα που χρειάζονται ως συμπλήρωμα μία μόνο πτώση (ένα αντικείμενο) λέγονται μονόπτωτα.

Τα μονόπτωτα ρήματα παίρνουν αντικείμενο συνήθως σε πτώση αιτιατική, π.χ. κόβω το ξύλο, και σε μερικές περιπτώσεις σε πτώση γενική π.χ. Μοιάζω του πατέρα μου.

Ποιο αντικείμενο ονομάζεται εσωτερικό ή σύστοιχο;

Το αντικείμενο των μονόπτωτων ρημάτων που βρίσκεται σε πτώση αιτιατική ονομάζεται εσωτερικό ή σύστοιχο, όταν έχει ετυμολογική συγγένεια ή την ίδια/παρόμοια σημασία με το ρήμα π.χ. Χόρεψε έναν ζωηρό χορό. Συχνά παραλείπεται και αντικαθίσταται από την αόριστη αντωνυμία κάτι π.χ. Χόρεψε κάτι ζωηρό.

Β) Τα μεταβατικά που χρειάζονται ως συμπλήρωμα δύο πτώσεις (δύο αντικείμενα) λέγονται δίπτωτα. Από αυτά, το αντικείμενο που συνδέεται στενότερα με το ρήμα λέγεται άμεσο, ενώ το άλλο λέγεται έμμεσο, γιατί η ενέργεια του υποκειμένου του ρήματος απευθύνεται έμμεσα προς αυτό.

Συγκεντρωτικός πίνακας δίπτωτων ρημάτων:

ΑΜΕΣΟ ΕΜΜΕΣΟ

αιτιατική - γενική

αιτιατική προσώπου - αιτιατική πράγματος

αιτιατική προσώπου/πράγματος - αιτιατική προσώπου/πράγματος ισοδύναμο με εμπρόθετο

ΠΡΟΣΟΧΗ: Δύο ή περισσότερα όμοια αντικείμενα (όλα πρόσωπα ή όλα πράγματα) που βρίσκονται στην ίδια πτώση και συνδέονται μεταξύ τους με συνδέσμους ή χωρίζονται με κόμμα θεωρούνται μία πτώση.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΩΝ

Περιπτώσεις: άμεσο έμμεσο

α) αιτιατική + γενική Του ζήτησα χρήματα. (αιτιατική - γενική)

β) αιτιατική + εμπρόθετο Ζήτησα από τον Γιώργο χρήματα. (αιτιατική - εμπρόθετο)

γ) πρόταση + γενική Ο Γιώργος μου ζήτησε να πάμε στο γήπεδο. (πρόταση - γενική)

δ) αιτιατική προσώπου + αιτιατική πράγματος Η μάνα μου με τάιζε πατάτες. (αιτιατική προσώπου - αιτιατική πράγματος)

ε) αιτιατική πράγματος + αιτιατική πράγματος ισοδύναμη με εμπρόθετο

Ο Γιώργος γέμισε το συρτάρι (με) χαρτιά. (αιτιατική πράγματος - αιτιατική πράγματος ισοδύναμη με εμπρόθετο)

— Βαθμοί των επιθέτων - Τα παραθετικά των επιθέτων:

Βαθμοί των επιθέτων:

α) Ο θετικός, που δηλώνει απλώς το χαρακτηριστικό, την ποιότητα ή την ιδιότητα ενός ουσιαστικού, π.χ. Τα μαθήματα της πρώτης τάξης είναι εύκολα.

β) Ο συγκριτικός, που δηλώνει πως ένα ουσιαστικό έχει ένα χαρακτηριστικό, μια ποιότητα ή μια ιδιότητα σε μεγαλύτερο βαθμό από ένα άλλο ουσιαστικό, π.χ. Τα μαθήματα της πρώτης τάξης είναι ευκολότερα (ή πιο εύκολα) από τα μαθήματα της δευτέρας τάξης.

γ) Ο υπερθετικός, που δηλώνει πως ένα ουσιαστικό έχει ένα χαρακτηριστικό, μια ποιότητα ή μια ιδιότητα σε βαθμό μεγαλύτερο από όλα τα άλλα ουσιαστικά του ίδιου είδους.

Ο υπερθετικός βαθμός μπορεί να είναι σχετικός ή απόλυτος, π.χ. Τα μαθήματα της πρώτης τάξης είναι τα ευκολότερα (ή τα πιο εύκολα) από τα μαθήματα των άλλων τάξεων του Γυμνασίου. Τα μαθήματα της πρώτης τάξης είναι ευκολότατα (ή πολύ εύκολα).

Πίνακας Α: Ανώμαλα παραθετικά (μονολεκτικά):

Θετικός - Συγκριτικός - Υπερθετικός

απλός απλούστερος απλούστατος

γέρος γεροντότερος πολύ γέρος

κακός χειρότερος χείριστος/κάκιστος

καλός καλύτερος κάλλιστος/άριστος

κοντός κοντότερος/κοντύτερος κοντότατος

λίγος λιγότερος ελάχιστος

μακρύς μακρύτερος μακρύτατος

μεγάλος μεγαλύτερος μέγιστος

μικρός μικρότερος ελάχιστος

πολύς περισσότερος πλείστος

πρώτος πρωτύτερος πρώτιστος

Πίνακας Β: Παραθετικά που προέρχονται από άλλα μέρη του λόγου:

Θετικός - Συγκριτικός - Υπερθετικός (μονολεκτικά):

(άνω) ανώτερος ανώτατος

(άπω) απώτερος απώτατος

(ένδον) ενδότερος ενδότατος

(έξω) (εξώτερος) —

(έσω) (εσώτερος) (εσώτατος)

(κάτω) κατώτερος κατώτατος

(πλησίον) πλησιέστερος (πλησιέστατος)

(προτιμώ) προτιμότερος —

(υπέρ) υπέρτερος υπέρτατος

(προ) πρότερος —

— Α΄ όρος σύγκρισης + Συγκριτικό + Β΄ όρος σύγκρισης

– Ο α΄ όρος σύγκρισης μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία, επίθετο, ρήμα, πρόταση κ.ά.

– Ο β΄ όρος εκφέρεται:

α. με από + αιτιατική, π.χ. Οι νέοι είναι αντιδραστικότεροι από τους ηλικιωμένους.

β. με τα συγκριτικά επίθετα μεγαλύτερος, μικρότερος, ανώτερος, κατώτερος, καλύτερος, με τον αδύνατο τύπο της γενικής της προσωπικής αντωνυμίας, π.χ. Ο Γιώργος είναι μικρότερός σου.

γ. με παρά + ομοιότροπα με τον α΄ όρο, π.χ. Περισσότερο σκέφτομαι με κείμενα παρά με εικόνες.

Το συγκριτικό είναι επίθετο ή επίρρημα συγκριτικού βαθμού.

— ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Αντωνυμίες λέγονται οι λέξεις που χρησιμοποιούμε αντί ονόματος, δηλαδή στη θέση ουσιαστικού ή επιθέτου. Η αντωνυμία πρέπει να αντικαθιστά ένα όνομα που είναι γνωστό ή έχει δηλωθεί τουλάχιστον μια φορά, γιατί διαφορετικά δημιουργείται ασάφεια και αοριστία στο λόγο. Οι αντωνυμίες διακρίνονται σε 8 είδη :

11. Προσωπικές αντωνυμίες:

Είναι οι αντωνυμίες που αντικαθιστούν τα τρία πρόσωπα του λόγου. Δηλαδή: εγώ – εσύ - αυτός, αυτή, αυτό.

Προσοχή: Δεν πρέπει να μπερδεύουμε τα άρθρα, με τους αδύνατους τύπους των προσωπικών αντωνυμιών. Τα άρθρα συνοδεύουν ονόματα, ενώ οι αντωνυμίες, συνοδεύουν ρήματα.

Του Νίκου, της τάξης, του αλόγου. (εδώ έχουμε άρθρα).

Του μίλησα, της έδειξα, του φώναξα. (εδώ έχουμε προσωπικές αντωνυμίες)

Του (προσωπική αντωνυμία) μίλησα του (άρθρο) ανθρώπου.

Τον (προσωπική αντωνυμία) έπιασαν τον (άρθρο) κλέφτη.

2. Δεικτικές αντωνυμίες:

Δεικτικές λέγονται οι αντωνυμίες, που τις χρησιμοποιούμε για να δείχνουμε κάτι χωρίς να το ονομάζουμε. Αυτές είναι:

-Αυτός, αυτή, αυτό. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε όσα βρίσκονται κοντά μας.

-(Ε)τούτος, (ε)τούτη, (ε)τούτο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε όσα βρίσκονται πολύ κοντά μας.

-Εκείνος, εκείνη, εκείνο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε όσα βρίσκονται μακριά μας.

-Τέτοιος, τέτοια, τέτοιο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε ποιότητα.

-Τόσος, τόση, τόσο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε ποσότητα.

3. Οριστικές αντωνυμίες:

Οριστικές λέγονται οι αντωνυμίες που ξεχωρίζουν κάτι από άλλα του ίδιου είδους. Οι αντωνυμίες αυτές είναι:

1. Το επίθετο ίδιος, ίδια, ίδιο, και

2. Το επίθετο μόνος, μόνη, μόνο

4. Αόριστες αντωνυμίες:

Αόριστες λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν ένα πρόσωπο ή ένα πράγμα αόριστα, χωρίς να το ονομάζουν. Αυτές είναι:

Ένας, μια, ένα.

Καθένας καθεμιά, καθένα.

Kάποιος, κάποια, κάποιο.

Κανένας, καμιά, κανένα

Kάμποσος, κάμποση, κάμποσο

Άλλος, άλλη, άλλο

(ο, η, το) δείνα, τάδε

κάτι, κατιτί, καθετί.

¥ Η Αόριστη αντωνυμία ένας, μία, ένα αντικαθιστά ουσιαστικά και είναι μόνη της στο λόγο.(ένας κάποτε πήγαινε…)

¥ Το Αριθμητικό ένας, μία, ένα αντιδιαστέλλει τη μονάδα με τα πολλά. (στο δωμάτιο ήταν άλλος ένας άνθρωπος).

5. Αναφορικές αντωνυμίες:

Αναφορικές λέγονται οι αντωνυμίες με τις οποίες ολόκληρη η πρόταση αναφέρεται σε μια λέξη. Αυτές είναι: τα άκλιτα που, ό,τι (π.χ. πού είναι τα παιδιά; (κοίταζε σαν παιδί που τα καταλαβαίνει όλα, μάζευε ό,τι έβρισκε, κ.λ.π.)

α. ο οποίος, η οποία, το οποίο. (π.χ. το σχολείο στο οποίο έμαθε τα πρώτα του γράμματα, ο γιατρός του χωριού).

β. όποιος, όποια, όποιο. (π.χ. όποιος έρθει πρώτος, θα πάρει το κύπελλο, όποια γράψει καλύτερα, θα κερδίσει ένα ταξίδι, κ.λ.π.

γ. όσος, όση, όσο (π.χ. φάε όσο θέλεις, τράβα με όση δύναμη μπορείς, ας είναι όσοι θέλουν, κ.λ.π.).

6. Ερωτηματικές αντωνυμίες:

Έτσι λέγονται οι αντωνυμίες που τις χρησιμοποιούμε για να κάνουμε ερωτήσεις.

Αυτές είναι:

- το απόλυτο τι (δεν κλίνεται)

- ποιος – ποια –ποιο

- πόσος –πόση –πόσο

7. Κτητικές αντωνυμίες:

Κτητικές λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν σε ποιόν ανήκει κάτι. Αυτές είναι:

- Οι λέξεις: μου, σου, του, της, μας, σας, τους, όταν ακολουθούν ένα ουσιαστικό (βιβλίο μου, θρανίο σου, σπίτι μας, κ.λ.π.)

-Το επίθετο δικός, δική, δικό.(δικό μου βιβλίο, δικό σου θρανίο, δική σου σάκα, δικό του παιχνίδι, κ.λ.π.).

Προσοχή: Δεν πρέπει να μπερδεύουμε τις κτητικές αντωνυμίες με τις προσωπικές. Οι κτητικές αντωνυμίες μπαίνουν ύστερα από ουσιαστικό, ενώ οι προσωπικές, συνοδεύουν ρήμα. Το σπίτι μου, ο σκύλος μας, η μητέρα της (κτητικές αντωνυμίες)

Μίλησέ μου, μας έδειξε, της είπε (προσωπικές αντωνυμίες)

Αρρώστησε το σκυλάκι μας (προσωπική αντωνυμία). Η ουρίτσα του (κτητική αντωνυμία) είναι κατεβασμένη.

Δεν μου (προσωπική αντωνυμία) μιλάει για τον καημό του (κτητική αντωνυμία)

8. Αυτοπαθείς αντωνυμίες:

Αυτοπαθείς λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν, πως το ίδιο πρόσωπο που ενεργεί, το ίδιο δέχεται και την ενέργεια αυτή. Αυτές είναι: Τον εαυτό μου, τον εαυτό σου, τον εαυτό του.

Συντακτικά οι αντωνυμίες χρησιμοποιούνται στο λόγο όπως και τα ονόματα που αντικαθιστούν. Δηλαδή τις συναντάμε ως:

· Υποκείμενο: Εμείς είμαστε μαθητές της Β΄τάξης Γυμνασίου.

· Αντικείμενο: Τον κατηγόρησαν ως καταχραστή.

· Κατηγορούμενο: Ποιος είσαι εσύ;

· Επιθετικός προσδιορισμός: Αυτός ο άνθρωπος είναι επικίνδυνος.

· Γενική προσδιοριστική: Η ζωή μου είναι μονότονη.

· Συνοδεύουν προθέσεις: Το έμαθα από σένα.

— Η Μετοχή

Μετοχή έχουν: ^ Ο ενεστώτας στην ενεργητική φωνή με κατάληξη -οντας (π.χ. τρέχοντας), όταν αυτή τονίζεται στην προπαραλήγουσα και -ώντας (π.χ. γεννώντας), όταν τονίζεται στην παραλήγουσα. ^ Ο ενεστώτας σπανιότερα στην παθητική φωνή με καταλήξεις -όμενος, -η, -ο

(π.χ.αναπτυσσόμενες), αλλά και -ούμενος, -η, -ο (π.χ. μιμούμενος)

και -άμενος, -η, -ο (π.χ. τρεμάμενος). ^ Ο παρακείμενος στην παθητική φωνή με κατάληξη -μένος, -η, -ο (π.χ. χαμένοι).

Η ενεργητική μετοχή είναι άκλιτη, ενώ οι παθητικές είναι κλιτές, έχουν τρία γένη και δύο αριθμούς.

ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ

Η μετοχή χρησιμοποιείται:

√ με επιθετική σημασία, δηλαδή όπως κάθε επίθετο, και λέγεται

επιθετική μετοχή. Επιθετικές είναι οι μετοχές της παθητικής φωνής.

√ με επιρρηματική σημασία, δηλαδή δηλώνει τρόπο, χρόνο, αιτία, υπόθεση

και εναντίωση και λέγεται επιρρηματική μετοχή. Επιρρηματική είναι η μετοχή του ενεργητικού ενεστώτα.

— ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

Είναι τα λεκτικά σύνολα που συμπληρώνουν την έννοια του ρήματος, δηλ. της δίνουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που την ξεχωρίζουν από άλλες πιθανές σημασίες της . Μπορεί να είναι μονολεκτικοί ή περιφραστικοί.

Ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται :

– Τα επιρρήματα: απόψε

– Απλή αιτιατική ή σπανιότερα γενική ενός ουσιαστικού: το βράδυ, του χρόνου

– Τα προθετικά σύνολα: από απογοήτευση

– Συνδυασμός επιρρήματος με προθετικό σύνολο ή δύο επιρρημάτων μαζί: έξω από τον κινηματογράφο - αργά αργά

– Οι επιρρηματικές μετοχές: τραγουδώντας

– Τα επίθετα (ως επιρρηματικά κατηγορούμενα ): κεφάτος

– Οι δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις: ώστε δε με προβλημάτισε καμιά ερώτηση

– Διπλή πτώση: άκρη άκρη

Δηλώνουν κυρίως:

1. Τόπο: Στο Ηράκλειο ο καιρός είναι υγρός.

2. Χρόνο: έφυγε χθες.

3. Τρόπο: με το να μιλάς ( ή: μιλώντας ) διαρκώς επιβαρύνεις τη θέση σου

4. Αιτία: δάκρυσε από συγκίνηση.

5. Σκοπό: πήγε στο Παρίσι για σπουδές.

6. Ποσό: κουράστηκα πολύ.

7. Αποτέλεσμα: Ήταν τόσο στενοχωρημένη, που δεν έβλεπε μπροστά της.

8. Αναφορά: Μιλήσαμε για σένα.

9. Όρο – προϋπόθεση : Αν δεν έχεις δουλειά, πέρασε να τα πούμε.

10. Εναντίωση – παραχώρηση : Αν και καθυστέρησε, πρόλαβε την παράσταση.

11. Βεβαίωση: Βεβαιότατα, ασφαλώς, σίγουρα θα πάμε.

12. Άρνηση: Μην το ξαναπείς, όχι.

13. Δισταγμό – πιθανότητα: Πιθανόν, ίσως, ενδεχομένως να συμβεί αυτό.

14. Παρομοίωση, συνοδεία, αφαίρεση, ποσό κατά προσέγγιση κ.λπ.

Με τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς απαντούμε σε ερωτήσεις που αποκαλύπτουν επιρρηματικές σχέσεις (πού, πότε, με ποιον όρο, γιατί, για ποιο σκοπό κ.λπ.),

Προσοχή: Υπάρχουν επιρρήματα που παράγονται και με την προσθήκη της κατάληξης -α αλλά και της κατάληξης -ως. Ο διαφορετικός αυτός σχηματισμός συνήθως συνδέεται και με διαφορετική σημασία. Παράδειγμα:

απλός → απλά: Να απαντήσετε όσο πιο απλά μπορείτε. (=με απλότητα)

→ απλώς: Ήθελα απλώς να ρωτήσω τι κάνετε. (=μόνο)

Ορισμένα τέτοια ζεύγη επιρρημάτων παράγονται από διαφορετικά επίθετα:

ακριβά (από το ακριβός): Το πλήρωσες πολύ ακριβά.

ακριβώς (από το ακριβής): Ακριβώς αυτό εννοώ κι εγώ.

[ Βιβλιογραφία:

Νεοελληνική Γλώσσα Γ' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ.

Χατζησαββίδης, Α. Χατζησαββίδου, ΙΕΠ, Διόφαντος / http://ebooks.edu.gr / http://users.sch.gr / ]

Επαναληπτικές Ασκήσεις ΑΣΚΗΣΕΙΣ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Mon, 14 Sep 2026 00:05:57 +0300

Επαναληπτικές Ασκήσεις

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

1) Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε το υποκείμενο των ρημάτων και να δηλώσετε την μορφή τους.

Αυτή την εικόνα παρουσιάζει σήμερα το φοιτητικό κίνημα.

Πολλοί ξένοι κατακλύζουν κάθε καλοκαίρι τις ελληνικές παραλίες.

Εμείς παρακολουθούσαμε σιωπηλοί το μάθημα του καθηγητή.

Ήταν βέβαια ξεκάθαρο ότι απαγορευόταν να έχουμε ανοιχτά βιβλία κατά τη διάρκεια της εξέτασης.

Οι εκπαιδευμένοι φυσικά μπορούσαν να εκτελούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ασκήσεις.

2) Στις παρακάτω λέξεις να διακρίνετε τα αχώριστα μόρια:

διχοτόμος, αμφιλεγόμενος, ημισφαίριο, ένδοξος, δυσεύρετος, επιμόρφωση, υπολοχαγός, συνεργάτης, περιστρέφω, αρχιλογιστής, εκλαμβάνω, διαλέγω.

3) Να σημειώσετε την έγκλιση των παρακάτω ρημάτων.

-Κλείσε, την πόρτα καθώς φεύγεις.

-Προσέξτε σ’ αυτό το σημείο του δρόμου, γιατί έχει απότομες στροφές.

-Ίσως να νιώσω καλύτερα, αν κάτσω μια μέρα στο σπίτι.

-Η ποδοσφαιρική ομάδα του σχολείου μας κέρδισε την δεύτερη θέση στο σχολικό πρωτάθλημα.

-Ετοιμάσου, γιατί θα φύγουμε σε πέντε λεπτά.

-Οι θεατές αποθέωσαν τους ηθοποιούς στο τέλος της παράστασης.

-Να ασχοληθούμε λίγο τώρα και με τα θέματα του γραφείου μας.

4) Να δηλώσετε την χρονική βαθμίδα (παρόν, παρελθόν, μέλλον) και το ποιόν (συνοπτικό, μη συνοπτικό, συντελεσμένο) των παρακάτω ρημάτων.

έχει ξεπεραστεί

θα γράψω

δημιουργούσαν

χτύπησε

θα έχω φτάσει

θα βλέπουμε

είχες φροντίσει

αντιλαμβάνεται

5) Να κατατάξετε τις παρακάτω σύνθετες λέξεις στην κατηγορία (παρατακτικά, προσδιοριστικά, κτητικά, αντικειμενικά) που ανήκουν:

θηριοδαμαστής, νοτιοανατολικά, κοκκινομάλλα, ανθοπώλης, αγουρόλαδο, ανεβοκατεβαίνω, ασχημομούρης, αγριόχορτο.

6) Να δηλώσετε την φωνή και την συζυγία των παρακάτω ρημάτων.

-Δημιουργήθηκε μεγάλο πρόβλημα μετά τις συνεχείς χιονοπτώσεις.

-Σκέφτομαι συνεχώς τρόπους, για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.

-Απαγορεύτηκε στους υπαλλήλους της εταιρείας να πίνουν καφέ στα γραφεία τους.

-Όσο και να προσπαθήσουμε είναι αδύνατο να καταφέρουμε τους στόχους μας.

7) Να μεταφέρετε τα παρακάτω ρήματα στην άλλη φωνή διατηρώντας το πρόσωπο, τον αριθμό και τον χρόνο.

θα έχω αγαπήσει

έχει γραφτεί

νικηθήκαμε

πιέζεις

θα σηκώνουν

είχε οδηγηθεί

8) Να βρείτε το α συνθετικό των παρακάτω λέξεων και να δηλώσετε τι μέρος του λόγου είναι.

αλλόθρησκος

αντιμέτωπος

μεταπείθω

κοκκινόχωμα

αναβοσβήνω

μεγαλόσωμος

ζωολογία

βιβλιοθηκάριος

αυτοκαταστροφικός

πισώπλατα

9) Να δηλώσετε την διάθεση των παρακάτω ρημάτων.

-Το κτίριο καταστράφηκε ολοσχερώς.

-Οι συνάδελφοί μου με κοροϊδεύουν, επειδή πηγαίνω στη δουλειά με πουκάμισο και γραβάτα.

-Λούζομαι κάθε πρωί, πριν πάω στο γραφείο.

-Του αρέσει να κάθεται στο μπαλκόνι τα απογεύματα και να πίνει τον καφέ του.

10) Στις παρακάτω φράσεις να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.

-Οι μαθητές του γυμνασίου ζωγράφισαν τον πίνακα.

-Ο σεισμός προκάλεσε πολλές ζημιές στα σπίτια της περιοχής.

-Ο πρόεδρος της ομάδας αντικατέστησε τον προπονητή.

-Το απόγευμα μαύρα σύννεφα θα σκεπάσουν τον ουρανό.

11) Να δηλώσετε ποια από τα παρακάτω ρήματα είναι μεταβατικά και ποια αμετάβατα.

-Κατάφεραν να νικήσουν τους αντιπάλους τους με χαρακτηριστική άνεση.

-Πρέπει να διαβάσω περισσότερο τον επόμενο μήνα, αν θέλω να τα καταφέρω.

-Εργάζεται σε μια από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρείες.

-Έκριναν ότι δεν είναι αποδοτικός και γι’ αυτό τον απέλυσαν.

12) Να βρείτε ποια από τα παρακάτω ρήματα είναι μονόπτωτα και ποια δίπτωτα.

-Του δάνεισα χρήματα, γιατί τα είχε πραγματικά ανάγκη.

-Έκανα ένα σωρό ψώνια. Αγόρασα ρούχα, παπούτσια κι ένα καινούριο ρολόι.

-Δεν κατάφερα να της το δώσω μέσα στην πολυκοσμία.

-Θα τελειώσω τα μαθήματά μου το Σαββατοκύριακο.

13) Να δηλώσετε τον βαθμό των παρακάτω επιθέτων.

-Εγώ θεωρώ ότι μπορείς να γίνεις ο καλύτερος μαθητής της τάξης.

-Η βοήθειά σου ήταν σημαντικότατη για την ολοκλήρωση του έργου.

-Πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί, γιατί η θάλασσα σ’ αυτό το σημείο είναι βαθιά.

-Τα μαθήματα της φετινής χρονιάς είναι δυσκολότερα από τα περσινά.

14) Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα.

ΘΕΤΙΚΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ

μεγάλος

συνηθέστερος

νεότατος

βαρύτερος

διαβασμένος

επιεικώς

επιμελώς

βαθύτατος

ικανότερος

15) Στις παρακάτω φράσεις να βρείτε τον β΄ όρο σύγκρισης και να δηλώσετε πώς εκφέρεται.

-Μην αγανακτείς, πάντα ήταν καλύτερός σου.

-Προτιμότερο είναι να πηγαίνεις εκδρομές, όταν έχεις ελεύθερο χρόνο, παρά να κάθεσαι στο σπίτι.

-Νομίζω ότι τα κορίτσια είναι προσεκτικότερα από τα αγόρια της τάξης.

16) Να βρείτε το β΄ συνθετικό των παρακάτω λέξεων και να δηλώσετε τι μέρος του λόγου είναι:

μεταφέρω

πολύχρωμος

κατακόκκινος

αποχωρίζομαι

πολυαγαπημένος

παραπάνω

17) Στις παρακάτω φράσεις να δηλώσετε πότε οι τύποι είναι αντωνυμίες και πότε άρθρα.

-Για να το επιβεβαιώσουμε πρέπει να συνεχίσουμε την έρευνά μας.

-Της έδωσα να καταλάβει ότι το έκανα για το καλό της.

-Του το αγόρασα για τα γενέθλιά του.

-Τον είδα χτες αργά να οδηγεί το αυτοκίνητο που του δάνεισες.

18) Να βρείτε το είδος των παρακάτω αντωνυμιών.

-Η ιδέα της ανέγερσης του νέου κτηρίου ήταν δική του.

-Η επιτυχία του σχεδίου εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς.

-Δικαίωμα εγγραφής στο πρόγραμμα έχουν μόνο όσοι είναι άνεργοι.

-Κάποιοι πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες των πράξεών τους.

-Τόση ποσότητα αλατιού είναι κατάλληλη, για να γίνει εύγευστο το φαγητό.

19) Να σχηματίσετε οικογένειες λέξεων με τις λέξεις:

λαμβάνω, βολή, δράση.

20) Στις παρακάτω φράσεις να εντοπίσετε τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς και να δηλώσετε τη μορφή τους.

-Αποφάσισα να μην έρθω, γιατί ο καιρός θα χαλάσει.

-Το ποσοστό ανεργίας στην πατρίδα μας είναι ανησυχητικό.

-Η άφιξή του έγινε τη νύχτα, για να μην την αντιληφθεί κανείς.

-Κατεβήκαμε την σκάλα τρέχοντας.

-Τα πράγματά σου είναι πίσω από την βιβλιοθήκη.

21) Να συμπληρώσετε τα κενά με τους κατάλληλους τύπους της μετοχής των ρημάτων που βρίσκονται στην παρένθεση.

Έμεινε ……………………. (κρύβομαι) στην σπηλιά, για να μπορέσει να ξεφύγει.

Κρύωσε, γιατί βγήκε …………………(ιδρώνω) στο μπαλκόνι.

Κλείσε το φώς ……………….. (βγαίνω) από το μπάνιο.

Περάσαμε όλο το βράδυ …………….. (μιλώ) για την παράσταση που είχαμε παρακολουθήσει.

Προτιμώ τα φρούτα όταν είναι ……………….. (γίνομαι).

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΚΘΕΣΗ:

1) Σ’ ένα κείμενο 200 λέξεων να αναφέρετε τα κριτήρια με τα οποία θα επιλέγατε να επισκεφτείτε ένα μέρος, για να περάσετε τις διακοπές σας.

2) Σε ένα καλά δομημένο κείμενο να αναπτύξετε τους λόγους για τους οποίους κατά την άποψή σας πρέπει ή δεν πρέπει να δουλεύει μια μητέρα. (Να επιλέξετε μια από τις δυο επιλογές)

3) Να περιγράψετε τον καλύτερό σας φίλο και να εξηγήσετε για ποιους λόγους τον θεωρείτε σημαντικό για τη ζωή σας.

