Μάθημα : Βιολογία Γ' Γυμνασίου

Οι φυσικές επιστήμες στηρίζονται στην επιστημονική μέθοδο.

Τα βήματα της επιστημονικής μεθόδου είναι:

1. Παρατήρηση
2. Υπόθεση
3. Πείραμα
4. Συμπέρασμα

Αφού διαβάσετε την εισαγωγή του βιβλίου (σελ. 10-13), να λύσετε τις ασκήσεις 1,2,3 της σελ.14 του βιβλίου σας.

Αρχικά, να απαντήσετε στην παρακάτω φόρμα

Τι θυμάμαι από τη Βιολογία Β΄Γυμνασίου

Στη συνέχεια,

Οι οργανισμοί, όπως και τα άβια αντικείμενα, είναι υλικά σώματα που δομούνται από τα ίδια χημικά στοιχεία και υπακούουν στους ίδιους νόμους της φύσης.  Από τα 92 χημικά στοιχεία που απαντώνται στη φύση, τα 27 είναι απαραίτητα για τη σύσταση των οργανισμών. Τα στοιχεία αυτά σχηματίζουν διάφορες χημικές ενώσεις: 

• Ανόργανες ενώσεις (νερό, ανόργανα άλατα)
• Οργανικές ενώσεις (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λιπίδια,νουκλεϊκά οξέα)

Παρακολουθήστε την παρουσίαση ΒιοΓ1.1   (στην παρουσίαση είναι και τα καθήκοντα) και μελετήστε την ενότητα 1.1

Να παρακολουθήσετε την υπόλοιπη την παρουσίαση ΒιοΓ1.1   (στο τέλος της παρουσίασης είναι και τα καθήκοντα) και να μελετήσετε όλη την ενότητα 1.1

Επίσης, να λύσετε την Άσκηση που συνοδεύει την ενότητα

Με βάση τις προηγούμενες γνώσεις σας συμπληρώστε τις αρχικές ερωτήσεις του φύλλου εργασίας ΦΕ_κύτταροΓ

Όπως έχετε ήδη μάθει,

το κύτταρο είναι η θεμελιώδης δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής και κάθε κύτταρο προέρχεται από ένα άλλο.

Τα κύτταρα διακρίνονται σε ευκαρυωτικά και προκαρυωτικά με βάση την ύπαρξη πυρηνικής μεμβράνης.

Παρακολουθήστε την παρουσίαση ΒιοΓ1.2 μέχρι και τη διαφάνεια 8 όπου αναγράφονται τα καθήκοντά σας και μελετήστε την Ενότητα1.2 (από σελ.21 μέχρι πριν την παράγραφο για το Σύμπλεγμα Golgi σελ.23).

Με τη βοήθεια του βιβλίου και της παρουσίασης συμπληρώστε τις πρώτες γραμμές του Πίνακα του φύλλου εργασίας (δηλαδή τα οργανίδια πριν το Golgi). Το υπόλοιπο φύλλο θα συμπληρωθεί σταδιακά στα επόμενα μαθήματα.

Σύμφωνα με την κυτταρική θεωρία, το κύτταρο είναι η θεμελιώδης δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής και κάθε κύτταρο προέρχεται από ένα άλλο.

Στα ευκαρυωτικά κύτταρα ο πυρήνας περιβάλλεται από διπλή πυρηνική μεμβράνη και στο κυτταρόπλασμα υπάρχουν διάφορα οργανίδια.

Πέρα από το αδρό και λείο ενδοπλασματικό δίκτυο και τα ριβοσώματα,  υπάρχει το Σύμπλεγμα Golgi, τα λυσοσώματα, τα κενοτόπια (τα πεπτικά κενοτόπια στα ζωικά κύτταρα και τα χυμοτόπια στα φυτικά κύτταρα), τα μιτοχόνδρια, που επιτελούν την κυτταρική αναπνοή με κατάλληλα ένζυμα.

Ειδικά, στα φυτικά κύτταρα, πέρα από τα χυμοτόπια, συναντάμε και χλωροπλάστες, που επιτελούν τη φωτοσύνθεση με τη χλωροφύλλη που περιέχουν, καθώς και κυτταρικό τοίχωμα, που περιβάλλει εξωτερική την πλασματική μεμβράνη.

