Μάθημα : Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Α' Λυκείου

Το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Α΄ Λυκείου έχει ως στόχο την ανάπτυξη της ικανότητας των μαθητών και μαθητριών να κατανοούν, να ερμηνεύουν και να παράγουν λόγο σε ποικίλες επικοινωνιακές περιστάσεις, με κριτική επίγνωση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η γλώσσα.

Στο πλαίσιο του μαθήματος, οι μαθητές:

• εξοικειώνονται με τα χαρακτηριστικά του προφορικού και του γραπτού λόγου,

• αναγνωρίζουν τη δομή και τα χαρακτηριστικά των βασικών κειμενικών ειδών (όπως άρθρο, ομιλία, αφήγηση, περιγραφή, επιχειρηματολογία),

• ασκούνται στην παραγωγή λόγου με σαφήνεια, συνοχή και τεκμηρίωση.
  
  

  Η διδασκαλία οργανώνεται γύρω από δύο βασικούς άξονες:

  1. Θεωρητικό και τεχνικό μέρος (Φάκελος Θεωρίας)

  2. Θεματικές Ενότητες

Στο πλαίσιο της γλωσσικής και θεματικής προσέγγισης, θα μελετηθούν ποικίλα κείμενα και θα διερευνηθούν ζητήματα, όπως:

1. Η γλώσσα και η γλωσσική ποικιλία, οπτική γωνία και η δημιουργικότητα της γλώσσας
   – Η γλώσσα ως ζωντανό και μεταβαλλόμενο φαινόμενο, κοινωνικές και γεωγραφικές ποικιλίες, ιδίωμα και social media, συνειδητές αλλαγές γλωσσικής συμπεριφοράς, η γλώσσα των νέων. 

2. Γλωσσομάθεια
   – Η αξία της γνώσης ξένων γλωσσών, τα φαινόμενα γλωσσικής επαφής, τα οφέλη και οι προκλήσεις της γλωσσικής ποικιλότητας.

3. Αναλφαβητισμός
   – Μορφές και συνέπειες του αναλφαβητισμού, η γλώσσα ως εργαλείο πρόσβασης στη γνώση και τη συμμετοχή στον κοινωνικό βίο.

4. Ο διάλογος και η επικοινωνία
   – Ο ρόλος του διαλόγου στη δημοκρατική συνύπαρξη, τεχνικές επιχειρηματολογίας και ενεργητικής ακρόασης.

5. Η εφηβεία
   – Η γλώσσα ως έκφραση της ταυτότητας του εφήβου, συγκρούσεις, όνειρα, αξίες.

6. Η αγάπη και ο έρωτας
   – Η γλωσσική και λογοτεχνική αποτύπωση των συναισθημάτων, μεταφορές και συμβολισμοί.

7. Η ενδυμασία και η μόδα
   – Η γλώσσα της εικόνας, τα σύμβολα, η επικοινωνία μέσα από την εμφάνιση και το ύφος.

8. Τα γηρατειά και η νεότητα
   – Αντιλήψεις, προκαταλήψεις και κοινωνικά στερεότυπα, γλώσσα και ηλικιακή ταυτότητα.

9. Το κωμικό και η σημασία του γέλιου
   – Η λειτουργία του χιούμορ, η κοινωνική και παιδαγωγική διάσταση του γέλιου, η σάτιρα ως μορφή κριτικής.

Με την ολοκλήρωση της ύλης, οι μαθητές και οι μαθήτριες θα είναι σε θέση να:

• κατανοούν και να αναλύουν κείμενα ποικίλων ειδών και υφών,

• αναπτύσσουν και να υποστηρίζουν τεκμηριωμένο προσωπικό λόγο,

• αναγνωρίζουν τη λειτουργία της γλώσσας ως εργαλείου επικοινωνίας, σκέψης και δημιουργίας,

• καλλιεργούν ευαισθησία απέναντι στη γλωσσική ποικιλία και στην πολιτισμική ετερότητα.