4) Να γράψετε μια επιστολή προς τον/την υπουργό παιδείας για να του επισημάνετε τα προβλήματα του σχολείου σας.

5) Να στείλετε ένα γράμμα σε έναν φίλο σας, για να του εκθέσετε τα κριτήρια με τα οποία θα επιλέγατε το επάγγελμά σας, ώστε να τον βοηθήσετε να κάνει κι εκείνος την επιλογή του.

6) Αφού διαλέξετε κάποιο από τα παρακάτω ζεύγη να γράψετε μια παράγραφο που να αναπτύσσεται με σύγκριση-αντίθεση.

εφημερίδα – τηλεόραση

τηλεόραση – ραδιόφωνο

διαδίκτυο – εφημερίδα

7) Να γράψετε ένα άρθρο στη σχολική σας εφημερίδα με το οποίο θα επισημαίνετε τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή σας.

8) Σε ένα κείμενο 200 λέξεων να παρουσιάσετε σε κάποιον φίλο σας τα επιχειρήματά σας, για να τον πείσετε να μην ξαναπαίξει τυχερά παιχνίδια.

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 8

Sun, 13 Sep 2026 22:55:58 +0300

Ενότητα 8

1) Να σχηματίσετε τις μετοχές παθητικού παρακειμένου των παρακάτω ρημάτων:

Βασανίζομαι

Ερωτεύομαι

Χάνομαι

Πεθαίνω

Προετοιμάζομαι

Εγκρίνομαι

Μετρώ

2) Να σημειώσετε τις μετοχές του ενεργητικού ενεστώτα και του παθητικού παρακειμένου των παρακάτω ρημάτων:

Γυρίζω

Σπάζω

Πιέζω

Θάβω

Εγκαταλείπω

Αφήνω

Σπρώχνω

Υποτάσσω.

3) Να ενώσετε τις παρακάτω προτάσεις σε μία μετατρέποντας σε μετοχή το ρήμα το οποίο είναι σε παρένθεση (στον χρόνο όπου βρίσκεται).

Α) Κάθε μέρα πηγαίνω στο σχολείο. Έχω μελετήσει όλα τα μαθήματα. (Έχω μελετήσει)

Β) Φθάνω αργά στο σχολείο. Αρχίζει πάντα νωρίς το μάθημα. (Φθάνω)

Γ) Προχωρώ αργά στο διάδρομο. Νιώθω ότι κάτι δεν πάει καλά. (Νιώθω)

Δ) Έρχομαι να σου μιλήσω. Βλέπω ότι στενοχωριέσαι. (Βλέπω)

4) Να σχηματίσετε τα παρασύνθετα των παρακάτω συνθέτων λέξεων:

Προσμετρώ

Προσδοκώ

Απογοητεύω

Αποπροσανατολίζω

Κυριολεξία

Μαύρη θάλασσα

Άγιο Όρος

Μαύρη αγορά.

5) Να σχηματίσετε πολυλεκτικά σύνθετα ορίζοντας τις παρακάτω προτάσεις:

Κατάστημα που πουλάει ψωμί και γλυκά:

Κατάστημα που πουλάει γάλα και γλυκά:

Κατάστημα που πουλάει βιβλία και χαρτικά:

Μαγαζί που πουλάει παλαιά βιβλία:

Γιατρός που ειδικεύεται σε παθήσεις των αυτιών, της μύτης και του λάρυγγα:

Γιατρός που ειδικεύεται σε παθήσεις της κοιλιάς και των εντέρων:

6) Να σχηματίσετε παρασύνθετα ονόματα από τις παρακάτω φράσεις:

Μικρό χωριό

Παλαιόκαστρο

Επτάνησα

Αιγαίο Πέλαγος

Νέα Σμύρνη.

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 7

Sun, 13 Sep 2026 22:57:39 +0300

Ενότητα 7

1. Να υπογραμμίσετε στα επόμενα παραδείγματα τους εμπρόθετους προσδιορισμούς και στη συνέχεια να σημειώσετε αν είναι αντικείμενα ή επιρρηματικοί προσδιορισμοί (και τι δηλώνουν σ’ αυτή την περίπτωση):

α. Έφυγαν κρυφά από την πόλη →

β. Δώσε στο συμμαθητή σου το μολύβι του →

γ. Ζήτησε από όλο τον κόσμο βοήθεια →

δ. Από καθαρή τύχη γλιτώσαμε τα χειρότερα →

ε. Τους παρουσιάσαμε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία →

στ. Σε ποιον δανείζεις τις εργασίες σου ; →

2. Μετασχηματίστε τις φράσεις που ακολουθούν βρίσκοντας και αλλάζοντας τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς με τη μορφή που ζητείται στην παρένθεση, χωρίς ν’ αλλάξει η σημασία τους:

α. Η ξαδέρφη μου αρρώστησε στην εφηβεία της ( επιρρηματική πρόταση)

β. Θα πάμε στο Θάνο μόλις βραδιάσει ( μετοχή)

γ. Φρόντισε να είσαι συνεπής · σε διαφορετική περίπτωση, θα λάβω τα μέτρα μου

(επίρρημα )

δ. Επαναλαμβάνοντας τις ίδιες δικαιολογίες, επιβαρύνεις τη θέση σου (προθετικό σύνολο )

3. Βρείτε το λάθος (όπου υπάρχει), υπογραμμίστε και διορθώστε το:

α. Περάσαμε έκτακτα να σε δούμε, για να σού πούμε κάτι σοβαρό →

β. Στην εκδρομή μας είναι δεκτοί όλοι, ανεξαρτήτου ηλικίας →

γ. Θα φύγω άμεσα για να προλάβω τον διευθυντή →

ε. Θέλω να σου μιλήσω ιδιαίτερα →

στ. Είναι φανερό ότι εμπιστεύεται ιδιαίτερα εσένα →

ζ. Σου υπενθυμίζω απλά τις υποχρεώσεις σου →

η. Με την επέμβασή του διέκοψε αδιάκριτα την κουβέντα μας →

θ. Έβριζε τους πάντες, αδιακρίτως φύλου και ηλικίας →

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 6

Sun, 13 Sep 2026 22:58:19 +0300

Ενότητα 6

1. Να εντοπίσετε τις αντωνυμίες στις παρακάτω προτάσεις και να αναγνωρίσετε το είδος τους:

α. Κανένας δε γνωρίζει τον απατεώνα.

β. Θα σε περιμένω.

γ. Μην πειράξεις τα πράγματά μου.

δ. Κάνει ό,τι θέλεις.

ε. Ποιος χτυπάει την πόρτα;

στ. Εσείς θα έρθετε σινεμά.

ζ. Ο καθηγητής με έβγαλε έξω από την τάξη.

η. Το βιβλίο σου βρίσκεται μέσα στο ντουλάπι.

θ. Ποιος θέλει να παίξει ποδόσφαιρο;

ι. Θα παίξουμε με το δικό μου παιχνίδι.

ια. Τι έγινε και δε μιλιέστε;

ιβ. Κάποια πράγματα δε λέγονται.

ιγ. Δε μου είπες πώς περάσατε χθες.

ιδ. Πότισες τον κήπο σου;

ιε. Κάνει υγιεινή διατροφή, γιατί προσέχει τον εαυτό του.

2. Στις παρακάτω προτάσεις να εντοπίσετε τις αντωνυμίες ως προς το είδος τους και να προσδιορίσετε τον συντακτικό τους ρόλο:

α. Εμείς δε θα φύγουμε από δω.

β. Κάποιοι άνθρωποι είναι πολύ απαιτητικοί.

γ. Ο καταστηματάρχης μου έδωσε την απόδειξη.

δ. Η απόφασή μου είναι αμετάκλητη.

ε. Το βιβλίο σου βρίσκεται μέσα στο ντουλάπι.

στ. Να σέβεστε τους άλλους

ζ. Σου χρωστάει πολλά χρήματα;

3. Να σχηματίσετε τρεις παράγωγες (απλές) και τρεις σύνθετες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις παρακάτω λέξεις (δηλαδή να είναι λέξεις συγγενικές):

α) λόγος: …………………………………………………………………..

β) τύχη: ………………………………………….…………………………

γ) τιμώ: ……………………………………………..………………………

δ) φύση: ……………………………………………………………………

ε) ανακρίνω: ……………………………………………………………….

στ) παιδί: ……………………………………..…………….................

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 5

Sun, 13 Sep 2026 23:03:08 +0300

Ενότητα 5

1) Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα με τα μονολεκτικά παραθετικά των επιθέτων (στο ίδιο γένος ,πτώση, αριθμό) που σας δίνονται:

ΘΕΤΙΚΟΣ	ΣΥΚΡΙΤΙΚΟΣ	ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
καλός
απλός
ευσεβής
λίγη
μεγάλα
ακριβής
	χειρότερος
		ανώτατος
πολύς
ταχύς
		πρώτιστος

2) Στις παρακάτω προτάσεις: α) να υπογραμμίσετε τον α΄ και το β΄ όρο σύγκρισης, β) να υπογραμμίσετε το συγκριτικό επίθετο ή επίρρημα.

α) Οι οδηγίες της Αλίκης ήταν σαφέστερες από τις οδηγίες του Γιάννη.

β) Η Ελένη είναι τρία χρόνια μεγαλύτερή μου.

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η αξία του επαγγέλματος είναι μεγάλη. Από τη μία πλευρά προσφέρει τα απαραίτητα οικονομικά μέσα, ώστε να εξασφαλίσουμε μια άνετη ζωή, κερδίζοντας συγχρόνως την αυτονομία και την ελευθερία μας. Χωρίς τα χρήματα, τα οποία προέρχονται από την εργασία, ο άνθρωπος δυσκολεύεται σε οτιδήποτε στη ζωή του. Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι, ενώ δεν έχουν ανάγκη τα χρήματα, πάλι εργάζονται, αποδεικνύει ότι το επάγγελμα προσφέρει κάτι περισσότερο από χρηματικά αγαθά. Παρέχει την δυνατότητα στον άνθρωπο να εργαστεί και να δημιουργήσει. Του επιτρέπει να εκφραστεί και να καλλιεργήσει διάφορες δεξιότητές του. Είναι ο χώρος όπου μπορεί να καλλιεργήσει το πνεύμα και την προσωπικότητά του. Τέλος, η εργασία είναι ο χώρος που προσφέρεται για κοινωνικές συναναστροφές και γνωριμίες. Με άλλα λόγια είναι ο χώρος, όπου ο άνθρωπος μπορεί να ολοκληρωθεί τόσο απέναντι στον εαυτό του όσο και απέναντι στους άλλους. Συνεπώς η εργασία και το κάθε επάγγελμα ξεχωριστά στηρίζει το κοινωνικό σύνολο και τους μηχανισμούς του.

Βέβαια, για να μπορούν να υπάρξουν τα ευεργετικά αποτελέσματα της εργασίας, ο καθένας πρέπει να επιλέξει το κατάλληλο επάγγελμα για τον ίδιο. Αυτό που πρέπει να λαμβάνει ο καθένας πρωτίστως υπόψη είναι οι κλίσεις του. Πρέπει να δει τι τον ενδιαφέρει, ποια είναι τα πράγματα, με τα οποία του αρέσει να ασχολείται και σε ποια πράγματα έχει ιδιαίτερες δεξιότητες. Πολύ συχνά αυτό που μας αρέσει μπορεί να μην είναι προσοδοφόρο. Επομένως, άλλο κριτήριο που πρέπει να έχει ένας νέος προτού επιλέξει ένα επάγγελμα είναι το οικονομικό. Κατά πόσο δηλαδή θα του εξασφαλίζει το βιοπορισμό του.. Άλλος σοβαρός παράγοντας που πρέπει να επηρεάζει την επιλογή του επαγγέλματός μας είναι η προσωπικότητά μας και οι αδυναμίες ή ικανότητές μας. Με άλλα λόγια πρέπει να δούμε το χαρακτήρα μας, αν ταιριάζει στη φύση ενός επαγγέλματος, το σώμα μας επίσης αλλά και τις επιδόσεις μας στα μαθήματά μας. Είναι όμως αξιοσημείωτο να αναφερθεί πως κι άλλοι παράγοντες επηρεάζουν και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό την επιλογή επαγγέλματος. Αυτοί είναι οι γονείς, που πολλές φορές καθοδηγούν τα παιδιά τους με βάση τη δική τους ματαιοδοξία. Άλλοι είναι οι φίλοι, οι εκπαιδευτικοί, οι σύμβουλοι σπουδών και γενικά ο κοινωνικός μας περίγυρος. Όλοι αυτοί όμως πρέπει να συμβουλεύουν λαμβάνοντας υπόψη τα όσα κριτήρια έχουν προαναφερθεί.

Συνοψίζοντας, έχουμε παρακολουθήσει την οδό μέσα από την οποία ένας νέος πρέπει να πορευθεί, για να πάρει μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις της ζωής του. Αυτή η επιλογή θα μας ακολουθεί μια ζωή, γι΄αυτό η απόφαση πρέπει να παρθεί με σοβαρότητα, υπευθυνότητα και με τα σωστά κριτήρια. Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι επαγγέλματα υπάρχουν πολλά. Το ζήτημα είναι ανάμεσα στην πληθώρα αυτή να γίνει η κατάλληλη επιλογή που θα μας κάνει να πηγαίνουμε στην εργασία μας κάθε πρωί χαμογελώντας.

Β. ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

4) Να εντοπίσετε στις δύο πρώτες παραγράφους τη θεματική περίοδο, τα σχόλια και την κατακλείδα (αν υπάρχει).

5) Να υπογραμμίσετε τις συνδετικές λέξεις, που εξασφαλίζουν την εσωτερική συνοχή κάθε παραγράφου, καθώς και τη μετάβαση από τη μία παράγραφο στην άλλη.

6) Με ποιον τρόπο ανάπτυξης έχει αναπτυχθεί η πρώτη παράγραφος;

7) Να δώσετε ένα δικό σας τίτλο που να ανταποκρίνεται στο περιεχόμενο του κειμένου. Υποθέστε ότι πρόκειται για άρθρο που πρόκειται να δημοσιευτεί σε μαθητικό περιοδικό.

8) Αφού γράψετε έναν πλαγιότιτλο σε κάθε παράγραφο, να γράψετε την περίληψη του κειμένου προσέχοντας την ομαλή σύνδεσή τους με τη χρήση συνδετικών λέξεων. Μην ξεχάσετε στην αρχή της περίληψης να παρουσιάσετε το θέμα που πραγματεύεται το κείμενο.(π.χ. το κείμενο αναφέρεται/ /πραγματεύεται..)

9) Να γράψεις τα επίθετα / επιρρήματα του κειμένου στη σωστή στήλη και να συμπληρώσεις τα υπόλοιπα παραθετικά:

Σημαντικότερες, συχνά, μεγάλο, περισσότερο, Συνεπώς , κατάλληλο.

Θετικός Συγκριτικός Υπερθετικός

9) Να βρείτε τα Υποκείμενα και τα Αντικείμενα των ρημάτων του κειμένου: Παρέχει , επιτρέπει, αρέσει.

10) Συμπλήρωσε τον πίνακα για τα σύνθετα του κειμένου:

Σύνθετη λέξη α’ Συνθετικό β’ Συνθετικό Μέρος του λόγου

εξασφαλίσουμε

καθοδηγούν

καλλιεργήσει

προσοδοφόρο

επιλέξει

ματαιοδοξία.

χαμογελώντας.

11) Στις παρακάτω προτάσεις να υπογραμμίσεις τους δύο όρους σύγκρισης και να βρεις πώς εκφέρεται ο β όρος.

α. Καλύτερα ο θάνατος παρά η σκλαβιά.

β. Η Μαρία είναι δύο χρόνια μικρότερη μου.

γ. Το σπίτι σου είναι μεγαλύτερο από της Γιάννας.

δ. Ο Βασίλης ήταν χειρότερός μου στα μαθηματικά.

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4

Sun, 13 Sep 2026 23:05:16 +0300

Ενότητα 4

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Νέες τεχνολογίες και ποιοτική παιδεία, Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Εφημερίδα το Βήμα, 3/12/2000 (διασκευή)

Οι νέες τεχνολογίες, ιδίως η πληροφορική με το τεράστιο πλήθος των σύγχρονων εφαρμογών, έχει σχεδόν ταυτιστεί με ό,τι χαρακτηρίζουμε ως ανάπτυξη. Κάθε χώρα που προσβλέπει στην ανάπτυξη (οικονομική, τεχνολογική κ.λπ.) έχει κυριολεκτικά «γαντζωθεί» από τις νέες τεχνολογίες: τις έχει εισαγάγει στην Εκπαίδευση, ενισχύει την έρευνά τους, χρηματοδοτεί τις εφαρμογές τους, προωθεί με κάθε τρόπο ό,τι έχει σχέση μ’ αυτές, ιδιαίτερα με την τεχνολογία των Η/Υ. Εκείνο που δεν έχει ίσως βαθύτερα συνειδητοποιηθεί, ιδίως στην Ελλάδα, είναι η σπουδαιότητα των νέων τεχνολογιών για μια ποιοτική παιδεία που αποτελεί και την προϋπόθεση για κάθε μορφής ανάπτυξη μιας χώρας.

Τα οφέλη που αναμένονται για την Παιδεία μας, εφόσον εφαρμοστούν σωστά προγράμματα με κατάλληλο εκπαιδευτικό λογισμικό, είναι κυρίως τα εξής: Πρώτα, το να μπορεί να μπει κανείς σε μεγάλες βιβλιοθήκες, ξένες αλλά και ελληνικές και να αντλήσει τις πληροφορίες που χρειάζεται, να μελετήσει άρθρα σε περιοδικά. Επιπλέον, να χρησιμοποιηθούν εκπαιδευτικά προγράμματα με συνδυασμό εικόνας – ήχου και κειμένου. Μάλιστα, με αυτή την τεχνολογία τα πολιτισμικά ή εθνικά μαθήματα του εκπαιδευτικού συστήματος μιας χώρας μπορούν να διδαχθούν με νέους ελκυστικούς, ανανεωμένους και ουσιαστικούς τρόπους. Έτσι, διδάσκοντας την ιστορία μιας περιόδου, μπορείς μαζί με τις πληροφορίες για τα γεγονότα και τα πρόσωπα να παρουσιάζεις χάρτες, πορείες, σχέσεις, παράλληλα γεγονότα της ιστορίας γειτονικών χωρών, να δίνεις συγχρόνως πληροφορίες για τη λογοτεχνία, τις επιστήμες, τις τέχνες, την παράδοση, τη θρησκεία, τη γλώσσα ενός λαού με εικόνα, με ήχο και φυσικά με κείμενο.

Τέτοια προγράμματα μπορούν να λειτουργήσουν στα πολιτισμικά μαθήματα, στα μαθήματα αισθητικής καλλιέργειας και στα μαθήματα γνώσεων. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι με τέτοια προγράμματα, το Σχολείο και γενικότερα η Εκπαίδευση και η παρεχόμενη Παιδεία, μπορούν να αποκτήσουν ξανά το ενδιαφέρον που χρειάζεται για να προσελκύσουν την αγάπη και την ουσιαστική συμμετοχή των μαθητών. Εξίσου σημαντικό είναι ότι τέτοια προγράμματα είναι βέβαιο ότι μπορούν να αποτελέσουν την αφετηρία μιας ριζικής ανανέωσης τού εκπαιδευτικού συστήματος της Ελλάδος και την επαναλειτουργία του σε νέες βάσεις.

Βέβαια, με την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στο Σχολείο αλλάζει τελείως και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Κάποτε δάσκαλος και σχολικά βιβλία ήταν η κύρια πηγή πληροφοριών. Όμως σήμερα ο δάσκαλος έχει ως πρόσθετο ρόλο να επιλέξει τα κατάλληλα προγράμματα, να οργανώσει τη χρήση τους μέσα και έξω από την τάξη, να ελέγξει τις αξιολογήσεις των μαθητών του, να εξηγήσει δύσκολα ή δυσνόητα σημεία. Παράλληλα, πρέπει να κατευθύνει και την εκμάθηση με προγράμματα.

Β. ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1. Αφού γράψετε έναν πλαγιότιτλο σε κάθε παράγραφο, να γράψετε την περίληψη του κειμένου.

2. Να βρείτε ένα συνώνυμο στις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

Τεράστιο, προσβλέπει, ενισχύει, ανάπτυξη, να επιλέξει.

3. Να γράψετε μια νέα λέξη (απλή ή σύνθετη) από το πρώτο συνθετικό των λέξεων που σας δίνονται:

Τεχνολογίες, προσβλέπει, ενισχύει, προωθεί, αναμένονται, εκπαιδευτικό, δυσνόητα, συγχρόνως, επιλέξει.

4. Αφού βρείτε τον τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου, να εντοπίσετε και να καταγράψετε τις λέξεις που βοηθούν στη συνοχή και την αλληλουχία των νοημάτων της.

5. Στις παρακάτω προτάσεις να βρείτε τα μεταβατικά, αμετάβατα ρήματα, τα μονόπτωτα δίπτωτα και να αναγνωρίσετε τα άμεσα και έμμεσα αντικείμενα.

- Ο Γιώργος δουλεύει πολύ και κουράζεται.

- Οι φίλαθλοι παρακολουθούν τον αγώνα.

- Του είπα όλη την αλήθεια.

- Μας διηγήθηκε τι συνέβη.

- Τους εξέτασε την ιστορία.

- Θα του αφήσω μήνυμα στον τηλεφωνητή.

6. Να εντοπίσετε τις διαθέσεις των ρημάτων των παρακάτω προτάσεων:

-Τα φύλλα παρασύρθηκαν από το νερό της βροχής.

- Δεν ενδιαφέρεται για τίποτα.

-Το πρωί ετοιμάστηκε για ταξίδι.

- Αυτό το σπίτι πουλιέται σε τιμή ευκαιρίας.

- Αδιαφορούσε για την οικογένειά του.

-Το πρωί χτενίστηκα μπροστά στον καθρέφτη του μπάνιου.

- Τρέχω όλη μέρα σε διάφορες υποχρεώσεις.

7. Να μεταφέρετε τις παρακάτω προτάσεις από την ενεργητική σύνταξη στην παθητική και το αντίστροφο.

- Κανένας δεν ανέχεται το ψέμα.

- Στην Αρχαία Σπάρτη, οι πολίτες καταπίεζαν τους είλωτες.

- Ο τραυματίας μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο από περαστικούς.

- Ο Κώστας θεωρείται ιδιαίτερα επιπόλαιος από τους γονείς του.

- Ρώτησα την καθηγήτριά μου για το βαθμό μου στο διαγώνισμα.

- Το έργο αυτό προβάλλει την προσωπικότητα του καλλιτέχνη.

- Το κινητό του τηλέφωνο και το ηλεκτρονικό του ρολόι κατασχέθηκαν από το διευθυντή.

- Πολλές φορές βοηθήσαμε τους φίλους μας.

8. Στην παρακάτω παράγραφο να βρείτε τις συνδετικές λέξεις / φράσεις που διασφαλίζουν τη συνοχή ανάμεσα στις περιόδους. Ποια νοηματική σχέση εκφράζει η καθεμιά;

9. Να αναγνωρίσετε στις προτάσεις που ακολουθούν την παθητική ή την ενεργητική σύνταξη και να την μετατρέψετε στην αντίθετή της.

α. Οι οικοδόμοι χτίζουν σπίτια.

β. Οι τιμές των καυσίμων αυξήθηκαν από τις εταιρείες.

γ. Η αυλή καθαρίστηκε από εθελοντές μαθητές.

δ Η καθηγήτρια διδάσκει το μάθημα της Ιστορίας.

ε. Σύννεφα έχουν σκεπάσει τον ουρανό.

στ. Οι νόμοι ψηφίζονται από τη Βουλή.

10. Να μετατρέψετε τη σύνταξη των παρακάτω προτάσεων από ενεργητική σε παθητική και αντίστροφα.

α. Ο πληθυσμός ταλαιπωρείται από την οικονομική κρίση.

β. Τα πλοία ταρακουνήθηκαν από τον δυνατό θαλασσινό άνεμο.

γ. Οι αρχαιολογικοί χώροι στολίζουν την Ελλάδα.

δ. Οι εκπαιδευτικοί του σχολείου υπέγραψαν το πρακτικό του συλλόγου διδασκόντων.

στ. Ο δάσκαλος καθοδήγησε τους μαθητές.

ζ. Ένας περαστικός παρασύρθηκε από έναν απρόσεκτο οδηγό και τραυματίστηκε.

η. Οι εμπρηστές προκαλούν ανεπανόρθωτη καταστροφή στο φυσικό περιβάλλον.

θ. Η μόλυνση του περιβάλλοντος αυξάνεται από τα ρυπογόνα αυτοκίνητα.

ι. Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από την κυβέρνηση.

11. Να γράψετε δύο διαρθρωτικές/συνδετικές λέξεις που να δηλώνουν:

α. αίτιο-αποτέλεσμα:

β. αντίθεση-εναντίωση:

γ. επεξήγηση:

δ. χρονική σχέση:

ε. όρο-προϋπόθεση:

στ. βεβαιότητα:

ζ. συμπλήρωση:

ι. έμφαση:

ια. παράδειγμα:

ιβ. συμπέρασμα:

ιγ. προτροπή:

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3

Sun, 13 Sep 2026 23:09:46 +0300

Ενότητα 3

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα της Ελένης Σαραντίτη «Ο κήπος με τ’ αγάλματα»

Δεν ξέρω πώς, δεν ξέρω τι της ήρθε της Ποτούλας και είπε χτες το πρωί πως της μίλησε ο Γέλωνας και της είπε για τις επισκέψεις που θα μας έρθουν… Μυστήριο… Πάντως χτες μας το είπε και σήμερα γέμισε η αγορά από τους τσιγγάνους!

Παράξενο που μου φαίνεται… Όχι που ήρθανε οι τσιγγάνοι δηλαδή, οι τσιγγάνοι έρχονται συχνά στον τόπο μας, τους αρέσει η πολιτεία μας, γι’ αυτό. Μα παραξενεύομαι πού το κατάλαβε η Ποτούλα. Γιατί δεν το ξέραμε, δεν το περιμέναμε.

Όμως τώρα είναι δω. Οι τσιγγάνοι. Και οι τσιγγάνες. Και τα τσιγγανάκια. Πούθε να έρχονται άραγε… Και πού θα πάνε κατόπι. Αλλά θα μάθουμε. Ορισμένως θα πιάσουμε φιλίες με τους τσιγγάνους. Και ορισμένως οι μανάδες μας θ’ αρχίσουνε ν’ ανησυχούνε και να φωνάζουνε πάλι. Πως τάχα ξελογιαζόμαστε και πως γυρνάμε στις γειτονιές πίσω από τις τσιγγάνες που λένε τη μοίρα κοιτώντας τα χέρια των κοριτσιών. Και πως δεν κάνει, δεν είναι καλά πράγματα αυτά για τα παιδιά. Και πως να μην πηγαίνουμε όταν έχουνε γλέντια, να μη ζυγώνουμε ούτε έξω από τις σκηνές τους. Αυτά θα λένε πάλι οι μανάδες μας. Κι άλλα ακόμη. Και θα μας φωνάζουνε. Το ξέρω. Τα θυμάμαι όλα από πέρσι κι από τις περασμένες χρονιές.

Αλλά εμείς λέμε: Δεν πα να φωνάζουνε… Καλοκαίρι είναι. Κι έχουμε και τους τσιγγάνους κοντά μας και να μην πηγαίνουμε; Αστείο πράγμα. Θα πηγαίνουμε.

Γιατί οι τσιγγάνοι είναι —πώς να το πω; Είναι σα γιορτινοί άνθρωποι. Καλοί άνθρωποι. Ωραίοι. Θυμάμαι τους περσινούς. Τριάντα πέντε μέρες καθίσανε. Τόσο. Εμείς όμως είχαμε προλάβει και τους γνωρίσαμε καλά καλά και τους αγαπήσαμε. Και γίναμε φίλοι. Και θα καθόντουσαν πιο πολύ ακόμα, αν δεν τους τύχαινε ένα κακό στα ξαφνικά.

Β. ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1. Να αναγνωρίσετε τη φωνή και τη συζυγία των ακόλουθων ρημάτων του κειμένου:

γέμισε, φαίνεται, θυμάμαι, αγαπήσαμε

2. Να αναγνωρίσετε τον χρόνο, τη χρονική βαθμίδα και το ποιόν ενέργειας των παρακάτω ρημάτων. Στη συνέχεια να τα μεταφέρετε στους υπόλοιπους χρόνους της ενεργητικής και της παθητικής φωνής αντίστοιχα, διατηρώντας σταθερό το πρόσωπο στο οποίο βρίσκονται:

είχαμε προλάβει, ξελογιαζόμαστε

3. Να μεταφέρετε τα παρακάτω ρήματα στην αντίθετη φωνή, στον χρόνο και το πρόσωπο που βρίσκονται. Να εντοπίσετε το αποθετικό:

έρχονται, θα πιάσουμε, ξελογιαζόμαστε, γνωρίσαμε, αγαπήσαμε

4. Με καθεμία από τις παρακάτω λέξεις ως πρώτο συνθετικό να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις:

φιλία, κακός

5. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο την παρακάτω θεματική πρόταση:

Η ειλικρινής φιλία στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και την επικοινωνία.