Παρακολουθήστε ολόκληρη την παρουσίαση ΒιοΓ1.2 (στη διαφάνεια 12 αναγράφονται τα καθήκοντά σας),

μελετήστε την Ενότητα1.2  (σελ.21,22,23,

στο τετράδιό σας κόψτε και κολλήστε τα μοντέλα του φυτικού και ζωικού κυττάρου (φωτοτυπία),

συμπληρώστε τις ενδείξεις και το ρόλο κάθε οργανιδίου.

Τέλος, απαντήστε στις ερωτήσεις της άσκησης 1.2

Ενώ στα προηγούμενα μαθήματα μιλήσαμε για το ευκαρυωτικό κύτταρο, στο μάθημα αυτό θα ασχοληθούμε με το προκαρυωτικό κύτταρο, αλλά και με τα είδη κυττάρων των οργανισμών.

Μελετήστε από την ενότητα 1.2 του βιβλίου σας τις υποενότητες "Το προκαρυωτικό κύτταρο" και "Διαφορετικά κύτταρα για διαφορετικές λειτουργίες" (σελ.24 και τις εικόνες στη σελ. 25), καθώς και την παρουσίαση ΒιοΓ_1.2_προκ (Στη Διαφάνεια 6 αναγράφονται τα καθήκοντά σας, δηλαδή οι ασκήσεις 1-4 των σελ.26-27 και το φύλλο εργασίας ΦΕ_κύτταροΓ)

Για τη μελέτη των οργανισμών στο περιβάλλον τους (κεφάλαιο 2), πρέπει να γνωρίζουμε τις έννοιες: Είδος, πληθυσμός, βιότοπος, βιοκοινότητα, οικοσύστημα. Αντιγράψτε τους ορισμούς των εννοιών αυτων στο τετράδιό σας από το αρχείο ΒιοΓ_2ο_ορισμοί.

Στη συνέχεια,

• μελετήστε την ενότητα 2.1,
•  παρακολουθήστε την παρουσίαση ΒιοΓ_2ο.1 (μέχρι τη Διαφάνεια8, όπου αναγράφονται τα καθήκοντά σας) και
• αντιγράψτε τον παρακάτω πίνακα στο τετράδιό σας προσθέτοντας τα είδη σχέσεων και ένα παράδειγμα για κάθε περίπτωση σχέσεων μεταξύ οργανισμών είτε από το βιβλίο σας είτε από άλλες πηγές

Αφού μελετήσετε συνολικά την ενότητα 2.1, να παρακολουθήσετε την υπόλοιπη παρουσίαση ΒιοΓ_2.1 και να εκτελέσετε τα καθήκοντα που περιγράφονται στη Διαφάνεια 12 (διάγραμμα πληθυσμών και ασκήσεις βιβλίου σελ.42)

Αφού μελετήσετε την ενότητα 2.2, να παρακολουθήσετε την παρουσίαση ΒιοΓ_2.2 μέχρι το τέλος ( στη Διαφάνεια 6 περιγράφονται τα καθήκοντά σας).

Κυρίως οι πρωτεΐνες είναι υπεύθυνες για τα δομικά χαρακτηριστικά και τις λειτουργίες των οργανισμών. Η δράση των πρωτεϊνών εξαρτάται από τη σύστασή τους, δηλαδή από τη σειρά των αμινοξέων που περιέχουν.

Το DNA, δηλαδή το γενετικό υλικό, καθορίζει τη σειρά των αμινοξέων των πρωτεϊνών και περιέχει τις γενετικές πληροφορίες σε συγκεκριμένα τμήματά του, τα γονίδια.