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Χόρχε Λουίς Μπόρχες, «Ποίημα στους φίλους»

Δεν μπορώ να σου δώσω λύσεις

για όλα τα προβλήματα της ζωής σου,

ούτε έχω απαντήσεις

για τις αμφιβολίες και τους φόβους σου ˙

όμως μπορώ να σ’ ακούσω

και να τα μοιραστώ μαζί σου.

Δεν μπορώ ν’ αλλάξω

το παρελθόν ή το μέλλον σου.

Όμως όταν με χρειάζεσαι

θα είμαι εκεί μαζί σου.

Δεν μπορώ να σου πω ποιος είσαι

ούτε ποιος πρέπει να γίνεις.

Μόνο μπορώ

να σ' αγαπώ όπως είσαι και να είμαι φίλος σου.

Β. ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

6. Ποια στοιχεία για τη φιλία δίνει το παραπάνω ποίημα;

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ:

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΦΙΛΙΑ, Περιοδικό «Φιλόλογος», τεύχος 20 (απόσπασμα – διασκευή)

Τι είναι όμως η πραγματική φιλία; Είναι ο στενός και θερμός δεσμός δύο ή περισσοτέρων προσώπων, που στηρίζεται στην αμοιβαία ανιδιοτελή αγάπη και εκτίμηση· είναι ο πολύτιμος και σταθερός δεσμός που ενώνει ενάρετους ανθρώπους, στην καταγωγή ξένους ή συγγενείς. Οι εκλεκτότεροι πνευματικοί άνθρωποι όλου του κόσμου έχουν αναγνωρίσει και έχουν εξυμνήσει την πραγματική φιλία και πολλοί, από τα αρχαιότατα χρόνια ως σήμερα, έχουν γράψει γι’ αυτήν ότι είναι ένα από τα πιο απαραίτητα και τα πιο βασικά στηρίγματα του ανθρώπου για την επίλυση των προβλημάτων του, για την προκοπή του και για την ευτυχία του.

«Συν τε δύ’ ερχομένω», λέει ο Όμηρος· «όταν πηγαίνουν δύο μαζί» μπορούν οι άνθρωποι να τα βγάλουν πέρα καλύτερα και πιο άνετα. Γιατί ο πραγματικός φίλος θα σε βοηθήσει στην αντιμετώπιση των ζητημάτων σου ή των κινδύνων που διατρέχεις και στην επιτυχία των σκοπών σου θα ακούσει τα μυστικά σου· στη δυστυχία σου θα λυπηθεί μαζί σου και με πίστη θα σου συμπαρασταθεί, στην ευτυχία σου δε θα σε φθονήσει, αλλά θα χαρεί κι εκείνος ειλικρινά, θα επαινέσει την καλή σου απόδοση και θα σου ευχηθεί το καλύτερο· δεν θα θελήσει ποτέ να σε εκμεταλλευτεί· όταν βρίσκεσαι σε ανάγκη, θα σε βοηθήσει· θα κάνει θυσίες για σένα, θα σε σκέφτεται και όταν βρίσκεται μακριά σου· θα σου πει την αλήθεια και, όταν πρέπει, θα σε κρίνει με αυστηρότητα, θα είναι ειλικρινής μαζί σου και δεν θα σε κολακεύει· θα χαίρεται από την παρουσία σου και θα είναι ο συμπαραστάτης σου· θα σε ενθαρρύνει και θα σε στηρίζει για την κατάκτηση της αρετής και θα σε αποτρέπει από το κακό· θα κάνει υποχωρήσεις και δεν θα κάνει οτιδήποτε το πονηρό, που θα μπορούσε να προκαλέσει μείωση, πόνο ή λύπη σε σένα. Τα ίδια φυσικά θα προσφέρεις και συ σ’ αυτόν, για να έχει στερεά θεμέλια η φιλία σας.

Η πραγματική φιλία ανυψώνει τους ανθρώπους ηθικά και πνευματικά, γιατί σ’ αυτήν ο δόλος δεν έχει θέση και η προσφορά είναι αυθόρμητη, εκούσια και ανιδιοτελής και η αμοιβαία συμπαράσταση στους πνευματικούς στόχους αποτελεσματική. Η αληθινή φιλία έχει διάρκεια και δεν τραυματίζεται (παρά σπανιότατα) από τις συκοφαντίες. Μόνο όμως εκείνοι που είναι πραγματικά καλλιεργημένοι και ενάρετοι αξιώνονται να την προσφέρουν και να την απολαύσουν.

Β. ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

7. Να αναπτύξετε το νόημα της τρίτης παραγράφου:

Η πραγματική φιλία ανυψώνει τους ανθρώπους ηθικά και πνευματικά,……… και να την απολαύσουν. (σε 80 – 100 λέξεις )

8. Να βρείτε τον τρόπο ανάπτυξης της πρώτης και δεύτερης παραγράφου και να αποδώσετε το περιεχόμενό τους με ένα σύντομο πλαγιότιτλο.

9. Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε μία από τις παρακάτω λέξεις:

στηρίγματα, προκοπή, αποτρέπει, συμπαραστάτης, δόλος

10. Να βρείτε το α' συνθετικό των λέξεων:

καλλιεργημένοι, υποχωρήσεις, ευτυχία, επίλυση

11. «Οι εκλεκτότεροι πνευματικοί άνθρωποι όλου του κόσμου έχουν εξυμνήσει την πραγματική φιλία.»

Σε ποια συζυγία, φωνή ,χρόνο, χρονική βαθμίδα και ποιον ενέργειας είναι το ρήμα της πρότασης; Να το μετατρέψετε ώστε η χρονική βαθμίδα να είναι το παρελθόν και ο τρόπος συνοπτικός.

12. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τις λέξεις ή φράσεις της παρένθεσης:

α) Κανένας δε φοβήθηκε. (Κανένας)

β) Τους παρουσιάστηκε ξαφνικά ένα τρομερό πρόβλημα. (Τους)

γ) Πρέπει να φύγουμε αμέσως από εδώ (να φύγουμε αμέσως από εδώ)

δ) Το πήγαινε έλα τον κουράζει. (Το πήγαινε έλα)

13. Βρείτε από ένα τουλάχιστον μονολεκτικό συνώνυμο και ένα αντώνυμο για καθέναν από τους παρακάτω επιθετικούς προσδιορισμούς της φιλίας:

ιδιοτελής

αληθινή

ειλικρινής

υποκριτική

επιφανειακή

σταθερή

14. Να βρείτε σύνθετες λέξεις με α΄ή β΄συνθετικό τη λέξη φίλος.

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2

Sun, 13 Sep 2026 23:12:37 +0300

Ενότητα 2

1. Στο παρακάτω κείμενο:

α) Να βρείτε τη χρονική βαθμίδα και το ποιόν ενέργειας των ρημάτων:

είχε γεράσει, έτρωγε, αναστέναξε, φτιάχνεις..

β) Να μεταφέρετε τα ρήματα αυτά στους άλλους χρόνους στο πρόσωπο και τον αριθμό που βρίσκονται.

γ) Να βρείτε το ενεστωτικό και το αοριστικό θέμα στα ρήματα.

δ) Να βρείτε δύο μονολεκτικούς και δύο περιφραστικούς τύπους ρήματος.

Λέον Τολστόι «Ο παππούς και το εγγονάκι»

Ο παππούς είχε γεράσει πολύ. Τα πόδια του δεν τον πήγαιναν, τα μάτια του δεν έβλεπαν, τ’ αυτιά του δεν άκουγαν. Δόντια δεν είχε. Κι όταν έτρωγε, του χυνόταν το φαγητό. O γιος του και η νύφη του δεν τον έβαζαν πια μαζί τους στο τραπέζι, αλλά του ’διναν να φάει πάνω στη μεγάλη χτιστή χωριάτικη θερμάστρα όπου πλάγιαζε.

Κάποτε που του βάλανε να φάει στο πήλινο πιάτο, του ξέφυγε από τα χέρια, έπεσε κι έσπασε. Η νύφη του άρχισε τότε να τον μαλώνει πως όλα τα χαλάει στο σπίτι και σπάει τα πιάτα. Τέλος του είπε πως αποδώ και πέρα θα του 'διναν να τρώει στην ξύλινη γαβάθα. O παππούς αναστέναξε μόνο και δεν είπε τίποτα.

Μια μέρα ο άντρας με τη γυναίκα του παρακολουθούσαν που ο γιος τους μαστόρευε κάτι σκαλίζοντας ένα μικρό κούτσουρο. O πατέρας λοιπόν τον ρώτησε:

«Τι φτιάχνεις εκεί, Μίσα;».

Κι ο Μίσα απαντά:

«Φτιάχνω μια μεγάλη γαβάθα, πατερούλη. Όταν εσύ κι η μάνα μου γεράσετε, θα σας ταΐζω σ' αυτήν τη γαβάθα».

O άντρας κι η γυναίκα του κοιτάχτηκαν και δάκρυσαν. Νιώσανε ντροπή που είχαν προσβάλει τον παππού. Κι από τότε τον βάλανε να τρώει μαζί τους στο τραπέζι και τον πρόσεχαν όπως πρέπει.

2. Χρησιμοποιώντας διάφορους τύπους της οριστικής του ρήματος "πηγαίνω" να σχηματίσετε φράσεις που να δείχνουν: α) πραγματικό, β) δυνατό, γ) πιθανό, δ) ευχή, ε) παράκληση

3. Χρησιμοποιώντας το ρήμα "παίρνω" στην Υποτακτική να σχηματίσετε φράσεις που να φανερώνουν: α) προτροπή , β) απορία, γ) προσταγή δ) ευχή, ε) επιθυμία.

4. Αναγνώρισε το είδος στα παρακάτω σύνθετα:

κοντόχοντρος, αγριάνθρωπος, καλόκαρδος, μεγαλούπολη, αφισοκολλώ, στενόμακρος, πηγαινοέρχομαι, μοιρολάτρης, καλότυχος, πολύχρωμος, ασθενοφόρο

5. Τι δηλώνει η οριστική σε καθεμιά από τις προτάσεις που ακολουθούν;

α. Το νερό της θάλασσας δεν πίνεται.

β. Θα έδινα τα πάντα, για να πετύχω.

γ. Ο Πέτρος δεν είναι μέσα. Θα παίζει στην αυλή. (=ίσως παίζει)

δ. Μακάρι να μην τον γνώριζα

ε. Δεν έρχεσαι αύριο μαζί μου στη δουλειά;

6. Τι δηλώνει η υποτακτική σε καθεμιά από τις προτάσεις που ακολουθούν;

α. Αν βρω λίγο χρόνο, θα ζωγραφίσω. (το ενδεχόμενο)

β. Ας γίνω πρώτα καλά, και ύστερα βλέπουμε. (το επιθυμητό)

γ. Να το πω; Να μην το πω; Τι να κάνω;

δ. Ας έρθει κι αυτός, αφού το θέλει. (παραχώρηση)

ε. Ας πάει στο καλό. (ευχή)

στ. Να μη μου ξαναμιλήσεις. (προσταγή)

7. Τι δηλώνει η προστακτική σε καθεμιά από τις προτάσεις που ακολουθούν;

α. Ανοίξτε τα παράθυρα. (προσταγή)

β. Προσκύνα, Λιάκο, τον πασά (προτροπή)

γ. Λυπήσου με, Θεέ μου. (παράκληση)

δ. Σύρε, παιδί μου, στο καλό. (ευχή)

ε. Μη φωνάζετε έτσι. (απαγόρευση)

8. Χρησιμοποίησε τις παρακάτω λέξεις ως α΄ συνθετικό και φτιάξε από μια σύνθετη λέξη. Στη συνέχεια αναγνώρισε το είδος:

πολύς, μακρύς, μεγάλος, χαρτί, ξανά.

9. α. Σε κάθε παράγραφο του παρακάτω κειμένου γράψε έναν πλαγιότιτλο.

β. Βρες τη δομή και τον τρόπο ανάπτυξης παραγράφου στην 1η και 3η παράγραφο.

Η οικογένεια είναι αναμφίβολα το πιο ζωντανό κοινωνικό κύτταρο. Είναι ο καθρέφτης ολόκληρης της κοινωνίας. είναι η κοινωνία η ίδια σε μικρογραφία. Ο θεσμός της οικογένειας είναι κατεξοχήν ιερός και χρήσιμος, αφού η οικογένεια και η ζωή μέσα σ' αυτήν, όταν βέβαια είναι αρμονική, προσφέρει αμέτρητα αγαθά και ωφέλειες στον άνθρωπο. Αυτή ευθύνεται για τη διαμόρφωση του ανθρώπινου χαρακτήρα, καθώς και για την ατομική και κοινωνική προκοπή του κάθε ατόμου ξεχωριστά.

Πρώτα απ' όλα η οικογενειακή ζωή σου προσφέρει ένα αίσθημα ασφάλειας και σιγουριάς. Μέσα στους κόλπους της νιώθεις ηρεμία, γαλήνη και βεβαιότητα. Η αγάπη των γονέων ζεσταίνει την τρυφερή και αθώα καρδιά των μικρών παιδιών, τα οποία δεν αισθάνονται μόνα και απροστάτευτα. Ξέρουν ότι πάντα θα έχουν δίπλα τους τούς γονείς τους, καθώς και τη φροντίδα και τη συμπαράστασή τους. Τα προβλήματά τους γίνονται κοινά, καθώς όλοι τα συμμερίζονται και προσπαθούν ήρεμα και λογικά να τα επιλύσουν. Το ίδιο και οι χαρές και οι λύπες είναι πράγματα που μοιράζονται όλα τα μέλη της οικογένειας. Ακόμη, η σωστή οικογενειακή ζωή προσφέρει στην κοινωνία σωστά και χρήσιμα άτομα, τα οποία γνωρίζουν πολύ καλά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους.

Μεγάλης σημασίας είναι σίγουρα η συμβολή της οικογένειας και στην ηθική διαπαιδαγώγηση του ατόμου. Από την οικογένειά τους τα μικρά παιδιά παίρνουν τις ηθικές αρχές και αξίες, τους καλούς τρόπους συμπεριφοράς, την ευγένεια, την εντιμότητα και όλα τα απαραίτητα εφόδια, που θα τους συνοδεύουν σ' ολόκληρή τους τη ζωή. Με τη μητρική αγάπη και την πατρική συμβουλή το άτομο μαθαίνει να σέβεται το συνάνθρωπό του, μαθαίνει τι πάει να πει αγάπη, ειλικρίνεια, υπακοή, ευσέβεια, αξιοπρέπεια και πειθαρχία.

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 1

Sun, 13 Sep 2026 23:25:30 +0300

Ν. ΓΛΩΣΣΑ Β’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Ενότητα 1

1) Χρησιμοποιώντας τα μόρια α-, ξε-, ανά- να γράψετε τις λέξεις που έχουν τις ακόλουθες σημασίες:

Η κλήση που έμεινε χωρίς απάντηση………………………………………

Αυτός που δεν είναι κακός………………………………………………

Κάνω ένα παλιό σπίτι σαν να είναι καινούργιο …………………………………

Αυτός που δεν νιώθει ασφάλεια………………………………………….

Εκείνος που δε γνωρίζει να γράφει και να διαβάζει………………….…

Η αδυναμία εύρεσης εργασίας………………………

Πουλώ όλο το εμπόρευμά μου............................................

2) Να συμπληρώσετε τα κενά με πρώτο συνθετικό το δισ- (δι-) ή το δυσ- ανάλογα με το νόημα.

1. Το δ….τιχο αυτό το έγραψε ο ποιητής για την μητέρα του.

2. Στην γειτονιά του ελάχιστα σπίτια είναι δ….ώροφα.

3. Να χρησιμοποιήσεις σοβαρά επιχειρήματα, γιατί είναι άνθρωπος δ….πιστος. 4. Παντρεύτηκε νέος και πρόλαβε ν’ αποκτήσει δ….έγγονα.

3) Σχηματίστε σύνθετες λέξεις με πρώτο συνθετικό ένα από τα εξής: α) το δι-, δισ-, από το αριθμητικό δύο β) το δυ-, θέμα του δύο γ) το δυσ- (= δύσκολος, κακός), αχώριστο μόριο, και δεύτερο συνθετικό μία από τις λέξεις που δίνονται στη στήλη.

τύχη

πρόσωπο

στίχος

πίστη

γλώσσα

τρόπος

κάμπτω

κόπτω

4) Να βρείτε το πρώτο συνθετικό των παρακάτω λέξεων:

συγγενής μεθεόρτια

συλλέγω ανθυγιεινός

υφήλιος έφιππος

5) Αφού βρείτε τη θεματική περίοδο, τα σχόλια – λεπτομέρειες και την κατακλείδα (όπου υπάρχει), να βρείτε και με ποιους τρόπους αναπτύσσονται οι παράγραφοι που ακολουθούν:

Οι παραλογές είναι δημοτικά τραγούδια πολύστιχα και αφηγηματικά. Δεν εξυμνούν ηρωικά κατορθώματα, αλλά αφηγούνται τις δραματικές κυρίως περιπέτειες της ανθρώπινης ζωής με τον τρόπο των παραμυθιών.

Τα τελευταία 20 χρόνια η αυτοματοποίηση έδειξε πως είναι ικανή να επιτελέσει κάθε παραγωγικό έργο. Όχι μόνο κάνει σχετικά απλές δουλειές, όπως η κατασκευή τμημάτων αυτοκινήτων ή ψυγείων, αλλά στοιχειοθετεί εφημερίδες, οδηγεί αυτόματα τα τρένα σύμφωνα με προκαθορισμένο πρόγραμμα και εξορύσσει το κάρβουνο που μας χρειάζεται. Άρχισε μάλιστα τελευταία να μας οργώνει τα χωράφια και να θερίζει τις σοδειές.

Τους αοιδούς τους διαδέχτηκαν οι ραψωδοί, οι οποίοι όμως είχαν αρκετές διαφορές από τους πρώτους. Οι ραψωδοί σε αντίθεση με τους αοιδούς δεν δημιουργούσαν δικά τους έργα, αλλά απομνημόνευαν και απάγγελναν τα παλιότερα έπη και κυρίως τα ομηρικά. Ακόμη δεν τραγουδούσαν τα έπη συνοδεύοντας το τραγούδι τους με τη μουσική υπόκρουση της φόρμιγγας, όπως παλιότερα οι αοιδοί, αλλά τα απάγγελναν με ρυθμό.

Παρότι τα δημοτικά τραγούδια παρουσιάζουν μεγάλο θεματικό πλούτο, μπορούμε, ωστόσο, να τα χωρίσουμε σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Στην πρώτη κατηγορία κατατάσσουμε τα τραγούδια που αναφέρονται στις διάφορες εκδηλώσεις της ζωής (της αγάπης, νυφιάτικα, νανουρίσματα, παιδικά, κάλαντα, αποκριάτικα και άλλα εορταστικά, τραγούδια της ξενιτιάς, μοιρολόγια, γνωμικά, τραγούδια της δουλειάς). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν τα ιστορικά τραγούδια, δηλαδή αυτά που δημιουργήθηκαν εξαιτίας ενός ιστορικού γεγονότος, όπως είναι τα ακριτικά ή τα κλέφτικα. Στην τρίτη κατηγορία τοποθετούμε τις παραλογές.

Οι παρέες συνομηλίκων αποτελούν εξαιρετικά σημαντικούς φορείς κοινωνικοποίησης των νέων. Μέσα από τις παρέες το παιδί κάνει τις πρώτες του προσπάθειες να δημιουργήσει έναν κόσμο όπου δεν θα υπάρχει ο αυστηρός έλεγχος των «μεγάλων», η συμπεριφορά του οργανώνεται και αποκτά κοινωνικό χαρακτήρα, δοκιμάζει νέες εμπειρίες κοινές με τους φίλους του και πιθανόν διαφορετικές από τα πρότυπα της οικογένειας και του σχολείου. Τα παιδιά διαμορφώνουν μια νέα αντίληψη του «εμείς», μέσα από το παιχνίδι και τη συναναστροφή, μαθαίνουν να ανταγωνίζονται και να συμβιβάζονται, να υπολογίζουν τους άλλους, να παίζουν σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού.

6) Εντοπίστε τον τρόπο ανάπτυξης για κάθε παράγραφο:

α. Μια συζήτηση με την Άλκη Ζέη είναι για όλους μια πνευματική και ψυχική απόλαυση. Για τους μεγαλύτερους είναι η προσωποποίηση των κατατρεγμένων αγωνιστών που στο όραμα μια δικαιότερης κοινωνίας θυσίασαν ατομικά όνειρα κι επιθυμίες. Για τους νεότερους είναι σύμβολο μιας γενιάς μύθου που περνάει σιγά σιγά στην ιστορία, αφού κυνήγησε την ουτοπία. Για τους φίλους της είναι μια γυναίκα συναισθηματικά γενναιόδωρη, με ανεξάντλητη διάθεση για ζωή. Μα πάνω απ’ όλα, είναι για όλους μας η αγαπημένη συγγραφέας που, είτε γράφει για μεγάλους είτε για μικρούς, τα βιβλία της διαβάζονται και ξαναδιαβάζονται με την ίδια ευχαρίστηση όσα χρόνια κι αν περάσουν.

[Άλκη Ζέη, προσωπική ιστοσελίδα απόσπ. από συνέντευξη]

β. Η γιαγιά κι' ο παππούς στις περασμένες γενιές ήταν πιο κοντά στα παιδιά. Πρώτα γιατί ζούσαν μαζί με τις οικογένειες κι έπειτα γιατί δεν δούλευαν. Στη δική μου παιδική ζωή ο παππούς μου έπαιξε σπουδαίο και αξέχαστο ρόλο γι’ αυτό και στα βιβλία μου ο παππούς έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Λυπάμαι που τα εγγόνια μου δεν γνώρισαν τον παππού τους, γιατί θα είχαν πολλά να κερδίσουν. Όσο και να ζούσαμε μακριά, εκείνος θα έβρισκε τον τρόπο, όπως τον βρίσκω κι εγώ, να δημιουργήσει μια στενή σχέση μαζί τους.

[Άλκη Ζέη, προσωπική ιστοσελίδα απόσπ. από συνέντευξη]

γ. Η ποίηση μπορεί να διαιρεθεί αδρομερώς σε 3 μέρη : στην επική, στη λυρική και στη δραματική. Οι μορφές αυτές αντανακλούν τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες εμφανίστηκαν κι αναπτύχθηκαν. Έτσι η επική ποίηση εκφράζει τα ιδανικά κατά την εποχή της βασιλείας, ενώ η λυρική δηλώνει την ταραγμένη εποχή κατά την οποία η διακυβέρνηση των αριστοκρατών απειλούνταν από την ολοένα αυξανόμενη δύναμη της αστικής τάξης. Αργότερα, στα χρόνια της δημοκρατίας, δημιουργείται η δραματική ποίηση που έρχεται να εκφράσει τους πόθους και τις λαχτάρες του λαού.

[Ν. Γρηγοριάδης, Η Παράγραφος - διασκευή]

δ. « Η κυβέρνηση πρέπει να κατανοήσει ότι η παιδεία είναι τα πόδια μας, προκειμένου να ξεπεράσουμε την κρίση και να βαδίσουμε μπροστά. Αν κόψουμε τα πόδια μας, κόβουμε αυτομάτως και τη δυνατότητά μας για οικονομική ανάπτυξη, γενικότερα για κάθε είδους πρόοδο »

[Γ. Μυλόπουλος, πρύτανης ΑΠΘ (δηλώσεις σε ραδιοφ. σταθμό 10/2013)]

ε. Και η ατελέστερη σύγκριση σε ό,τι αφορά την ευτυχία πάλι τους Δανούς θα προέβαλλε ως πρότυπο. Όχι μόνο γιατί ζουν σε μια χώρα οργανωμένη με υποδειγματικό κοινωνικό κράτος, αλλά και γιατί, παρά το γεγονός ότι διαθέτει έναν από τους υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές στον κόσμο, ο οποίος φθάνει στο 56,6% σε εισοδήματα άνω των 70.000 ευρώ, η αναζήτηση «φορολογικών παραδείσων» δεν φαίνεται να είναι δημοφιλής ανάμεσα στους ευκατάστατους Δανούς. Ως αντάλλαγμα για τους υψηλούς φόρους που πληρώνουν, οι κάτοικοι προστατεύονται από δίχτυ ασφαλείας το οποίο περιλαμβάνει δωρεάν υγεία, παιδεία και επιδόματα. Για παράδειγμα –διαβάζουμε– οι γονείς, ανεξαρτήτως εισοδήματος, εισπράττουν κάθε τρίμηνο ενισχύσεις προκειμένου να καλύψουν το κόστος της ανατροφής των παιδιών τους, ενώ οι ηλικιωμένοι δικαιούνται δωρεάν βοηθό στο σπίτι αν έχουν ανάγκη. Οι φοιτητές εισπράττουν μηνιαία ενίσχυση επί έξι χρόνια προκειμένου να ολοκληρώσουν πενταετείς δωρεάν σπουδές...

[Μ. Κατσουνάκη, Καθημερινή, 31/10/13]

Ενότητα 8 ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Sun, 06 Sep 2026 17:25:18 +0300

Ενότητα 8

8. ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Μετοχή

Μετοχή έχουν:

^ Ο ενεστώτας στην ενεργητική φωνή με κατάληξη -οντας (π.χ. τρέχοντας), όταν αυτή τονίζεται στην προπαραλήγουσα και -ώντας (π.χ. γεννώντας), όταν τονίζεται στην παραλήγουσα.

^ Ο ενεστώτας σπανιότερα στην παθητική φωνή με καταλήξεις -όμενος, -η, -ο

(π.χ. αναπτυσσόμενες), αλλά και -ούμενος, -η, -ο (π.χ. μιμούμενος)

και -άμενος, -η, -ο (π.χ. τρεμάμενος).

^ Ο παρακείμενος οτην παθητική φωνή με κατάληξη -μένος, -η, -ο (π.χ. χαμένοι).

Η ενεργητική μετοχή είναι άκλιτη, ενώ οι παθητικές είναι κλιτές, έχουν τρία γένη και δύο αριθμούς.

ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ

Η μετοχή χρησιμοποιείται:

√ με επιθετική σημασία, δηλαδή όπως κάθε επίθετο, και λέγεται

επιθετική μετοχή. Επιθετικές είναι οι μετοχές της παθητικής φωνής.

√ με επιρρηματική σημασία, δηλαδή δηλώνει τρόπο, χρόνο, αιτία, υπόθεση

και εναντίωση και λέγεται επιρρηματική μετοχή. Επιρρηματική είναι η μετοχή του ενεργητικού ενεστώτα.

Παρασύνθετα λέγονται οι λέξεις που:

Προέρχονται από ένα σύνθετο με την προσθήκη στο τέλος μιας παραγωγικής κατάληξης π.χ. καλή + καρδιά = καλόκαρδος (σύνθετο) + -ίζω (παραγωγική κατάληξη) = καλοκαρδίζω (παρασύνθετο), ανά + κύκλωση = ανακύκλωση (σύνθετο) + -σιμο (παραγωγική κατάληξη) = ανακυκλώσιμο (παρασύνθετο), χθες + βράδυ + -ινό (παραγωγική κατάληξη) = χθεσινοβραδινό (παρασύνθετο).

Πολυλεκτικά σύνθετα:

- Οι πολυσύνθετες λέξεις, που αποτελούνται από τρία ή περισσότερα συνθετικά, π.χ. παλαιοβιβλιοπώλης (= παλαιός + βιβλίο + πουλώ).

- Οι λεξικές φράσεις, που αποτελούνται από:

α) επίθετο + ουσιαστικό, π.χ. παιδική χαρά, ηλιακή ενέργεια, εκδοτικός οίκος,

β) ουσιαστικό + ουσιαστικό σε γενική, π.χ. λεξικό τσέπης, φακοί επαφής, πλυντήριο πιάτων.

- Τα παραθετικά σύνθετα, τα οποία είναι ζεύγη λέξεων που βρίσκονται στην ίδια πτώση και συνδέονται μεταξύ τους πιο χαλαρά από ό,τι τα σύνθετα που προέρχονται από σύνθεση δύο ή περισσότερων λέξεων, π.χ. ο νόμος πλαίσιο (= ο νόμος που είναι νόμος, αλλά λειτουργεί ως πλαίσιο αρχών), παιδί θαύμα, χώρα μέλος, λέξη κλειδί (= λέξη που μοιάζει να λειτουργεί σαν κλειδί)

Γνήσια και καταχρηστική σύνθεση:

- Γνήσια σύνθεση είναι η δημιουργία σύνθετων λέξεων κατά την οποία παρατηρούνται αλλαγές στην αρχική μορφή του α΄ ή και του β΄ συνθετικού, π.χ. θαλασσοπούλι από θάλασσα + πουλί, αλατοπίπερο από αλάτι + πιπέρι.

- Καταχρηστική σύνθεση είναι η δημιουργία σύνθετων λέξεων στις οποίες δεν έχει μεταβληθεί η αρχική μορφή των συνθετικών τους, π.χ. Nεάπολη από Nέα + πόλη, Πανεπιστημιούπολη από Πανεπιστημίου + πόλη.

Αρκτικόλεξα και ακρωνυμίες

Αρκτικόλεξα ονομάζονται οι λέξεις που σχηματίζονται από τα αρχικά των λέξεων μιας φράσης, π.χ. Ο.Τ.Ε (Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδας), Ο.Υ.Θ. (Οργανισμός Ύδρευσης Θεσσαλονίκης)

- Συνηθισμένα αρκτικόλεξα είναι:

Α.Ε. = Ανώνυμη Εταιρεία

Δ.Ε.Η. = Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού

Δ.Σ. = Διοικητικό Συμβούλιο, Δημοτικό Συμβούλιο

Δ.Χ. = Δημόσιας Χρήσης (αυτοκίνητο)

Ε.Ε. = Ευρωπαϊκή Ένωση

Ε.Κ.Α.Β. = Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας

Ε.Μ.Υ. = Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία

Ε.Ο.Τ. = Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού

Η.Π.A.= Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής

Ι.Κ.Α. = Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων

Ι.Κ.Υ. = Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών

Ι.Χ. = Ιδιωτικής Χρήσης (αυτοκίνητο)

Ο.Η.Ε. = Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών

Ο.Σ.Ε. = Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος

Φ.Π.Α. = Φόρος Προστιθέμενης Αξίας

Ακρωνυμίες ονομάζονται οι λέξεις που σχηματίζονται από τις αρχικές συλλαβές των λέξεων που αποτελούν μια φράση, π.χ. ΠΡΟΠΟ (προγνωστικά ποδοσφαίρου).

- Συνηθισμένες ακρωνυμίες είναι:

ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ = ΕΛληνικό ΚΕντρο ΠΑραγωγικότητας

ΕΛ.ΤΑ. = ΕΛληνικά ΤΑχυδρομεία

ΒΙ.ΠΕ.ΘΕ. = ΒΙομηχανική ΠΕριοχή Θεσσαλονίκης

ΕΛ.ΑΣ. = ΕΛληνική ΑΣτυνομία

ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. = ΔΗμοτικό ΠΕριφεριακό ΘΕατρο

Το επιχείρημα:

Είναι το σύνολο των λογικών προτάσεων με τις οποίες υποστηρίζουμε μια πεποίθηση ή μια θέση. Για την υποστήριξη μιας πεποίθησης ή μιας θέσης ή την αντίκρουση μιας άλλης μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα ή περισσότερα επιχειρήματα. Αυτή η χρήση επιχειρημάτων στην έκφραση των απόψεων μας ονομάζεται επιχειρηματολογία.

Σε κάθε επιχείρημα υποστηρίζουμε μια θέση με βάση κάποιους λόγους. Τις προτάσεις με τις οποίες διατυπώνουμε αυτούς τους λόγους τις ονομάζουμε προκείμενες και την πρόταση που υποστηρίζεται από τις προκείμενες την ονομάζουμε συμπέρασμα.

Παραγωγή λόγου

1. Το κοινωνικό ζήτημα των ΑΜΕΑ

Η αυτόνομη διακίνηση και διαβίωση των ανθρώπων με ειδικές ανάγκες εμποδίζεται συχνά από τη δυσκολία που μπορεί να έχουν στην κίνηση, στην προσέγγιση, στην αντίληψη, στην επικοινωνία, στην προσαρμογή, στην όραση ή την ακοή. Πολλοί συνάνθρωποί μας αντιμετωπίζουν καθημερινά δυσκολίες λόγω της ιδιαιτερότητάς τους, της αδιαφορίας του κράτους και της αναλγησίας των συμπολιτών τους.

Τέτοια προβλήματα είναι η ανεργία ή η περιορισμένη απασχόληση, προβλήματα πρόσβασης σε δημόσιους χώρους και υπηρεσίες, δυσκολίες πρόσβασης στην εκπαίδευση, ο ρατσισμός σε βάρος τους, η έλλειψη χώρων στάθμευσης οχημάτων αναπήρων, οι ανεπαρκείς ανελκυστήρες για αναπηρικά οχήματα, η ελλιπής περίθαλψη υγείας.

Για όλους τους παραπάνω λόγους όλοι, δημόσιοι φορείς και πολίτες, θα πρέπει να προσπαθήσουμε, ώστε οι ανάπηροι να έχουν μια καλύτερη ζωή.

Αρχικά, η Πολιτεία θα πρέπει να αναλάβει τη χρηματοδότηση για την οικοδόμηση νέων και σύγχρονων κέντρων διαμονής, διασκέδασης, άθλησης, ψυχολογικής υποστήριξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, με ειδικούς χώρους για άθληση. Με αυτό τον τρόπο τα άτομα αυτά δεν θα νιώθουν πλέον μοναξιά, θα μπορούν να περνούν τον χρόνο τους δημιουργικά, αλλά και να παραμένουν σε καλή φυσική κατάσταση. Ακόμα, ειδικοί ψυχολόγοι θα πρέπει να τα εμψυχώνουν και να τους δώσουν νέα κίνητρα για ζωή.

Ο Δήμος θα πρέπει να δημιουργήσει ειδικές ράμπες στην είσοδο των κτηρίων αλλά και των πεζοδρομίων, ενώ είναι σημαντικό να δημιουργηθούν απαραβίαστοι ειδικοί χώροι στάθμευσης και ειδικά κέντρα και σχολεία, όπου τα παιδιά θα μπορούν να φοιτούν.

Τέλος, στα σχολεία θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί με κάθε δυνατό τρόπο να ευαισθητοποιήσουν τα παιδιά, μιλώντας τους για σπουδαία άτομα που είχαν αναπηρία και επηρέασαν σημαντικά όλους μας, όπως ο Όμηρος, που ήταν τυφλός, και η Έλεν Κέλλερ, που ήταν κουφή και τυφλή, αλλά σπουδαία συγγραφέας και επηρέασε την πανανθρώπινη κοινωνία.

Επιπλέον, καθήκον και δικαίωμα όλων μας είναι η αναγνώριση της ισοτιμίας και της ισονομίας. Έτσι, πρέπει να σταματήσουν οι κοινωνικές διακρίσεις και οι πολίτες με αναπηρία να μην αντιμετωπίζονται σαν ασθενείς που χρειάζονται οίκτο και ελεημοσύνη.

Παράλληλα, τα ΜΜΕ πρέπει να αποβάλουν τα αρνητικά στερεότυπα που συχνά προβάλλουν και να καταδείξουν ότι η αναπηρία είναι κοινωνικό και όχι προσωπικό πρόβλημα, παύοντας να εκμεταλλεύονται τον πόνο των άλλων για να προσελκύσουν το κοινό.

Κλείνοντας, ο καθένας μας πρέπει να αντιμετωπίζει τα ΑΜΕΑ με τον ίδιο τρόπο που θα ήθελε και εκείνος να του συμπεριφέρονταν, εάν βρισκόταν στη θέση τους. Είναι σημαντικό είναι να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε στερεότυπες συμπεριφορές και να αποδεχθούμε τη διαφορετικότητα.

(Εργασία μαθητών Αθλητικού Γυμνασίου δημοσιευμένη στο διαδίκτυο, διασκευασμένη)

2. ΘΕΜΑ: «Το κείμενο 4 (κόμικς) και το κείμενο 7 (τραγούδι) μιλούν για τη μοναξιά του σημερινού ανθρώπου. Πολλοί από εσάς, όταν τα διάβασαν, γέλασαν και είπαν ότι «εμείς δε νιώθουμε μοναξιά, όπως οι μεγαλύτεροι, γιατί έχουμε τους φίλους μας». Η θέση τους αυτή έγινε αφορμή να συζητηθεί το θέμα στην τάξη. Εκφράστε την άποψή σας για το θέμα αυτό σ’ ένα κείμενο δύο - τριών παραγράφων, το οποίο θα είναι βασισμένο στις αρχές ανάπτυξης επιχειρημάτων που μάθαμε παραπάνω».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος

Οι νέοι είναι από τη φύση τους αισιόδοξοι και κοινωνικοί. Ωστόσο, αν και έχουν παρέες, νιώθουν συχνά μοναξιά.

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

– Οι νέοι δεν είναι μόνοι

- Φίλοι από το σχολείο, το φροντιστήριο και τη γειτονιά.

- Οι νέοι έχουν ανάγκη από φίλους σε αυτή την ηλικία, για να μοιράζονται μαζί τους τα όνειρα και τους προβληματισμούς τους, να παίζουν και να διασκεδάζουν, να αποκαλύπτουν τα μυστικά τους και να συζητούν.

- Στην εφηβεία οι φιλίες είναι πιο αγνές, γιατί δε βασίζονται σε οικονομικές και κοινωνικές σκοπιμότητες.

2η παράγραφος

– Οι νέοι νιώθουν μοναξιά

- Δεν έχουν φίλους εξαιτίας της έλλειψης ελεύθερου χρόνου, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας βρίσκονται στο σχολείο και στα φροντιστήρια. Πίεση και άγχος για τα μαθήματα.

- Η τεχνολογία δυσκολεύει τα πράγματα. Οι νέοι περνούν πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή ή του κινητού. Απομόνωση και εθισμός. Προσπάθεια να καλύψουν τη μοναξιά τους αναζητώντας φίλους στο διαδίκτυο.

- Στις μεγαλουπόλεις, όπου ζουν οι περισσότεροι, υπάρχει καχυποψία. Οι σχέσεις των ανθρώπων είναι τυπικές και ψυχρές.

- Ανταγωνισμός και ατομισμός. Συχνά ενδιαφέρονται μόνο για τον εαυτό τους και την προβολή τους και όχι για τους άλλους. Έτσι, δε μοιράζονται πράγματα.

- Οι νέοι συχνά επιζητούν τη μοναξιά, για ν’ανακαλύψουν τον κόσμο και την ταυτότητά τους.

Επίλογος

– Περίεργη φάση με αντιφατικά συναισθήματα η εφηβεία. Αίσθηση ότι ανήκεις κάπου και ταυτόχρονα μοναξιά!

(schooltime.gr)

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://ebooks.edu.gr /

https://e-didaskalia.blogspot.com /

https://filologika.gr /

http://vprassas.blogspot.gr /

http://users.sch.gr/ ]

Ενότητα 7 Βιώνοντας προβλήματα της καθημερινής ζωής

Sun, 06 Sep 2026 17:16:44 +0300

Ενότητα 7

7. Βιώνοντας προβλήματα της καθημερινής ζωής

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

Ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται :

– Τα επιρρήματα: απόψε

– Απλή αιτιατική ή σπανιότερα γενική ενός ουσιαστικού: το βράδυ, του χρόνου

– Τα προθετικά σύνολα: από απογοήτευση

– Συνδυασμός επιρρήματος με προθετικό σύνολο ή δύο επιρρημάτων μαζί: έξω από τον κινηματογράφο - αργά αργά

– Οι επιρρηματικές μετοχές: τραγουδώντας

– Τα επίθετα (ως επιρρηματικά κατηγορούμενα ): κεφάτος

– Οι δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις: ώστε δε με προβλημάτισε καμιά ερώτηση

– Διπλή πτώση: άκρη άκρη

Δηλώνουν κυρίως:

1. Τόπο: Στο Ηράκλειο ο καιρός είναι υγρός.

2. Χρόνο: έφυγε χθες.

3. Τρόπο: με το να μιλάς ( ή: μιλώντας ) διαρκώς επιβαρύνεις τη θέση σου

4. Αιτία: δάκρυσε από συγκίνηση.

5. Σκοπό: πήγε στο Παρίσι για σπουδές.

6. Ποσό: κουράστηκα πολύ.

7. Αποτέλεσμα: Ήταν τόσο στενοχωρημένη, που δεν έβλεπε μπροστά της.

8. Αναφορά: Μιλήσαμε για σένα.

9. Όρο – προϋπόθεση : Αν δεν έχεις δουλειά, πέρασε να τα πούμε.

10. Εναντίωση – παραχώρηση : Αν και καθυστέρησε, πρόλαβε την παράσταση.

11. Βεβαίωση: Βεβαιότατα, ασφαλώς, σίγουρα θα πάμε.

12. Άρνηση: Μην το ξαναπείς, όχι.

13. Δισταγμό – πιθανότητα: Πιθανόν, ίσως, ενδεχομένως να συμβεί αυτό.

14. Παρομοίωση, συνοδεία, αφαίρεση, ποσό κατά προσέγγιση κ.λπ.

Τα παράγωγα επιρρήματα

Επιρρήματα παράγονται από επίθετα, μετοχές, αντωνυμίες και από άλλα επιρρήματα.

Σχηματίζονται με τις παραγωγικές καταλήξεις:

Παραγωγικές καταλήξεις επιρρημάτων:

-ει: εκεί, παμψηφεί

-η: ακόμη, ειδεμή

-ι: έτσι, πάλι, σταυροπόδι, μαζί κτλ.

-ια: ανάρια (= (τοπικά) αραιά

(χρονικά) αραιά, πού και πού, κάπου κάπου, σπάνια)

-ις: μόλις, αποβραδίς, κοντολογίς κ.τ.λ.

• Εξαιρούνται και γράφονται με η μερικά σύνθετα με γενική: απαρχής, εξαρχής, επικεφαλής, επίσης, καταγής, καταμεσής.

-υ : αντίκρυ, μεταξύ, πολύ

-ω: γύρω, επάνω κτλ.

-ως: αμέσως, βεβαίως κτλ.

• Εξαιρούνται: εμπρός, εντός, εκτός, (ε)φέτος, τέλος.

Προσοχή:

Υπάρχουν επιρρήματα που παράγονται και με την προσθήκη της κατάληξης -α αλλά και της κατάληξης -ως. Ο διαφορετικός αυτός σχηματισμός συνήθως συνδέεται και με διαφορετική σημασία. Παράδειγμα:

απλός → απλά: Να απαντήσετε όσο πιο απλά μπορείτε. (=με απλότητα)

→ απλώς: Ήθελα απλώς να ρωτήσω τι κάνετε. (=μόνο)

Ορισμένα τέτοια ζεύγη επιρρημάτων παράγονται από διαφορετικά επίθετα:

ακριβά (από το ακριβός): Το πλήρωσες πολύ ακριβά.

ακριβώς (από το ακριβής): Ακριβώς αυτό εννοώ κι εγώ.

ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ / ΦΡΑΣΕΙΣ

ΒΕΒΑΙΩΣΗ: βέβαια, πράγματι, πραγματικά, είναι βέβαιο, το βέβαιο είναι ότι, ασφαλώς, αναμφίβολα, κατά γενική ομολογία , προφανώς, είναι αλήθεια, είναι γεγονός ότι…, είναι γενικά αποδεκτό, είναι γενικά παραδεκτό, είναι κοινός τόπος ότι.., είναι γενική παραδοχή ότι…, όλοι θα συμφωνήσουν ότι…

ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ: πρώτον, δεύτερον, τρίτον..., αρχικά, πρώτα πρώτα, στη συνέχεια, έπειτα, ακολούθως, κατόπιν, μια πρώτη επισήμανση είναι…, τελικά, τέλος, στο τέλος, κλείνοντας…

ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ: δηλαδή, πιο συγκεκριμένα, ειδικότερα, με άλλα λόγια, για να γίνω πιο συγκεκριμένος, για να γίνει αυτό πιο κατανοητό, αυτό σημαίνει ότι.., πιο συγκεκριμένα…

ΑΝΤΙΘΕΣΗ / ΕΝΑΝΤΙΩΣΗ: όμως, αλλά, ενώ, αν και, εντούτοις, ωστόσο, αντίθετα, από την άλλη πλευρά, παρόλο που, στον αντίποδα αυτού του φαινομένου/ της κατάστασης παρατηρείται…..

ΠΡΟΣΘΗΚΗ: ακόμη, επίσης, επιπλέον, επιπρόσθετα, συμπληρωματικά, εξάλλου, εκτός απ’ αυτό…

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ: επειδή, γιατί, λόγω του ότι, εξαιτίας , ο λόγος είναι ότι.., εφόσον, αυτό οφείλεται, αυτό συμβαίνει γιατί, μια και ….

ΣΥΓΚΡΙΣΗ / ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ: παρόμοια, αντίστοιχα, με τον ίδιο τρόπο, κατ’ ανάλογο τρόπο, κάτι ανάλογο συμβαίνει, έτσι ….

ΟΡΟΣ / ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: αν, με την προϋπόθεση ότι, με τον όρο, στην περίπτωση που, κάτω απ’ αυτές τις προϋποθέσεις, υπό αυτές τις συνθήκες , με αυτά τα δεδομένα, σε αυτό το πλαίσιο…

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: επομένως, λοιπόν, άρα, συνεπώς, συμπερασματικά, όπως φαίνεται, όπως προκύπτει, καταληκτικά, εν κατακλείδι, συνοψίζοντας…

ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ: μετά, ύστερα, αργότερα, κατόπιν, έπειτα, την ίδια στιγμή…

ΤΟΠΟΣ: πάνω, κάτω, δεξιά, αριστερά, στην άκρη, στο κέντρο…

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: παραδείγματος χάρη, λόγου χάρη, για παράδειγμα…

ΕΜΦΑΣΗ: ιδιαίτερα, μάλιστα, κυρίως, προπάντων, θα θέλαμε να τονίσουμε…

Σύνταξη κειμένων με κατάλληλο επίπεδο ύφους

Περιγραφικά κείμενα:

Άλλοτε χρησιμοποιείται γ΄ πρόσωπο, παθητική σύνταξη και απουσιάζει ο μεταφορικός λόγος. Άλλοτε το α΄ πρόσωπο και αρκετές μεταφορές. Χρησιμοποιούνται τα επίθετα, τα επιρρήματα, ο ενεστώτας και τα βοηθητικά ρήματα. Τα περιγραφικά κείμενα χαρακτηρίζονται συνήθως από σαφήνεια, ακρίβεια και παραστατικότητα.

Αφηγηματικά κείμενα:

Κυριαρχεί ο αόριστος χρόνος και το συνοπτικό ποιόν ενέργειας, ενώ πολύ συχνά χρησιμοποιούνται χρονικά επιρρήματα. Τα αφηγηματικά κείμενα περιέχουν συνδετικές λέξεις και φράσεις που δείχνουν τη χρονική σειρά και τις αιτίες των γεγονότων.

Επιχειρηματολογικά κείμενα:

Από τα πιο συνηθισμένα γλωσσικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται είναι τα σχήματα λόγου (ρητορικές ερωτήσεις, επαναλήψεις, ελλείψεις κ.ά.), σύνδεσμοι και επιρρήματα που εξασφαλίζουν τη στενή σύνδεση των νοημάτων (και, αλλά, βέβαια, φυσικά, λοιπόν κ.ά.) και εκφράσεις που δηλώνουν το πιθανό (μπορεί, υποθέτω, κατά τη γνώμη μου κ.ά.) και το αναγκαίο (πρέπει, χρειάζεται κ.ά.).

– Μια ανάλογη αλλά πιο γενική κατηγοριοποίηση των κειμένων είναι αυτή που τα διακρίνει σε προφορικά και σε γραπτά.

Τα προφορικά κείμενα:

Οικείος λόγος, απροσχεδίαστος, αυθόρμητος, άμεσος. Γι’ αυτό τα προφορικά κείμενα περιέχουν γλωσσικά στοιχεία, όπως η παρατακτική σύνταξη, η ενεργητική σύνταξη, οι επαναλήψεις, συχνά οι ασυνταξίες κ.ά.

Τα γραπτά κείμενα:

Προσχεδιασμένος λόγος, έμμεσος. Τα γλωσσικά στοιχεία των γραπτών κειμένων είναι συνήθως η υποτακτική σύνταξη, ο μεγάλος αριθμός ονοματικών φράσεων, η παθητική σύνταξη κ.ά.

Το ύφος

Τυπικό ύφος:

Χρησιμοποιείται κατά κανόνα στον γραπτό λόγο και λιγότερο στον προφορικό λόγο. Περιέχει λεξιλόγιο λόγιας προέλευσης, σύνταξη υποτακτική με μεγάλες περιόδους, κυριολεκτικό λόγο.

Οικείο ύφος:

Χρησιμοποιείται συνήθως στον προφορικό λόγο και λιγότερο συχνά στον γραπτό λόγο Περιέχει λεξιλόγιο λαϊκής προέλευσης, σύνταξη παρατακτική με μικρές περιόδους, συχνά ελλειπτικό και μεταφορικό λόγο, απλή γλώσσα.

Ουδέτερο ύφος:

Χρησιμοποιείται περισσότερο στον γραπτό λόγο και λιγότερο συχνά στον προφορικό λόγο. Περιέχει λεξιλόγιο και εκφράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά στη νέα ελληνική, σύνταξη παρατακτική και υποτακτική και απλή γλώσσα.

Παραγωγή λόγου

1. Το φυσικό περιβάλλον

Το φυσικό περιβάλλον συνιστά όχι μόνο τον χώρο μέσα στον οποίο κινούνται και διαβιούν οι άνθρωποι, αλλά και αυτόν από τον οποίο αντλούν πολύτιμους πόρους για την καθημερινή τους δράση και επιβίωση.

Συνεισφορά φυσικού περιβάλλοντος:

- Άμεση εξάρτηση της ανθρώπινης διαβίωσης από το φυσικό περιβάλλον. Η αδιατάραχτη λειτουργία του είναι αναγκαία όχι μόνο για την επιβίωση των ανθρώπων αλλά και για την καλή ποιότητα ζωής τους.

- Ο άνθρωπος μπορεί να αντλήσει πολύτιμες στιγμές χαλάρωσης και γνήσιας ψυχαγωγίας από τις δραστηριότητες που σχετίζονται με το περιβάλλον.

- Το φυσικό περιβάλλον αποτελεί μια πηγή ύψιστου κάλλους που ενισχύει και ισχυροποιεί την καλαισθησία των ανθρώπων.

Προβλήματα στο φυσικό περιβάλλον που οφείλονται στην ανθρώπινη δράση:

- Η αυξημένη βιομηχανική ανάπτυξη έχει ως αποτέλεσμα αφενός την εντατική άντληση φυσικών πόρων και αφετέρου τις εκτεταμένες τεχνικές παρεμβάσεις στον φυσικό χώρο, που προκαλούν την αλλοίωσή του.

- Η θεαματική αύξηση του πληθυσμού σε παγκόσμιο επίπεδο οδηγεί σε ολοένα και μεγαλύτερες ανάγκες κατανάλωσης πρώτων υλών και τροφίμων.

- Η βιομηχανική παραγωγή, αλλά και πλήθος άλλων δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στο οικονομικό κέρδος, πραγματοποιούνται συχνά χωρίς καμία μέριμνα ή με ελλιπή φροντίδα για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον.

- Χημικά προϊόντα: Ορισμένα από αυτά μπορούν να βλάψουν σοβαρά την ανθρώπινη υγεία και άλλα θα μπορούσαν να είναι επικίνδυνα, αν δεν χρησιμοποιηθούν σωστά.

- Τα απόβλητα θα πρέπει να επαναχρησιμοποιούνται, να ανακυκλώνονται και να ανακτώνται τα υλικά τους που μπορεί να αποτελέσουν πολύτιμο πόρο.

- Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί μια από τις σοβαρότερες περιβαλλοντικές ανησυχίες και προκαλεί πολλούς πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο.

- Τα δάση υλοτομούνται με ανησυχητικούς ρυθμούς σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας ιδιαίτερη ανησυχία για την ομαλή λειτουργία του οικοσυστήματος.

- Η ηχορρύπανση προκαλεί διάφορα προβλήματα υγείας. Επίσης, βλάπτει την άγρια πανίδα και χλωρίδα.

- Έλλειψη οικολογικής συνείδησης και σπατάλη: Οι περισσότεροι πολίτες αδυνατούν να αντιληφθούν πόσο επιζήμια για το φυσικό περιβάλλον είναι η υπερκαταναλωτική διαβίωσή τους, που βασίζεται στη δίχως λόγο σπατάλη προϊόντων.

Συνέπειες μόλυνσης περιβάλλοντος:

- Οι συνέπειες μιας οικολογικής καταστροφής ή ενός οικολογικού προβλήματος, όπως είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη, λαμβάνουν σημαντικές εκτάσεις, διότι επηρεάζουν συνολικά την ομαλή διαδοχή των φυσικών φαινομένων, αλλά και την επιβίωση πολλών έμβιων όντων.

- Τα έντονα καιρικά φαινόμενα, οι περίοδοι ξηρασίας ή οι έντονοι χιονιάδες, αποτελούν άμεση απόρροια της διαταραχής που έχει προκύψει στο περιβάλλον από τη διαρκή μόλυνση που του προκαλεί η ανθρώπινη δραστηριότητα (π.χ. φαινόμενο του θερμοκηπίου).

- Αν η ατμόσφαιρα είναι μολυσμένη, αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στους ανθρώπους (καρκινογενέσεις και άλλες παθήσεις του αναπνευστικού), αλλά και δυσμενή επίδραση στα υπόλοιπα ζώα και φυτά.

- Δημιουργούνται σημαντικά προβλήματα στη μελλοντική άντληση αναγκαίων πόρων από αυτό, όπως είναι τα ψάρια, που απειλούνται και από τη μόλυνση των θαλασσών και από την εντατική αλίευση, και τα δάση, που αφανίζονται από την αδιάκοπη υλοτόμηση.

Δράσεις για την αντιμετώπιση του οικολογικού προβλήματος:

- Βασικός στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, η προστασία της ανθρώπινης υγείας, η συνετή χρήση φυσικών πόρων και η προώθηση διεθνών μέτρων για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων.

- Επιμονή στην εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος.

- Αύξηση της ευαισθητοποίησης των πολιτών, ώστε μέσω των καταναλωτικών τους επιλογών και συνηθειών, να ενισχύσουν τις εταιρείες εκείνες που σέβονται το περιβάλλον και αντιστοίχως να απομακρυνθούν από τα προϊόντα εκείνα που το επιβαρύνουν.

- Ενεργοποίηση της Πολιτείας σε κρίσιμα ζητήματα, όπως είναι η διαχείριση και αξιοποίηση των απορριμμάτων μέσω της ανακύκλωσης, η προώθηση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, η υιοθέτηση τεχνολογιών που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον, η αναζήτηση διεθνούς συνεργασίας για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

(latistor.blogspot.com)

2. ΘΕΜΑ: «Στην πρόσφατη εκδρομή του σχολείου σας επισκεφτήκατε μία από τις ομορφότερες παραλίες (ή φυσικό τοπίο) του νομού ή της περιοχής σας και μείνατε έκπληκτοι από τον τεράστιο όγκο των σκουπιδιών και πλαστικών που «εγκατέλειψαν» εκεί οι διάφοροι επισκέπτες. Επιστρέφοντας στο σχολείο αποφασίσατε να στείλετε μια επιστολή στο Δήμαρχο της περιοχής διαμαρτυρόμενοι για την κατάσταση που είδατε και απαιτώντας ταυτόχρονα να λάβει άμεσα μέτρα για την απομάκρυνση των σκουπιδιών. Στο τέλος της επιστολής εκφράστε την επιθυμία να βοηθήσετε εθελοντικά στο έργο αυτό.»

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος

Λόγος για τον οποίο γράφουμε την επιστολή (να διαμαρτυρηθούμε για την τραγική κατάσταση στην οποία βρήκαμε την παραλία της περιοχής μας και να προτείνουμε κάποια μέτρα για την επίλυση του προβλήματος). Πότε και πού πήγαμε ;

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

Περιγραφή της κατάστασης της παραλίας

- Πεταμένα σκουπίδια και πλαστικά (κουτάκια από αναψυκτικά, σακούλες, αποτσίγαρα, παλιά αντικείμενα) στην παραλία και μέσα στη θάλασσα.

- Οι κάδοι σκουπιδιών και ο χώρος γύρω από αυτούς ήταν γεμάτοι σκουπίδια. Εικόνα ενός τεράστιου και εγκαταλελειμμένου σκουπιδότοπου.

- Έντονη δυσοσμία. Σκυλιά και γάτες άνοιγαν τις σακούλες ψάχνοντας για τροφή.