Να μελετήσετε την ενότητα 5.1 , να παρακολουθήσετε την παρουσίαση ΒιοΓ_5.1 και στο τετράδιό σας να δώσετε τους ορισμούς των λέξεων: γονίδια, χρωμοσώματα, ομόλογα χρωμοσώματα, αυτοσωμικά χρωμοσώματα, φυλετικά χρωμοσώματα, διπλοειδείς οργανισμοί, απλοειδείς οργανισμοί, καρυότυπος

Αφού μελετήσετε καλά την ενότητα 5.1, να απαντήσετε γραπτώς στο τετράδιό σας στις παρακάτω ερωτήσεις και να λύσετε τις ασκήσεις του βιβλιου στη σελίδα 98:

1. Για ποιες ιδιότητες των οργανισμών είναι υπεύθυνες οι πρωτεΐνες; Από τι εξαρτάται η δράση των πρωτεϊνών;
2. Τι ρόλο παίζει το DNA στους οργανισμούς; Τι είναι τα γονίδια; 
3. Στα ευκαρυωτικά κύτταρα το DNA σχηματίζει τα χρωμοσώματα. Ποια χρωμοσώματα ονομάζονται ομόλογα;(3μον)
4. Τι ονομάζουμε καρυότυπο;
5. Ποιοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται ως διπλοειδείς και ποιοι απλοειδείς;
6. Ποια χρωμοσώματα ονομάζονται φυλετικά και ποια αυτοσωμικά (αυτοσώματα);
7. Πώς καθορίζεται το φύλο στον άνθρωπο;

Να μελετήσετε την παράγραφο Η δομή των νουκλεϊκών οξέων - Αποθήκευση της γενετικής πληροφορίας από την Ενότητα 5.2 και να παρακολουθήσετε τις πρώτες 5 Διαφάνειες από την παρουσίαση ΒιοΓ_5.2.

Να αντιγράψετε στο τετράδιό σας τη δομή του DNA και RNA από το βιβλίο και να κατασκευάσετε στο τετράδιό σας το μοντέλο DNA, κόβοντας τα νουκλεοτίδια και κολλώντας τα στην κατάλληλη θέση, σύμφωνα με τους κανόνες τις συμπληρωματικότητας.

Από την ενότητα 5.2 να μελετήσετε την υποενότητα Αντιγραφή του DNA - Διατήρηση και μεταβίβαση της γενετικής πληροφορίας και να παρακολουθήσετε τις Διαφάνειες 6-8 της παρουσίασης ΒιοΓ_5.2. Τέλος, να αντιγράψετε στο τετράδιό σας και να μάθετε τα στάδια της Αντιγραφής του DNA, που βρίσκονται στην Διαφάνεια 7. Τέλος, να απαντήσετε στις ερωτήσεις του Α και Β μέρους από το φύλλο ερωτήσεων

Το παραπάνω βίντεο θα σας βοηθήσει στην κατανόηση του μηχανισμού της αντιγραφής (μη λάβετε υπόψη τις λεπτομέρειες, γιατί δεν μας χρειάζονται στο Γυμνάσιο).

Από την ενότητα 5.2 να μελετήσετε την υποενότητα Μεταγραφή, μετάφραση - ΄Εκφραση της γενετικής πληροφορίας (από σελίδα 100 μέχρι και 101 -1η παράγραφο: Το γονίδιο αποτελεί τη στοιχειώδη μονάδα της γενετικής πληροφορίας που μεταβιβάζεται από τους γονείς στα παιδιά τους) και να αντιγράψετε στο τετράδιό σας (και να μάθετε) τα παρακάτω (στάδια της μεταγραφής):

Το mRNA που συντίθεται πρέπει να περιέχει τη γενετική πληροφορία για τη σειρά των αμινοξέων της συγκεκριμένης πρωτεΐνης. Για να γίνει αυτό,