Δεν μπορούσαμε ούτε να καθίσουμε ούτε να περπατήσουμε στην παραλία.

- Απειλείται η θαλάσσια χλωρίδα και πανίδα της περιοχής.

2η παράγραφος

Μέτρα για την απομάκρυνση των σκουπιδιών

Ο Δήμαρχος της περιοχής πρέπει :

- να βάλει συνεργεία καθαρισμού να καθαρίσουν την παραλία.

- να προσλάβει φύλακα, για να επιτηρεί το χώρο.

- να βάλει απορριμματοφόρο να αδειάζει τους κάδους σκουπιδιών τακτικά.-να τοποθετήσει πινακίδες στην παραλία, που θα ενημερώνουν τους επισκέπτες ότι απαγορεύεται να τη ρυπαίνουν.

- να ενημερώσει τους κατοίκους για τη μόλυνση του περιβάλλοντος και τη σημασία της ανακύκλωσης.

Επίλογος

Ανάγκη να διατηρήσουμε την παραλία και το περιβάλλον καθαρά. Επιθυμία μας ως σχολείο να βοηθήσουμε εθελοντικά στο έργο αυτό.

- Όταν γράφω επιστολή, γράφω πάνω δεξιά τον τόπο και την ημερομηνία και αριστερά την προσφώνηση. Στο τέλος κλείνουμε γράφοντας κάτω δεξιά την αποφώνηση.

(schooltime.gr)

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://ebooks.edu.gr /

https://e-didaskalia.blogspot.com /

https://filologika.gr /

http://vprassas.blogspot.gr /

http://users.sch.gr/ Κ. Νάννου ]

Ενότητα 6 6. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩ, ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΨΥΧΑΓΩΓΟΥΜΑΙ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΗΓΕΣ (ΜΜΕ, ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΚΤΛ.)

Sun, 06 Sep 2026 17:08:07 +0300

Ενότητα 6

6. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩ, ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΨΥΧΑΓΩΓΟΥΜΑΙ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΗΓΕΣ (ΜΜΕ, ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΚΤΛ.)

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

1. Προσωπικές αντωνυμίες:

Είναι οι αντωνυμίες που αντικαθιστούν τα τρία πρόσωπα του λόγου. Δηλαδή: εγώ – εσύ - αυτός, αυτή, αυτό.

Προσοχή: Δεν πρέπει να μπερδεύουμε τα άρθρα, με τους αδύνατους τύπους των προσωπικών αντωνυμιών. Τα άρθρα συνοδεύουν ονόματα, ενώ οι αντωνυμίες, συνοδεύουν ρήματα.

Του Νίκου, της τάξης, του αλόγου. (εδώ έχουμε άρθρα).

Του μίλησα, της έδειξα, του φώναξα. (εδώ έχουμε προσωπικές αντωνυμίες)

Του (προσωπική αντωνυμία) μίλησα του (άρθρο) ανθρώπου.

Τον (προσωπική αντωνυμία) έπιασαν τον (άρθρο) κλέφτη.

2. Δεικτικές αντωνυμίες:

-Αυτός, αυτή, αυτό. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε όσα βρίσκονται κοντά μας.

-(Ε)τούτος, (ε)τούτη, (ε)τούτο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε όσα βρίσκονται πολύ κοντά μας.

-Εκείνος, εκείνη, εκείνο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε όσα βρίσκονται μακριά μας.

-Τέτοιος, τέτοια, τέτοιο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε ποιότητα.

-Τόσος, τόση, τόσο. Τις χρησιμοποιούμε για να δείξουμε ποσότητα.

3. Οριστικές αντωνυμίες:

Οριστικές λέγονται οι αντωνυμίες που ξεχωρίζουν κάτι από άλλα του ίδιου είδους. Οι αντωνυμίες αυτές είναι:

1. Το επίθετο ίδιος, ίδια, ίδιο, και

2. Το επίθετο μόνος, μόνη, μόνο

4. Αόριστες αντωνυμίες:

Ένας, μια, ένα.

Καθένας καθεμιά, καθένα.

Kάποιος, κάποια, κάποιο.

Κανένας, καμιά, κανένα

Kάμποσος, κάμποση, κάμποσο

Άλλος, άλλη, άλλο

(ο, η, το) δείνα, τάδε

κάτι, κατιτί, καθετί.

¥ Το Αριθμητικό ένας, μία, ένα αντιδιαστέλλει τη μονάδα με τα πολλά. (στο δωμάτιο ήταν άλλος ένας άνθρωπος).

5. Αναφορικές αντωνυμίες:

α. ο οποίος, η οποία, το οποίο. (π.χ. το σχολείο στο οποίο έμαθε τα πρώτα του γράμματα, ο γιατρός του χωριού).

γ. όσος, όση, όσο (π.χ. φάε όσο θέλεις, τράβα με όση δύναμη μπορείς, ας είναι όσοι θέλουν, κ.λ.π.).

6. Ερωτηματικές αντωνυμίες:

Έτσι λέγονται οι αντωνυμίες που τις χρησιμοποιούμε για να κάνουμε ερωτήσεις.

Αυτές είναι:

- το απόλυτο τι (δεν κλίνεται)

- ποιος – ποια –ποιο

- πόσος –πόση –πόσο

7. Κτητικές αντωνυμίες:

Κτητικές λέγονται οι αντωνυμίες που φανερώνουν σε ποιόν ανήκει κάτι. Αυτές είναι:

-Το επίθετο δικός, δική, δικό.(δικό μου βιβλίο, δικό σου θρανίο, δική σου σάκα, δικό του παιχνίδι, κ.λ.π.).

Μίλησέ μου, μας έδειξε, της είπε (προσωπικές αντωνυμίες)

Αρρώστησε το σκυλάκι μας (προσωπική αντωνυμία). Η ουρίτσα του (κτητική αντωνυμία) είναι κατεβασμένη.

Δεν μου (προσωπική αντωνυμία) μιλάει για τον καημό του (κτητική αντωνυμία)

8. Αυτοπαθείς αντωνυμίες:

Συντακτικά οι αντωνυμίες χρησιμοποιούνται στο λόγο όπως και τα ονόματα που αντικαθιστούν.

Δηλαδή τις συναντάμε ως:

· Υποκείμενο: Εμείς είμαστε μαθητές της Β΄τάξης Γυμνασίου.

· Αντικείμενο: Τον κατηγόρησαν ως καταχραστή.

· Κατηγορούμενο: Ποιος είσαι εσύ;

· Επιθετικός προσδιορισμός: Αυτός ο άνθρωπος είναι επικίνδυνος.

· Γενική προσδιοριστική: Η ζωή μου είναι μονότονη.

· Συνοδεύουν προθέσεις: Το έμαθα από σένα.

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΛΕΞΕΩΝ

Οι λέξεις που σχηματίστηκαν από την ίδια απλή λέξη είτε με παραγωγή είτε με σύνθεση αποτελούν μια οικογένεια λέξεων. Οι λέξεις αυτές λέγονται συγγενικές.

(θάλασσα, θαλάσσιος, θαλασσινός, θαλασσής, θαλασσογράφος, θαλασσόλυκος, προσθαλάσσωση, κ.τ.λ).

ΥΠΟΨΗ: Όταν μια λέξη είναι σύνθετη, ανήκει στην ετυμολογική οικογένεια και του α΄ και του β΄ συνθετικού, π.χ. η λέξη «καταγράφω»:

· α΄ συνθετικό: κατά καταζητούμαι, καταβάλλω, κατάλογος…

· β΄ συνθετικό: γράφω, γραφή, γραφτό, γραφείο, γραφειοκράτης…

Παραγωγή λόγου

1. Παρακολουθώ, ενημερώνομαι και ψυχαγωγούμαι από διάφορες πηγές (ΜΜΕ, διαδίκτυο κ.λπ.)

Ανθρώπινη επικοινωνία:

Ανθρώπινη επικοινωνία είναι εκείνη η διαδικασία κατά την οποία οι άνθρωποι, λειτουργώντας ως πομποδέκτες, δίνουν και παίρνουν μεταξύ τους μηνύματα, χρησιμοποιώντας κάποιο μέσο.

Ο διάλογος, η συζήτηση, η διαφήμιση, η διδασκαλία και η πληροφόρηση είναι μορφές επικοινωνίας.

Τύπος: Πομπός είναι ο εκδότης (φυσικό πρόσωπο ή ανθρώπινος οργανισμός) και ο δημοσιογράφος. Μήνυμα είναι οι ειδήσεις, οι ιδέες, τα γεγονότα. Μέσο είναι η εφημερίδα (χαρτί, γράμματα, εικόνες, μελάνι). Δέκτες είναι οι αναγνώστες.

Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ): α) Τύπος (έντυπος και ηλεκτρονικός: περιοδικά, εφημερίδες, προκηρύξεις, διαφημιστικά φύλλα, βιβλία κ.ά.) β) Ραδιοφωνία

γ) Τηλεόραση δ) Διαδίκτυο

Παραπληροφόρηση: Είναι η παραπλανητική, μη έγκυρη ενημέρωση των πολιτών από τα ΜΜΕ. Είναι απαραίτητη η κριτική στάση και ο συνεχής έλεγχος των πληροφοριών

Τα χαρακτηριστικά ενός καλού δημοσιογράφου:

Κοινωνικός, καλός συζητητής

Διεισδυτικός, ανήσυχο πνεύμα, γρήγορος στην αντίληψη

Καταρτισμένος γλωσσικά, να ξεχωρίζει την είδηση από το σχόλιο

Αφανάτιστος, έντιμος, αντικειμενικός στις εκτιμήσεις του, δημοκράτης

Τα θετικά του διαδικτύου:

Το διαδίκτυο είναι ένα παγκόσμιο δίκτυο υπολογιστών που συνδέονται μεταξύ τους. Παρέχει πρόσβαση σε ένα τεράστιο όγκο πληροφοριών (βιβλιοθήκες, επιστημονικά και ερευνητικά ιδρύματα, υπηρεσίες, ιστοσελίδες εφημερίδων και περιοδικών)

-Οικονομικές συναλλαγές: Τηλεδιασκέψεις, προβολή προϊόντων, πώληση προϊόντων -Επιστήμη: Ανταλλαγή πληροφοριών, συνεργασία επιστημόνων, τηλεϊατρική, πρόσβαση σε επιστημονικά άρθρα και επιστημονικό υλικό

-Ψυχαγωγία: Μουσική, παιχνίδια, ταινίες, μουσεία, πολιτιστικά δρώμενα

-Εκπαίδευση: Συνεργασία σχολείων, διδασκαλία παιδιών με κινητικά προβλήματα ή απομακρυσμένων περιοχών από απόσταση, βάσεις δεδομένων με εκπαιδευτικό περιεχόμενο

-Επικοινωνία: Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email), μέσα κοινωνικής δικτύωσης (π.χ. facebook, skype, Instagram, messenger)

Τα αρνητικά του διαδικτύου:

- Ηλεκτρονικό έγκλημα (κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας, δημοσίευση ανήθικου υλικού)

-Κοινωνική απομόνωση

-Σπατάλη ελεύθερου χρόνου

-Δημοσιοποίηση προσωπικών στοιχείων (προσβολή της ιδιωτικότητας)

-Ύπαρξη μη έγκυρων και αξιόπιστων πληροφοριών

-Ύπαρξη ιών που προκαλούν βλάβες στους υπολογιστές

Μέτρα προστασίας:

-Ενημέρωση για τους πιθανούς κινδύνους και του σχετικού νομοθετικού πλαισίου

-Έλεγχος της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας των πληροφοριών προσέχοντας τις ιστοσελίδες από όπου προέρχονται

-Η χρήση του facebook από τους ανήλικους να γίνεται πάντα με τη γνώση των γονιών

-Υπεύθυνη χρήση του διαδικτύου

-Χρήση αντιικών προγραμμάτων για την προστασία του υπολογιστή

-Καταγγελία στην υπηρεσία δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος οποιουδήποτε περίεργου και ενοχλητικού μηνύματος

-Επικοινωνία μόνο με γνωστά άτομα

-Χρήση ασφαλούς προφίλ, χωρίς αναφορές σε προσωπικά, συγκεκριμένα, στοιχεία που προδίδουν την ταυτότητα των χρηστών του διαδικτύου

(Δημοσιεύτηκε 12th March 2016 στο διαδίκτυο από τον χρήστη Ευμορφία Καπίδου)

2. ΘΕΜΑ: «Το χαμηλότερο ποσοστό αναγνωστών συναντούμε στις ηλικίες 13 έως 17 ετών. Υποθέστε ότι σας ζητούν με βάση τις γνώσεις και την εμπειρία σας να γράψετε ένα σύντομο άρθρο για τη σχολική εφημερίδα (2-3 παραγράφων) στο οποίο θα δικαιολογήσετε το γεγονός ότι οι νέοι αυτής της ηλικίας δε διαβάζουν εφημερίδες.»

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος

Διαπίστωση ότι οι νέοι δε διαβάζουν εφημερίδες παρά το γεγονός ότι κυκλοφορούν πολλές και ποικίλης ύλης, έντυπες και ηλεκτρονικές.

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

-Κυριαρχία της τηλεόρασης, του διαδικτύου και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών

-Τα παραπάνω συνδυάζουν εικόνα με ήχο και γοητεύουν τα παιδιά.

-Είναι πανεύκολα στο χειρισμό και δεν απαιτούν χρόνο, ιδιαίτερη προσπάθεια και σκέψη.

-Τους προσφέρουν άπειρες δυνατότητες (ενημέρωση, ταινίες, μουσική, επικοινωνία).

-Συνδυάζουν τη γνώση με την ψυχαγωγία.

-Τα παιδιά αποστρέφονται οτιδήποτε έχει σχέση με το διάβασμα.

-Στον ελεύθερό τους χρόνο, όταν δεν ασχολούνται με τα παραπάνω, προτιμούν να βγαίνουν έξω με τους φίλους τους ή να αθλούνται.

2η παράγραφος

– Μη εξοικείωση των νέων με την ανάγνωση εφημερίδων

-Σε πολλά σπίτια δεν μπαίνει ούτε μία φορά την εβδομάδα εφημερίδα. -Οι γονείς προτιμούν να κάθονται με τα παιδιά τους και να βλέπουν τηλεόραση.

-Το σχολείο δεν τα ενθαρρύνει πάντα να εκδώσουν σχολική εφημερίδα ή να ανατρέξουν σε άρθρα εφημερίδων.

-Οι εφημερίδες απευθύνονται σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και ελάχιστα άρθρα είναι γραμμένα και αφορούν τους νέους.

-Η ανάγνωση εφημερίδων απαιτεί χρόνο, σκέψη και κριτική ικανότητα.

Επίλογος

– Προσπάθεια για ένταξη της εφημερίδας στην καθημερινότητα των εφήβων, καθώς τα οφέλη της είναι πολλαπλά.

(schooltime.gr)

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://ebooks.edu.gr /

http://istografia.blogspot.gr/2015/03/6.html]

https://e-didaskalia.blogspot.com /

https://filologika.gr /

http://users.sch.gr/

Παππά Θ. ]

Ενότητα 5 ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ

Sun, 06 Sep 2026 16:42:50 +0300

Ενότητα 5

5. ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ

Τα παραθετικά των επιθέτων

Οι τρεις βαθμοί του επιθέτου:

α) Ο θετικός, που δηλώνει απλώς το χαρακτηριστικό, την ποιότητα ή την ιδιότητα ενός ουσιαστικού, π.χ. Τα μαθήματα της πρώτης τάξης είναι εύκολα.

Ο υπερθετικός βαθμός μπορεί να είναι σχετικός ή απόλυτος.

~ Ο σχετικός υπερθετικός δηλώνει ότι ένα ουσιαστικό, όταν συγκρίνεται με όλα τα άλλα ουσιαστικά του ίδιου είδους, έχει στον μεγαλύτερο βαθμό ένα χαρακτηριστικό, μια ποιότητα ή μια ιδιότητα, π.χ. Τα μαθήματα της πρώτης τάξης είναι τα ευκολότερα (ή τα πιο εύκολα) από τα μαθήματα των άλλων τάξεων του Γυμνασίου.

~ Ο απόλυτος υπερθετικός δηλώνει ότι ένα ουσιαστικό έχει ένα χαρακτηριστικό, μια ποιότητα ή μια ιδιότητα σε μέγιστο βαθμό, χωρίς σύγκριση, π.χ. Τα μαθήματα της πρώτης τάξης είναι ευκολότατα (ή πολύ εύκολα).

Ο συγκριτικός βαθμός σχηματίζεται με δύο τρόπους:

α) Με το πιο και το επίθετο σε θετικό βαθμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σε ύφος τυπικό, χρησιμοποιείται στη θέση του πιο το πλέον, π.χ. Το αεροπλάνο είναι πιο γρήγορο μέσο συγκοινωνίας από το τρένο. Ο υπουργός αποδείχτηκε πλέον ενημερωμένος όλων των παρισταμένων.

β) Με την προσθήκη του επιθήματος -ό(ύ)τερος, -η, -ο και σπανιότερα του -έστερος, -η, -ο στο θέμα της λέξης, π.χ. Η άνοιξη είναι ομορφότερη εποχή από το φθινόπωρο.

Το Ιόνιο πέλαγος είναι βαθύτερο από το Αιγαίο. Οι οδηγίες της Αλίκης ήταν σαφέστερες από τις οδηγίες του Γιάννη.

-Ορισμένα επίθετα σχηματίζουν και μονολεκτικό και περιφραστικό τύπο, π.χ. πλουσιότερος και πιο πλούσιος,

-άλλα μόνο μονολεκτικό, π.χ. ανώτερος,

- και άλλα, που είναι και τα περισσότερα, μόνο περιφραστικό, π.χ. πιο τεμπέλης.

Όλοι οι μονολεκτικοί τύποι του συγκριτικού βαθμού κλίνονται σύμφωνα με το παράδειγμα των επιθέτων σε -ος, -η, -ο.

Ο υπερθετικός βαθμός:

α) Ο σχετικός υπερθετικός σχηματίζεται όπως και ο συγκριτικός βαθμός με την προσθήκη του άρθρου, π.χ. Σήμερα θα παρουσιαστούν τα πιο σημαντικά γεγονότα της χρονιάς που πέρασε. Έζησε την ωραιότερη μέρα της ζωής του.

-Τα επίθετα που διαθέτουν δύο τύπους στον συγκριτικό βαθμό (μονολεκτικό και

περιφραστικό) διαθέτουν δύο τύπους και στον σχετικό υπερθετικό.

β) Ο απόλυτος υπερθετικός σχηματίζεται:

i) Μονολεκτικά, με την προσθήκη του επιθήματος -ό(ύ)τατος, -η, -ο στο θέμα της λέξης,

π.χ. Τα γραπτά των μαθητών της Α΄ τάξης ήταν μετριότατα.

-Στα δικατάληκτα επίθετα σε -ής, -ής, -ές και σε -ων,-ων, -ον σχηματίζεται με την προσθήκη του επιθήματος -έστατος, -η, -ο στο θέμα της λέξης, π.χ. Τα επιχειρήματά του για την υποστήριξη της θέσης του ήταν σαφέστατα.

ii) Περιφραστικά, με την προσθήκη του επιρρήματος πολύ, π.χ. Τα επιχειρήματά του για την υποστήριξη της θέσης του ήταν πολύ σαφή.

Πίνακας Α: Ανώμαλα παραθετικά (μονολεκτικά):

Θετικός - Συγκριτικός - Υπερθετικός

απλός απλούστερος απλούστατος

γέρος γεροντότερος πολύ γέρος

κακός χειρότερος χείριστος/κάκιστος

καλός καλύτερος κάλλιστος/άριστος

κοντός κοντότερος/κοντύτερος κοντότατος

λίγος λιγότερος ελάχιστος

μακρύς μακρύτερος μακρύτατος

μεγάλος μεγαλύτερος μέγιστος

μικρός μικρότερος ελάχιστος

πολύς περισσότερος πλείστος

πρώτος πρωτύτερος πρώτιστος

Πίνακας Β: Παραθετικά που προέρχονται από άλλα μέρη του λόγου:

Θετικός - Συγκριτικός - Υπερθετικός (μονολεκτικά):

(άνω) ανώτερος ανώτατος

(άπω) απώτερος απώτατος

(ένδον) ενδότερος ενδότατος

(έξω) (εξώτερος) —

(έσω) (εσώτερος) (εσώτατος)

(κάτω) κατώτερος κατώτατος

(πλησίον) πλησιέστερος (πλησιέστατος)

(προτιμώ) προτιμότερος —

(υπέρ) υπέρτερος υπέρτατος

(προ) πρότερος —

— Α΄ όρος σύγκρισης + Συγκριτικό + Β΄ όρος σύγκρισης

– Ο α΄ όρος σύγκρισης μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία, επίθετο, ρήμα, πρόταση κ.ά.

– Ο β΄ όρος εκφέρεται:

α. με από + αιτιατική, π.χ. Οι νέοι είναι αντιδραστικότεροι από τους ηλικιωμένους.

γ. με παρά + ομοιότροπα με τον α΄ όρο, π.χ. Περισσότερο σκέφτομαι με κείμενα παρά με εικόνες.

δ. βραχυλογικά, δηλαδή παραμένει μόνο ο προσδιορισμός του, όταν είναι ίδιος με τον πρώτο, π.χ. Αυτό είναι μικρότερο από το μέσο συνολικό (ενν. ποσοστό ανεργίας).

Παραλείπεται όταν εννοείται εύκολα, π.χ. Τα νεαρότερα άτομα είναι περισσότερο εξοικειωμένα με τις νέες τεχνολογίες (ενν. από τους μεγαλύτερους σε ηλικία).

Το συγκριτικό είναι επίθετο ή επίρρημα συγκριτικού βαθμού.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ- ΑΦΗΓΗΣΗΣ

— ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Mε τον όρο περιγραφή εννοούμε την αναπαράσταση μέσα από τον λόγο χώρων, προσώπων, αντικειμένων, φαινομένων κ.τ.λ.

• Η περιγραφή ως είδος κειμένου συνδέεται κυρίως με τον χώρο.

• Ακολουθεί πορεία από το γενικό στο ειδικό, από γενικές εικόνες σε λεπτομερειακές.

• Το σημείο περιγραφής μπορεί να είναι σταθερό, όταν ο συγγραφέας μένει ακίνητος και από εκεί περιγράφει τον χώρο, ή μπορεί να κινείται μέσα στον χώρο.

• Η γλώσσα της περιγραφής χαρακτηρίζεται από σαφήνεια, ακρίβεια, ζωντάνια και παραστατικότητα, χρήση επιθέτων, κυριαρχία του ενεστώτα (και γενικότερα των εξακολουθητικών ρημάτων) συχνή χρήση των βοηθητικών ρημάτων (είμαι, έχω).

Περιγραφικά κείμενα συναντούμε:

• σε πρακτικούς οδηγούς (π.χ. τουριστικός οδηγός)

• σε εφημερίδες

• σε περιοδικά

• σε ενημερωτικά φυλλάδια

• σε διαφημιστικά φυλλάδια

• σε έντυπα για την κατασκευή, τη λειτουργία ή τη χρήση ενός αντικειμένου (συσκευής, παιχνιδιού κ.λπ.)

• σε σχολικά εγχειρίδια

• σε καταλόγους μουσείων

• σε επίσημα έγγραφα

— ΑΦΗΓΗΣΗ:

Mε τον όρο αφήγηση εννοούμε την προφορική ή γραπτή παρουσίαση ενός γεγονότος ή μιας σειράς γεγονότων, πραγματικών ή φανταστικών.

• Η αφήγηση συνδέεται με τον χρόνο και την αιτία των γεγονότων.

• Η αφήγηση παρουσιάζει την ακόλουθη δομή:

Α. Πληροφορίες για τους ήρωες, τον χώρο, τον χρόνο και την κατάσταση από την οποία ξεκινά η αφήγηση

Β. Η εξέλιξη της αφήγησης και η έκβασή της

Γ. Η λύση: η κρίση του αφηγητή για το νόημα της ιστορίας.

• Κύριος χρόνος της αφήγησης είναι ο αόριστος, αλλά χρησιμοποιείται και ο παρατατικός (κάποτε και υπερσυντέλικος).

• Κύριο γνώρισμα της αφήγησης είναι οι συνδετικές λέξεις ή φράσεις που δείχνουν τη χρονική σειρά των γεγονότων και τις αιτίες μεταξύ τους.

~ Καθοριστικό στοιχείο τόσο στην περιγραφή, όσο και στην αφήγηση είναι οι νοηματικές σχέσεις που συνδέουν τις λέξεις-φράσεις του κειμένου, δηλ. η λογική σύνδεση των νοημάτων μεταξύ τους.

Παραγωγή λόγου

1. Η αξία της εργασίας

Η εργασία (επάγγελμα) είναι σημαντική για τον άνθρωπο αλλά και για την κοινωνία. Με την εργασία όλων παράγονται τα αγαθά που χρειάζονται οι κοινωνίες για να προοδεύουν.

Το άτομο, όταν εργάζεται, αποκτά αυτοπεποίθηση (=εμπιστοσύνη στον εαυτό του), μπορεί να επιβιώσει και νιώθει χρήσιμο στην οικογένεια και την κοινωνία. Κι αυτό, πρώτα - πρώτα, γιατί με τα χρήματα από την εργασία του εξασφαλίζει τα απαραίτητα υλικά αγαθά. Είναι δημιουργικό, μπορεί να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να προοδεύει στη ζωή. Η εργασία δίνει τη δυνατότητα για συνεργασία, στοιχείο, επίσης, απαραίτητο στην κοινωνία. Η πρόοδος στους διάφορους τομείς του πολιτισμού είναι αποτέλεσμα της εργασίας των ανθρώπων. ΄Ολη η κοινωνική ζωή στηρίζεται στην εργασία των μελών της κοινωνίας. Το επάγγελμα που ασκεί ο άνθρωπος τον βοηθά να αποκτήσει μια θέση στο κοινωνικό σύνολο, να έχει ευθύνη απέναντι στα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας και να τα ωφελεί με την προσφορά του, όπως το ίδιο κάνουν και αυτά (αλληλοπροσφορά μέσω του επαγγέλματος του καθενός). Επιπλέον, το επάγγελμα δίνει χαρά στον άνθρωπο.

Τα δύσκολα χρόνια στην οικονομία ενός κράτους, όμως, οδηγούν τους εργαζόμενους στο να υποχρεώνονται να δουλεύουν κάτω από πιεστικές συνθήκες (οικονομικές και ψυχολογικές), πολλές ώρες και έτσι η εργασία δεν προσφέρει συχνά ικανοποίηση στον άνθρωπο, αλλά άγχος. Επίσης, οι δύσκολες οικονομικά συνθήκες και η ανεργία (= απουσία της εργασίας) οδηγούν τους νέους σε επαγγέλματα που δεν τους ικανοποιούν και η εργασία δεν οδηγεί στα αποτελέσματα που προαναφέρθηκαν.

Η ανεργία δημιουργεί πολλά προβλήματα, όπως το άγχος της επιβίωσης, αφού λείπουν βασικά αγαθά, ασθένειες, βία, εγκληματικότητα. Ο φόβος και η επιθετικότητα είναι κυρίαρχα. Η κοινωνία δεν προοδεύει, αλλά ασχολείται με την αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων.

Τα αίτια της ανεργίας είναι:

α) Η οικονομική κρίση που οδηγεί στη μείωση του ανθρώπινου δυναμικού είτε κάνοντας απολύσεις είτε με διακοπή των προσλήψεων.

β) Η εξέλιξη της τεχνολογίας που έχει ως αποτέλεσμα την εκτεταμένη χρήση των μηχανών και των ηλεκτρονικών υπολογιστών και, κατά συνέπεια, τον περιορισμό της εργασίας των ανθρώπων.

γ) Ο ανεπαρκής επαγγελματικός προσανατολισμός των εφήβων, που έχει ως αποτέλεσμα να επιθυμούν συγκεκριμένες πανεπιστημιακές σχολές και συγκεκριμένα επαγγέλματα, ενώ κάποια άλλα παραμένουν χωρίς να καλύπτονται οι θέσεις τους.

δ) Η εκπαίδευση, δυστυχώς, δεν συνδέεται με την αγορά εργασίας και γι’ αυτό συχνά οι απόφοιτοι Λυκείων και Πανεπιστημίων δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των επαγγελμάτων, γιατί δεν αποκτούν τα προσόντα που χρειάζονται γι’αυτά.

ε) Η εγκατάλειψη των γεωργικών εργασιών στην επαρχία προκάλεσε την αύξηση του πληθυσμού των πόλεων αλλά και τη μείωση της παραγωγής των προϊόντων τους, που παλαιότερα προσέφεραν πολλά στην οικονομία της χώρας.

Αντιμετώπιση της ανεργίας:

α) Ο προσανατολισμός των νέων προς επαγγέλματα που προσφέρουν θέσεις εργασίας φαίνεται ότι θα βοηθήσει αρκετά.

β)Το κράτος πρέπει να κατευθύνεται προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την κατάρτιση των ανέργων, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και να καλύπτουν θέσεις εργασίας, όπου υπάρχουν. Για να γίνει αυτό, πρέπει να δίνονται κεφάλαια (χρήματα) για τη δημιουργία επιχειρήσεων που θα προσφέρουν θέσεις εργασίας και θα παράγουν προϊόντα. Αυτό θα βοηθήσει την οικονομία μας, θα την ενισχύσει και θα περιορίσει την ανεργία.

Το επάγγελμα και τα κριτήρια επιλογής του:

Οι νέοι καλούνται να επιλέξουν επάγγελμα σε ηλικία που ακόμα δεν γνωρίζουν αρκετά πράγματα για την κοινωνία, τα επαγγέλματα, τις συνθήκες δουλειάς αλλά και τα προσόντα που πρέπει να διαθέτει κάποιος, για να ασκήσει ένα συγκεκριμένο επάγγελμα.

Η οικογένεια, επίσης, επιδρά σημαντικά στην απόφαση του εφήβου να επιλέξει μια κατεύθυνση επαγγελματική.

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός βοηθά τους νέους με επιστημονικό τρόπο να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, τις δυνατότητές τους αλλά και τα προσόντα που πρέπει να διαθέτει κάποιος, για να ασκήσει ένα επάγγελμα.

Τα κριτήρια επιλογής επαγγέλματος είναι κυρίως:

α) το οικονομικό όφελος από αυτό.

β) η εξασφάλιση που προσφέρει (δηλαδή, αν δίνει μόνιμη εργασία με καλές συνθήκες)

γ) ο χώρος εργασίας.

δ) ο χαρακτήρας, τα ενδιαφέροντα και οι ικανότητες του ατόμου

ε) Η οικογένεια, το σχολείο, οι παρέες, ο χαρακτήρας του ατόμου αλλά, και η δομή της κοινωνίας του επιδρούν σημαντικά στην επιλογή του επαγγέλματος.

(Από το διαδίκτυο)

2. ΘΕΜΑ: «Γράψτε ένα μικρό κείμενο – απάντηση σε έρευνα επαγγελματικού προσανατολισμού που γίνεται στο σχολείο σας, για το επάγγελμα που αυτή τη στιγμή σας ενδιαφέρει. Στο κείμενο να απαντήσετε και στις εξής ερωτήσεις.

α. Το επιλέξατε με κριτήριο το κύρος του, τα οικονομικές προοπτικές ή την κλίση σας ;

β. Επηρεαστήκατε από τους γονείς σας, το κοινωνικό περιβάλλον ή το σχολείο;

γ. Είναι επάγγελμα που έχει σχέση με το φύλο σας ;»

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος

Με ποιο επάγγελμα θα ήθελα να ασχοληθώ, όταν μεγαλώσω;

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

Λόγοι

-Είναι ένα επάγγελμα που έχει προοπτικές; Θα βρω εύκολα δουλειά στο δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα; Μπορώ να δουλέψω στο εξωτερικό;

-Ο μισθός είναι ικανοποιητικός;

-Απαιτεί σπουδές σε κάποια σχολή (ΙΕΚ, ΤΕΙ, ΑΕΙ) ;

-Χρειάζονται ιδιαίτερα σωματικά προσόντα (στρατιωτικές σχολές, γυμναστική ακαδημία);

-Μου προσφέρει κύρος και κοινωνική καταξίωση;

-Έχει σχέση με το φύλο μου;

2η παράγραφος

Λόγοι (συνέχεια)

-Γιατί μου αρέσει αυτό το επάγγελμα; Τι μου προσφέρει (ηρεμία, έντονα συναισθήματα, προσφορά στο συνάνθρωπο) ;

-Ασχολούμαι στον ελεύθερό μου χρόνο με κάτι αντίστοιχο;

-Επηρεάστηκα από τους γονείς μου; Ασχολείται κάποιος με αυτό; Συμφωνούν με την απόφασή μου;

-Επηρεάστηκα από τον κοινωνικό περίγυρο ή από το σχολείο (φιλόλογος-πρότυπο, ξάδερφος μηχανικός);

-Υπήρξε κάποιο καθοριστικό περιστατικό, που επηρέασε την απόφασή μου (επιθυμία να γίνω κτηνίατρος ύστερα από τη σωτηρία ενός ζώου);

Επίλογος

Προσπάθεια να πραγματοποιήσω το όνειρό μου!

(schooltime.gr)

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://ebooks.edu.gr /

https://e-didaskalia.blogspot.com /

https://filologika.gr /

http://idiaiterafilologika.gr/

http://vprassas.blogspot.gr/

http://users.sch.gr/

Αρκούλη Ε.

(Στοιχεία από το Βιβλίο Εκπαιδευτικού,Ν.Γλώσσα, β΄γυμνασίου)

Ε. Καρούνια ]

Ενότητα 4 ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Sun, 06 Sep 2026 16:32:54 +0300

Ενότητα 4

4. ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Οι διαθέσεις του ρήματος

Διάθεση είναι μια ιδιότητα του ρήματος με την οποία φαίνεται αν το υποκείμενο ενεργεί ή δέχεται μια ενέργεια ή βρίσκεται σε μια κατάσταση. Οι διαθέσεις στα Νέα Ελληνικά, αλλά και στα Αρχαία, είναι τέσσερις (4): η ενεργητική, η παθητική, η μέση και η ουδέτερη.

Η ενεργητική διάθεση: Ο ήλιος λάμπει. Ο ήλιος φωτίζει τη γη.

Έχουμε ένα ρήμα που μας δείχνει ότι ο ήλιος κάνει μια ενέργεια (λάμπει,φωτίζει)

Το ρήμα (φωτίζει) δείχνει πως το υποκείμενο (ήλιος) ενεργεί και η ενέργεια του ήλιου πηγαίνει (μεταβαίνει) στη γη. Άρα, ενεργητική διάθεση έχουν τα ρήματα που δείχνουν πως το υποκείμενο ενεργεί (λάμπει, φωτίζει). Όταν, η ενέργεια του ρήματος πηγαίνει σε κάποιον άλλον (γη), τότε λέμε πως το ρήμα είναι ενεργητικό μεταβατικό.

Όταν έχουμε ρήματα που δηλώνουν απλώς ενέργεια, χωρίς η ενέργεια αυτή να πηγαίνει κάπου αλλού, τότε λέμε πως το ρήμα είναι ενεργητικό αμετάβατο. Το πρόσωπο ή το πράγμα (γη) στο οποίο πηγαίνει η ενέργεια του υποκειμένου (ήλιος) το ονομάζουμε αντικείμενο.

Η παθητική διάθεση: Η γη φωτίζεται από τον ήλιο. Και πάλι το ρήμα δείχνει ενέργεια (φωτίζεται) Αυτή τη φορά, όμως, το υποκείμενο (η γη) δεν ενεργεί, αλλά δέχεται την ενέργεια (φωτίζεται) από τον ήλιο. Άρα, παθητική διάθεση έχουν τα ρήματα που δείχνουν πως το υποκείμενο δέχεται μια ενέργεια, παθαίνει κάτι από κάποιον άλλον.

° Το πρόσωπο ή το πράγμα που μας δείχνει από ποιον παθαίνει κάτι το υποκείμενο (από την ήλιο) λέγεται ποιητικό αίτιο.

Η μέση διάθεση: Ο Νίκος χτενίζεται. Σ' αυτήν την πρόταση το υποκείμενο (Νίκος) κάνει μια ενέργεια (χτενίζεται). Η ενέργεια, όμως, αυτή δεν πάει σε κάποιον άλλον, αλλά επιστρέφει στον εαυτό του. Άρα, μέση διάθεση έχουν τα ρήματα που δείχνουν πως το υποκείμενο ενεργεί και η ενέργεια επιστρέφει στο ίδιο.

Θα μπορούσαμε να έχουμε και δύο υποκείμενα που ενεργούν και η ενέργεια επιστρέφει στα ίδια, π.χ. Ο Νίκος και η Ελένη φιλιούνται. Τα λαγουδάκια αγκαλιάζονται. Στην περίπτωση αυτή τα ρήματα λέγονται μέσα αλληλοπαθητικά.

Η ουδέτερη διάθεση: Ο Νίκος κοιμάται. Ο Νίκος κάθεται. Το υποκείμενο (Νίκος) ούτε ενεργεί ούτε δέχεται κάποια ενέργεια· απλώς βρίσκεται σε μια κατάσταση. Άρα, ουδέτερη διάθεση έχουν τα ρήματα που δείχνουν πως το υποκείμενο ούτε ενεργεί ούτε δέχεται κάποια ενέργεια, απλώς βρίσκεται σε μια κατάσταση.

Το ίδιο ρήμα μπορεί να είναι άλλοτε σε ενεργητική διάθεση, άλλοτε στην παθητική κι άλλοτε στη μέση, π.χ.

- Η μαμά χτενίζει την κόρη της. (ενεργητική)

- Η μαμά χτενίστηκε από την κομμώτρια. (παθητική)

- Η μαμά χτενίζεται. (μέση)

- Η μαμά ξεκουράζεται (ουδέτερη)

Γι' αυτό πρέπει να προσέχουμε καλά το νόημα κάθε πρότασης!

Στην παθητική σύνταξη, το πρόσωπο ή πράγμα που κάνει την ενέργεια (από το οποίο παθαίνει κάτι το υποκείμενο) δίνεται με ένα προθετικό σύνολο (πρόθεση «από» + όνομα) και ονομάζεται ποιητικό αίτιο, π.χ. Ο Γιώργος χτυπήθηκε από τον Νίκο.

Το «από» + αιτιατική δε δηλώνει πάντα το ποιητικό αίτιο. Μπορεί να δηλώνει και την αιτία (να είναι προθετικό σύνολο που δηλώνει αιτία), π.χ. «Προδόθηκε από ένα σημάδι που είχε στο πρόσωπο» (το «από ένα σημάδι» δηλώνει αιτία και δεν είναι ποιητικό αίτιο).

Γιατί επιλέγεται η ενεργητική ή η παθητική σύνταξη

~ Με την ενεργητική σύνταξη τονίζεται το υποκείμενο, δηλαδή ο δράστης και το ύφος γίνεται πιο προσωπικό, άμεσο, ζωντανό, απλό.

~ Με την παθητική σύνταξη τονίζεται το αποτέλεσμα της ενέργειας, η πράξη που κάνει το υποκείμενο και το ύφος γίνεται πιο επίσημο, τυπικό και απρόσωπο, αντικειμενικό, σύνθετο.

Πώς γίνεται η μετατροπή της ενεργητικής σύνταξης σε παθητική και αντίστροφα

2) Το ρήμα της ενεργητικής σύνταξης μετατρέπεται σε ρήμα παθητικής διάθεσης,

3) Το υποκείμενο της ενεργητικής μετατρέπεται σε ποιητικό αίτιο της παθητικής σύνταξης.

Π.χ. Ενεργητική σύνταξη → «Ο αδερφός μου χτύπησε τη γάτα»

Παθητική σύνταξη → «Η γάτα χτυπήθηκε από τον αδερφό μου»

Μεταβατικά και αμετάβατα ρήματα

Τα ρήματα ενεργητικής διάθεσης διακρίνονται σε μεταβατικά και αμετάβατα.

~ Μεταβατικά είναι τα ρήματα που δείχνουν ότι η ενέργεια του υποκειμένου μεταβαίνει σε άλλο πρόσωπο ή πράγμα που είναι το αντικείμενο π.χ. Ο μαθητής μουτζουρώνει το βιβλίο.

~ Αμετάβατα είναι τα ρήματα που δείχνουν ότι η ενέργεια του υποκειμένου δε μεταβαίνει κάπου αλλού π.χ. Οι μαθητές χωρισμένοι σε ομάδες εργάζονται.

~ Πολλά ρήματα της νέας ελληνικής γλώσσας είναι και μεταβατικά και αμετάβατα, σε διαφορετικό όμως κάθε φορά γλωσσικό περιβάλλον. Π.χ. Άρχισε να βγάζει λόγο – Η εκδήλωση άρχισε μετά τις εννέα.

Αντικείμενο – Μονόπτωτα και δίπτωτα ρήματα

Το αντικείμενο ενός μεταβατικού ρήματος μπορεί να είναι:

α) Ουσιαστικό (με ή χωρίς άρθρο), π.χ. «Ένας μαθητής άνοιξε την πόρτα».

β) Άλλο μέρος του λόγου που έχει θέση ουσιαστικού, όπως:

-Επίθετο, π.χ. Περιμένω την καλή μου για να πάμε βόλτα.

-Αντωνυμία, π.χ. Μόλις έφυγες είδα εκείνον.

-Μετοχή, π.χ. Η ανυπομονησία κυριεύει τους εξεταζόμενους.

-Δευτερεύουσα ονοματική πρόταση, π.χ. Πιστεύω ότι θα τα καταφέρω.

-Προθετικό σύνολο, δηλαδή πρόθεση από, με, σε/στο/στη/στο, για + αιτιατική π.χ. το είπα στον Γιώργο (= του το είπα)

-Άκλιτο μέρος του λόγου, συνήθως με άρθρο μπροστά, π.χ. Θα μάθεις το γιατί, Τελικά είπα το ναι.

Μονόπτωτα και Δίπτωτα Ρήματα

Α) Τα μεταβατικά ρήματα που χρειάζονται ως συμπλήρωμα μία μόνο πτώση (ένα αντικείμενο) λέγονται μονόπτωτα. Τα μονόπτωτα ρήματα παίρνουν αντικείμενο συνήθως σε πτώση αιτιατική, π.χ. κόβω το ξύλο, και σε μερικές περιπτώσεις σε πτώση γενική π.χ. Μοιάζω του πατέρα μου.

Εσωτερικό ή Σύστοιχο Αντικείμενο

Το αντικείμενο των μονόπτωτων ρημάτων που βρίσκεται σε πτώση αιτιατική ονομάζεται εσωτερικό ή σύστοιχο, όταν έχει ετυμολογική συγγένεια ή την ίδια/παρόμοια σημασία με το ρήμα π.χ. Χόρεψε έναν ζωηρό χορό. Συχνά παραλείπεται και αντικαθίσταται από την αόριστη αντωνυμία κάτι π.χ. Χόρεψε κάτι ζωηρό.

Παραδείγματα ρημάτων που παίρνουν σύστοιχο αντικείμενο:

βρέχει (βροχή) / γράφω (γραπτό) / ζωγραφίζω (ζωγραφιές) / ζω (ζωή) / λέω (λόγια) / ονειρεύομαι (όνειρο) / σχεδιάζω (σχέδιο) / τραγουδώ (τραγούδι) / τρώω (φαγητό) / χιονίζει (χιόνι) / χορεύω (χορό) κ.λπ.

Β) Τα μεταβατικά που χρειάζονται ως συμπλήρωμα δύο πτώσεις (δύο αντικείμενα) λέγονται δίπτωτα. Από αυτά, το αντικείμενο που συνδέεται στενότερα με το ρήμα λέγεται άμεσο, ενώ το άλλο λέγεται έμμεσο, γιατί η ενέργεια του υποκειμένου του ρήματος απευθύνεται έμμεσα προς αυτό.

Συγκεντρωτικός πίνακας δίπτωτων ρημάτων:

ΑΜΕΣΟ ΕΜΜΕΣΟ

αιτιατική - γενική

αιτιατική προσώπου - αιτιατική πράγματος

αιτιατική προσώπου/πράγματος - αιτιατική προσώπου/πράγματος ισοδύναμο με εμπρόθετο

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Δύο ή περισσότερα όμοια αντικείμενα (όλα πρόσωπα ή όλα πράγματα) που βρίσκονται στην ίδια πτώση και συνδέονται μεταξύ τους με συνδέσμους ή χωρίζονται με κόμμα θεωρούνται μία πτώση.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΩΝ

Περιπτώσεις: άμεσο έμμεσο

α) αιτιατική + γενική, Του ζήτησα χρήματα. (αιτιατική - γενική)

β) αιτιατική + εμπρόθετο, Ζήτησα από το Γιώργο χρήματα. (αιτιατική - εμπρόθετο)

γ) πρόταση + γενική, Ο Γιώργος μου ζήτησε να πάμε στο γήπεδο. (πρόταση - γενική)

δ) αιτιατική προσώπου + αιτιατική πράγματος, Η μάνα μου με τάιζε πατάτες. (αιτιατική προσώπου - αιτιατική πράγματος)

ε) αιτιατική πράγματος + αιτιατική πράγματος ισοδύναμη με εμπρόθετο, Ο Γιώργος γέμισε το συρτάρι (με) χαρτιά. (αιτιατική πράγματος - αιτιατική πράγματος ισοδύναμη με εμπρόθετο)

Τι είναι η γενική προσωπική: Δίπλα σε ένα απρόσωπο ρήμα και σε ρήματα ενεργητικά μεταβατικά ( π.χ. χρειάζεται, φαίνεται, πρέπει, φιλώ) ή σε μια απρόσωπη έκφραση (π.χ. είναι αδύνατο) υπάρχει γενική πτώση της προσωπικής αντωνυμίας (μου, του σου), που δεν έχει θέση αντικειμένου και φανερώνει το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται η έννοια του ρήματος.

(Του φαίνεται ότι θα βρέξει. Σου είναι αδύνατο να το πιστέψεις; Να μου φιλήσεις το μωρό.)

Συνοχή κειμένου

Τρόποι Συνοχής:

√ Αντωνυμίες

√ Επανάληψη σημαντικών λέξεων

√ Μέσω νοηματικής συγγένειας (συνωνύμων λέξεων, π.χ. παιδεία, μόρφωση, εκπαίδευση))

√ Με διαρθρωτικές λέξεις / φράσεις, δηλώνοντας νοηματικές σχέσεις:

~ Αντίθεση – εναντίωση (όμως, αλλά, ωστόσο, αντίθετα, εντούτοις, παρόλο που, αντίστροφα, από την άλλη πλευρά, σε αντίθετη περίπτωση, παρ’ όλα αυτά, συμβαίνει όμως το ίδιο, απεναντίας, ακόμη και αν, αν και, μολονότι, εξάλλου, στον αντίποδα αυτού του φαινομένου/ της κατάστασης παρατηρείται , ...)

~ Γενίκευση (γενικά, γενικότερα, τις περισσότερες φορές, ευρύτερα,...)

~ Προσθήκη (επιπλέον, επιπροσθέτως, ακόμη, επίσης, έπειτα, εκτός από αυτό, συμπληρωματικά, έπειτα, εξάλλου, άλλωστε, και, παράλληλα, αξίζει ακόμη να σημειώσουμε, δεν πρέπει να λησμονούμε, ας σημειωθεί ακόμη ότι, αν στα παραπάνω προσθέσουμε...)

~ Ταξινόμηση – διαίρεση (αφ’ ενός… αφ’ ετέρου, από τη μια… από την άλλη, μεν...δε...)

~ Τοπική σχέση (εδώ, εκεί, κοντά, μέσα, έξω, πάνω, κάτω, δεξιά, αριστερά, στην άκρη, στο κέντρο…)

~ Τρόπο (έτσι, με αυτόν τον τρόπο…)

~ Διάζευξη (ή − ή, είτε − είτε, ούτε − ούτε, μήτε − μήτε)

~ Σκοπό (για να, να, προκειμένου να, με σκοπό να, με στόχο να, με πρόθεση να…)

ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ

Είναι η ομαλή μετάβαση από τη μια σκέψη στην άλλη και από την μια ιδέα στην άλλη. Οι σκέψεις αυτές οργανώνονται λογικά σε παραγράφους, Επιτυγχάνεται με:

Α) Τη σαφή διάκριση των τμημάτων του κειμένου. Αν πρόκειται για έκθεση, σε πρόλογο – κύριο θέμα – επίλογο και αν πρόκειται για παράγραφο, σε θεματική πρόταση – λεπτομέρειες – κατακλείδα.

Β) Τη σωστή διάταξη των ιδεών – τη σωστή τοποθέτηση τους μέσα στο κείμενο ανάλογα με το είδος κειμένου.

Συνεκτικότητα

Είναι η νοηματική ενότητα των ιδεών του κειμένου ή της παραγράφου. Με λίγα λόγια, η συνεκτικότητα αναφέρεται κυρίως στη συγκρότηση των ιδεών, των επιχειρημάτων, ώστε να γίνεται ομαλά η μετάβαση από το ένα νόημα στο άλλο.

Παραγωγή λόγου

1. Το σχολείο - Η προσφορά του

– Το σχολείο εμφανίζεται από την αρχαιότητα με διάφορες προσαρμογές με το πέρας του χρόνου. Καλείται να καλύψει τις ανάγκες των μαθητών, για αυτό και αλλάζει η μορφή – δομή του σχεδόν ανά δεκαετία. Υπάρχουν διάφορες μορφές και σχεδόν οι ίδιες ανάγκες από χώρα σε χώρα και από εποχή σε εποχή. Όμως, σε κάθε χώρα καλλιεργείται ένα διαφορετικό σύστημα εκπαίδευσης.

– Είναι ο βασικότερος θεσμός της κοινωνίας μας. Στόχος του πρέπει να είναι η σωστή διαπαιδαγώγηση και μόρφωση των ατόμων, ώστε να μετατραπούν σε υπεύθυνους, ώριμους και δημιουργικούς πολίτες. Αποτέλεσμα αυτού θα είναι η ομαλή ένταξη στην κοινωνία και κατ’ επέκταση στη σωστή συμμόρφωση τους στο νομοθετικό και ηθικό πρότυπο της σύγχρονης κοινωνίας.

– Η προσφορά του είναι εξαιρετικά σημαντική, αν αναλογιστεί κανείς τι θα συνέβαινε με την απουσία του από την ζωή μας. Αρχικά, η κοινωνικοποίηση των ατόμων θα ήταν μια «μαύρη» πτυχή στη καθημερινότητα, εφόσον δεν θα συναναστρέφονταν από μικρή ηλικία με άλλους ανθρώπους. Ως συνέπεια αυτού θα εξαπλωνόταν η εγκληματικότητα, διότι η κάθε ανθρώπινη φιγούρα δεν θα μάθαινε να συνυπάρχει αρμονικά με άλλους ανθρώπους. Έπειτα, οι άνθρωποι δεν θα μορφώνονταν έστω και με τις στοιχειώδεις γνώσεις που αποκτούν σήμερα. Η εκμάθηση της γλώσσας, η μελέτη της ιστορίας και η γενικότερη αντίληψη των πραγμάτων δρομολογούνται από το σχολείο.

– Η προσφορά του σχολείου δεν περιορίζεται μόνο στις γνώσεις και στη γενικότερη συμπεριφορά των ατόμων, αλλά προσθέτει και άλλα στοιχεία για την μετέπειτα ζωή. Αρχικά, βοηθάει το άτομο στο να αναλάβει ευθύνες και πρωτοβουλίες, εφόσον σε αυτό από μικρά τα παιδιά μαθαίνουν να αυτενεργούν, να συνεργάζονται και να αλληλοβοηθούνται μέσω των ευθυνών που αναλαμβάνουν.

– Παράλληλα, παρέχεται το στοιχείο του επαγγελματικού προσανατολισμού, που αποτελεί την βάση για την μετέπειτα ζωή των μαθητών/τριών. Στην πραγματικότητα, κατευθύνει και ενημερώνει τους μαθητές για τις εναλλακτικές λύσεις που βρίσκονται στη διάθεσή τους, με αποτέλεσμα να γίνουν παραγωγικοί και υπεύθυνοι πολίτες. Τέλος, το σχολείο διαπλάθει την προσωπικότητά τους σε τέτοιο βαθμό, ώστε να αντιλαμβάνονται τις αξίες και την τήρηση των κανόνων, ώστε να συνεχίσουν ομαλά και δημιουργικά την ενήλικη ζωή τους.

– Συμπερασματικά, το σχολείο αποτελεί καίριο κοινωνικό - εκπαιδευτικό θεσμό. Απώτερος στόχος του πρέπει να είναι η πρόοδος για τις νέες γενιές. Η έμφαση στη σωστή παιδεία θα αποτελέσει το βασικό «πυλώνα» για την εξέλιξη της κοινωνίας μας. Άρα, αποτελεί τη βασικότερη προσφορά στο κοινωνικό σύνολο.

(Κυριακή Ξηροπούλου | 02/04/20, Διασκευή)

2. ΘΕΜΑ: «Ένας/μία φίλος/φίλη σας που μένει μακριά σας γράφει ότι πρόκειται να εγκαταλείψει το σχολείο. Γράψτε του/της μια απάντηση τονίζοντας τους λόγους για τους οποίους πρέπει να το συνεχίσει».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος

Χαρά που έλαβα το γράμμα του. Έκπληξη και στεναχώρια για την απόφασή του.

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

Τι μας προσφέρει το σχολείο

-Στο σχολείο αποκτάμε εφόδια και βάσεις για το μέλλον. Μας προσφέρει γνώσεις, μας καλλιεργεί ψυχικά και ηθικά, μας προσανατολίζει και μας εξασφαλίζει επαγγελματικά. Αν το εγκαταλείψει, θα είναι απαίδευτος, ακαλλιέργητος, χωρίς εφόδια, άνεργος ή θα υποαπασχολείται σε όλη του τη ζωή, αφού το απολυτήριο Γυμνασίου είναι πλέον απολύτως απαραίτητο προσόν.

-Το σχολείο αποτελεί ένα σταθερό και υγιές περιβάλλον. Βρισκόμαστε μαζί με συνομηλίκους μας και με καθηγητές, που νοιάζονται για μας. Έξω υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι.

Είναι ο μικρόκοσμος της κοινωνίας. Εδώ μαθαίνουμε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μας, να συμπεριφερόμαστε με βάση κανόνες και να πειθαρχούμε. Έτσι, ωριμάζουμε.

2η παράγραφος

Τι μας προσφέρει το σχολείο (συνέχεια)

-Στο σχολείο κοινωνικοποιούμαστε. Αποκτάμε καινούριους φίλους και μαθαίνουμε να συνυπάρχουμε με άλλα άτομα, να συνεργαζόμαστε και να μοιραζόμαστε μαζί τους πράγματα κι εμπειρίες.

-Διευρύνει τους πνευματικούς μας ορίζοντες. Σκεφτόμαστε, εκφραζόμαστε κι αποκτάμε γνώσεις πάνω σε διάφορα αντικείμενα.

-Μας βοηθά να ανακαλύψουμε τις κλίσεις, τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντά μας και να γίνουμε ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

Επίλογος

Προτροπή να ξανασκεφτεί την απόφασή του και να μην εγκαταλείψει το σχολείο.

-Στην επιστολή γράφουμε πάνω δεξιά τον τόπο και την ημερομηνία

ενώ κάτω αριστερά την προσφώνηση, π.χ. Ξάνθη, 10/11/2023

Αγαπημένε μου φίλε / Δημήτρη,

- Στο τέλος γράφουμε την αποφώνηση, π.χ. Με αγάπη, Μαρία

(schooltime gr)

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://ebooks.edu.gr /

https://e-didaskalia.blogspot.com /

https://filologika.gr /

http://idiaiterafilologika.gr/

http://vprassas.blogspot.gr/

http://users.sch.gr/

Αρκούλη Ε. ]

Ενότητα 3 ΦΙΛΟΙ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ

Sun, 06 Sep 2026 16:07:17 +0300

Ενότητα 3

3. ΦΙΛΟΙ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ

— Το ρήμα / Τα παρεπόμενα του ρήματος

Με το ρήμα εκφράζεται η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το υποκείμενο, ο χρόνος κατά τον οποίο γίνεται μια πράξη, ο αριθμός των προσώπων που μετέχουν σε μια ενέργεια, η διάθεση του υποκειμένου κ.ά. Πρόκειται για τις ακόλουθες γραμματικές κατηγορίες: τις διαθέσεις, τις φωνές, τις εγκλίσεις, το ποιόν ενέργειας, τους χρόνους, τους αριθμούς και τα πρόσωπα.

-Η Ελένη χτενίζει την κούκλα.

-Η Ελένη κουρεύτηκε από τη μαμά της.

-Η Ελένη χτενίζεται.

-Η Ελένη κοιμάται.

Στις τέσσερις παραπάνω προτάσεις το ίδιο πρόσωπο (η Ελένη) κάνει κάθε φορά κάτι διαφορετικό. Στο 1ο παράδειγμα χτενίζει την κούκλα της, στο 2ο κουρεύτηκε, στο 3ο χτενίζεται και στο 4ο κοιμάται. Η λέξη που μας δείχνει τι κάνει η Ελένη λέγεται ρήμα.