1. το συγκεκριμένο τμήμα του DNA ξετυλίγεται και η μία αλυσίδα απομακρύνεται από την άλλη.
2. Απέναντι από τις αζευγάρωτες πλέον αζωτούχες βάσεις των δεοξυριβονουκλεοτιδίων της μιας αλυσίδας τοποθετούνται, κατά μία συγκεκριμένη φορά, ελεύθερα ριβονουκλεοτίδια που διαθέτουν τις συμπληρωματικές αζωτούχες βάσεις. Απέναντι από την αδενίνη, τη θυμίνη, τη γουανίνη και την κυτοσίνη του DNA τοποθετούνται ελεύθερα ριβονουκλεοτίδια που φέρουν αντίστοιχα ουρακίλη, αδενίνη, κυτοσίνη και γουανίνη.
3. Στη συνέχεια, τα ριβονουκλεοτίδια ενώνονται μεταξύ τους, σχηματίζοντας ένα μόριο mRNA στο οποίο έχει πλέον καταγραφεί η γενετική πληροφορία ως αλληλουχία ριβονουκλεοτιδίων.
4. Το μόριο αυτό απομακρύνεται και οι συμπληρωματικές αζωτούχες βάσεις των δύο αλυσίδων του DNA ενώνονται και πάλι

Το παρακάτω βίντεο θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε τον μηχανισμό της μεταγραφής (μέχρι το 1΄34΄΄-μετά την έξοδο του mRNA από τον πυρήνα ξεκινάει η μετάφραση)

Αφού μελετήσετε και το τελευταίο μέρος της Ενότητας 5.2 (σελ.101) και παρακολουθήσετε την αναπαράσταση της διαδικασίας της μετάφρασης στο παρακάτω βίντεο (μετά το 1'30΄΄, δηλαδή μετά την έξοδο του mRNA από τον πυρήνα), να αντιγράψετε το κεντρικό δόγμα της βιολογίας στο τετράδιό σας, να λύσετε τις ασκήσεις της σελίδας 102, να απαντήσετε στις ερωτήσεις του Γ΄μέρους του φύλλου ερωτήσεων και να κάνετε καλή επανάληψη σε όλο το 5.2 (για τεστ)

Αφού μελετήσετε την ενότητα 5.3 με τη βοήθεια της παρουσίασης ΒιοΓ_5.3, να αντιγράψετε στο τετράδιό σας τους ορισμούς των λέξεων αλληλόμορφα, ομόζυγος, ετερόζυγος, επικρατές, υπολειπόμενο και να λύσετε τις ασκήσεις της ενότητας.

Να μελετήσετε από την ενότητα 5.4 καιτην Παρουσίαση ΒιοΓ_5.4 τη Μίτωση και να αντιγράψετε το κείμενο στο τετράδιό σας.

Να μελετήσετε το υπόλοιπο της ενότητας 5.4 και να αντιγράψετε στο τετράδιό σας τη διαδικασία της μείωσης.

Το παρακάτω βιντεάκι θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε την πορεία των 2 μειωτικων διαιρέσεων που μαζί αποτελούν τη μείωση

Να μελετήσετε το πρώτο μέρος της Ενότητας 5.5, που αναφέρεται στη διασταύρωση 2 ομόζυγων γονέων (ο πατέρας ομόζυγος για το επικρατές - η μητέρα ομόζυγη για το υπολειπόμμενο).

• Στο τετράδιό σας να δώσετε τους ορισμούς των λέξεων κληρονομικότητα, γονότυπος, φαινότυπος και να αντιγράψετε τη διασταύρωση 

Να μελετήσετε το υπόλοιπο της Ενότητας 5.5, που αναφέρεται στη διασταύρωση 2 ετερόζυγων γονέων.

• Στο τετράδιό σας να αντιγράψετε τη διασταύρωση και τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε ο Μέντελ και βρίσκονται στο τέλος του κεφαλαίου
• Να λύσετε τις ασκήσεις της ενότητας

Να μελετήσετε την ενότητα 5.6, να δείτε την παρουσίαση 5.6 και αφού λύσετε τις ασκήσεις της ενότητας, να γράψετε τους παρακάτω ορισμούς στο τετράδιό σας:

Μετάλλαξη: από το βιβλίο

Μεταλλαξογόνος παράγοντας από το βιβλίο

Γονιδιακή μετάλλαξη από το βιβλίο

Χρωμοσωμική ανωμαλία: Αλλαγή στον αριθμό των χρωμοσωμάτων

Βιολογία Γ΄Γυμνασίου

• από το Βιβλίο Β΄-Γ΄ Γυμνασίου

1ο Κεφάλαιο: σελ.21-24

5ο Κεφάλαιο: σελ.96-114