Στο 1ο και στο 3ο παράδειγμα η Ελένη κάνει μια ενέργεια (χτενίζει-χτενίζεται)· στο 2ο δέχεται μια ενέργεια (κουρεύτηκε), ενώ στο 4ο δεν κάνει τίποτα απολύτως, απλώς βρίσκεται σε μια κατάσταση (κοιμάται). Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε ότι:

- Ρήμα λέγεται η λέξη που μας δείχνει ότι ένα πρόσωπο, ζώο-φυτό ή πράγμα ενεργεί ή δέχεται μια ενέργεια ή βρίσκεται σε μια κατάσταση.

Στα ίδια παραδείγματα το πρόσωπο, ζώο-φυτό ή πράγμα που κάνει την ενέργεια ή που τη δέχεται ή που βρίσκεται σε μια κατάσταση το ονομάζουμε υποκείμενο. Άρα θα μπορούμε να πούμε ότι:

— Οι φωνές, οι συζυγίες και οι τάξεις του ρήματος

Χωρίζονται τα ρήματα σε δύο μεγάλες κατηγορίες, ανάλογα με την κατάληξή τους. Τις κατηγορίες αυτές τις ονομάζουμε φωνές.

_όσα ρήματα τελειώνουν σε -ω (π.χ. γράφω) ανήκουν στην ενεργητική φωνή,

_όσα ρήματα τελειώνουν σε -μαι (π.χ.γράφομαι) ανήκουν στην παθητική φωνή.

Υπάρχουν ρήματα που τα συναντάμε μόνο στην παθητική φωνή, π.χ. έρχομαι, φαίνομαι, εκμεταλλεύομαι, αποδέχομαι. Τα ρήματα που έχουν μόνο παθητική φωνή ονομάζονται αποθετικά.

Αν μας δοθεί ένας τύπος του ρήματος που δεν είναι στο α' ενικό του ενεστώτα, τότε εμείς, για να καταλάβουμε σε ποια φωνή ανήκει, θα το μεταφέρουμε στο α' ενικό του ενεστώτα, δηλαδή στο εγώ και τώρα, π.χ. γελάστηκα - γελιέμαι: παθητική, έχω φιλήσει - φιλώ: ενεργητική

— Τα ρήματα της ενεργητικής φωνής δεν τονίζονται όλα στην ίδια συλλαβή, και από τα ρήματα της παθητικής άλλα τελειώνουν σε -ομαι και άλλα σε -ιέμαι ή -ούμαι.

α' λύνω, γράφω, ντύνω, ξέρω, αφήνω

β' μιλάω-μιλώ, γελάω-γελώ, αδικώ

α' λύνομαι, γράφομαι, ντύνομαι

β’ μιλιέμαι, γελιέμαι, αδικιέμαι-αδικούμαι, φοβάμαι

Έτσι, μπορούμε να χωρίσουμε τα ρήματα ανάλογα με τον τονισμό τους σε δύο συζυγίες:

_ Στην α' συζυγία κατατάσσονται τα ρήματα που τονίζονται στην παραλήγουσα της ενεργητικής π.χ. τρέχω, παίζω ή στην προπαραλήγουσα της παθητικής, π.χ. λύνομαι, γράφομαι

_ Στη β' συζυγία κατατάσσονται τα ρήματα που τονίζονται στη λήγουσα της ενεργητικής, π.χ. μιλώ, γελώ (ή στην παραλήγουσα αν είναι σε -άω, μιλάω) και στην παραλήγουσα της παθητικής, π.χ. μιλιέμαι, προσποιούμαι, φοβάμαι.

– Τα ρήματα της β' συζυγίας, διαπιστώνουμε από τον τρόπο που κλίνονται ότι δεν έχουν τις ίδιες καταλήξεις:

Ενεργητική: αγαπώ ή αγαπάω αγαπάς αγαπά ή αγαπάει αγαπάμε ή αγαπούμε αγαπάτε αγαπούν(ε)

θεωρώ θεωρείς θεωρεί θεωρούμε θεωρείτε θεωρούν

Παθητική: αγαπιέμαι αγαπιέσαι αγαπιέται αγαπιόμαστε αγαπιέστε ή αγαπιόσαστε αγαπιούνται ή αγαπιόνται

θεωρούμαι θεωρείσαι θεωρείται θεωρούμαστε θεωρείστε θεωρούνται

θυμούμαι/άμαι θυμάσαι θυμάται θυμούμαστε/θυμόμαστε θυμάστε/θυμόσαστε θυμούνται

_ Στην α' τάξη θα ανήκουν εκείνα τα ρήματα της β' συζυγίας που κλείνονται στην ενεργητική σε -ώ, -άς, -ά και στην παθητική σε -ιέμαι, -ιέσαι, -ιέται

_ Στη β' τάξη θα ανήκουν εκείνα τα ρήματα της β' συζυγίας που κλείνονται στην ενεργητική σε -ώ, -είς, -εί και στην παθητική σε -ούμαι, -είσαι, είται ή ούμαι/άμαι, -άσαι, -άται

Το πρώτο συνθετικό των σύνθετων λέξεων

Στη σύνθεση με ένωση λέξεων ενώνονται δύο λέξεις για να σχηματίσουν μια νέα λέξη.

Η πρώτη λέξη ονομάζεται α' συνθετικό και η δεύτερη β' συνθετικό.

Οι λέξεις που ενώνονται μπορεί να είναι ουσιαστικά, επίθετα, αριθμητικά, ρήματα, μετοχές, επιρρήματα και προθέσεις.

Οι λέξεις που προέρχονται από τη σύνθεση μπορεί να είναι:

α) της ίδιας γραμματικής κατηγορίας, π.χ. επίθετο + επίθετο = επίθετο, π.χ. (άσπρο + μαύρο = ασπρόμαυρο), ρήμα + ρήμα (μπαίνω + βγαίνω = μπαινοβγαίνω)

β) διαφορετικής γραμματικής κατηγορίας, π.χ. επίθετο + ουσιαστικό = επίθετο (καλός + γνώμη = καλόγνωμος) ή επίρρημα + ρήμα = ρήμα (σιγά + κλαίω = σιγοκλαίω).

Παραγωγή λόγου

1. Η σημασία της φιλίας

Φιλία ονομάζεται η σχέση μεταξύ δύο ή περισσότερων ατόμων του ίδιου ή και διαφορετικού φύλου, με κύριο χαρακτηριστικό την αμοιβαία αγάπη, αφοσίωση και κατανόηση, χωρίς κατ' ανάγκη να υπάρχει συμφέρον, κίνητρο ή απώτερος στόχος. Η φιλία δεν καθορίζεται από τη φυλή, το χρώμα και την εθνικότητα.

Οι φιλίες κατά την παιδική ηλικία βοηθούν στη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Ουσιαστικά, οι πρώτες φιλίες αποτελούν ένα τον χώρο όπου τα παιδιά εξασκούνται και ανακαλύπτουν ποικίλους τρόπους αλληλεπίδρασης. Μαθαίνουν να εκδηλώνουν αλλά και να λαμβάνουν κοινωνικές συμπεριφορές, να υπακούουν σε κανόνες αλλά και να θέτουν όρια, να αξιολογούν τις διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις και να αντιμετωπίζουν διλήμματα, να ηγούνται και να ακολουθούν. Βιώνουν θετικά και αρνητικά συναισθήματα, μαθαίνουν να χάνουν και να κερδίζουν, εξοικειώνονται με το τι είναι πρέπον, δίκαιο και τι όχι. Επίσης, έρχονται σε επαφή με τη διαφορετικότητα και την ομοιότητα σε επίπεδο προσωπικότητας, συμπεριφοράς, απόψεων, ανακαλύπτουν τον εαυτό τους μέσω της σύγκρισης, της άμιλλας αλλά και του ανταγωνισμού. Μέσω της φιλίας εξελίσσεται το αίσθημα του ανήκειν και αυξάνεται η αυτοεκτίμηση. Η υποστήριξη και η παρηγοριά από τους φίλους είναι εξαιρετικά σημαντική σε δύσκολες καταστάσεις (π.χ. συνέπειες κατόπιν αταξίας, ζημιάς, ανυπακοής, παρορμητισμού, αδεξιότητας) και σε μεταβατικές περιόδους (π.χ. μετακόμιση, αλλαγή σχολείου, εφηβεία). […]

Η φιλία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη και προϋπόθεση για μια υγιή ψυχολογική ανάπτυξη. Οι έρευνες αποδεικνύουν ότι τα παιδιά που έχουν φίλους έχουν καλύτερο αίσθημα «ευ ζην», υψηλότερη αυτοεκτίμηση και λιγότερες κοινωνικές δυσκολίες ως ενήλικες από τα παιδιά που δεν έχουν στενούς φίλους. Εν αντιθέσει, τα παιδιά που έχουν δυσκολία στη σύναψη φιλιών με συνομηλίκους αισθάνονται μοναξιά, γίνονται συχνότερα θύματα σχολικού εκφοβισμού, έχουν μεγαλύτερη σχολική δυσπροσαρμογή και είναι επιρρεπή σε αποκλίνουσες συμπεριφορές.

(Πηγή: http://ioanninapsychology.gr)

3. ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΓΙΑΤΙ:

•μας προσφέρουν αγάπη, αλληλοϋποστήριξη και αφοσίωση

•είναι η παρέα μας στη διασκέδαση, αλλά και αυτοί που θα μας προσφέρουν τη βοήθεια και τη συμπαράστασή τους όταν την έχουμε ανάγκη.

•είναι αυτοί που θα μας προτρέψουν να κάνουμε το σωστό και θα μας αποτρέψουν από τα σφάλματα.

•μέσα από τη σχέση μας μαζί τους κοινωνικοποιούμαστε και ολοκληρωνόμαστε ως προσωπικότητες, αποκτούμε αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση.

•η φιλία και οι αρμονικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων έχουν θετικά αποτελέσματα γενικότερα για την κοινωνία, καθώς την οδηγούν στην πρόοδο και την ευημερία.

ΔΕΝ ΕΥΔΟΚΙΜΕΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΦΙΛΙΑ ΓΙΑΤΙ:

•ο έντονος ρυθμός της σύγχρονης ζωής αφήνει ελάχιστο χρόνο για να αναπτυχθούν ιδανικά οι ανθρώπινες σχέσεις.

•οι άνθρωποι στις πόλεις δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν μεταξύ τους.

•κυριαρχούν το κέρδος, το συμφέρον, η ιδιοτέλεια και η σκοπιμότητα.

•οι άνθρωποι εστιάζουν στα υλικά αγαθά και όχι στο συναισθηματικό τους κόσμο και στις ανθρώπινες σχέσεις.

•η κρίση των αξιών θέτει σε αμφισβήτηση και τη φιλία.

•ο άνθρωπος αδυνατεί να υπερβεί τον εγωισμό του και κυριαρχείται από καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης για τα κίνητρα του άλλου ανθρώπου.

4. ΘΕΜΑ: «Σε μία σελίδα του ημερολογίου σας γράψτε για τον πιο καλό σας φίλο ή φίλη (πότε και κάτω από ποιες συνθήκες άρχισε η φιλία σας, ποια τα χαρακτηριστικά του φίλου ή της φίλης – σωματικά, ψυχικά, πνευματικά – , ποιες δυσκολίες ή κρίσεις πέρασε η φιλία σας, ποιες σκέψεις κάνετε για το μέλλον της φιλίας σας κ.λπ.). Γράψτε το κείμενο σε 2 – 3 παραγράφους».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος

Ποιος είναι ο καλύτερός μου φίλος / η καλύτερή μου φίλη;

Πώς τον/την λένε και πόσο χρονών είναι;

Πότε και κάτω από ποιες συνθήκες άρχισε η φιλία μας;

Αν έχω να διηγηθώ κάποιο περιστατικό σχετικά με το πώς ξεκίνησε η φιλία μας, το γράφω σε ξεχωριστή παράγραφο στο κύριο μέρος, δηλαδή κάνω τρεις παραγράφους.

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

Τα χαρακτηριστικά του φίλου/της φίλης μου

-Εξωτερικά / σωματικά χαρακτηριστικά:

Ανάστημα (ψηλός, κοντός, μικροκαμωμένος, μεσαίου αναστήματος), χαρακτηριστικά προσώπου (μαλλιά, μάτια), στυλ ντυσίματος (σπορ, απλό, ακριβό, προσεγμένο), κάποιο άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό (έντονα ζυγωματικά, γαλλική μύτη)

-Εσωτερικά (ψυχικά, πνευματικά) χαρακτηριστικά:

Συμπεριφορά, προτερήματα – ελαττώματα (ευγενικός, ανοιχτόκαρδος, καλοσυνάτος, με αίσθηση του χιούμορ, βρίσκει πάντα χρόνο για τους φίλους του και τους στηρίζει, άριστος μαθητής, οξύθυμος, εγωιστής, μαλώνει με το παραμικρό, νευριάζει εύκολα, δεν παραδέχεται τα λάθη του), αγαπημένες συνήθειες

2η παράγραφος

Ποιες δυσκολίες ή κρίσεις πέρασε η φιλία μας;

Περιγραφή κάποιας παρεξήγησης ή ενός καβγά (Πότε έγινε; Για ποιο λόγο; Πώς αντιδράσαμε; Τι ένιωθε ο ένας για τον άλλο ; Πώς λύθηκε η παρεξήγηση και ξαναγίναμε φίλοι; Τι εκτιμώ περισσότερο στον φίλο/ στη φίλη μου και είμαστε ακόμα φίλοι

Επίλογος

Ποιες σκέψεις κάνω για το μέλλον της φιλίας μας; Τι εύχομαι;

Όταν γράφουμε στο ημερολόγιο, ξεκινάμε με την φράση: Αγαπημένο/τό μου ημερολόγιο,

Το ύφος μας είναι οικείο και εξομολογητικό, σα να μιλάμε σε φίλο/φίλη μας. Χρησιμοποιούμε απαραίτητα α' και β' ενικό πρόσωπο, αλλά και γ'.

Στην αρχή, πάνω από την προσφώνηση, αναγράφουμε τόπο και ημερομηνία.

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://vprassas.blogspot.gr /

http://users.sch.gr / ]

Ενότητα 2 ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Sun, 06 Sep 2026 15:44:51 +0300

Ενότητα 2

2. ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Οι εγκλίσεις: Οι μορφές που παίρνει το ρήμα για να φανερώσει πώς παρουσιάζεται το νόημα του από εκείνον που μιλάει λέγονται εγκλίσεις. Είναι τρεις: η οριστική, η υποτακτική και η προστακτική.

~ Η οριστική συνήθως φανερώνει το πραγματικό, το βέβαιο, αλλά μερικές φορές μπορεί και να δηλώσει το δυνατό, το πιθανό, ευχή και παράκληση.

- Το νερό της θάλασσας δεν πίνεται. (πραγματικό-βέβαιο)

- Θα έδινα τα πάντα, για να πετύχω. (το δυνατό)

- Ο Πέτρος δεν είναι μέσα. Θα παίζει στην αυλή. (=ίσως παίζει) (πιθανό)

- Μακάρι να μην τον γνώριζα (ευχή)

- Δεν έρχεσαι αύριο μαζί μου στη δουλειά; (παράκληση)

Η οριστική έχει άρνηση δε(ν).

- Αν βρω λίγο χρόνο, θα ζωγραφίσω. (το ενδεχόμενο)

- Ας γίνω πρώτα καλά, και ύστερα βλέπουμε. (το επιθυμητό)

- Εδώ ας σταθώ κι ας ξαποστάσω. (προτροπή)

- Ας έρθει κι αυτός, αφού το θέλει. (παραχώρηση)

- Ας πάει στο καλό. (ευχή)

-Τότε να δεις τι αξίζω. (το δυνατό)

- Να το πω; Να μην το πω; Τι να κάνω; (απορία)

- Και να έρθει και να μην έρθει, εγώ θα πάω. (το πιθανό)

- Να μη μου ξαναμιλήσεις. (προσταγή)

- Ανοίξτε τα παράθυρα. (προσταγή)

- Προσκύνα, Λιάκο, τον πασά (προτροπή)

- Μη φωνάζετε έτσι. (απαγόρευση)

- Λυπήσου με, Θεέ μου. (παράκληση)

- Σύρε, παιδί μου, στο καλό. (ευχή)

- Λέγε, λέγε, πέτυχες το σκοπό σου. (έντονη περιέργεια)

Η προστακτική έχει άρνηση μη(ν).

¶ Οι απρόσωπες εγκλίσεις είναι το απαρέμφατο και η μετοχή:

– Το απαρέμφατο είναι άκλιτος τύπος του ρήματος και χρησιμοποιείται για τον σχηματισμό ορισμένων χρόνων στην ενεργητική και την παθητική φωνή, π.χ. έχω δέσει, είχε δεθεί.

– Η μετοχή: Στην ενεργητική φωνή παρουσιάζει έναν άκλιτο τύπο σε-(ο)ώντας, π.χ. γράφοντας, τραγουδώντας. Στην παθητική φωνή παρουσιάζει κλιτούς τύπους και στα τρία γένη, π.χ. γραμμένος, -η, -ο.

— Χρόνοι

Ο ενεστώτας φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα γίνεται τώρα συνέχεια ή με επανάληψη π.χ. Όλο το πρωί καθαρίζω το σπίτι. (τώρα-συνέχεια)

Ο παρακείμενος φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα έγινε στο παρελθόν και έχει τελειώσει την ώρα που μιλούμε, αλλά η χρήση του αναφέρεται τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν, π.χ. Τώρα που ήρθες, έχω καθαρίσει ήδη το σπίτι. (έχει τελειώσει τώρα)

Ο παρατατικός φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα γινόταν στο παρελθόν συνέχεια ή με επανάληψη, π.χ. Όλο το πρωί χτες καθάριζα το σπίτι. (παρελθόν-συνέχεια)

Ο αόριστος φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα έγινε στο παρελθόν, π.χ. Χτες το πρωί καθάρισα το σπίτι. (παρελθόν-κάποια στιγμή)

Ο υπερσυντέλικος φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα ήταν τελειωμένο στο παρελθόν πριν γίνει κάτι άλλο, π.χ. Όταν ήρθες, εγώ είχα καθαρίσει το σπίτι. (παρελθόν-τελειωμένο πριν από κάτι άλλο)

Ο εξακολουθητικός μέλλοντας φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα θα γίνεται συνέχεια ή με επανάληψη, π.χ.

Όλο το πρωί θα καθαρίζω το σπίτι. (μέλλον-συνέχεια)

Ο στιγμιαίος μέλλοντας φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα θα γίνει στο μέλλον χωρίς συνέχεια ή επανάληψη, π.χ. Αύριο το πρωί θα καθαρίσω το σπίτι. (μέλλον-κάποια στιγμή)

Ο συντελεσμένος μέλλοντας φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα θα είναι τελειωμένο στο μέλλον, αφού πρώτα γίνει κάτι άλλο, π.χ. Όταν θα έρθεις, εγώ θα έχω καθαρίσει το σπίτι. (μέλλον-τελειωμένο μετά από κάτι άλλο)

— Χρονική βαθμίδα

α) οι παροντικοί, που δηλώνουν ότι κάτι γίνεται στο παρόν (ενεστώτας, παρακείμενος),

β) οι παρελθοντικοί, που δηλώνουν ότι κάτι έγινε στο παρελθόν (παρατατικός, αόριστος, υπερσυντέλικος) και

γ) οι μελλοντικοί, που δηλώνουν ότι κάτι θα γίνει στο μέλλον (συνοπτικός μέλλοντας, εξακολουθητικός μέλλοντας, συντελεσμένος μέλλοντας).

— Το ποιόν ενέργειας

Ως προς το ποιόν ενέργειας στην οριστική κατατάσσουμε τους χρόνους σε τρεις κατηγορίες:

α. μη συνοπτικοί ή εξακολουθητικοί: ενεστώτας, παρατατικός, εξακολουθητικός μέλλοντας. Φανερώνουν ότι μια πράξη γίνεται συνέχεια ή με επανάληψη. π.χ. γράφω, έγραφα, θα γράφω.

β. συνοπτικοί ή στιγμιαίοι: αόριστος, στιγμιαίος μέλλοντας. Φανερώνουν ότι μια πράξη έγινε ή θα γίνει χωρίς συνέχεια ή επανάληψη, π.χ. έγραψα, θα γράψω.

γ. συντελεσμένοι: παρακείμενος, υπερσυντέλικος, συντελεσμένος μέλλοντας. Φανερώνουν ότι μια πράξη έχει ήδη γίνει, π.χ. έχω γράψει, είχα γράψει, θα έχω γράψει.

— Από τους χρόνους του ρήματος άλλοι σχηματίζονται με μία μόνο λέξη και λέγονται μονολεκτικοί και άλλοι με δύο ή τρεις λέξεις και λέγονται περιφραστικοί.

— Θέμα, κατάληξη και χαρακτήρας

Θέμα ονομάζεται το πρώτο μέρος του ρηματικού τύπου, το οποίο κατά την κλίση του ρήματος μένει αμετάβλητο, π.χ. το δηλών- στους τύπους δηλώνω, δηλώνεις κτλ.

Τα θέματα του ρήματος είναι δύο ειδών: το ενεστωτικό και το αοριστικό, π.χ. για το ρήμα δηλώνω το ενεστωτικό είναι το δηλών- και για το αοριστικό τα δήλωσ- (για τον ενεργητικό αόριστο) και δηλώθ- (για τον παθητικό αόριστο).

Από το ενεστωτικό θέμα σχηματίζονται ο ενεστώτας, ο παρατατικός και ο εξακολουθητικός μέλλοντας. Από το αοριστικό θέμα του ενεργητικού αόριστου σχηματίζονται ο αόριστος, ο συνοπτικός μέλλοντας και το απαρέμφατο της ενεργητικής φωνής. Από το αοριστικό θέμα του παθητικού αορίστου σχηματίζονται ο αόριστος, ο συνοπτικός μέλλοντας και το απαρέμφατο της παθητικής φωνής,

Κατάληξη είναι το τελευταίο μέρος του ρηματικού τύπου, το οποίο κατά την κλίση του ρήματος αλλάζει, π.χ. τα -ω, -εις στο δηλών-ω, δηλών-εις και τα -α, -ες στο άκουσ-α, άκουσ-ες.

Χαρακτήρας ονομάζεται ο τελευταίος φθόγγος του θέματος, π.χ. το ν στο δηλών-ω.

— Αύξηση, εξωτερική και εσωτερική

Αύξηση ονομάζεται ένα μέρος του τύπου του ρήματος, που μπαίνει πριν από το θέμα στον παρατατικό και στον αόριστο οριστικής και με το οποίο δηλώνεται ότι η πράξη που εκφράζει το ρήμα έγινε στο παρελθόν, π. χ. λέω → έλεγα, καταγράφω → κατέγραψα. Το μόρφημα της αύξησης μπορεί να είναι το ε ή, σπάνια, το η, π.χ. έ-παιζα, ή-ξερα.

Εξωτερική είναι η αύξηση που μπαίνει στην αρχή του ρηματικού τύπου, ενώ εσωτερική στο εσωτερικό του ρηματικού τύπου των σύνθετων ρημάτων και πάντα πριν από το δεύτερο συνθετικό, π.χ. γράφω → έγραφα, ξέρω → ήξερα (εξωτερική), προβλέπω → προέβλεπα, συντάσσει → συνέτασσε (εσωτερική).

Το μόρφημα της αύξησης παραμένει, όταν τονίζεται, και χάνεται συνήθως, όταν δεν τονίζεται, π.χ. έλεγα, έλεγες, αλλά λέγαμε, προέβλεπες, αλλά προβλέπαμε, π.χ. δώσαμε, έδωσα.

Τα ρήματα που αρχίζουν από φωνήεν ή δίψηφο φωνήεν δεν παίρνουν αύξηση, αλλά διατηρούν το αρχικό φωνήεν ή δίψηφο, π.χ. ιδρύω → ίδρυσα, ευτυχώ → ευτύχησα. Εξαιρούνται τα ρήματα έχω (είχα), έρχομαι (ήρθα) και είμαι (ήμουν).

— ΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΣΥΝΘΕΣΗ - ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ

Η παραγωγή και η σύνθεση αποτελούν τους βασικούς μηχανισμούς εμπλουτισμού του λεξιλογίου μιας γλώσσας. Τα ονόματα και τα ρήματα διακρίνονται σε απλά, όταν σχηματίζονται από το θέμα και την κατάληξη (πόρτα, βουνό), και σε μη απλά, όταν είναι προϊόντα παραγωγής (πορτ-ιέρης) ή σύνθεσης (παγό-βουνο).

Οι παράγωγες λέξεις σχηματίζονται με την προσθήκη στοιχείων στην αρχή ή στο τέλος μιας λέξης, ενώ οι σύνθετες λέξεις σχηματίζονται από το συνδυασμό των θεμάτων δύο ή και περισσότερων ανεξάρτητων λέξεων.

Ως συνηθέστερος τρόπος παραγωγής ονομάτων και ρημάτων θεωρείται η προσφυματική παραγωγή, κατά την οποία προστίθενται στο θέμα (του ονόματος ή του ρήματος) τα παραγωγικά στοιχεία, τα οποία ονομάζονται προσφύματα.

Τα προσφύματα διακρίνονται σε προθήματα (1), αυτά δηλαδή που βρίσκονται αριστερά από το θέμα, και σε επιθήματα ή παραγωγικές καταλήξεις (2), αυτά που βρίσκονται δεξιά από το θέμα της λέξης.

(1) συνάδελφος, αντικαπνιστής, ημιδιατροφή, γεωγραφία, αναλαμβάνω, υπερβάλλω, παρατρώω, ξεσκεπάζω

(2) εστιάτορας, διευθυντής-τρια, προσπάθεια, κοκκινίζω, αναγκάζω, δυναμώνω, παχαίνω.

α΄ συνθετικό + β΄ συνθετικό → σύνθετο ή σύνθετη λέξη

Τα σύνθετα χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με τη σχέση του πρώτου με το δεύτερο συνθετικό. Ειδικότερα, διακρίνονται σε (είδη συνθέτων):

α) παρατακτικά: τα δύο συνθετικά παρατάσσονται το ένα δίπλα στο άλλο.

Τα συνθετικά αυτά μπορεί να είναι:

Ουσιαστικά: αγγούρι + ντομάτα = αγγουροντομάτα.

Επίθετα: άσπρος + μαύρος = ασπρόμαυρος.

Ρήματα: ανεβαίνω + κατεβαίνω = ανεβοκατεβαίνω.

Επιρρήματα: βόρεια + ανατολικά = βορειοανατολικά.

β) προσδιοριστικά: το πρώτο συνθετικό προσδιορίζει το δεύτερο.

Τα συνθετικά αυτά μπορεί να είναι:

Ουσιαστικό + ουσιαστικό: τυρί + πίτα = τυρόπιτα.

Επίθετο + ουσιαστικό: πικρό + αμύγδαλο = πικραμύγδαλο.

Επίρρημα + ρήματα: σιγά + τραγουδώ = σιγοτραγουδώ.

Η λέξη κατά (που προέρχεται από την πρόθεση «κατά» της Αρχαίας Ελληνικής) + επίθετο: κατά + κόκκινος = κατακόκκινος.

γ) κτητικά: τα κτητικά σύνθετα μπορούν να αποδοθούν με τη φράση «εκείνος που έχει…» και συνήθως σχηματίζονται με επίθετο + ουσιαστικό: ξανθά + μαλλιά = ξανθομάλλης / ανοιχτό + μυαλό = ανοιχτόμυαλος

δ) αντικειμενικά: το πρώτο συνθετικό είναι ουσιαστικό και το δεύτερο ρήμα και το ουσιαστικό έχει θέση αντικειμένου του ρήματος, π.χ. βιβλίο + πωλώ = βιβλιοπώλης, δέντρα + φυτεύω = δεντροφύτευση, χρόνο + χρεώνω = χρονοχρέωση.

Το -ο- που εμφανίζεται συνήθως ανάμεσα στο θέμα του πρώτου συνθετικού (όταν αυτό είναι κλιτό) και στο δεύτερο συνθετικό (όταν αυτό αρχίζει με σύμφωνο) λέγεται συνδετικό φωνήεν (γυναίκες + παιδιά → γυναικ -ό- παιδα).

Το βλέπουμε επίσης και σε πολλά επιρρήματα (κρυφά + μιλώ → κρυφομιλώ).

Ωστόσο, όταν το δεύτερο συνθετικό αρχίζει με φωνήεν (κυρίως α ή ο), το συνδετικό -ο- συνήθως δεν εμφανίζεται: δεκαπέντε + Αύγουστος → Δεκαπενταύγουστος, γλυκός + ανάλατος → γλυκανάλατος, αλλά έχουμε και βόρειος + ανατολικός → βορειοανατολικός

— ΠΕΡΙΛΗΨΗ:

• Τα βασικά βήματα για την περίληψη είναι:

-Η προσεκτική ανάγνωση του αρχικού κειμένου.

-O εντοπισμός του κεντρικού θέματος (θεματικού κέντρου) του κειμένου.

-Η μελέτη της δομής των παραγράφων του κειμένου και η υπογράμμιση των βασικών λέξεων.

-Η γραφή σύντομων πλαγιότιτλων σε κάθε παράγραφο.

Η γραφή της περίληψης με ιδιαίτερη προσοχή:

– να ξεκινά είτε με αναφορά στο κείμενο/συγγραφέα είτε απευθείας·

– να αξιοποιεί με προσοχή τις απαραίτητες συνδετικές λέξεις·

– να περιέχει την κύρια θέση και τις βασικές ιδέες του κειμένου·

– να έχει πληροφοριακό ύφος και να μη σχολιάζει το κείμενο·

– να μην υπερβαίνει τον αριθμό λέξεων που έχει οριστεί.

Παραγωγή λόγου

1. Η οικογένεια είναι ένας θεσμός αναντικατάστατος για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα και για την κοινωνικοποίηση των νέων ανθρώπων.

Σε αυτήν οι νέοι βρίσκουν: α) Το αίσθημα της ασφάλειας με την συναισθηματική και οικονομική στήριξη που τους παρέχει, β) Ανάπτυξη πνευματική: μέσα στην οικογένεια μαθαίνουν να μιλούν και να σκέφτονται και γ) Διαμορφώνουν την προσωπικότητά τους.

Στην οικογένεια ο νέος μαθαίνει τι σημαίνουν οι αξίες, όπως η αγάπη, η ειλικρίνεια, η αξιοπρέπεια, η ισότητα. Γι’ αυτό και είναι σημαντικός ο ρόλος της, γιατί οφείλει να φροντίζει, ώστε τα παιδιά, οι νέοι να τα γνωρίζουν όλα αυτά.

Επίσης, η ήρεμη ατμόσφαιρα μέσα στην οικογένεια οδηγεί στην υγιή ανάπτυξη του ατόμου και το στηρίζει σε όλες τις σημαντικές στιγμές της ζωής του.

Οι γονείς ενθαρρύνουν τις θετικές δραστηριότητες των παιδιών, όπως ο αθλητισμός, η μουσική, το διάβασμα, οι θεατρικές και άλλες καλλιτεχνικές παραστάσεις.

Η οικογένεια σήμερα έχει αλλάξει μορφή, παραμένει, όμως, το στήριγμα που παρέχει ασφάλεια στα μέλη του, τα οποία συνδέονται με συναισθηματικούς δεσμούς. Η γυναίκα, άλλοτε ήταν πλήρως οικονομικά εξαρτώμενη από τον άνδρα, ενώ σήμερα εργάζεται και προσφέρει και οικονομικά στην οικογένεια.

Κρίση του θεσμού της οικογένειας:

Συχνά η οικογένεια δεν μπορεί να ανταποκριθεί σ’ αυτά που αναφέραμε παραπάνω:

α) Η εργασία και των δύο γονέων, προκειμένου να εξασφαλίσουν οικονομικά την οικογένεια, και, μάλιστα, η πολύωρη απουσία τους από το σπίτι δημιουργεί εντάσεις και συγκρούσεις. Τα παιδιά δεν έχουν τη φροντίδα και τον έλεγχο που χρειάζεται από τους γονείς και πολλές φορές δεν ακολουθούν τους κανόνες στο σχολείο και, γενικά, στην καθημερινή τους ζωή.

β) Από την άλλη πλευρά, οι οικονομικές δυσκολίες, η οικονομική κρίση οδηγούν συχνά στην ανεργία με συνέπεια, επίσης, συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια.

γ) Οι σπουδές, που διαρκούν αρκετά χρόνια λόγω των σύγχρονων αναγκών στην εργασία, καθυστερούν την απόφαση των νέων για δημιουργία οικογένειας. Και, όταν τη δημιουργήσουν, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της οικογένειας, στη φροντίδα των παιδιών. Έτσι, συχνά διαλύονται οι οικογένειες με άσχημες επιπτώσεις στα παιδιά. Δεν αναπτύσσεται εύκολα η εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών της οικογένειας.

δ) Οι άνθρωποι επιδιώκουν την απόκτηση υλικών αγαθών και, όταν αυτό γίνεται κυρίαρχος στόχος τους, παραμελούν την οικογένεια, τα παιδιά.

ε) Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και επικοινωνίας προβάλλουν διαφορετικά πρότυπα και όχι αυτά που θα ενισχύσουν τους δεσμούς των μελών της οικογένειας.

Προτάσεις για την ενίσχυση του θεσμού της οικογένειας:

α) Παροχή παιδείας που θα βοηθήσει τα παιδιά να καταλάβουν πόσο σημαντική είναι η παρουσία της οικογένειας σε κάθε στιγμή της ανθρώπινης ζωής και πως αυτή ενισχύει ψυχολογικά τον νέο, όταν βρίσκεται κοντά του χωρίς πίεση, με διάλογο, αγάπη, κατανόηση.

β) Επίσης, η παιδεία οφείλει να καλλιεργεί το αίσθημα του σεβασμού μεταξύ ανδρών και γυναικών, ώστε να συμβιώνουν με ισότητα και χωρίς συγκρούσεις.

γ) Το κράτος πρέπει να φροντίζει τη μητέρα και τον πατέρα και να τους ενισχύει στο μεγάλωμα των παιδιών τους.

Συμπέρασμα: Η οικογένεια προσφέρει, παρά τις δυσκολίες, ασφάλεια που δύσκολα μπορούμε να αντικαταστήσουμε στον ταραγμένο σημερινό κόσμο. Επίσης, μας γλιτώνει από πολλά δεινά της εποχής, όπως είναι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση, προσφέροντας πολλά ψυχοκοινωνικά στηρίγματα και καλή υγεία.

3. ΘΕΜΑ: «Περιγράψτε την καθημερινή ζωή της σύγχρονης εργαζόμενης μητέρας. Πότε ξυπνάει, ποιες δουλειές κάνει στο σπίτι, ποιες εκτός σπιτιού και ποιες αναθέτει σε σας. Επιπρόσθετα, αναφερθείτε στις επιπτώσεις που έχει η εργασία τόσο σε αυτή όσο και στην οικογένειά της».

Πρόλογος

Πολλές οι προκλήσεις και οι απαιτήσεις για τη σύγχρονη γυναίκα που είναι εργαζόμενη και μητέρα.

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

Η καθημερινή ζωή της σύγχρονης εργαζόμενης μητέρας

-Το πρωί: ξυπνά πρώτη, ετοιμάζει το πρωινό και το κολατσιό των παιδιών, τα ξυπνά, τα βοηθά με τις τσάντες και τα ρούχα τους, ετοιμάζεται για τη δουλειά της.

-Το μεσημέρι / το απόγευμα (μετά τη δουλειά) :

Στο σπίτι: ετοιμάζει το φαγητό, στρώνει το τραπέζι, βοηθά τα παιδιά στα μαθήματά τους, πλένει τα πιάτα, σιδερώνει τα ρούχα, καθαρίζει το σπίτι.

-Εκτός σπιτιού: πηγαίνει τα παιδιά στο φροντιστήριο και στις υπόλοιπες δραστηριότητές τους, ψωνίζει για το σπίτι και την οικογένειά της.

-Το βράδυ: βλέπει τηλεόραση (αν έχει χρόνο), βάζει τα παιδιά για ύπνο.

-Επομένως, δεν έχει πολύ χρόνο για τον εαυτό της, να ασχοληθεί με μία αγαπημένη δραστηριότητα, να βγει έξω και να διασκεδάσει.

2η παράγραφος

Οι θετικές και οι αρνητικές συνέπειες της γυναικείας εργασίας τόσο στην ίδια όσο και στην οικογένειά της

Θετικά:

-Η γυναίκα γίνεται ανεξάρτητη, δυναμική και δραστήρια. -Τονώνεται η αυτοπεποίθησή της και ολοκληρώνεται ως προσωπικότητα.

-Ενισχύει οικονομικά την οικογένειά της.

-Όλα τα μέλη της οικογένειας μαθαίνουν να προσφέρουν. Τα παιδιά κάνουν δουλειές, όπως το στρώσιμο του κρεβατιού, την τακτοποίηση του δωματίου τους, τα ψώνια. Έτσι, ωριμάζουν γρηγορότερα.

Αρνητικά:

-Πολλές φορές οι σύζυγοι είναι απρόθυμοι να κατανοήσουν και να βοηθήσουν την εργαζόμενη γυναίκα τους – συγκρούσεις και προστριβές.

-Όταν και οι δύο γονείς δουλεύουν και γυρίζουν στο σπίτι κουρασμένοι, δεν περνούν πολύ χρόνο με τα παιδιά τους – μοναξιά και προβληματική συμπεριφορά παιδιών.

-Συχνά η εργαζόμενη μητέρα μεταφέρει την πίεση και το άγχος της δουλειάς στο σπίτι. - Απουσία ηρεμίας και ασφάλειας.

Επίλογος

Η παρουσία της γυναίκας στο χώρο εργασίας είναι απαραίτητη και γι’ αυτό η οικογένειά της πρέπει να τη στηρίζει.

(schooltime gr)

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://ebooks.edu.gr / https://e-didaskalia.blogspot.com /

https://filologika.gr / http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/ ]

Ενότητα 1 ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΟΥ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία με ανθρώπους, έθιμα-πολιτισμό

Sun, 06 Sep 2026 15:29:30 +0300

Ενότητα 1

1. ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΟΥ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία με ανθρώπους, έθιμα-πολιτισμό

Το υποκείμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία ή οποιαδήποτε άλλη λέξη (επίθετο, μετοχή, άκλιτη λέξη κτλ.) ή πρόταση, με άρθρο ή χωρίς άρθρο.

• όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα,

• όταν είναι μια γενική έννοια (π.χ. οι άνθρωποι),

• όταν το ρήμα δείχνει κάποιο φυσικό φαινόμενο.

Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν ως υποκείμενο μια ολόκληρη πρόταση (με το ότι ή με το να), π.χ. α. Είναι αλήθεια ότι είχαν προσαρμοστεί τέλεια μέσα στο φυσικό περιβάλλον και στη ζωή του δάσους. β. Απαγορεύεται να έχετε ανοικτά τα κινητά σας στο θέατρο. γ. Πρέπει να φύγω. δ. Αξίζει να προσπαθήσω.

Παραγωγή με αχώριστα μόρια:

Ορισμένες λέξεις που δε στέκονται μόνες τους στο λόγο, αλλά χρησιμοποιούνται για την παραγωγή λέξεων, ονομάζονται αχώριστα μόρια. Διακρίνονται σε λαϊκά και λόγια.

Λόγια: αρχι- αμφι- δια- δι- διχο- δυσ- εισ- εκ- εξ- εν- εμ- εγ- ερ- ελ- επι- επ- εφ- ημι- περι- συν- συμ- συγ- συ- υπο- ανα- από- κατά- προσ-

Λαϊκά: α- αν- ανα- ξε-

Τα κυριότερα λαϊκά αχώριστα μόρια:

α-ή αν-(μπροστά από φωνήεν) ή ανα-(σπανιότερα)

Το στερητικό α σημαίνει άρνηση ή στέρηση εκείνου που δηλώνει το δεύτερο συνθετικό και έχει την ακριβώς αντίθετη σημασία από αυτή της αρχικής λέξης. π. χ. γνωστός ≠ άγνωστος, ταιριαστός ≠ αταίριαστος . Όταν βρίσκεται μπροστά από φωνήεν γίνεται αν- για λόγους ευφωνίας, π.χ. άξιος ≠ ανάξιος, ίσος ≠ άνισος. Πιο σπάνια παίρνει τη μορφή ανα - π.χ. δουλειά ≠ αναδουλειά, βροχή ≠ αναβροχιά

Το αχώριστο μόριο ανά- ή αν- έχει τις παρακάτω σημασίες: πάνω: ανασηκώνω, αναδύομαι /

πίσω, πάλι: ανακαλώ, αναγέννηση / επανάληψη: αναβαθμίζω, ανακατανέμω

ξε- ή μπροστά από φωνήεν γίνεται ξ(ξάγρυπνος)

Το αχώριστο μόριο ξε- έχει διάφορες σημασίες όπως: έξω- ξεπορτίζω, ξεχειλίζω / πολύ- ξεκουφαίνω, ξετρελαίνομαι / εντελώς- ξεπουλώ, ξεπαγιάζω / αντίθεση – αναίρεση ενέργειας: ξεβάφω, ξεκολλώ / τέλος της ενέργειας: ξεδιψώ, ξεϊδρώνω

Τα κυριότερα λόγια αχώριστα μόρια:

αμφί- = από δύο μέρη, χωρισμός, διαίρεση -αμφι-θέατρο, αμφί-βιο

δια- = ανάμεσα, παντού - δια-βαίνω, δια-λαλώ

διχο- = διαίρεση, διάσπαση σε δύο - διχο-τόμος, διχο-γνωμία

δυσ- = δύσκολα, κακό - δυσάρεστο, δυστυχία

εισ- = κίνηση μέσα - εισ-άγω, εισ-βάλλω

εκ- = αλλαγή, έξω, πολύ - εκ-λαϊκεύω, εκ-φράζω, έκπληκτος

εν-, εμ-, εγ-, ερ-, ελ = μέσα - εν-ήλικος, έγ-γραφο, εμπιστεύομαι, ελ-λιμενίζω

επί-, εφ-, επ = επάνω - επί-γειος, έφ-ιπππος, επεκτείνω

ημί- = μισό - ημί-θεος, ημι-σφαίριο

περι- = γύρω, πολύ - περιγιάλι, περίφημος

συν-, συγ-, συλ- = μαζί - σύν-δεσμος, συγγραφέας, σύλλογος

υπο- = κάτω, κρυφά, πίσω - υπό-γειο, υπόδουλος, υπόδικος, υποκινώ.

Τα αχώριστα μόρια δια- , επι- , υπο-, χάνουν το τελευταίο τους γράμμα όταν το δεύτερο συνθετικό ξεκινάει από φωνήεν π.χ. υπέδαφος

° Το εκ- γίνεται εξ- όταν το δεύτερο συνθετικό αρχίζει από φωνήεν π.χ. εξαγωγή.

° Το εν- και το συν- γίνονται εμ- και συμ- μπροστά από χειλικά σύμφωνα και μ, π.χ. εμμονή, συμφορά.

° Το εν- και το συν- γίνονται εγ- και συγ- μπροστά από ουρανικά σύμφωνα, π.χ. έρρινα, εγκατάλειψη, συγκάτοικος.

° Το εν και συν γίνονται ελ-, ερ- και συλ- , συρ- όταν ακολουθεί λ, ρ αντίστοιχα. π.χ συλλαλητήριο, συρροή.

Μεταβολές κατά τη σύνθεση, όταν το δεύτερο συνθετικό είναι δασυνόμενη λέξη:

α) Κατά: κατά + ολικός = καθολικός, κατά + ημέρα = καθημερινός.

β) Μετά: μετά +οδός = μέθοδος, μετά + επόμενος = μεθεπόμενος.

γ) Αντί: αντί + υγιεινός = ανθυγιεινός, αντί + υπολοχαγός = ανθυπολοχαγός.

δ) Επί: επί + ήβη = έφηβος, επί + οδός = εφόδιο, επί + ορώ = έφορος.

ε) Από: από + ηγούμαι = αφηγούμαι, από + όμοιος = αφομοίωση.

στ) Υπό: υπό + ήλιος = υφήλιος, υπό + ίσταμαι = υφίσταμαι.

Δομή παραγράφου:

Mία παράγραφος αποτελείται από τρία μέρη:

Θεματική πρόταση/περίοδος

Σχόλια - Λεπτομέρειες

Κατακλείδα

Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου:

- Με ορισμό, όπου διακρίνουμε οριστέα έννοια (αυτήν που ορίζεται). Ενδεικτικά ρήματα: "είναι, λέγεται, αποτελεί, ονομάζεται...". π.χ. "Εθελοντισμός είναι η εκούσια προσφορά υπηρεσιών, ατομική ή οργανωμένη, στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, χωρίς αντάλλαγμα."

- Με αναλογία, όταν στη θεματική περίοδο αναφέρονται δύο παράλληλες έννοιες και στα σχόλια/λεπτομέρειες τονίζονται αναλογικά τα γνωρίσματά τους (οι ομοιότητες). Πρόκειται για μια παρομοίωση. Ενδεικτικές λέξεις/ φράσεις: "Ανάλογα, Αναλόγως, Αναλογικά, Παρόμοια, Τόσο...όσο, Όπως, Σαν...", π.χ. "Ένας λαός που έχει χάσει την παράδοσή του είναι σαν τον άνθρωπο που έχει χάσει το μνημονικό του, που έχει πάθει αμνησία." (Φώτης Κόντογλου)

Παραγωγή λόγου:

1. Από τον τόπο μου σε όλη την Ελλάδα

Στην εποχή μας, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν, σε αντίθεση με παλιότερες εποχές, το προνόμιο να ταξιδεύουν και να κάνουν τουρισμό. Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου και η σχετική οικονομική άνεση, η αύξηση του χρόνου διακοπών και η ανάγκη του ανθρώπου για ψυχαγωγία και αναψυχή στο διάστημα αυτό, η οργάνωση και η διαφήμιση των ταξιδιών από ειδικευμένες επιχειρήσεις, καθώς και η ευκολία μετακίνησης που προσφέρουν τα σύγχρονα μέσα συγκοινωνίας επιτρέπουν σε πολλούς ανθρώπους, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση και την επαγγελματική τους ιδιότητα, να προγραμματίζουν και να πραγματοποιούν ταξίδια αναψυχής όχι μόνο στο εσωτερικό της χώρας τους, αλλά και στο εξωτερικό.

Τα ταξίδια αποτελούν ιδιαίτερα για το σημερινό άνθρωπο μια από τις σπουδαιότερες και ωραιότερες μορφές ψυχαγωγίας. Μας δίνουν πρώτον την ευκαιρία να ξεκουραστούμε, να χαλαρώσουμε από το άγχος και την ένταση της καθημερινής ζωής, ενώ με τις κάθε είδους συγκινήσεις που μας προσφέρουν μας απομακρύνουν από τις έγνοιες και τη ρουτίνα της καθημερινότητας. Επιπλέον, μας δίνουν την ευκαιρία να γνωρίσουμε άλλους τόπους με διαφορετικά ήθη και έθιμα, τρόπο ζωής, αντιλήψεις και νοοτροπία και να ανακαλύψουμε τις ποικίλες ιστορικές, αρχαιολογικές και φυσικές ομορφιές τους. Έτσι, διευρύνουν τους πνευματικούς μας ορίζοντες και πλουτίζουν τις εμπειρίες μας. Αποτελούν, εξάλλου, μια αφορμή για να κάνουμε καινούριες γνωριμίες και να αποκτήσουμε νέους φίλους. Γενικότερα, μας δημιουργούν χαρούμενη διάθεση και μας βοηθούν να αντιμετωπίσουμε με αισιοδοξία και δύναμη τις δυσκολίες της ζωής.

(Σπ. Κούτρας, Πειστικός Λόγος)

2. Σε μια εποχή που οι επιστήμονες «κρούουν» το καμπανάκι του κινδύνου για τις αρνητικές επιπτώσεις της μόλυνσης του πλανήτη, ο «μαζικός τουρισμός» θεωρείται ένας από τους κύριους ενόχους. Ο «μαζικός τουρισμός» είναι ο τουρισμός του «πακέτου» και της παραλίας. Είναι μαζικός (μεγάλης κλίμακας), απρόσωπος και παθητικός, αφήνει πολύ μικρό βαθμό ελευθερίας στα άτομα. Με την άναρχη ανάπτυξή του και την υπερσυγκέντρωση ανθρώπινων δραστηριοτήτων που επιφέρει στον χώρο, αλλάζει βαθμιαία τη λειτουργία της φύσης, καταναλώνει τους μη ανανεώσιμους φυσικούς πόρους, μειώνει την βιοποικιλότητα. Συχνά μετατρέπει ανεπανόρθωτα τα τοπία, χτίζοντας αλόγιστα ξενοδοχεία σε γραφικές παραλίες, επεκτείνει τις αστικές ζώνες και παράγει σημαντικά φορτία αποβλήτων. Έτσι, απαξιώνει «το έδαφος που πατάει» και βαθμιαία αυτοκαταργείται χάνοντας τον δυναμισμό του.

Σε αντιπαράθεση με το μαζικό τουρισμό, ο εναλλακτικός τουρισμός δεν είναι «μεγάλης κλίμακας», αλλά απευθύνεται σε μεμονωμένες ομάδες ατόμων με διάφορα ενδιαφέροντα (φύση, πολιτισμό, παράδοση, αθλητισμό, επιστήμη, θρησκεία κ.λπ.). Είναι ήπιος και επιλεκτικός τουρισμός, ιδιαίτερα απαιτητικός, συμμετοχικός σε μικρές ομάδες, πιο ανεξάρτητος, με μεγάλο βαθμό ελευθερίας στα άτομα και με σεβασμό στο περιβάλλον και στην παράδοση. Αξιοποιεί την τοπική κουζίνα και προωθεί έτσι τα τοπικά προϊόντα. Ωφελεί τους πολλούς και τους μικρούς (και όχι τους λίγους και τους μεγάλους). Προσφέρει στους τουρίστες εμπειρίες με ποιότητα και «χρώμα». Συμβάλλει, τέλος στην επιβίωση και αναζωογόνηση της υπαίθρου.

(Περιβαλλοντική ομάδα 6ου ΤΕΕ Ηρακλείου Κρήτης – Εναλλακτικός Τουρισμός, Διασκευή)

3. ΘΕΜΑ: «Ψάχνοντας στο διαδίκτυο ανακαλύψατε πολλές διευθύνσεις σχολείων ή φορέων στα οποία προβάλλεται με απλό και αισθητικά σύγχρονο τρόπο η περιοχή τους ή η πόλη τους. Σ’ ένα κείμενο – πρόσκληση τριών παραγράφων το οποίο απευθύνεται στους μαθητές ενός Γυμνασίου μιας άλλης περιοχής της χώρας, καλέστε τους να επισκεφτούν την περιοχή σας».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος

Απόφαση να σας καλέσουμε στον τόπο μας και να περάσουμε όλοι μαζί ένα όμορφο Σαββατοκύριακο. (Η Ξάνθη είναι πόλη της Θράκης στη Βόρεια Ελλάδα. Αποτελεί την πρωτεύουσα της ομώνυμης Περιφερειακής Ενότητας και την έδρα του ομώνυμου Δήμου. Υπάγεται διοικητικά στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης).

Κύριο μέρος

1η παράγραφος

Ιστορία

Μυθικά ή ιστορικά πρόσωπα που έζησαν ή έδρασαν στην περιοχή μας. Σημαντικά ιστορικά γεγονότα. Αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία. Μοναστήρια. Πολιτιστική ζωή. Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ξάνθης, Εκκλησιαστικό Μουσείο Ιεράς Μητροπόλεως Ξάνθης, Δημοτική Πινακοθήκη Ξάνθης «Χρήστος Παυλίδης», Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης που δραστηριοποιείται στον χώρο του πολιτισμού και της εκπαίδευσης, Μουσείο Ιστορίας της Ελληνικής Ενδυμασίας, Πολυχώρος Τέχνης και Σκέψης «Οικία Μάνου Χατζιδάκι». (Για το όνομα της πόλης υπάρχουν δύο απόψεις: η πρώτη, πως Ξάνθη ονομαζόταν μία από τις κόρες του Ωκεανού και της Τηθύος και η δεύτερη, πως προέρχεται από μία αμαζόνα που είχε το όνομα Ξάνθη και βασίλευε τότε στην περιοχή. Κατά μία άλλη εκδοχή, η ονομασία της πόλης προέρχεται από ένα άλογο του Διομήδη, τον Ξάνθο. Ιστορικά, η περιοχή κατοικείται από τους Νεολιθικούς χρόνους, όπως μαρτυρούν και τα αρχαιολογικά ευρήματα που αποκαλύφθηκαν στην πεδιάδα της Ξάνθης. Από τον 11ο π.Χ. αιώνα άρχισε η εγκατάσταση των θρακικών φυλών. Η βυζαντινή Ξάνθεια αποτέλεσε μία πόλη-φρούριο που βρισκόταν στο κέντρο σημαντικού αριθμού χωριών και άλλων συγκεντρώσεων και αποτελούσε το φυσικό σημείο άμυνας και προσανατολισμού τους.)

2η παράγραφος

Φυσικές ομορφιές - Πόλοι έλξης

Παραλίες, λιμάνια, γραφικά χωριά στα βουνά, λίμνες, ποτάμια, ιαματικές πηγές, τουριστικά μέρη, δραστηριότητες στη θάλασσα ή στο βουνό (ορειβασία, σκι, κατάβαση ποταμού, θαλάσσια σπορ). (Ως σημαντικότερο σημείο της πόλης θεωρείται η Παλιά Πόλη. Βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Ξάνθης αποτελώντας τον ιστορικό της πυρήνα και καλύπτει έκταση 380.000τ.μ.. Χτισμένη σε ύψωμα, κρατώντας την παραδοσιακή μορφή της, σαγηνεύει τους επισκέπτες αλλά και τους κατοίκους της, κάθε φορά που περπατάνε στα σοκάκια της. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραδοσιακούς οικισμούς της Ελλάδας, που έχει μείνει ανεπηρέαστος από τη φθορά του χρόνου και διατηρεί την αρχοντιά και τη μεγαλοπρέπειά του. Η σύγχρονη πόλη αποτελεί πόλο έλξης για την καθημερινή ζωή. Καταστήματα, πλατείες, πάρκα, κέντρα διασκέδασης, καφέ, εστιατόρια, ταβέρνες κ.λπ., με υπέροχη αισθητική, ζαχαροπλαστεία με γλυκά τα οποία είναι γνωστά σε όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη με ιδιαίτερες γεύσεις όπως αυτή της καριόκας και του σαραγλί. Η διασκέδαση, άλλο ένα κομμάτι της καθημερινότητας, χαρακτηρίζεται έντονη καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου, τόσο τους καλοκαιρινούς μήνες, όσο και τους χειμερινούς. Διαθέτει μια ξεχωριστή ζωντάνια και πολυχρωμία: στέκια νεολαίας, κινηματογράφοι, μπαράκια, κλαμπ κ.α. Ο πολιτισμός και η παράδοση αποτελούν τα εντονότερα στοιχεία της πόλης και αυτό διαφαίνεται σε κάθε σημείο της: δεκάδες λαογραφικοί και καρναβαλικοί σύλλογοι κρατούν στα χέρια τους τον πολιτισμό και την παράδοση της πόλης.)

3η παράγραφος

Η πόλη μας

Αξιοθέατα (κάστρο, πλατείες), πολυχώροι για ψυχαγωγία και αγορές, τοπικές λιχουδιές, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις (φεστιβάλ), τοπικές γιορτές. (Η Ξάνθη σήμερα είναι το εμπορικό και πνευματικό κέντρο της περιοχής και ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά της είναι η πολυπολιτισμικότητα και η αρμονική συνύπαρξη του χριστιανικού και του μουσουλμανικού στοιχείου. Ο συνδυασµός της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής µε την αύρα του µεγαλείου µιας άλλης εποχής, την αυθόρµητη φιλοξενία των κατοίκων αλλά και το µουσουλµανικό στοιχείο δηµιουργούν ένα ψηφιδωτό που εντυπωσιάζει σε κάθε γωνιά. Βουνά και θάλασσα, Παλιά Πόλη και σύγχρονη ζωή, εκκλησίες και τζαμιά, διαφορετικές διάλεκτοι, όλα κινούνται μεταξύ Δύσης και Ανατολής.)

Επίλογος

Ανυπομονησία για την απάντηση και ευχή για την πραγματοποίηση της επίσκεψής τους.

Τόπος και ημερομηνία πάνω δεξιά

Προσφώνηση (πάνω αριστερά): Αγαπημένοι/ες μας φίλοι/ες,

Αποφώνηση (κάτω δεξιά): Με φιλικούς χαιρετισμούς,

οι μαθητές/τριες του 1ου Γυμνασίου Ξάνθης

(schooltime gr)

[ Πηγές:

Νεοελληνική Γλώσσα Β' Γυμνασίου, ΙΕΠ, "Διόφαντος"

Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Α', Β', Γ' Γυμνασίου, Σ. Χατζησαββιδης, Α. Χατζησαββιδου, ΙΕΠ, Διόφαντος

http://ebooks.edu.gr /

https://e-didaskalia.blogspot.com /

https://filologika.gr /

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko /

http://filologosab.blogspot.com/2020/07/blog-post_24.html ]